Ngày dạy Lớp 9; Ngày dạy Tiết 65 ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Hiểu thế nào là đối thoại độc thoại và độc thoại nội tâm, đồng thời tác thấy được[.]
Trang 1Lớp 9; Ngày dạy……… ………
Tiết 65
ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Hiểu thế nào là đối thoại độc thoại và độc thoại nội tâm, đồng thời tác thấy được tác dụng của chung trong văn bản tự sự
2 Kỹ năng
- Rèn luyện kỉ năng nhận diện và tập kết hợp các yếu tố này trong khi đọc củng như khi viết văn bản
3 Thái độ
- Yêu thích môn học, có ý thức đưa yếu tố đối thoại và độc thoại nội tâm vào đoạn văn tự sự
4 Năng lực cần phát triển
- Năng lực tạo lập văn bản,
- Năng lực cảm thụ thẩm mỹ,
- Năng lực giao tiếp Tiếng Việt,
- Năng lực hợp tác,
- Năng lực tư duy,
- Năng lực sáng tạo,
- Năng lực giải quyết vấn đề,
- Năng lực tự học
II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRÊN LỚP
- Phương pháp gợi mở, vấn đáp thuyết trình, tự học, giảng bình,
III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án powerpoint, giáo án word, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu
2 Chuẩn bị của học sinh
- SGK, vở soạn, vở ghi
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Khởi động (5 phút)
GV: Đưa ra đoạn văn bản có ngôn ngữ đối thoại, độc thoại hướng dẫn học sinh tìm
hiểu
GV: Để khắc hoạ nhân vật, nhà văn thường chú ý m/tả ở những phương diện nào?
Ngoại hình, nội tâm, hành động, ngôn ngữ, trang phục
GV Ngữ văn 9: Tập trung xem xét nv ở phương diện ngôn ngữ Ngôn ngữ là một
phương tiện để nhà văn khắc hoạ tính cách, phẩm chất nhân vật
* HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu khái
niệm
- HS Đọc đoạn trích (SGK)
I- Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
1 Ví dụ: Đọc đoạn trích ( SGK- 176,177)
Trang 2Thảo luận theo bàn: 5 phút Gv viên
gọi lần lượt các bàn trả lời
Bàn 1,2 Trong ba câu đầu đoạn
trích, ai nói với ai? Tham gia câu
chuyện có ít nhất mấy người? Dấu
hiệu nào cho thấy đó là một cuộc trò
chuyện trao đổi qua lại? Thế nào là
đối thoại?
Bàn 3,4 Câu “- Hà, nắng gớm, về
nào…” ông Hai nói với ai? Đây có
phải là lời đối thoại không? Vì sao?
Trong đoạn trích còn có câu nào
kiểu này không? Hãy dẫn ra các câu
đó Độc thoại là gì?
Bàn 5,6 Những câu như : “Chúng
nó cũng là trẻ Con làng Việt gian
đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ
rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng
ấy tuổi đầu ” là những câu ai hỏi
ai? những câu này đã được nói ra
chưa?Thế nào là độc thoại nội tâm ?
Bàn 7,8 Các hình thức diễn đạt trên
có tác dụng như thế nào trong việc
thể hiện thái độ và diễn biến tâm lí
của các nhân vật trong đoạn trích ?
Giáo dục HS ý thức kết hợp
những hình thức diễn đạt phù hợp
khi làm văn
2 Nhận xét
a Cuộc đối thoại của những người phụ nữ tản cư
- Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ
mà ?
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !
- Có 2 lượt lời (lời trao, lời đáp) -> Dấu hiệu có 2 dấu gạch đầu dòng
=> Đối thoại
* Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai người hoặc nhiều người
* Dấu hiệu: gạch đầu dòng ở đầu lời trao
và lời đáp.
b)“ - Hà, nắng gớm về nào ”
- Ông Hai nói với chính mình ( nói bâng quơ)
-> Có dấu gạch đầu dòng ở trước câu nói
- Không phải đối thoại, nói không hướng tới
ai, không có ai đáp lại
=> Độc thoại
* Độc thoại là lời nói của một người nào đó nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong tưởng tượng( và khi nói thành lời)
- Dấu hiệu: Có gạch đầu dòng (khi nói thành lời)
c) “Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? ”
- Ông Hai hỏi chính mình
-> Không có dấu gạch đầu dòng vì nó iễn ra trong suy nghĩ, tình cảm, không thốt thành lời
-> Độc thoại nội tâm : Ý nghĩ của nhân vâth (
không có gạch đầu dòng) d) Tác dụng :
+ Đối thoại: tạo không khí như thật + Độc thoại, độc thoại nội tâm.: Cảm nhận được chiều sâu tâm lí rất tinh tế của ông Hai
Trang 3 Thảo luận theo bàn: So sánh
sự giống và khác nhau giữa độc
thoại và độc thoại nội tâm.
HS đọc ghi nhớ ( SGK)
* HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn
học sinh làm bài tập.
- Hoạt động nhóm :
Gọi HS đọc bài tập 1
Hãy tóm tắt yêu cầu của bài tập 1.
Phân tích hình thức đối thoại của
đoạn trích.
Cho HS thảo luận nhóm trong 4
phút
Gọi đại diện nhóm trình bày
GV : Nhận xét
Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 2
Viết đoạn văn có sử dụng hình thức
đối thoại, độc thoại, độc thoại nội
tâm (chú ý liên kết về nội dung và
hình thức).
Yêu cầu HS viết trong khoảng 5
phút.
Gọi HS trình bày.
Nhận xét, chấm điểm.
Nhắc HS làm bài vào vở bài tập.
* Lưu ý: sự giống và khác nhau giữa độc tho i và đ c tho i n i tâm ại và độc thoại nội tâm ộc thoại nội tâm ại và độc thoại nội tâm ộc thoại nội tâm
THOẠI
ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
Giống nhau
- Lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc nói với người khác trong tưởng tưởng
Khác nhau
Nói thành lời
Phía trước câu nói có gạch đầu dòng
Không nói thành lời Phía trước câu nói không có gạch đầu dòng
*Ghi nhớ : SGK II- Luyện tập : Bài 1
- Cuộc đối thoại có 3 lượt lời trao và 2 lượt lời đáp Không bình thường
- Ông Hai bỏ đi một lời đáp-> thể hiện tâm trạng bực bội, đau khổ, buồn rầu khi nghe tin làng theo Tây Ông không muốn nói và khi nói thì trả lời cộc lốc, miễn cưỡng
Thể hiện rõ tình yêu làng của ông
Bài 2 : Hs viết đoạn văn.
3 Luyện tập (5’)
- Thế nào là đối thoại?
Trang 4Là hình thức đối đáp giữa hai hoặc nhiều người.
- Về hình thức làm sao để phân biệt đối thoại và độc thoại nội tâm?
+ Độc thoại nói thành lời thì ở trước có dấu gạch ngang đầu dòng
+ Độc thoại nội tâm không nói thành lời, nên ở trước không có dấu gạch ngang đầu dòng
- Liên hệ thực tế sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm và rút ra bài học
sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm một cách hiểu biết, hiệu quả
4 Hoạt động vận dụng, mở rộng, tìm tòi (2’)
* Hình thức tổ chức: HS thực hiện ở nhà
- Tự viết đoạn văn có sử dụng đối thoại, độc thoại hoặc độc thoại nội tâm
5 Hướng dẫn học sinh tự học và chuẩn bị bài mới (1’)
- Chuẩn bị tiết (tt) Luyện nói : tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm
- Tổ 1 : chuẩn bị câu 1 SGK tr 179
- Tổ 2 : chuẩn bị câu 2
- Tổ 3 : chuẩn bị câu 3
Hs cần phân biệt luyện nói chứ không phải đọc và chỉ ghi những ý chính và dựa vào ý chính để nói Mở đầu nên nói gì ? Sau đó lần lượt nói nội dung gì ? Kết thúc ra sao ?