Bảnchất giai cấp của Đảng Cộng sản Việt Nam được Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ X của Đảng khẳng định: “ Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là
Trang 1BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN, TÍNH TIÊN PHONG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM GIỮ VỮNG VÀ TĂNG CƯỜNG BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN CÁCH MẠNG
HIỆN NAY
Xác định rõ bản chất giai cấp của Đảng Cộng sản là một vấn đề có ýnghĩa đặc biệt quan trọng Nó chi phối nội dung, nguyên tắc hoạt động củaĐảng, đồng thời quyết định phương hướng, biện pháp xây dựng Đảng Bảnchất giai cấp của Đảng Cộng sản Việt Nam được Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ X của Đảng khẳng định: “ Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động
và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc”1 Đây là một trong những vấn đề cơbản, then chốt, thể hiện một cách khái quát nhất về bản chất giai cấp côngnhân, tính tiên phong của Đảng Cộng sản Việt Nam, là vấn đề có ý nghĩa lýluận và thực tiễn hết sức quan trọng Sự khẳng định đó vừa nói rõ được bảnchất giai cấp của Đảng, vừa nêu lên ý nghĩa đại biểu cho lợi ích của giai cấpcông nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam Bản chất giai cấpcông nhân là vấn đề cơ bản, bao trùm, có tính nguyên tắc đối với tất cả cácđảng cộng sản Mácxít - Lêninnít chân chính Nó càng đặc biệt quan trọng hơnđối với Đảng Cộng sản Việt Nam, một Đảng ra đời và trưởng thành ở mộtnước thuộc địa nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp chưa pháttriển, giai cấp công nhân còn nhỏ bé “Một Đảng mà số đông đảng viên xuất
thân từ nông dân, tiểu tư sản và giác ngộ cách mạng bắt nguồn từ chủ nghĩa yêu nước”2
1 Văn kiện Đai hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ X, Nxb CTQG, H N àn qu ội 2006, tr 130.
2 Báo cáo tổng kết xay dựng Đảng tại Đại hội lần thứ IV, Nxb Sự thật, H N àn qu ội 1977, tr 27.
Trang 2Hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền lãnh đạo đấtnước, do đó sự lãnh đạo của Đảng ngày càng to lớn về quy mô, phong phú vàphức tạp về nội dung, bao trùm tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, chínhtrị, xã hội Đảng lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiệnđại hoá đất nước, chủ động hội nhập và là thành thành viên chính thức tổ chứcWTO, trong xu thế hoà bình, hợp tác và phát triển của thế giới Toàn cầu hoákinh tế đã tạo ra cơ hội phát triển cho đất nước nhưng cũng chứa dựng nhiềukhó khăn, thách thức Sự cạnh tranh kinh tế - thương mại, tài nguyên, nănglượng, thị trường v.v ngày càng gay gắt, khoa học và công nghệ có nhữngbước tiến nhảy vọt Trong khi đó chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, dântộc, sắc tộc, tôn giáo vẫn tiếp tục diễn ra “Nước ta đang đứng trước nhiều
thách thức lớn, đan xen nhau, tác động tổng hợp và diễn biến phức tạp, không thể coi thường bất cứ thách thức nào Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh
tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới vẫn tồn tại Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí là nghiêm trọng Những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội chưa được khắc phục Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình”, gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền” hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta.”1 Do đó, vấn đề giữ vững và tăng cường bản chấtgiai cấp, tính tiên phong của Đảng là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống cònđối với sự lãnh đạo của Đảng và sự nghiệp cách mạng của nhân dân Việt Namtrong giai đoạn hiện nay
Bản chất giai cấp công nhân là bản chất cách mạng và khoa học, là ýchí kiên định và trí tuệ tiên phong, đạo đức mẫu mực và ý thức tổ chức kỷ luậtchặt chẽ…của giai cấp công nhân Bản chất giai cấp công nhân của Đảng ta
1 Văn kiện Đai hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ X, Nxb CTQG, H N àn qu ội 2006, tr 75.
Trang 3đã thấm sâu vào tất cả các mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức, hay nói mộtcách khác bản chất giai cấp công nhân của Đảng ta đã ăn sâu, bám rễ bền chặt
cả trong đường lối chính trị, nền tảng tư tưởng, nguyên tắc tổ chức và mọihoạt động của Đảng Trong quá trình ra đời, tồn tại và phát triển dù tên gọinhư thế nào (Đảng Cộng sản hay Đảng Lao động), dù diễn đạt ra sao ở phần
mở đầu của điều lệ Đảng về cơ bản vẫn nằm trong sáu điểm Đảng ta đã xácđịnh trong luận cương tháng 10 - 1930 Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luônmang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam, là đội tiên phong của giai cấp,của dân tộc
Bản chất giai cấp công nhân của Đảng: là toàn bộ những mặt, nhữngthuộc tính, những mối quan hệ cơ bản nhất quy định Đảng là đội tiên phongcủa giai cấp công nhân, đại biểu trung thành với lợi ích của giai cấp côngnhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc
Ngay từ lúc ra đời, trong chính cương sách lược vắn tắt tại Hội nghị
thành lập Đảng (3/2/1930) đã khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội
tiên phong của vô sản giai cấp” Trong suốt quá trình xây dựng và hoạt động
lãnh đạo của Đảng, qua các kỳ đại hội, Đảng ta luôn luôn xác định: ĐảngCộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đồngthời có sự phát triển phù hợp với điều kiện lịch sử và nguyện vọng của nhândân Tại đại hội lần thứ nhất điều lệ Đảng xác định Đảng Cộng sản ĐôngDương là đội tiền phong duy nhất của vô sản giai cấp, đến Đại hội II đượctrình bày đầy đủ và hệ thống hơn Từ Đại hội lần thứ IV đến Đại hội lần thứ
VI bản chất giai cấp của Đảng được xác định Đảng Cộng sản Việt Nam là củagiai cấp công nhân Việt Nam, là đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu cótôư chức và là tổ chức cao nhất của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểutrung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dântộc Đồng thời đảng làm tròn nghĩa vụ của mình đối với phong trào cộng sản
Trang 4và công nhân quốc tế Đại hội VII, VIII, IX tiếp tục khẳng định Đảng là độitiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành cho lợi íchcủa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Tại Đại hội lầnthứ X Đảng ta xác định giữ vững bản chất giai cấp và có bước phát triển sángtạo phù hợp với nét đặc thù của Đảng ta, thực tiễn cách mạng Việt Nam vàđáp ứng được nguyện vọng, tình cảm của nhân dân Chính vì vậy, trong báocáo chính trị và trong điều lệ Đảng khẳng định: Đảng Cộng sản Việt Nam làđội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhândân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giaicấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc Như vậy, bản chất giai cấpcủa Đảng ngày càng được hiểu sâu sắc hơn, nhuần nhuyễn hơn, Đảng Cộngsản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam đồng thời mangtính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc Chính điều đó đòi hỏi Đảng ta phải luônluôn trung thành với giai cấp công nhân, nâng cao lập trường, tư tưởng củagiai cấp công nhân, đồng thời phải học tập, kế thừa, phát huy truyền thốngdân tộc, tăng cường đoàn kết, tập hợp nhân dân, phấn đấu vì lợi ích của giaicấp công nhân và của dân tộc Việt Nam Đó là vấn đề cơ bản then chốt nhất,thể hiện khái quát nhất bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảngtrên hai mối quan hệ cơ bản là Đảng với giai cấp công nhân và Đảng với nhândân lao động và dân tộc Việt Nam.
Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, khi mà tình hình thế giới, khu vực
có những biến đổi phức tạp và mau lẹ, khi mà kẻ thù hàng ngày, hàng giờđang điên cuồng chống phá cách mạng, chúng tìm mọi cách hạ thấp vai tròlãnh đạo của Đảng Cộng sản, đòi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập thì vấn
đề giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp càng quan trọng hơn bao giờ hết
Do đó Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc là thứ VIII khẳng định: “Điều xuyên
Trang 5suốt có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với Đảng ta trong giai đoạn hiện nay là giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng.”1
Xuất phát từ lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề giai cấp và
đấu tranh giai cấp, từ vị trí, vai trò và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ ra rằng trong xã hội có giai cấp thì đấu tranh giaicấp là tất yếu, do đó, cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại giai tư sản
là tất yếu khách quan Cuộc đấu tranh giai cấp diễn ra từ thấp đến cao mà đỉnhcao là cách mạng xã hội, trong cuộc đấu tranh này, giai cấp công nhân muốngiành được thắng lợi thì đòi hỏi khách quan là phải thành lập chính Đảng cáchmạng của mình để tổ chức lãnh đạo phong trào, hay nói một cách khác đó làđiều kiện, thời cơ cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Đảng Cộng sản chính làđội tiên phong, lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân Do đó, Đảng phảimang bản chất của giai cấp công nhân chứ không phải bản chất của giai cấpnào khác Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân chứ khôngphải là toàn bộ giai cấp, Đảng gồm những đại biểu ưu tú nhất, giác ngộ nhấtcủa giai cấp Đảng được hình thành và phát triển xuất phát từ vai trò sứ mệnhlịch sử và địa vị của giai cấp công nhân, chính vai trò sứ mệnh đó quyết địnhbản chất giai cấp của Đảng và đường lối xây dựng Đảng Chính vì vậy, Đảngđược tổ chức chặt chẽ, kỷ luật tự giác, nghiêm minh, thực sự là đội tiênphong, lãnh tụ chính trị, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân
Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, C.Mác - Ph.Ăngghen đã
khẳng định: Giai cấp vô sản hiện đại là người có sứ mệnh lịch sử đào huyệtchôn chủ nghĩa tư bản và xây dựng một xã hội mới tốt đẹp hơn – chế độ xãhội chủ nghĩa, cộng sản chủ nghĩa Bằng lý luận sắc sảo, đúng đắn các ông đãlàm nổi bật vai trò của giai cấp công nhân là giai cấp tiêu biểu cho lực lượngsản xuất tiến bộ nhất, là giai cấp được rèn luyện trong nền sản xuất đại công
1 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội Đảng to n qu àn qu ốc lần thứ VIII, trang 48.
Trang 6nghiệp, là sản phẩm của chính bản thân nền đại công nghiệp, cho nên giai cấpcông nhân là giai cấp tiên tiến nhất, có tinh thần cách mạng triệt để nhất, cókhả năng hành động cách mạng kiên quyết nhất, có tính tổ chức và kỷ luật caonhất, là giai cấp duy nhất đóng vai trò lãnh đạo cách mạng “Trong tất cả các
giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản, thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng Tất cả các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp Còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp”1 C.Mác - Ph.Ăngghen chỉ rõ:Đảng Cộng sản của giai cấp công nhân, mang bản chất giai cấp công nhân, do
đó phải đứng trên lập trường giai cấp để xem xét, giải quyết mọi vấn đề Mọichủ trương đường lối chiến lược, sách lược của Đảng đều phải được xuất phát
từ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Làm được như thếĐảng mới thực sự có sức mạnh và lôi cuốn lực lượng cách mạng to lớn trongcuộc đấu tranh thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình
Đảng Cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoahọc với phong trào công nhân Lênin khẳng định: “Việc hướng chủ nghĩa xã
hội đi đến chỗ kết hợp với phong trào công nhân đó là công lao chủ yếu của C.Mác - Ph.Ăngghen Hai ông đã sáng tạo ra một lý luận cách mạng, lý luận giải thích tính tất yếu của sự kết hợp ấy và đề ra nhiệm vụ cho những người
xã hội chủ nghĩa là phải tổ chức cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản”2
Đảng Cộng sản ra đời là sự kết hợp giữa học thuyết cách mạng và khoahọc với một phong trào cách mạng Như vậy, bản chất cách mạng và khoa học
là thuộc tính căn bản của Đảng Cộng sản Cho nên, tăng cường bản chất giaicấp công nhân trong quá trình xây dựng Đảng là một tất yếu khách quan, mộtnhu cầu đòi hỏi cấp thiết của sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân
1 C.Mác v Ph àn qu Ăngghen to n t àn qu ập, Nxb Chính trị quốc gia, H N àn qu ội 1995, tập 4, trang 610
2 V I Lênin to n t àn qu ập, tập 4, Nxb M, 1978, tr 308.
Trang 7Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời không chỉ là sự kết hợp giữa chủnghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân mà còn với phong trào yêunước Đây là đặc thù Việt Nam, là trí tuệ thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh.Người đã giải quyết rất sáng tạo, thành công, nhuần nhuyễn vấn đề giai cấp vàvấn đề dân tộc Chính Người đã vạch ra đường lối gương cao ngọn cờ dân tộc
và giai cấp để đưa cách mạng Việt Nam tiến lên Đảng Cộng sản Việt Nam rađời vừa tuân thủ theo quy luật chung (mang tính phổ biến), đồng thời có quyluật riêng (tính đặc thù) Đảng viên của Đảng ta chiếm hơn 90% xuất thân từthành phần nông dân, gần 10% xuất thân từ thành phần giai cấp công nhân
Sự ra đời và phát triển của giai cấp công nhân Việt Nam gắn liền với cuộckhai thác thuộc địa của thực dân Pháp (giai cấp công nhân ra đời trong cuộckhai thác thuộc địa lần thứ nhất, lớn lên trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứhai của Pháp) Mặc dù, có những nét riêng nhưng giai cấp công nhân ViệtNam mang đầy đủ đặc điểm của giai cấp công nhân quốc tế, đó là giai cấptriệt để cách mạng, có tinh thần đoàn kết, có kỷ luật tự giác, nghiêm minh, làgiai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến…Chính quy luật đặc thù
đó dẫn đến thành phần xã hội của đội ngũ đảng viên cũng không giống cácĐảng Cộng sản ở các nước trên thế giới Do đó, trong công tác xây dựngĐảng phải ra sức coi trọng giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện bản chất giai cấpcông nhân, tính tiên phong của đội ngũ cán bộ, đảng viên Thường xuyên giữvững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân cho toàn Đảng là tất yếukhách quan, là vấn đề cấp bách trong tình hình hiện nay Khi đề cập đến vấn
đề bản chất giai cấp công nhân Lênin chỉ rõ: cái quyết định nhất là Đảng đóchiến đấu cho mục đích lý tưởng gì ? chứ không phải là số lượng giai cấpcông nhân nhiều hay ít trong Đảng Đảng Cộng sản Việt Nam là một Đảng
mà phần lớn đảng viên xuất thân từ giai cấp nông dân, nhưng mục tiêu, lý
Trang 8t-ưởng của Đảng là mục tiêu lý tt-ưởng của giai cấp công nhân, đó là độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội
Giai cấp công nhân Việt nam là giai cấp tiên tiến nhất, đại diện chophương thức sản xuất tiến bộ nhất, tiêu biểu cho xu thế phát triển của thời đại
và cũng là giai cấp tiêu biểu cho truyền thống tốt đẹp của dân tộc Giai cấpcông nhân Việt Nam ra đời ở một đất nước có truyền thống yêu nước, so vớigiai cấp nông dân thì giai cấp công nhân Việt Nam nhỏ bé về số lượng, là giaicấp bị bóc lột nặng nề nhất, ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, chịu ảnhhưởng của cách mạng Tháng Mười, sớm có Đảng lãnh đạo Là giai cấp ra đờigắn liền với lợi ích dân tộc, có quan hệ máu thịt với giai cấp nông dân Sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam là lãnh đạo toàn thể nhân dânlao động tiến hành đấu tranh cách mạng, đánh đổ đế quốc, phong kiến, xâydựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa Chính vì vậy trong công tác xây dựng Đảng phải giữ vững vàtăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng
Từ thực tiễn lịch sử ra đời của các Đảng Cộng sản và phong trào côngnhân trên thế giới chúng ta thấy rằng: Sau cách mạng tháng Mười Nga năm
1917 thắng lợi, hàng loạt các Đảng Cộng sản trên thế giới được thành lập, một
số Đảng Cộng sản giữ vai trò lãnh đạo đất nước Nhưng hiện nay, các ĐảngCộng sản và phong trào công nhân thế giới đang đứng trước một thách thứclớn đó là sự sụp đổ của hệ thống chủ nghĩa xã hội, sự tan rã của các ĐảngCộng sản ở Liên Xô và Đông Âu Một trong những nguyên nhân dẫn đếnthảm kịch trên là các Đảng Cộng sản không giữ vững và tăng cường bản chấtgiai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng, do đó năng lực, hiệu quả lãnhđạo bị giảm sút, thậm chí Đảng mất vai trò lãnh đạo đối với toàn xã hội.Chính vì vậy mà trong quá trình hoạt động lãnh đạo của mình Đảng Cộng sản
Trang 9phải thường xuyên giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân củaĐảng.
Thực tiễn ra đời, xây dựng, phát triển của Đảng Cộng sản Việt Namhơn 76 năm qua chúng ta thấy rằng Đảng ta thường xuyên giữ vững và tăng c-ường bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng, nhất là nhữnggiai đoạn cách mạng gặp muôn vàn khó khăn Vì vậy, vai trò lãnh đạo củaĐảng luôn được củng cố và phát huy Đảng ta đứng vững trên lập trường củagiai cấp công nhân, giữ vững nguyên tắc trong xây dựng Đảng xác định đư-ờng lối và phương pháp cách mạng đúng đắn, sáng tạo, giải quyết một cáchkhoa học, chính xác vấn đề chiến lược, sách lược, lãnh đạo cách mạng giànhnhiều thắng lợi, đặc biệt là những thành tựu quan trọng trong 20 năm đổi mớiđất nước, xứng đáng lãnh tụ chính trị, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấpcông nhân
Hiện nay, thực tiễn thế giới, khu vực, trong nước có nhiều diễn biếnmau lẹ và phức tạp Trong khi đó chúng ta thực hiện nền kinh tế thị trườngtheo định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước, mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế Do đó cán bộ, đảng viên hàngngày, hàng giờ tiếp xúc với kinh tế tư bản chủ nghĩa, lối sống tư bản chủnghĩa Vì vậy, giữ gìn bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng
có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại của chế độ xã hội chủ nghĩa, sự thànhcông của công cuộc đổi mới, đồng thời khắc phục được khuyết tật của nềnkinh tế thị trường, phát huy năng lực của cán bộ đảng viên trên mọi lĩnh vựccông tác, giữ vững phẩm chất đạo đức của cán bộ, đảng viên trước những mặttrái của cơ chế thị trường không bị sa ngã trước lối sống tư bản chủ nghĩa.Hơn nữa, Đảng ta là Đảng cầm quyền lãnh đạo toàn xã hội thì bản chất giaicấp công nhân, tính tiên phong của Đảng có ý nghĩa quyết định đối với bảnchất của chế độ xã hội, bản chất của hệ thống chính trị Giữ vững bản chất
Trang 10giai cấp công nhân của Đảng là biện pháp cơ bản và cấp bách để khắc phục cóhiệu quả mặt trái của nền kinh tế thị trường, giữ vững được định hướng xã hộichủ nghĩa Bởi vì, trong khi phát triển nền kinh tế thị trường thì cán bộ, đảngviên của Đảng đứng trong các thành phần kinh tế đều mang dấu ấn riêng khácnhau Do đó, phải củng cố, tăng cường bản chất giai cấp công nhân là vấn đềtất yếu, có giữ vững bản chất giai cấp công nhân thì đội ngũ cán bộ, đảng viênmới có bản lĩnh chính trị vững vàng, không bị xa ngã trước những diễn biếnmau lẹ và phức tạp của cuộc sống, trước sự cám dỗ của đồng tiền Mặt khác,bản chất giai cấp công nhân của Đảng là hiện tượng chính trị xã hội, là cáitương đối ổn định nhưng luôn chịu tác động nhiều chiều của các yếu tố kinh
tế chính trị xã hội Trước những diễn biến phức tạp mau lẹ của thế giới, khuvực, sự chống phá điên cuồng của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch,thì việc giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phongcủa Đảng là vấn đề cấp thiết hiện nay
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII đã tổng kết công tác xây dựngĐảng sau 10 năm đổi mới, một trong những khuyết điểm của công tác xâydựng Đảng là : “Trong điều kiện cơ chế thị trường, kinh tế nhiều thành phần,
mở cửa với bên ngoài, cán bộ, đảng viên hàng ngày, hàng giờ chịu tác động của nhiều nhân tố rất phức tạp, kể cả những hoạt động chống phá Đảng, vấn
đề giữ vững bản chất giai cấp công nhân đứng trước những thử thách mới Song, Đảng thiếu sự chuẩn bị đầy đủ cho bước chuyển này, chưa chú ý đúng mức vấn đề giáo dục, rèn luyện phẩm chất chính trị và đạo đức đối với cán
bộ đảng viên Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai nhạt lý tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí, kém ý thức tổ chức kỷ luật, xa đoạ về đạo đức và lối sống Một số thoái hoá về chính trị, tuy rất ít nhưng hoạt động của họ gây hậu quả hết sức xấu”1
1 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ VIII, Nxb CTQG, H, 1996, tr 137.
Trang 11Trước thực trạng đó, việc giữ vững và tăng cường bản chất giai cấpcông nhân, tính tiên phong của Đảng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu củacông tác xây dựng Đảng, là vấn đề có ý nghĩa quyết định đến năng lực lãnhđạo sức chiến đấu của Đảng, bảo đảm cho Đảng luôn là đội tiên phong chínhtrị, lực lượng lãnh đạo có uy tín với toàn bộ dân tộc hiện nay.
Bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản được thể hiện ở mụctiêu, lý tưởng, ở Cương lĩnh, đường lối; nền tảng tư tưởng; các nguyên tắc tổchức sinh hoạt Đảng; ở phẩm chất năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên; ởmối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân; ở sự kết hợp giải quyết giữa vấn
đề dân tộc và vấn đề quốc tế
Mục tiêu, lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là độc lập dân tộc vàchủ nghĩa xã hội, xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh Đồng thời suốt quá trình lãnh đạo đất nướcĐảng ta luôn luôn phấn đấu vì mục tiêu lý tưởng đó Chính vì vậy Đảng ta,được cả dân tộc tin yêu, thừa nhận là người lãnh đạo đất nước Đó là niềmvinh dự, nguồn sức sống mạnh liệt của Đảng
Nền tảng tư tưởng của Đảng là của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩaMác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đây là luận điểm quan trọng nhất,quyết định bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản, trong báo cáochính trị Đại hội Đảng lần thứ IX khẳng định: “Đảng và nhân dân ta quyết
tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh”1 Đồng thời, báo cáo
cũng chỉ rõ: “khẳng định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh
làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng là sự tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng và là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận của Đảng ta”.2 Chủ nghĩa Mác - Lênin là học thuyết
1 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr 84
2 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr 83 - 84.
Trang 12cách mạng nhất, hoàn chỉnh nhất, là tinh hoa của trí tuệ loài người, là sảnphẩm có tính quy luật của sự phát triển những tư tưởng tiên tiến của nhânloại, nó chỉ ra quy luật vận động khách quan của tự nhiên, xã hội, tư duy, chỉ
ra quy luật phát triển tất yếu của xã hội loài người là tiến lên chủ nghĩa cộngsản Chủ nghĩa Mác - Lênin là thế giới quan, phương pháp luận, là vũ khí tưtưởng của giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản Chủ tịch Hồ Chí Minhkhẳng định: bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa chắcchắn nhất, chân chính nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng
và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta,
kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinhhoa văn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giaicấp, giải phóng con ngời; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kếthợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, củakhối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhànước thực sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lựclượng vũ trang nhân dân… về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ,đảng viên vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhândân…
Khi nói về bản chất giai cấp công nhân của Đảng là xét về hệ tư tưởngcủa Đảng Đảng Cộng sản chỉ có thể mang hệ tư tưởng của giai cấp côngnhân, tức là chủ nghĩa Mác - Lênin mà không mang hệ tư tưởng của giai cấpnào khác Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tưtưởng của Đảng ta, là hệ tư tưởng của giai cấp công nhân nước ta và ngàycàng giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần tư tưởng của dân tộc Như
Trang 13vậy, trong hệ tư tưởng của giai cấp công nhân nước ta có sự kết hợp của chủnghĩa Mác - Lênin với những giá trị truyền thống của dân tộc ta, nó không thểđối lập giá trị tư tưuởng của giai cấp công nhân với giá trị tư tưởng của dântộc.
Về nguyên tắc hoạt động: Đảng phải xây dựng và hoạt động theonguyên tắc phù hợp với đặc điểm và tổ chức của giai cấp công nhân, đó là tậptrung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, tự phê bình và phê bình.Trong đó, nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản củaĐảng Nguyên tắc này chi phối, xuyên suốt quá trình xây dựng, tổ chức, sinhhoạt và hoạt động lãnh đạo của Đảng Sức mạnh của Đảng được quyết địnhbởi việc quán triệt và thực hiện đầy đủ nguyên tắc này Tập trung dân chủ quyđịnh hình thức, cơ cấu tổ chức của Đảng, quy định nguyên tắc giải quyết quan
hệ nội bộ Đảng Tập trung dân chủ phát huy được tính chủ động tích cực sángtạo, ý thức trách nhiệm cao của mọi cán bộ đảng viên và tổ chức đảng, đồngthời tập trung được trí tuệ và sức mạnh của toàn Đảng Tập trung dân chủ còn
là cơ sở để xây dựng và củng cố Đảng, xây dựng sự đoàn kết thống nhất, là cơ
sở để xây dựng và giữ vững kỷ luật Đảng, là tiêu chuẩn để phân biệt đảngmác xít chân chính hay cơ hội về mặt tổ chức
Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, là nguyên tắc lãnh đạocao nhất của Đảng, nó là sự biểu hiện cụ thể của nguyên tắc tập trung dân chủtrong phương pháp, tác phong lãnh đạo của Đảng Thực hiện tốt nguyên tắcnày sẽ phát huy được quyền làm chủ, tính năng động sáng tạo và trí tuệ tậpthể, trách nhiệm của mỗi cá nhân trong quá trình đề ra đường lối, chủ trương,biện pháp, bảo đảm cho mọi chủ trương, đường lối được quyết định đúng đắn,chính xác và tổ chức thực hiện triệt để Hạn chế đến mực thấp nhất những sailầm trong lãnh đạo, hoạt động của Đảng, đồng thời phải thực hiện tốt tự phêbình và phê bình, đó là quy luật phát triển của Đảng, là thước đo trình độ dân
Trang 14chủ trong sinh hoạt Đảng, là trách nhiệm của Đảng đối với nhân dân Vì vậy,
để tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng thìĐảng phải được xây dựng và tổ chức hoạt động theo nguyên tắc này
Lợi ích của Đảng là đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp côngnhân Lợi ích của giai cấp công nhân thống nhất với lợi ích của nhân dân laođộng và của cả dân tộc Bởi vì, Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất củagiai cấp công nhân Việt Nam, Đảng là lãnh tụ chính trị, đội tiên phong củagiai cấp công nhân Do đó, lợi ích của Đảng trước hết là đại biểu cho lợi íchcủa giai cấp công nhân Lợi ích của giai cấp lại luôn thống nhất với lợi ích củacác tầng lớp nhân dân lao động và toàn dân tộc Vì vậy, Đảng không chỉ làlãnh tụ chính trị và đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân mà Đảng còn
là lãnh tụ chính và đại biểu cho lợi ích của nhân dân lao động và của cả dântộc Việt Nam Đảng là lực lượng lãnh đạo duy nhất đối với sự nghiệp cáchmạng nớc ta Trong điều kiện Đảng cầm quyền, Đảng trở thành lực lượnglãnh đạo toàn xã hội Cho nên, Đảng đại biểu cho lợi ích và chăm lo lợi íchcủa toàn dân tộc, chịu trách nhiệm về vận mệnh của toàn dân tộc Khi nói vềlợi ích của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “ngoài lợi ích của giai cấp
công nhân và nhân dân lao động, Đảng ta không có lợi ích nào khác”1 Đạihội Đảng lần thứ VI xác định: “Đảng ta không có mục đích nào khác là đấu
tranh vì hạnh phúc của nhân dân”2và “Mọi chủ trương, chính sách của Đảng
phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và khả năng của nhân dân lao động, khơi dậy đợc sự đồng tình, ủng hộ của quần chúng Quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng đi ngược lại lợi ích của nhân dân là làm suy yếu sức mạnh của Đảng”3 Đảng có thực sự là đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp côngnhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc thì Đảng mới gắn bó mật thiết
1 Hồ Chí Minh to n t àn qu ập, tập 9, Nxb CTQG, H, 1996, tr 286.
2 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ VI Nxb ST, H, 1987, tr 29.
3 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu àn qu ốc lần thứ VI Nxb ST, H, 1987, tr 29.