Lớp 9, Ngày dạy Tiết 51 Lớp 9, Ngày dạy Tiết 52 Lớp 9, Ngày dạy Tiết 53 Tiết 51,52,53 BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH (Phạm Tiến Duật) I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm[.]
Trang 1Lớp 9, Ngày dạy Tiết 51……… ………
Lớp 9, Ngày dạy Tiết 52……… ………
Lớp 9, Ngày dạy Tiết 53……… ………
Tiết 51,52,53
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
(Phạm Tiến Duật)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể: giàu chất hiện thực và tràn đầy cảm hứng lãng mạn
- Hiện thức cuộc kháng chiến chống mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm; vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng, của những con người
đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc hoạ trong bài thơ
2 Kĩ năng
- Đọc –hiểu một bài thơ hiện đại
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong bài thơ
- Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ
3 Thái độ: Trân trọng ngợi ca tinh thần kháng chiến của những người lính lái xe
Trường Sơn
4 Năng lực cần phát triển
a Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực tự học và hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề
b Năng lực đặc thù
- Năng lực ngôn ngữ
- Năng lực phân tích, cảm nhận chi tiết, hình ảnh, câu thơ, đoạn thơ, bài thơ
- Năng lực hoạt động nhóm
II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Phương pháp hoạt động nhóm, phương pháp vấn đáp, giải quyết vấn đề… III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 GV: Sách GK, giáo án, máy chiếu, bài giảng PP, A0, phiếu học tập,….
2 HS: Đọc trước bài, soạn bài, trả lời các câu hỏi SGK và thực hiện yêu cầu GV đã
giao ở tiết học trước
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Khởi động
- GV bật video có bài hát Chào em cô gái Lam Hồng
- HS sau khi nghe và theo dõi trả lời câu hỏi: Hình ảnh nào trong video gây ấn tượng với em Cảm xúc của em khi nghe xong giai điệu của bài hát
- GV dẫn dắt vào bài
2 Hình thành kiến thức
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÁ HS NỘI DUNG
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
Nhóm 1: trình bày về những nét khái
quát về tác giả Bài trình bày cần nêu
được các ý sau:
- Năm sinh, năm mất, quê quán
- Cuộc đời
- Con người
- Sự nghiệp sáng tác
Các nhóm khác theo dõi, nhận xét và
trình bày
- Gv nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến
thức
Nhóm 2: trình bày khái quát về tác phẩm
Nội dung cần đảm bảo các ý:
- Hoàn cảnh ra đời
- Thể loại
- Phương thức biểu đạt
- Nhân vật trữ tình
- Đề tài của bài thơ
- Hình ảnh nổi bật trong bài thơ
- Các nhóm khác theo dõi, nhận xét và
trình bày
- Gv nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến
thức
Hoạt động 2: Đọc-hiểu văn bản
GV hướng dẫn học sinh đọc bài thơ:
Giọng điệu bài thơ hào sảng, khỏe khoắn
pha chút tinh nghịch, dí dỏm
- Nhóm 3: Trình bày về ý nghĩa nhan đề
bài thơ
GV giảng thêm: không phải là một bài
viết về những chiếc xe không kính mà là
một bài thơ, PTD muốn thể hiện chất thơ
về một hiện thực khốc liệt của chiến tranh
chống Mĩ
Hoạt động nhóm 5 phút, trả lời các câu
hỏi sau
Nhữ
ng
câu
Nguyên
nhân
xe
Nghệ thuật miêu tả,
Hình ảnh chiếc xe
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Phạm Tiến Duật (1941-2007), quê ở
Phú Thọ
- Là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước
- Sáng tác thơ của Phạm Tiến Duật thời
kì này tập trung viết về thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời
Bài thơ về tiểu đội xe không kính được sáng tác năm 1969 và in trong tập thơ Vầng trăng quầng lửa
- Thể thơ : Thơ tự do
- Phương thức biểu đạt : Biểu cảm kết
hợp miêu tả , tự sự
- Đề tài: Viết về người lính trong
kháng chiến chống Mĩ
- Bố cục: 4 phần
II Đọc-hiểu văn bản:
1 Nhan đề bài thơ
- Nhan đề bài thơ dài, độc đáo, mới lạ
- Làm nổi bật hình ảnh của toàn bài: xe
không kính
- Thể hiện cách nhìn, cách khai thác chất thơ của hiện thực, của tuổi trẻ hiên ngang, dũng cảm
2 Hình ảnh của những chiếc xe không kính
- Gợi những tiểu đoàn xe hoạt động trên tuyến đường Trường Sơn
- Nhằm thực hiện nhiệm vụ chi viện cho miền Nam đánh Mỹ
- Hình tượng những chiếc xe không kính được miêu tả một cách trần trụi và chân thực: “Không kính”, “không mui”, “không đèn”, “thùng xe có xước”
- Vì:
+ "Bom giật, bom rung" phá vỡ những chiếc kính
+ Điệp từ "không có" cùng biện pháp
Trang 3miêu
tả
nhữn
g
chiếc
xe
khôn
g
kính
không
có kính
ngôn ngữ và giọng điệu
và hiện thực chiến tranh
Đại diện học sinh trình bày, nhóm
khác bổ sung, GV chốt
Hoạt động tìm hiểu về hình ảnh những
người chiến sĩ lái xe
* Khổ 1,2
- Giao nhiệm vụ: Gv giao nhóm 1 chuẩn
bị nội dung thuyết trình: Phân tích hình
ảnh của những người lính lái xe qua khổ
1,2:
+ Tư thế lái xe?
+ Tâm hồn khi lái xe?
- Nhóm 1 thực hiện nhiệm vụ và lên bảng
thuyết trình
- Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, chốt kiến thức
liệt kê đã nhấn mạnh những thiếu thốn cùng sự khốc liệt của cuộc chiến
=> Chiến tranh tàn khốc đã huỷ hoại bao của cải vật chất
- Ý nghĩa:
+ Thể hiện sự khốc liệt của chiến tranh + Làm nổi bật hình ảnh người lính lái
xe kiên cường, quả cảm
+ Thể hiện hồn thơ nhạy cảm với nét ngang tàng, tinh nghịch, yêu thích cái
lạ của Phạm Tiến Duật
Hình ảnh chiếc xe không kính đã trở thành hình tượng độc đáo của thơ ca kháng chiến
3 Hình ảnh của những người chiến
sĩ lái xe
a Khổ 1,2:
* Khổ 1
- 2 câu cuối
+ Đảo ngữ + Giọng điệu tự tin, mạnh
mẽ Tư thế thoải mái, ung dung, đường hoàng
+ Nhịp thơ 2/2/2 + Điệp ngữ “nhìn” + Không gian khoáng đạt: đất, trời, thẳng
Tầm nhìn phóng khoáng, rộng mở
Tư thế hiên ngang của một dân
tộc anh hùng
* Khổ 2:
- Phép nhân hóa “gió vào xoa” “con đường chạy” và phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “mắt đắng”
-> tả thực cảm nhận của người lính với thế giới bên ngoài
- “Thấy con đường chạy thẳng vào tim”: tốc độ trên chiếc xe đang lao vun vút ra mặt trận-> con đường ấy còn là con đường giải phóng miền Nam, con đường của trái tim nồng nàn yêu nước
⇒ Chiến tranh tuy khốc liệt nhưng người lính vẫn cảm nhận bằng một tâm hồn trẻ trung đầy lãng mạn, qua khung cửa, mọi vật dường như cũng muốn theo người lính ra chiến trường
⇒ chất thơ của cuộc chiến đấu
Trang 4* Khổ 3,4
- Giao nhiệm vụ: Gv giao nhóm 2 chuẩn
bị nội dung thuyết trình: Phân tích hình
ảnh của những người lính lái xe qua khổ
3,4
+ Thái độ của những người lính lái xe?
- Nhóm 2 thực hiện nhiệm vụ và lên bảng
thuyết trình
- Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, chốt kiến thức
b Khổ 3+4:
- 2 câu thơ đầu khổ 3 và 2 câu thơ đầu khổ 4 là thái độ sẵn sàng chấp nhận những khó khăn hiểm nguy
- Liệt kê + động từ mạnh: “tuôn”,
“xối”-> Người lính phải đối mặt với bao khó khăn, khắc nghiệt của thời tiết
ở Trường Sơn
- So sánh + điệp cấu trúc-> thái độ sẵn sàng chấp nhận mọi hiểm nguy gian khó, coi đó như một yếu tố tất yếu trong cuộc sống chiến đấu
- 2 câu thơ cuối khổ 3 và 2 câu thơ cuối khổ 4 là thái độ lạc quan, đáng yêu + Người lính đối mặt với khó khăn gian khổ bằng giọng cười “ha ha”
+ Các từ láy tượng hình tượng thanh
“ha ha”, “phì phèo” và phép ẩn dụ thể hiện tinh thần lạc quan yêu đời của các anh
⇒ Đây là vẻ đẹp trong tâm hồn các anh, là chất thơ vút lên từ hiện thực chiến đấu thật đáng ngợi ca và trân trọng
* Khổ 5,6
- Giao nhiệm vụ: Gv giao nhóm 3 chuẩn
bị nội dung thuyết trình: Phân tích hình
ảnh của những người lính lái xe qua khổ
5,6: Tình đồng chí, đồng đội của những
người lính lái xe
+ Từ trong bom rơi đạn nổ trở về, tình
cảm của những người lính biểu hiện như
thế nào ?
+ Những hình ảnh trên giúp em có cảm
nhận gì về tình đồng đội của những
người lính ?
- Nhóm 2 thực hiện nhiệm vụ và lên bảng
thuyết trình
- Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét, chốt kiến thức
c Khổ 5,6
- Biểu hiện của tình đồng đội:
+ Họp thành tiểu đội + Gặp bạn bè, Bắt tay nhau + Chung bát đũa = gia đình -> Tình đồng đội chân thành, bộc trực
mà sâu sắc
- 2 câu thơ cuối khổ 6:
+ Điệp ngữ “lại đi” + Hình ảnh “trời xanh thêm”: thể hiện niềm vui ra trận,
sự tin tưởng vào tương lai
=> Tình đồng chí của người lính thật thiêng liêng và nhờ đó họ có thêm sức mạnh để chiến đấu
* Khổ 7
- Ở khổ thơ cuối tác giả trở lại viết v ề
những chiếc xe không kính, TG chỉ ra cái
không có và cái có của xe Hãy phân tích
ý nghĩa của những hình ảnh đó
d Khổ 7: Lòng yêu nước và ý chí chiến đấu vì miền Nam
- Cấu trúc tăng tiến, quan hệ từ: vẫn
- Điệp ngữ + Liệt kê
- Hình ảnh hoán dụ: Trái tim
Trang 5(cái không có và cái có ở đây là gì ? Ở
đây tác giả sử dụng nét NT đặc sắc nào)
- Điều đó giúp em nhận ra ý chí của
người lính lái xe ntn?
-> nhấn mạnh hiện thực khốc liệt, dữ dội, nguy hiêm của chiến trường cùng với tinh thần càng kiên cường của những người lính và ý chí quyết thắng
vì miền Nam
- Nghệ thuật tương phản -> Tôn lên lí tưởng cao đẹp và thể hiện tấm lòng yêu nước nồng nàn của người lính lái xe + Tạo nên một kết thúc bất ngờ, thú vị
Hoạt động 3: Tổng kết
- Em hãy nêu khái quát giá trị nội dung
và nghệ thuật của văn bản?
- Học sinh trả lời, nhận xét, bổ sung
- GV chuẩn kiến thức bằng sơ đồ
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Hình ảnh đậm chất hiện thực, lựa chọn chi tiết độc đáo, có tính phát hiện -Sử dụng ngôn ngữ của đời sống, tạo nhịp điệu linh hoạt thể hiện giọng điệu ngang tàng, trẻ trung, tinh nghịch
2 Ý nghĩa văn bản
Bài thơ ca ngợi sự dũng cảm, hiên ngang, tràn đầy niềm tin chiến thắng của người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong thời kì chống Mĩ xâm lược
3 Luyện tập
Câu 1: Bài thơ có sự kết hợp giữa các phương thức biểu đạt nào?
A Biểu cảm, thuyết minh, miêu tả
B Biểu cảm, tự sự, miêu tả
C Miêu tả, tự sự, thuyết minh
D Biểu cảm, miêu tả, thuyết minh
Câu 2: Bài thơ về tiểu đội xe không kính được sáng tác trong thời điểm nào?
A.Trước cách mạng tháng Tám
B.Trong kháng chiến chống pháp
C Trong kháng chiến chống Mĩ
D Sau năm 1975
Câu 3: Tác giả sáng tạo ra một hình ảnh độc đáo- những chiếc xe không kính- nhằm
mục đích gì?
A Làm nổi bật hình ảnh những người lính lái xe hiên ngang, dũng cảm mà sôi nổi trẻ trung
B Làm nổi bật hình ảnh những khó khăn thiếu thốn nơi chiến trường
C Nhấn mạnh tội ác của giặc Mĩ
D Làm nổi bật đường Trường Sơn
Câu 4 Hai tác phẩm Đồng chí và Bài thơ tiểu đội xe không kính giống nhau ở
điểm nào?
A Cùng viết về đề tài người lính
B Cùng viết theo thể thơ tự do
C Cả A và B đều đúng.
Câu 5 Những chiến sĩ lái xe Trường Sơn có phẩm chất gì?
Trang 6A Lạc quan, dũng cảm, tinh thần đồng đội sâu sắc
B Lạc quan, coi thường hiểm nguy, liều lĩnh
C Vui nhộn ,tinh nghịch, dũng cảm
Câu 6 Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ trên là gì?
A Ngôn ngữ chân thực, tÝnh khẩu ngữ, nhiều hình ảnh thơ đẹp
B Giọng điệu trẻ trung, sôi nổi
C Bao gồm cả A và B
Câu 7 Hình ảnh Những chiếc xe không kính nói lên điều gì?
A Tinh thần bất chấp khó khăn của người chiến sĩ lái xe
B Sự khó khăn, thiếu thốn của bộ đội ta thời chống Mỹ
C Sự khốc liệt của chiến trường thời chống Mỹ
4 Hoạt động vận dụng, mở rộng tìm tòi ( 1’)
Về nhà thực hiện:
- Vẽ tranh theo đề tài : Vẻ đẹp của người lính và hình ảnh những chiếc xe không kính
- Tìm đọc tư liệu về tác giả Phạm Tiến Duật và tập Vầng trăng quầng lửa.
5 Hướng dẫn học sinh tự học và chuẩn bị bài mới
- Đọc thuộc bài thơ, ghi nhớ những nội dung đã phân tích bằng sơ đồ tư duy
- Giờ sau trả bài giữa kì