Đề tài các biện pháp phòng chống sai lệch chuẩn mực pháp luật và liên hệ thực tiễn việt nam

Chẳnghạn, học trò vô lễ với thầy, cô giáo vi phạm chuẩn mực đạo đức; một số cá nhân xả rácbừa bãi nơi công cộng, viết, vẽ tự do lên các công trình di tích lịch sử vi phạm chuẩnmực thẩm m

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT



TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

ĐỀ TÀI: CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG SAI LỆCH CHUẨN MỰC PHÁP

LUẬT VÀ LIÊN HỆ THỰC TIỄN VIỆT NAM.

GVHD: TS NGUYỄN THỊ THU THOA

Nhóm 6

TP Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 02 năm 2023.

1

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT



TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

ĐỀ TÀI: CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG SAI LỆCH CHUẨN MỰC PHÁP

LUẬT VÀ LIÊN HỆ THỰC TIỄN VIỆT NAM.

GVHD: TS NGUYỄN THỊ THU THOA Thành viên nhóm 6

LỜI CAM ĐOAN

Chúng em xin cam đoan đề tài tiểu luận: Các biện pháp phòng chống sai lệchchuẩn mực pháp luật Liên hệ thực tiễn Việt Nam do nhóm 6 nghiên cứu và thực hiện.Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành Kết quả bài làm của đề tài tiểuluận “Các biện pháp phòng chống sai lệch chuẩn mực pháp luật Liên hệ thực tiễn ViệtNam” là trung thực và không sao chép từ bất kỳ bài tập của nhóm khác Các tài liệu được

sử dụng trong tiểu luận có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

TP Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 02 năm 2023

Ký và ghi rõ họ tên

Đỗ Thị Phương Nhung

3

Tuy nhiên, về lượng kỹ năng và kiến thức về đề tài này chúng em vẫn còn hạn chế.

Do đó, chúng em không khỏi nhưng thiếu soát trong quá trình hoàn thành nghiên cứu bàitiểu luận về đề tài “Các biện pháp phòng chống sai lệch chuẩn mực Liên hệ thực tiễnViệt Nam” Kính mong cô xem xét và góp ý cho chúng em để bài tiểu luận của chúng emđược hoàn thiện hơn

TP Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 03 năm 2023

Ký và ghi rõ họ tên

Đỗ Thị Phương Nhung

4

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN 3

LỜI CẢM ƠN 4

MỤC LỤC 5

Phần 1: MỞ ĐẦU 7

1 Tính cấp thiết của đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 7

3 Đối tượng nghiên cứu 7

4 Phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

Phần 2: NỘI DUNG 8

1 Các khái niệm 8

1.1 Chuẩn mực pháp luật là gì? 8

1.2 Sai lệch chuẩn mực pháp luật là gì? 8

2 Phân loại hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật 8

3 Hậu quả của các hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật 10

4 Biện pháp phòng chống các hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật 11

4.1 Biện pháp tiếp cận thông tin 11

4.2 Biện pháp phòng ngừa xã hội 12

4.3 Biện pháp áp dụng hình phạt 12

4.4 Biện pháp tiếp cận y-sinh học 13

4.5 Biện pháp tiếp cận tổng hợp 13

5 Liên hệ thực tiễn Việt Nam 15

5

Phần 3: KẾT LUẬN 16 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17 PHỤ LỤC 18

6

Phần 1: MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sau 78 năm chính thức giành độc lập, và 48 năm thống nhất đất nước, Việt Nam đangtrên đà trỗi dậy, phát triển mạnh mẽ nhiều mặt về kinh tế, chính trị, cũng như văn hóa Xãhội phát triển như thế, nên những hiện tượng, quan hệ xã hội ngày càng trở nên đa dạng

và phực tạp, tất cả đã đặt ra cho nhà nước nhiều thách thức trong việc hoàn thiện hệ thốngpháp luật để quản lí mọi mặt đời sống xã hội một cách hiệu quả Tuy nhiên trong quátrình vận hành, và áp dụng pháp luật vào đời sống, vẫn không thể tránh được những hành

vi sai lệch chuẩn mực pháp luật Tình trạng gia tăng những vụ vi phạm pháp luật, tộiphạm ngày một man rợ, đa dạng về lứa tuổi, những hành vi xem thường pháp luật, láchluật đang diễn ra ngày một nhiều đa dạng cách thức đã góp phần cho thấy nhận thức vềchuẩn mực pháp luật ở người dân Việt Nam chưa cao Chính vì vậy, nhóm 6 chúng em

quyết định chọn đề tài: “Các biện pháp phòng chống sai lệch chuẩn mực pháp luật Liên hệ thực tiễn ở Việt Nam.” làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Chỉ ra, giải thích được nguyên nhân gây nên sai lệch chuẩn mực pháp luật, liên hệtình hình sai lệch chuẩn mực pháp luật ở Việt Nam và tìm ra biện pháp để khắc phục nó

3 Đối tượng nghiên cứu

Các hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật nói chung và ở Việt Nam nói riêng

4 Phạm vi nghiên cứu

Bài tiểu luận đề xuất cái giải pháp phòng chống sai lệch chuẩn mực ở Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phân tích tổng hợp

- Phương pháp phân loại và hệ thống

7

1.2 Sai lệch chuẩn mực pháp luật là gì?

Trong đời sống xã hội, do nhu cầu điều chỉnh các mối quan hệ xã hội khác nhaunên đã xuất hiện và tồn tại nhiều loại chuẩn mực xã hội khác nhau (chuẩn mực pháp luật,chuẩn mực chính trị, chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực thẩm mỹ,…) Nếu mọi cá nhân, cơquan, tổ chức xã hội đều nghiêm chỉnh tuân thủ theo các quy tắc, các yêu cầu của các loạichuẩn mực xã hội thì đó là nền tảng của một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Tuynhiên trong thực tế xã hội, không phải chuẩn mực xã hội luôn luôn được mọi người tôntrọng mọi lúc, mọi nơi; mà thường xảy ra các hành vi của những cá nhân, nhóm xã hội viphạm, phá vỡ hiệu lực, tính ổn định, sự tác động của các loại chuẩn mực xã hội Chẳnghạn, học trò vô lễ với thầy, cô giáo (vi phạm chuẩn mực đạo đức); một số cá nhân xả rácbừa bãi nơi công cộng, viết, vẽ tự do lên các công trình di tích lịch sử (vi phạm chuẩnmực thẩm mỹ); vượt đèn đỏ khi tham gia giao thông đô thị (vi phạm chuẩn mực phápluật)…

Việc một cá nhân hay nhóm xã hội nào đó thực hiện hành vi xâm hại tới các quytắc, quy định của chuẩn mực pháp luật được xã hội học gọi đó là sai lệch chuẩn mực phápluật Sai lệch chuẩn mực pháp luật là hành vi của một cá nhân hay một nhóm xã hội viphạm các nguyên tắc, các quy định của chuẩn mực pháp luật (hành vi sai lệch chuẩn mựcpháp luật) Dưới góc độ luật học, hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật chính là hành vi

vi phạm pháp luật Hành vi này có các dấu hiệu cơ bản: là hành vi nguy hiểm cho xã hội,trái pháp luật, có lỗi của chủ thể và chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý

2 Phân loại hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật

8

Căn cứ vào nội dung, tính chất của các chuẩn mực pháp luật bị xâm hại, hình vi sailệch chuẩn mực pháp luật được chia thành 2 loại:

+ Hành vi sai lệch tích cực: cố ý hoặc vô ý vi phạm, phá vỡ pháp luật đã lạc hậu, lỗi thời,

không phù hợp với thực tế xã hội hiện tại hoặc không còn được nhà nước và xã hội thừanhận

+ Hành vi sai lệch tiêu cực: những hành vi vô ý hoặc cố ý vi phạm, phá vỡ hiệu lực, sựtác động của các chuẩn mực pháp luật hiện hành có nội dung, tính chất phù hợp, tiến bộ,đang phổ biến, thịnh hành và đang được nhà nước, xã hội thừa nhận và sử dụng rộng rãi.Căn cứ vào thái dộ tâm lý chủ quan (lỗi) của người thực hiện hành vi sai lệch gồm cóhành vi sai lệch chủ động và hành vi sai lệch thụ động:

+ Hành vi sai lệch chủ động: là hành vi có ý thức, có tính toán, cố ý (trực tiếp hoặc giántiếp) vi phạm, phá vỡ hiệu lực của các chuẩn mực pháp luật dù chuẩn mực đó đã lỗi thời,lạc hậu hay còn đang tiến bộ, phù hợp

+ Hành vi sai lệch thụ động: là hành vi vô ý, không mong muốn vi phạm, phá vỡ tính ổnđịnh, sự tác động của các chuẩn mực pháp luật

Căn cứ và xem xét đồng thời cả 2 tiêu chí phân loại nêu trên trong một hành vi sai lệchchuẩn mực pháp luật thì chúng ta có thêm 4 loại hành vi sai lệch pháp luật:

+ Hành vi sai lệch chủ động – tích cực: Là hành vi cố ý vi phạm, phá vỡ sự tác động củachuẩn mực pháp luật đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với yêu cầu, đời sống của xãhội hiện tại

+ Hành vi sai lệch chủ động – tiêu cực: Là hành vi cố ý vi phạm, phá vỡ hiệu lực của cácchuẩn mực pháp luật hiện hành mang tính chất tiến bộ, phù hợp, đang phổ bién, thịnhhành và được nhà nước, xã hội thừa nhận rộng rãi Ví dụ: Vụ việc cha dượng hành hạ,đánh đập con riêng của vợ dẫn đến tử vong Đây là hành động dã man tàn bạo và bị xãhội lên án

9

+ Hành vi sai lệch thụ động – tích cực: Là hành vi vô ý vi phạm, phá vỡ sự tác động củachuẩn mực pháp luật đã lạc hậu, lỗi thời không còn phù hợp với yêu cầu của đời sống xãhội Ví dụ: A là con trai, B là con gái, hai người yêu nhau một thời gian rồi lấu nhau Saumột thời gian chung sống A phát hiện ra B là nam nhưng chuyển giới thành nữ đây làmột hành vi thụ động – tích cực đã vô tình góp phần làm cho mọi người thay đổi cáchnhìn nhận về vấn đề hôn nhân giữa hai người cùng giới tính.

+ Hành vi sai lệch thụ động – tiêu cực: Là hành vi vô ý vi phạm, phá vỡ hiệu lực của các

chuẩn mực pháp luật tiến bộ, phù hợp, đang phổ biến, thịnh hành và được thừa nhận rộngrãi trong xã hội Ví dụ: Trong quá trình vận động và phát triển của xã hội có những quanđiểm, quan niệm chỉ được coi là đúng trong các xã hội trước đây còn trong xã hội ngàynay chúng không còn phù hợp và bị coi là quan niệm sai lệch, nhưng vẫn còn có những

cá nhân, nhóm xã hội nào đó vẫn làm theo những quan niệm sai lệch đó dẫn đến vi phạmchuẩn mực pháp luật hiện hành

3 Hậu quả của các hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật

Để đánh giá hậu quả các hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội thì ta cần phẩn dựa trêncác yếu tố sau:

- Thứ nhất: Căn cứ vào tính chất, khuynh hướng và sự phổ biến tương đối của hành

vi sai lệch chuẩn mực pháp luật đó

- Thứ hai: Căn cứ vào các điều kiện lịch sử – địa lý, hoàn cảnh xã hội cụ thể

- Thứ ba: Căn cứ vào địa điểm và thời gian xảy ra hành vi sai lệch chuẩn mực phápluật đó

Từ các yếu tố đó ta có thể đánh giá một cách đúng đắn về hậu quả của sai lệch chuẩnmực pháp luật qua hai phương diện sau:

- Thứ nhất, hậu quả của hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật có thể mang nội dung,tính chất tích cực, tiến bộ, cách tân nếu như nó vi phạm, phá vỡ hiệu lực, sự chiphối của các chuẩn mực pháp luật đã lạc hậu, lỗi thời, đang kìm hãm sự phát triểncủa các cá nhân và xã hội Khi đó, hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật có thể góp

10

phần làm thay đổi nhận thức chung của một cộng đồng xã hội và thúc đẩy sự pháttriển, tiến bộ xã hội trong xã hội

VD:Luật Hôn nhân và gia đình 2014 bỏ quy định “cấm kết hôn giữa những ngườicùng giới tính” Luật Hôn nhân và gia đình 2014 bỏ quy định “cấm kết hôn giữanhững người cùng giới tính” nhưng có quy định cụ thể: “không thừa nhận hônnhân giữa những người cùng giới tính” (khoản 2 Điều 8) Như vậy, những ngườiđồng giới tính vẫn có thể kết hôn, nhưng sẽ không được pháp luật bảo vệ khi cótranh chấp xảy ra Luật Hôn nhân và gia đình 2014 nâng độ tuổi kết hôn lên đủ 18tuổi đối với nữ và đủ 20 tuổi đối với nam Không chỉ vậy, Luật cũng cho phépmang thai hộ vì mục đích nhân đạo, tuy nhiên người mang thai hộ phải là ngườithân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ [2]

- Thứ hai, ngược lại, hậu quả của hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật có thể mangnội dung và tính chất tiêu cực, ảnh hưởng xấu hoặc nguy hiểm cho xã hội nếu như

nó vi phạm, phá hoại tính ổn định, sự tác động của những chuẩn mực pháp luậttiến bộ, phù hợp, tiến bộ, đang phổ biến, thịnh hành và được thừa nhận rộng rãitrong xã hội Trong trường hợp này, hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật đó phải

bị xã hội phê phán, lên án hoặc đòi hỏi phải áp dụng các biện pháp trừng phạt theocác nguyên tắc, quy định của pháp luật

4 Biện pháp phòng chống các hành vi sai lệch chuẩn mực pháp luật

4.1 Biện pháp tiếp cận thông tin

Biê }n pháp tiếp câ }n thông tin hướng tới viê }c cung cấp, trang bị, hướng dẫn,giải đáp các thông tin về chuẩn mực xã hô }i nói chung và pháp luâ }t nói riêng thôngqua mô }t số hoạt đô }ng:

- Tiến hành các hoạt đô }ng tuyên truyền, hướng dẫn, giải thích về nô }i dung và tínhchất của các chuẩn mực đó hoă }c các văn bản pháp luâ }t có liên quan

11

- Đối với những người có ý thức chưa cao, nhâ }n thức còn lê }ch lạc, cần định hướng

họ theo cái đúng, để họ hiểu và tuân thủ các chuẩn mực xã hô }i, chấp hành cácnguyên tắc, quy định của pháp luâ }t hình sự

- Cung cấp thông tin cần thiết về các chuẩn mực xã hô }i cũng như những quy phạmpháp luâ }t hình sự nhằm ngăn chă }n các hành vi sai lê }ch và tô }i phạm

- Nâng cao uy tín của hê } thống pháp luâ }t đang tham gia điều chỉnh các quan hê }trong xã hô }i

- Cảnh giác và đấu tranh với các thông tin sai lê }ch, những luâ }n điê }u, tuyên truyềntrái sự thâ }t về chuẩn mực đạo đức

4.2 Biện pháp phòng ngừa xã hội

Phòng ngừa xã hô }i là theo đuổi mục đích phát hiê }n, xoá bỏ, vô hiê }u hoá cácnguyên nhân, điều kiê }n làm phát sinh hiê }n tượng tô }i phạm và các hành vi sai lê }ch

Nó là tổng thể các biê }n pháp xã hô }i như tác đô }ng về kinh tế, chính trị, tư tưởng,tâm lí, giáo dục, văn hoá, pháp luâ }t… mà nhà nước và xã hô }i áp dụng nhằm loạitrừ các nguyên nhân, điều kiê }n của hiê }n tượng tô }i phạm và các hành vi sai lê }ch;góp phần định hướng để hình thành những hành vi cư xử hợp pháp, hợp đạo đứccủa công dân Đây là biê }n pháp rất quan trọng, được áp dụng rô }ng rãi mà mangtính hiê }u quả cao Vì thế, nó thường được đă }t lên vị trí hàng đầu trong số các biê }npháp được áp dụng

Biện pháp phòng ngừa xã hội được thể hiện ở 2 cấp độ là phòng ngừa chung

+ Phòng ngừa chuyên ngành là tập hợp những giải pháp cụ thể nhằm ngăn ngừanhững loại hành vi sai lệch và hành vi phạm tội nhất định Trong đó đói với tộiphạm phòng ngừa hình sự là biện pháp quan trọng nhất định.

Việc truy tố, xét xử, buộc kẻ phạm tội phải chịu hình phạt nhất định có tácdụng rất quan trọng trong công tác phòng chống tội phạm Ngoài việc trừng trị kẻphạm tội, cải tạo, cảm hóa người phạm tội trở thành công dân có ích cho xã hội thìhình phạt còn có vai trò giáo dục, ngăn ngừa, răn đe, tác động đến những người có

ý định tiến hành hành vi phạm tội

4.4 Biện pháp tiếp cận y-sinh học

Biê }n pháp này thường do các nhân viên cơ quan nghiê }p vụ như y tế, điều tra,giám định, chuyên gia tâm thần học… thực hiê }n đối với những người có hành visai lê }ch

Mục đích của nó là nhằm tìm hiểu những khuyết tâ }t về thể chất (mù, câm,điếc…), trí lực (mắc các bê }nh hoang tưởng, tâm thần hoă }c những trạng thái sayrượu, nghiê }n ma tuý)… khiến họ mất đi khả năng tự kiềm chế, kiểm soát hành vibản thân, do đó bị mất năng lực chịu trách nhiê }m hành vi

Biê }n pháp tiếp câ }n y – sinh học có ý ngh€a rất quan trọng, nó góp phần làmsáng tỏ nguyên nhân, điều kiê }n của hành vi sai lê }ch chuẩn mực pháp luâ }t và hành

vi phạm tô }i, giải thích cơ chế tâm lý của những hành vi đó Từ đó, góp phần nâng

13

cao hiê }u quả của hoạt đô }ng xét xử, tránh xử oan cho những người vô tô }i, ngườiđược miễn trách nhiê }m hình sự, cũng như không để lọt lưới kẻ phạm tô }i, đảm bảotính công bằng và nghiêm minh của pháp luâ }t.

4.5 Biện pháp tiếp cận tổng hợp

Đối với biê }n pháp này, cần tâ }p trung vào những nô }i dung cụ thể sau:

- Cần nhâ }n thức rõ ràng rằng, công tác phòng chống hiê }n tượng sai lê }ch và hiê }ntượng tô }i phạm không chỉ là trách nhiê }m của riêng cá nhân hay cơ quan nào mà làtrách nhiê }m chung của toàn xã hô }i

- Củng cố các nguyên tắc đạo đức gắn liền với sự tôn trọng của những người cóchức, có quyền khi giải quyết công viê }c của công dân, có thái đô } trân trọng đúngmực đối với các nhu cầu, đòi hỏi chính đáng của người dân

- Giáo dục các giá trị văn hoá, đạo đức truyền thống, xây dựng và phổ biến lối sốnglành mạnh, tiến bô } cho các tầng lớp nhân dân trong xã hô }i

- Đề cao nguyên tắc pháp chế xã hô }i chủ ngh€a trên cơ sở sự công bằng, dân chủ,mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luâ }t

- Mở rô }ng các hoạt đô }ng vui chơi, giải trí lành mạnh cho các tầng lớp nhân dân nóichung và tầng lớp thanh niên nói riêng Đồng thời, nâng cao chất lượng các sinhhoạt văn hoá – nghê } thuật, thể dục, thể thao, tạo ra môi trường xã hô }i - pháp lí lànhmạnh

- Cải tiến công tác giáo dục pháp luâ }t, mở rô }ng công tác tuyên truyền, phổ biến,giải thích pháp luâ }t trong hê } thống nhà trường phổ thông trung học và bâ }c đại học

- Các cơ quan công an, toà án, viê }n kiểm sát và các cơ quan tư pháp khác phảinghiêm chỉnh thực hiê }n các quy phạm pháp luâ }t, giữ đúng vị trí, vai trò, chức năng

và nhiê }m vụ của mình, tích cực tham gia đấu tranh phòng chống tô }i phạm, nângcao trình đô } chuyên môn cho đô }i ngũ cán bô }

14