đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP Những điều khác Zappos.com đã làm để tạo ra văn hoá công ty xoay quanh dịch vụ khách hàng bao gồm: - Trung tâm trả lời khách hàng hoạt động 24

Đạo đức kinh doanh và Văn hóa doanh nghiệp

Giảng viên: Hoàng Xuân Trọng Khoa Kinh tế - Trường ĐH Tây Bắc

Thông tin liên hệ

Trongedu@gmail.com

Facebook.com/trongedu

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

VÀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP

Những điều khác Zappos.com đã làm để tạo ra văn hoá công ty xoay

quanh dịch vụ khách hàng bao gồm:

- Trung tâm trả lời khách hàng hoạt động 24/7 tại Las Vegas, tại trụ sở chính của công ty

– Điều hành nhà kho hoạt động 24/7 tại Kentucky

– Đào tạo 4 tháng dịch vụ chăm sóc khách hàng cho mọi nhân viên mới (2 tuần tại trung tâm tư vấn và 1 tuần ở nhà kho).

Câu chuyện về công

ty Zappos.com được

Amazon mua lại với giá 1,2 tỷ đô

Con người được tôn trọng không phải

do tồn tại mà bởi nhân cách.

Một công ty dành được thiện cảm không

phải nhờ quảng cáo mà nhờ bản sắc

riêng.

í nghĩa mụn học

• Đạo đức kinh doanh góp phần phát triển mối quan hệ con ng ời trong kinh doanh:

- Mâu thuẫn đạo đức cá nhân tồn tại trong tổ chức nên

đạo đức kinh doanh cần giải quyết

Nội dung

• Chương 1: Tổng quan về đạo đức kinh doanh

và văn hóa doanh nghiệp

• Chương 2: Xây dựng đạo đức kinh doanh

• Chương 3: Văn hoá doanh nghiệp

• Chương 4: Xây dựng văn hoá doanh nghiệp

• Chương 5: Văn hoá trong các hoạt động kinh doanh

Chương 1

1 Khái luận về đạo đức kinh doanh

2 Khía cạnh thể thiện của đạo đức kinh doanh

3 Vai trò của Đạo đức kinh doanh

4 Mối quan hệ của đạo đức kinh doanh và văn

hóa doanh nghiệp

“Chết khiếp vì bánh trung thu bẩn Trung Quốc”

Nắm bắt được nhu cầu lớn của người dân trong ngày này, các doanh nghiệp Trung Quốc đã tận dụng mọi cơ hội để kiếm lời, sản xuất từ thực phẩm ôi

thiu, bẩn mốc, thậm chí từ bánh tồn kho cách đây 2-3 năm.

( http://www.baomoi.com )

Bánh trung thu Trung Quốc làm từ nhân mốc 3 năm

( http://giadinh.vnexpress.net )

Nhiều doanh nghiệp 'đầu độc môi

trường' ngày càng tinh vi

• Tháng 9/2008, Công ty bột ngọt Vedan bị phát hiện xả thẳng chất độc hại ra sông Thị Vải, sau gần 2 năm, đơn

vị này nhiều lần cù cưa trong việc bồi thường thiệt hại cho nông dân 3 tỉnh Đồng Nai, TP HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu Chỉ đến khi nông dân đồng loạt nộp đơn lên tòa án kiện công ty này, cùng với động thái các siêu thị đồng loạt tẩy chay sản phẩm Vedan, Vedan mới tỏ rõ thiện chí bằng cách bồi thường 100%

• Ngày 9/8, sau cuộc họp kín với Bộ Tài nguyên Môi

trường, Vedan đồng ý bồi thường 100% cho nông dân

TP HCM (45,7 tỷ đồng), Bà Rịa - Vũng Tàu (53,6 tỷ đồng)

và nay là Đồng Nai (gần 120 tỷ đồng)

Tai nạn lao động

“Tai nạn lao động: Nỗi đau không ngừng tăng”

Theo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội thành phố, trong 6 tháng đầu năm 2013, đã ghi nhận có 420 vụ tai nạn lao động, làm chết 56 người và làm bị thương gần 400 người, trong đó nạn nhân là nữ chiếm tới 40% Thiệt hại do tai nạn lao động là hơn 9 tỷ đồng So với cùng kỳ năm trước, số vụ tai nạn lao động đã tăng 46% và số người chết tăng đến 40% Như vậy, có thể thấy tình hình an toàn vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp tại TPHCM trong 6 tháng đầu năm nay tiếp tục diễn biến đáng lo ngại, khi mà

số vụ và số người chết tăng mạnh Theo thống kê, tai nạn trong lĩnh vực xây dựng vẫn chiếm tỷ lệ cao với 53% tổng

số vụ tai nạn lao động chết người, tai nạn do yếu tố điện là chủ yếu với tỷ lệ cao nhất: 38%, kế đến là do yếu tố ngã từ trên cao với tỷ lệ 25%

• Tình huống 1: Chị Hoa là kế toán trưởng của một chi nhánh

công ty lớn Chị phát hiện ra là tháng này lợi nhuận của chi nhánh chị thấp hơn so với kế hoạch 150 triệu Theo chính sách, chị sẽ được thưởng nếu chi nhánh đạt chỉ tiêu lợi nhuận Chị nhớ ra là chị đã ước tính khoản nợ xấu trong tài khoản phải thu

là 240 triệu (một hoạt động hợp pháp thông thường trong kế toán) Điều này đã làm giảm lợi nhuận đi 240 triệu Chị liền gọi điện cho phòng kế toán, nói là chị đã ước tính nợ xấu trong tài khoản phải thu quá cao và cần điều chỉnh giảm xuống chỉ còn

90 triệu Vì việc ước tính này phụ thuộc vào tính toán và quyết định của nhà quản lý, phòng kế toán điều chỉnh lại số liệu Chị Hoa nhận được tiền thưởng, và tháng sau chị điều chỉnh tăng khoản nợ xấu trở lại con số 240 triệu

Ý kiến của bạn:

1 Việc làm của chị Hoa là phù hợp

2 Ở vào trường hợp chị Hoa, nhiều khả năng tôi cũng làm tương tự

• Tình huống 2: Anh Bình mới làm việc ở phòng Marketing

của công ty XX được vài tháng Công ty XX là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của công ty cũ của anh, công ty YY, nơi anh đã làm việc 11 năm Tuần trước, sếp mới của anh Bình đề nghị anh viết một báo cáo so sánh hệ thống kênh phân phối của công ty YY với công ty XX Anh Bình có băn khoăn vì báo cáo này đòi hỏi anh phải đưa ra những thông tin nhạy cảm và bảo mật của công ty XX Tuy nhiên, sếp anh nói vấn đề của anh Bình bây giờ là phải phục vụ và trung thành với công ty mới Anh Bình đã chuẩn bị báo cáo và trình sếp đầy đủ

Ý kiến của bạn:

1 Việc làm của anh Bình là phù hợp

2 Ở vào trường hợp anh Bình, nhiều khả năng tôi cũng làm tương tự

• Tình huống 3: Loan là nhân viên phần mềm của công ty A

Cô đang bí mật tìm kiếm công việc mới Cô đã ghi chép lại những chương trình phần mềm mà cô viết cho công ty A để làm mẫu sản phẩm khi phỏng vấn cho việc mới Trong một lần phỏng vấn với công ty X, khi biết sẽ không có thiệt hại trực tiếp nào cho công ty A, cô đã gửi bản copy các chương trình phần mềm này cho công ty X trong hồ sơ xin việc (mẫu sản phẩm) Trong lần phỏng vấn với công ty Y, cô đã đưa cho công ty Y xem những chương trình này Khác với công ty X, công ty Y có thể có được thông tin quý giá và có lợi thế lớn so với công ty A khi biết các chương trình này

Ý kiến của bạn:

1 Việc làm của chị Loan là phù hợp

2 Ở vào trường hợp chị Loan, nhiều khả năng tôi cũng làm tương tự

1.1 Khỏi luận về đạo đức kinh doanh

• Vấn đề đạo đức: là 1 tình huống mà 1 tổ chức/cá nhân gặp phải khó khăn hay tình thế khó xử khi lựa chọn một trong nhiều hành động khác nhau.

• Nguồn gốc của vấn đề đạo đức: sự mâu thuẫn

Nguồn gốc của vấn đề đạo đức/mâu thuẫn

(khách hàng,

đối tác-đối thủ, cộng đồng, xã hội, Chính phủ)

Khía cạnh

(triết lý, quyền lực, cơ chế

phối hợp, lợi ích)

Lĩnh vực (Marketing, công nghệ, nhân lực, tài chính, quản lý)

C¸c khÝa c¹nh m©u thuÉn

TriÕt lý

Lîi Ých

QuyÒn lùc

Sù phèi hîp

§èi t îng h÷u quan bªn trong

Đối t ợng hữu quan bên ngoài

Chính phủ

đồng

Đối thủ

Khách hàng

Các

đối t ợng

Uy tín,

sự tồn tại

và phát triển của một DN

Hậu quả nghiêm trọngCác vấn đề

đạo đức

Nhận diện các vấn đề đạo đức

• Để nhận diện đúng những vấn đề đạo đức, có thể tiến hành theo:

Xác minh

những người

hữu quan

Xác minh mối quan tâm, mong muốn của các đối tượng

Xác định bản chất của vấn

đề đạo đức

Đạo đức?

• Đề cập đến mối quan hệ về con ng ời và các nguyên tắc ứng xử

• Nghiên cứu bản chất tự nhiên của:

- Cái đúng, cái sai,

- Sự phân biệt khi lựa chọn đúng sai – sai

- Triết lý về cái đúng - cái sai,

- Quay tắc hay chuẩn mực chi phối hành vi

Sự tuỳ tiện, bừa bãi không chỉ phản ánh một nền văn hoá công cộng thấp kém mà còn là dấu ấn một cuộc sống hoang dã, một nền sản xuất nhỏ lạc hậu Trong xu thế hội nhập, khoa học kỹ thuật, thiết bị, công nghệ đều có thể nhập

khẩu Duy chỉ có con người với những tác

phong vốn có là không thể thay thế.

Khái niệm đạo đức

Đạo

đức

Gốc La tinh (Luân lý) Bản thân mình c xử Gốc Hy Lạp (Đạo lý)

Khái niệm đạo đức (tt …) )

ng ời

Đối với bản thõn Đối với

xó hội

Khái niệm đạo đức (tt …) )

• Đạo đức là 1 bộ môn KH:

– Nghiên cứu cái đúng, cái sai

– Phân biệt khi lựa chọn giữa cái đúng cái sai – sai

– Triết lý về cái đúng, cái sai

– Quy tắc hay chuẩn mực chi phối hành vi của các thành viên cùng 1 nghề nghiệp

và quy tắc

đạo đức đã

đ ợc xã hội thừa nhận

Đạo

đức

Chuẩn mực và quy tắc

Độ lượngKhoan dung

Chính trực, khiêm tốn

Dũng cảmTrung thực

Tàn bạoTham lamKiêu ngạoHèn nhátPhản bộiTín

phải

Sự hình thành Đạo đức kinh doanh

• Trước thời kỳ Đại công nghiệp, đạo đức xã hội chính là đạo đức kinh doanh

• Sau thời kỳ đại công nghiệp, đạo đức kinh xã hội không còn phù hợp từ nửa sau thế kỷ XX, đạo dức kinh doanh trở thành một môn khoa học.

Đạo đức kinh doanh

Con người trong xã hội công nghiệp

Cuộc sống

gia đình và

xã hội

Cuộc sống nghề nghiệp

Đạo đức

(Xã hội)

Đạo đức kinh doanh

MỐI QUAN HỆ XÃ HỘI MỐI QUAN HỆ KINH DOANH

MỐI QUAN HỆ CỦA CÁ NHÂN VÀ SỰ HÌNH THÀNH ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

Sự hình thành đạo đức kinh doanh (tt)

• Trong kinh doanh nếu vận dụng những quy tắc và chuẩn mực đạo đức làm nảy sinh các vấn đề:

– Thứ nhất, KD coi lợi nhuận là tất cả, lợi nhuận là một yếu tố cần thiết cho sự tồn tại và đánh giá khả năng của DN

– Thứ hai, DN phải tìm cách hài hoà lợi ích của các đối tượng hữu quan và mong muốn của xã hội

Cần phải có những quy tắc và phương pháp riêng khi vận

dụng đạo đức vào kinh doanh - Đạo đức kinh doanh và những trách nhiệm ở phạm vi và mức độ lớn hơn – Trách

nhiệm xã hội

Khái niệm đạo đức kinh doanh

• Lịch sử đạo đức kinh doanh

Mụi trường sinh thỏi

Những năm 70:

ĐĐKD trở thành 1 lĩnh vực nghiờn cứu

Những năm

80:

Được thừa nhận là 1 lĩnh vực nghiờn cứu

Những năm 90;

thể chế húa đạo đức kinh doanh

Từ 2000 đến nay: ĐĐKD được xem xột theo nhiều gúc

độ

DN phải cú trỏch nhiệm với việc vụ đạo đức

và thiệt hại

Cỏc gúc độ: luật phỏp, triết học, cỏc KHXH khỏc

Cỏc TT nghiờn cứu xuất hiện

Đưa ra cỏc trỏch nhiệm

XH, cỏc nguyờn tắc ỏp dụng trong KD

Cỏc PT người TD, thụng qua

1 số quy định phỏp luật

K/n đạo đức kinh doanh(tt …) )

• Đạo đức kinh doanh là tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng

điều chỉnh, đánh giá, h ớng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh Đạo đức kinh doanh

Đạo đức nghề nghiệp

C¸c nguyªn t¾c & chuÈn mùc cña ĐĐKD

Tính trung thực

Tôn trọng con người

Gắn kết các lợi ích

Bí mật và trung thành với trách nhiệm đặc biệt

Tính trung thực

• Không dùng thủ đoạn gian xảo, dối trá để kiếm lời

• Giữ lời hứa và chữ tín trong kinh doanh

• Trung thực trong thực hiện pháp luật, trong giao tiếp với bạn hàng

• Không làm ăn phi pháp: trốn thuế, kinh doanh hàng quốc cấm, ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục …

• ….

Tôn trọng con người

tiềm năng phát triển

Tôn trọng nhu cầu,

sở thích và tâm lý khách hàng

Tôn trọng lợi ích của đối thủ

Gắn kết các lợi ích

Lợi ích của DNLợi ích

của DN

Lợi ích của xã hộiLợi ích

xã hội

Bí mật và trung thành với trách nhiệm đặc biệt

• Tình huống: Chị Hà đang không có việc làm Chị có bạn là

anh Nam đang làm nhân viên bán hàng cho hãng nước giải khát B Chị Hà cũng quen anh Dũng là trưởng phòng marketing của hãng giải khát A Anh Dũng hiện đang rất muốn tìm hiểu về các chiến thuật marketing của hãng B vì gần đây hãng B đã xâm nhập thị trường mạnh mẽ và đe dọa vị thế của hãng A Qua những lần nói chuyện với Nam, Hà nắm được khá nhiều thông tin về các chiến thuật marketing của hãng B (Anh Nam hoàn toàn không biết là Hà đã nắm được những thông tin này, và nếu công ty B phát hiện anh để lộ thông tin thì anh Nam có thể sẽ gặp rắc rối lớn) Chị Hà đã đồng ý ký hợp đồng

tư vấn nghiên cứu marketing cho công ty A và cung cấp những thông tin về chiến thuật marketing của công ty B cho anh Dũng

Đối tượng điều chỉnh của đạo đức KD

• Chủ thể của hoạt động kinh doanh - chủ thể của các quan hệ và hành vi kinh doanh:

– Tầng lớp doanh nhân làm nghề kinh doanh – Khách hàng của doanh nhân

Phạm vi áp dụng của đạo đức KD

• Là tất cả những thể chế xã hội, những tổ chức, những người liên quan:

Tác động đến hoạtđộng kinh doanh

Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm x hội ã

• Khái niệm trách nhiệm xã hội: Là nghĩa vụ mà 1 doanh nghiệp phải thực hiện đối với xã hội nhằm

Tr¸ch nhiÖm

x héi ·

Tr¸ch nhiÖm

NghÜa vô ph¸p lý

NghÜa vô nh©n v¨n

NghÜa vô ph¸p lý

NghÜa vô nh©n v¨n

Thực hiện đủ các quy định pháp lý

Đối với những người hữu quan

Đối với những người hữu quan

Hành vi hay hoạt động ko quy định chính thức

Hành vi hay hoạt động ko quy định chính thức

Được xã hộimong đợi

Được xã hộimong đợi

Hành vi hay hoạt động

Hành vi hay hoạt động

XH muốn DN hướng tới

XH muốn DN hướng tới

Tự giác

Hoàn vốn Lãi Tích lũy

Phổ biến

Tiên phong

Tự nguyện Đạo lý

Nhân văn

Theo tầm quan trọngTheo thứ tự ưu tiên

Cách tiếp cận theo hoàn cảnh

• Tiếp cận theo từng hoàn cảnh/tình huống

khác nhau

• Linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế

• Phê phán: tiếp cận theo nghĩa vụ là thụ động, theo tình huống thể hiện khả năng và mức độ đáp ứng sự mong đợi của xã hội

Nghĩa vụ Kinh tế

Người

lao động

Người tiêu dùng

Chủ tài sản

Công ăn việc làm

Cơ hội làm việc,

Phát triển

nghề nghiệp

Cung cấp hàng hóa Quyền chính đáng Khả năng hợp lý

Bảo tồn & phát triển Các giá trị, tài sản Được ủy thác

Mọi đối tượng liên quan

Mang lại lợi ích tối đa và công bằng

An toàn Bình đẳng

Phát hiện, ngăn chặn hành vi sai trái

Phát hiện, ngăn chặn hành vi sai trái

Bảo vệ Người tiêu dùng

Bảo vệ Người tiêu dùng

Điều tiết Cạnh tranh

Điều tiết Cạnh tranh

Nghĩa Vụ Pháp lý

Nghĩa Vụ Pháp lý

Nghĩa vụ đạo đức

• Là những hành vi và hoạt động mà xã hội mong đợi ở doanh nghiệp

• Không quy định trong hệ thống luật pháp, không thể chế hóa thành luật

Nghĩa vụ đạo đức (tt …) )

• Th ờng đ ợc thể hiện thông qua:

– Những nguyên tắc,

– Giá trị đạo đức đ ợc tôn trọng

Trình bày trong bản sứ mệnh và chiến l ợc của

chiến l ợc của

doanh nghiệp

doanh nghiệp

Sự phối hợp của hành động của mỗi thành viờn trong doanh nghiệp

Nghĩa vụ nhân văn

• Là những hành vi và hoạt động thể hiện những mong muốn đóng góp và hiến dâng cho cộng đồng và xã hội.

Nõng cao chất lượng cuộc sống

Phỏt triển nhõn cỏch đạo đức

người lao động

Nõng cao năng lực lónh đạo cho nhõn viờn San sẻ bớt gỏnh nặng

cho chớnh phủ

NghÜa vô nh©n v¨n (tt …) )

• Liên quan đến những đóng góp về tài chính, nguồn nhân lực cho cộng đồng và xã hội lớn hơn để nâng cao chất lượng cuộc sống

• Trách nhiệm này được điều chỉnh bởi lương tâm

2 Khía cạnh thể hiện của đạo

Quản lý

Marketing

Tài chớnh Chủ sở hữu

Nhõn viờn Khỏch hàng

Xem xÐt trong c¸c chøc n¨ng cña

doanh nghiÖp

Các chức năng của doanh nghiệp

Bảo vệ người lao động

Phong trào bảo hộ người tiêu dùng

Marketing phi đạo đức

Số liệu vượt trội

Chi phí không chính thức

Xem xét trong quan hệ với các đối t

ợng hữu quan

Cỏc đối tượng Hữu quan

Chủ

sở hữu

Người Lao động Khỏch hàng

Đối thủ cạnh tranh

Ch ủ sở hữu

• Là các cá nhân, nhóm hay tổ chức đóng góp một phần hay toàn bộ nguồn lực vật chất, tài chính cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp, có quyền kiểm soát nhất định đối với tài sản

Người lao động

Cáo giác

Bí mật thương mại

Điều kiện môi trường làm việc

Lạm dụng của công

Phá hoại ngầm

Quyền sở hữu

trí tuệ

tái tạo và phát triển

nguồn tài chính cho

doanh nghiệp.

Quảng cáo Phi đạo đức

Thủ đoạn Marketing Lừa gạt

An toàn Cho sản phẩm

Những biểu hiện của sản phẩm không an toàn

Gây tai nạn cao

khi có sự cố

Ảnh hưởng đến sức khỏe

Kích thích tính bạo lực

Đố chơi trẻ em như:

Dao, kiếm, súng

…

Có chứa hình ảnh bạo lực

hoặc Đồi trụy