kịch bản dạy học bài 1 – một số khái niệm cơ bản (liên quan đến csdl)

Mục tiêu bài dạy• Về kiến thức: – Biết các vấn đề thường phải giải quyết trong một bài toán quản lý và sự cần thiết phải có CSDL; – Biết khái niệm CSDL; – Biết vai trò của CSDL trong học

Nội dung

4

Mục tiêu bài dạy

1 2 3

Điểm trọng tâm, điểm khó Kiến thức cần biết

Kiến thức đã biết

5 Kịch bản dự kiến

Chuẩn bị bài giảng

Chuẩn bị bài giảng

• Học sinh không chuyên;

Điều kiện dạy học Phương pháp giảng dạy

Mục tiêu bài dạy

• Về kiến thức:

– Biết các vấn đề thường phải giải quyết trong một bài toán quản lý và sự cần thiết phải có CSDL;

– Biết khái niệm CSDL;

– Biết vai trò của CSDL trong học tập và cuộc sống;

– Biết các mức thể hiện, các yêu cầu cơ bản đối với

hệ CSDL

1

Mục tiêu bài dạy

• Về kĩ năng:

Bước đầu hình thành kĩ năng khảo sát thực

tế cho ứng dụng CSDL

1

• Điểm trọng tâm:

– Sự cần thiết của CSDL– Các khái niệm cơ bản về dữ liệu, CSDL, hệ quản trị CSDL, tạo hồ sơ, cập nhật hồ sơ, khai thác hồ sơ– Các mức thể hiện của CSDL

– Các tính chất cần phải có để một tập hợp dữ liệu tạo thành CSDL

• Điểm khó:

– Khi nào cần phải quản lý bằng CSDL;

– Nhận biết được thế nào là một CSDL đáp ứng đủ yêu cầu và tác dụng cũng như sự cần thiết phải có các yêu cầu đó.

• Khái niệm CSDL; hệ quản trị CSDL

• Sự cần thiết của CSDL dùng trong công tác quản lý;

• Các mức thể hiện của CSDL

• Các yêu cầu phải có của 1 CSDL, sự cần thiết và tác

dụng của các yêu cầu này.

3 Kiến thức cần biết

• Biết sự cần thiết của việc sử dụng công nghệ trong

Kịch bản dự kiến

Tiết 3 Tiết 2

Tiết 1

• Khái niệm CSDL và hệ quản trị CSDL

• Các mức thể

hiện của CSDL (mức vật lý, mức khái niệm, mức khung nhìn)

• Các yêu cầu cơ

Tìm hiểu các công việc thường gặp khi

xử lý thông tin của một tổ chức (20’)

Hoạt động 1:

Ổn định và làm quen với lớp (10’)

Tiết 1

GV Tùy thuộc vào điều kiện lớp học, GV tiến hành làm quen với lớp

- GV giới thiệu bản thân, cách thức làm việc giữa thầy-trò

- GV giới thiệu tổng quan chương trình học, cách học, tài liệu học…

GV cho thời gian để HS đặt câu hỏi về hoạt động dạy học mà GV vừa trình bày

Nếu HS có câu hỏi, GV trả lời.

Nếu HS không có thắc mắc nào, GV chuyển sang hoạt động tiếp theo

Nếu HS đặt nhiều câu hỏi, làm mất nhiều thời gian hơn dự kiến thì

GV nên hẹn HS lúc khác sẽ trả lời sau và chuyển hoạt đống tiếp theo

HS nghe GV giải đáp câu hỏi và làm theo sự hướng dẫn các hoạt động trên lớp của GV

Hoạt động 2:

Tìm hiểu bài toán quản lý (10’)

Tiết 1

GV GV đặt vấn đề: Sổ điểm, sổ liên lạc của trường dùng để quản lý điểm

của HS thường có những thông tin nào?

Dự kiến câu trả lời: Họ tên, giới tính, ngày sinh, địa chỉ, điểm các môn…

GV GV đặt vấn đề : Những thông tin nào cần thiết để quản lý việc mượn

sách trong thư viện

Hoạt động 2 (tt):

Tìm hiểu bài toán quản lý (10’)

Tiết 1

GV GV đặt vấn đề : So sánh việc quản lý điểm, quản lý thư viện trên giấy

so với việc quản lý trên máy tính?

Dự kiến câu trả lời: Quản lý trên máy tính dễ dàng và tiện lợi hơn, dễ làm mới, thay đổi và chỉnh sửa hơn…

GV GV giảng bài về bài toán quản lý, các vấn đề thưởng phải giải quyết

và sự cần thiết của việc quản lý trên máy tính Ngoài ra, dữ liệu không chỉ hỗ trợ thống kê, báo cáo, tổng hợp số liệu mà còn giúp người dùng rút ra được các kết luận và hỗ trợ ra quyết định

Hoạt động 3:

Tìm hiểu các công việc thường gặp khi xử lý thông tin của một tổ chức (20’)

Tiết 1

GV GV đặt vấn đề: Trong quá trình quản lý điểm, có thể có các trường

hợp nào xảy ra?

Dự kiến câu trả lời: Điểm bị sai, học sinh nghỉ học, học sinh mới nhập học giữa chừng…

GV GV đặt vấn đề: Vậy khi có những vấn đề phát sinh như vậy thì có

những thao tác nào phải thực hiện?

Dự kiến câu trả lời : sửa điểm sai, điền thêm thông tin người

Hoạt động 3 (tt):

Tìm hiểu các công việc thường gặp khi xử lý thông tin của một tổ chức (20’)

Tiết 1

GV GV đặt vấn đề: Trường hợp là nhà quản lý điểm (ví dụ Hiệu trưởng),

em dùng kết quả cuối cùng của bảng điểm để làm gì?

Dự kiến câu trả lời: Nhà quản lý sau cùng dùng bảng điểm để thống kê hs khá giỏi, số lượng lên lớp, thi lại, ở lại lớp…

GV GV nêu những điểm cần lưu ý đối với dữ liệu trong bảng điểm vì đó

là căn cứ để đánh giá kết quả học tập của học sinh toàn trường

Hoạt động 3 (tt):

Tìm hiểu các công việc thường gặp khi xử lý thông tin của một tổ chức (20’)

Tiết 1

GV GV tổng hợp từ các vấn đề đã gợi mở và nêu ra các công việc phải

thực hiện như sau:

 Tạo lập hồ sơ về các đối tượng cần quản lý;

 Cập nhật hồ sơ (thêm, xóa, sửa hồ sơ);

 Khai thác hồ sơ (tìm kiếm, thống kê, sắp xếp, lập báo cáo…)

Thông qua liên hệ thực tế và phân tích các ví dụ, GV hướng dẫn, hình thành dần cho HS có thể hiểu, hệ thống hóa các đặc trưng của bài toán quản lý

Hoạt động 4:

Củng cố và cho bài tập về nhà (5’)

Tiết 1

GV GV nhắc lại, tóm tắt lại nội dung đã dạy trong tiết 1:

 Các vấn đề cần một bài toán quản lý

 Các công việc thường gặp trong bài toán quản lý

GV cho bài tập về nhà:

 Tự liệt kê (trên giấy) các trường thông tin trong một bảng quản lý điểm – vẽ ra thành cột –

 Tự điền một vài dòng vào bảng

GV dặn HS đọc trước phần còn lại của bài học trong sách

Hoạt động 1:

Ổn định và nhắc lại bài cũ (5’)

Tiết 2

GV GV nhắc lại hoặc gọi HS nhắc lại tại chỗ phần nội dung đã học

 Các vấn đề cần một bài toán quản lý

 Các công việc thường gặp trong bài toán quản lý

GV GV đưa ra một số câu hỏi hay gặp trong thực tế, có tính gợi mở nhằm

phân tích cho HS thấy các vấn đề sau:

1.Sự đa dạng trong nhu cầu sử dụng dữ liệu của người dùng2.Để đáp ứng các yêu cầu khai thác thông tin về một tổ chức nào đó phải tổ chức thông tin thành một hệ thống với sự trợ giúp của máy tính điện tử

3.Họat động của con người rất đa dạng, khối lượng thông tin về mỗi lĩnh vực rất lớn, khó có thể tổ chức tất cả trong 1 CSDL  phải tổ chức nhiều CSDL, mỗi CSDL chỉ liên quan đến một hoặc một số đối tượng và phục vụ cho một người hoặc một số người

GV GV đưa ra một số câu hỏi hay gặp trong thực tế, có tính gợi mở nhằm

phân tích cho HS thấy các vấn đề sau:

4.Định nghĩa về CSDL phải chứa 3 yếu tố cơ bản:

 Dữ liệu về hoạt động của một tổ chức;

 Được lưu trữ ở bộ nhớ ngoài; - quan trọng -

 Nhiều người khai thác

GV GV đưa ra một số câu hỏi hay gặp trong thực tế, có tính gợi mở nhằm

phân tích cho HS thấy các vấn đề sau:

1.Một CSDL luôn luôn gắn liền với phần mềm để xây dựng, cập nhật CSDL và khai thác thông tin trong CSDL Phần mềm này được gọi là

hệ quản trị CSDL2.Hệ quản trị CSDL bao gồm các môđun chương trình thực hiện các

chức năng đã nêu và chứa một thành phần quan trọng là ngôn ngữ

giao tiếp.

3.Hệ CSDL bao gồm hai thành phần CSDL và hệ quản trị CSDL

cùng tồn tại và thống nhất với nhau, khi đó mới có thể khai thác thông tin từ CSDL

GV GV giải thích về hình 3 SGK, đơn thuần chỉ để minh họa rằng, hệ

CSDL bao gồm CSDL và hệ quản trị CSDL, tuy nhiên muốn khai

thác CSDL thuận lợi hơn cần phải có các chương trình ứng dụng,

các thiết bị vật lí khác… Tránh HS hiểu nhầm hệ CSDL gồm 3 lớp khác nhau

Hoạt động 2 (tt):

Tìm hiểu khái niệm CSDL và hệ QTCSDL (25’)

Tiết 2

HS HS lắng nghe câu hỏi, trả lời theo thực tế quan sát và

những gợi ý của GV Ghi chép các ý cần ghi nhớ và đặt câu hỏi nếu chưa hiểu bài

GV GV giải thích cho HS vì sao có các mức thể hiện của CSDL Mỗi

người dùng khi tương tác với CSDL, tùy theo mức chuyên sâu của mỗi người trong lĩnh vực công nghệ thông tin hay người dùng mà có những yêu cầu hiểu biết về CSDL khác nhau Ba mức hiểu và làm việc với một CSDL là mức vật lí, mức khái niệm, mức khung nhìn

Giải thích các hình minh họa trong SGK (hình 6a, 6b; hình 7a, 7b & hình 8)

Giúp HS nhận thức được vì sao chỉ có một CSDL vật lí, một CSDL mức khái niệm nhưng có thể có nhiều khung nhìn khác nhau

Hoạt động 3:

Tìm hiểu các mức thể hiện của CSDL (10’)

Tiết 2

GV GV cho câu hỏi và bài tập về nhà:

Câu 1: Phân biệt CSDL, hệ quản trị CSDL

Cần thể hiện rõ 2 điểm sau:

1 CSDL là tập hợp các DL có liên quan với nhau đc lưu trữ ở thíêt bị nhớ của máy tính;

2 Hệ QTCSDL là các chương trình phục vụ tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL

Câu 2: Liệt kê những yêu cầu có thể có của quá trình quản lý

GV GV kiểm tra bài cũ:

Phân biệt CSDL, hệ quản trị CSDL

Cần thể hiện rõ 2 điểm sau:

1 CSDL là tập hợp các DL có liên quan với nhau đc lưu trữ ở thíêt bị nhớ của máy tính;

2 Hệ QTCSDL là các chương trình phục vụ tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL

HS HS được kêu tên trả lời câu hỏi, các thành viên khác giữ im

lặng và làm theo sự điều khiển của GV

Hoạt động 1:

Ổn định và ktra bài cũ(5’)

Tiết 3

GV GV nêu vấn đề, giả thiết rằng dữ liệu được lưu trữ đã đầy đủ và hợp

lí Vậy thế nào là đầy đủ và hợp lí? Làm thế nào để đảm bảo được điều đó?

GV đặt câu hỏi về các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL, ví dụ: thế nào là tính cấu trúc? Cho ví dụ…

HS HS tham khảo SGK và phát biểu, phần ví dụ có thể tự suy

nghĩ theo cách hiểu và tương tự gợi ý SGK

Hoạt động 2:

Tìm hiểu các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL (25’)

Tiết 3

GV GV giới thiệu và giải thích, nhấn mạnh các điểm cần lưu ý trong kiến

thức về các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL Thông qua các ví dụ (càng nhiều, càng rõ ràng càng tốt) để HS dễ cảm nhận và biết được tác dụng và sự cần thiết phải có các yêu cầu này

HS HS lắng nghe, ghi chép các ý cần ghi nhớ và đặt câu hỏi

nếu chưa hiểu bài

Hoạt động 2 (tt):

Tìm hiểu các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL (25’)

Tiết 3

GV GV gợi ý và để HS nêu những ví dụ ứng dụng CSDL trong các công

việc quản lý

Ở mỗi ví dụ, GV cần phân tích cho HS thấy:

 Việc ứng dụng hệ CSDL đã mang lại thay đổi gì;

 Trong mọi hoạt động, con người vẫn đóng vai trò quyết định;

 Có nhiều mức ứng dụng hệ CSDL;

HS HS tham khảo SGK, vận dụng những kiến thức đã học, đã

biết, suy nghĩ trả lời các câu hỏi của GV Lắng nghe bài

Hoạt động 3:

Tìm hiểu một vài ứng dụng (5’)

Tiết 3

GV GV gọi HS nhắc lại các yêu cầu cơ bản của hệ CSDL, cho một ví dụ

về một yêu cầu trong số các yêu cầu vừa nêu (khác ví dụ trong SGK)

HS HS xem lại bài và phát biểu

Hoạt động 3:

Củng cố và cho bài tập về nhà (10’)

Tiết 3

GV GV cho bài tập về nhà:

Câu 1: Nhớ các yêu cầu của một hệ CSDL, không cần phát biểu

theo thứ tự - cho ví dụ minh họa khác với ví dụ đã có trong bài học

Câu 2: Trong CSDL quản lý điểm, khi đã có cột điểm các môn

thì có cần cột Điểm TB nữa không? Hãy giải thích vì sao?

GV dặn dò HS ôn lại toàn bài học và xem trước bài tiếp theo

Cám ơn thầy và các

bạn đã theo dõi!

Cám ơn thầy và các bạn đã theo dõi!