Tuần 4 Ngày soạn 10/09/2011 Lớp 9; Ngày dạy HS Vắng Tiết 17 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP I MỤC TIÊU 1 Kiến thức HS hiểu được Cách dẫn trực tiếp và lời dẫn trực tiếp Cách dẫn gián tiếp và l[.]
Trang 1Lớp 9; Ngày dạy……… HS Vắng………
Tiết 17
CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức : HS hiểu được
- Cách dẫn trực tiếp và lời dẫn trực tiếp
- Cách dẫn gián tiếp và lời dẫn gián tiếp
2 Kỹ năng
- Nhận ra được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
- Sử dụng được cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp trong quá trình tạo lập văn bản
3 Thái độ
- Dùng đúng mục đích, yêu cầu cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp tăng hiệu quả giao tiếp
4 Năng lực cần phát triển
- Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng
lực hợp tác, năng lực tư duy
II CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HOC
Gợi mở vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, PP phân tích, hoạt động nhóm, PP luyện tập thực hành
III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của GV: bài soạn, máy chiếu, phiếu học tập sgk
2 Chuẩn bị của HS : vở ghi, sgk…
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Khởi động (5’)
- Kiểm tra vở soạn của học sinh
- GV dẫn dắt vào bài
2 Hình thành kiến thức (22’)
Hoạt động tìm hiểu cách dẫn trực tiếp
Ví dụ 1: Hai đoạn trích (Trích “Lặng lẽ
Sa Pa”-Nguyễn Thành Long)-SGK/53
- Hai học sinh đọc
GV:Ở đoạn trích a, b, bộ phận in đậm là
lời nói hay ý nghĩ của nhân vật, nó được
ngăn cách với những bộ phận trước đó
bằng những dấu gì?
HS: thảo luận theo cặp và trả lời GV
nhận xét
GV: Trong cả hai đoạn trích, có thể thay
I Cách dẫn trực tiếp:
1 Tìm hiểu ví dụ 1 SGK/ 53
- Đoạn a: “ Đấy, … người là gì?”
->Phần in đậm ở đoạn a là lời nói, vì trước
đó có từ “nói”
- Dấu hiệu: Được tách ra khỏi phần câu đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc
kép Đoạn b: “Khách tới…… chăn chẳng
hạn”
-> Phần câu in đậm là ý nghĩ, vì trước đó có
từ “nghĩ”
Trang 2đổi vị trí giữa các bộ phận in đậm với bộ
phận đứng trước nó được không? Nếu
được thì ngăn cách với nhau bằng những
dấu gì?
HS: Có thể thay đổi vị trí giữa các bộ
phận in đậm với bộ phận đứng trước nó
Hai bộ phận ấy ngăn cách với nhau bằng
dấu ngoặc kép và dấu ( - ) Cụ thể là: a:
“Đấy, bác là gì” – Cháu nói b:
“Khách tới bất ngờ, chẳng hạn” – Hoạ
sỹ nghĩ thầm
GV: Thế nào là cách dẫn trực tiếp ?
HS trả lời
2 Kết luận : Dẫn trực tiếp là nhắc lại
nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật Lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép
Hoạt động tìm hiểu cách dẫn gián tiếp
* Ví dụ 2: (SGK trang 53) Hai học sinh
đọc
GV:Trong đoạn trích a, bộ phận in đậm là
lời nói hay ý nghĩ? Nó được ngăn cách với
bộ phận đứng trước bằng dấu gì?
HS: suy nghĩ và trả lời
GV:Trong đoạn trích b, bộ phận in đậm
là lời nói hay ý nghĩ?
HS: suy nghĩ và trả lời
GV: Giữa bộ phận in đậm và bộ phận
đứng trước có từ gì? Có thể thay bằng từ
gì?
HS: trả lời
GV:Cách dẫn như ở đoạn a, b trong ví dụ
2 được gọi là cách dẫn gián tiếp Em hiểu
như thế nào là cách dẫn gián tiếp?
GV :Chốt ý - Hai học sinh đọc phần ghi
nhớ
Từ VD đã phân tích, HS nêu cách chuyển
lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp
Bài tập 5/ SGK – tr55: hãy thuật lại lời
nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích sau
theo cách dẫn giánn tiếp
Hôm sau, Linh Phi lấy một cái túi
bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu,
sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi
nước Vũ Nương nhân đó cũng gửi một
II Cách dẫn gián tiếp:
1 Tìm hiểu ví dụ 2: SGK/53
Đoạn a, phần câu in đậm là lời nói:
Không có dấu hiệu ngăn cách phần này
Đoạn b, bộ phận câu in đậm là ý nghĩa (Trước đó có từ “Hiểu”)
- Giữa phần ý nghĩ và phần lời của người dẫn có từ rằng Có thể thay từ rằng bằng từ là
2 Kết luận : Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói
hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép
*LƯU Ý :
- Chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn
gián tiếp:
+ Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc kép + Thay đổi đại từ nhân xưng cho phù hợp + Lược bỏ các từ chỉ tình thái
+ Thêm từ “rằng” hoặc từ “là” trước lời dẫn + Không nhất thiết phải đúng chính xác về
từ nhưng phải dẫn đúng về ý
- Chuyển lời dẫn gián tiếp thành lời dẫn
trực tiếp:
Trang 3chiếc thoa vàng cho Trương Sinh, dặn
Phan Lang nói hộ với chàng Trương nếu
còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì lập
một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây
đèn thần chiếu xuống nước, nàng sẽ trở
về
- Giáo viên yêu cầu thực hiện ý b, bài tập
2/sgk – tra54,55: Chuyển lời dẫn gián
tiếp thành lời dẫn trực tiếp
Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng từng viết:
"Giản dị trong đời sống, trong quan hệ
với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ
tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài
viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân
hiểu được, nhớ được, làm được".
- Từ ví dụ, em hãy cho biết cách chuyển
lời dẫn gián tiếp sang lười dẫn trực tiếp
Gọi hs đọc ghi nhớ sgk
+ Khôi phục lại nguyên văn lời dẫn + Sử dụng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép
* Ghi nhớ Sgk
3 Luyện tập ( 15’)
Hoạt động luyện tập
- Một học sinh đọc yêu cầu bài tập.1
- Làm miệng trước lớp
- Học sinh khác nhận xét, bổ sung
- GV :chốt
- HS trao đổi theo bàn: suy nghĩ và thực
hiện bài tập 2
- GV theo dõi, hỗ trợ hs và gọi 1 học sinh
lên bảng chữa bài tập
- Học sinh dựa vào những gợi ý hoàn
thành bài tập Trình bày miệng trước
II Luyện tập 1.Bài tập 1: (SGK trang 54).
- Đoạn a, lời dẫn “A! Lão già tệ lắm! mày à?”
: Là lời nói của cậu Vàng mà lão Hạc gán cho nó Lời dẫn trực tiếp
- Đoạn b, “Cái vườn này còn rẻ cả”: Là ý nghĩ của lão Hạc (Trước đó có ngữ “Lão tự bảo rằng”) Lời dẫn trực tiếp
2.Bài tập 2: (SGK trang 54, 55).
a Dẫn trực tiếp:
Trong “Báo cáo …thức II của Đảng”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Chúng ta anh hùng”
- Dẫn gián tiếp.
Trong “Báo cáo ”, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã khẳng định rằng chúng ta …
b
- Dẫn gián tiếp.
Trong cuốn sách “Chủ tịch …”, đồng chí
Trang 4lớp Phạm Văn Đồng khẳng định rằng giản dị…
c Dẫn trực tiếp:
Trong cuốn “Tiếng Việt dân tộc”, ông Đặng Thai Mai khẳng định “Người Việt Nam của mình”
- Dẫn gián tiếp.
Trong cuốn “Tiếng Việt dân tộc”, ông Đặng Thai Mai đã khẳng định rằng “Người Việt Nam… của mình”
4 Hoạt động mở rộng, tìm tòi (2’)
- Viết đoạn văn có sử dụng lời dẫn trực tiếp, gián tiếp
5 Hướng dẫn học sinh tự học và chuẩn bị bài mới (1’)
- Hs học thuộc ghi nhớ
- Nắm chắc cách chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp và ngược lại
- Chuẩn bị bài : sự phát triển của tiếng việt