Tiểu luận học phần môi trường và con người đề tài hiện trạng ô nhiễm môi trường đất nguyên nhân, hậu quả, giải pháp

Không những vậy, với sự phát triển vượt bậc của các ngành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã khiến cho tài nguyên đất bị nhiễm kim loại nặng độc hại... Hình 4: Tình tr ng ô nhiạ ễm môi trư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA DU LỊCH VÀ ẨM THỰC

MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

ĐỀ TÀI: HIỆN TR NG Ô NHI Ạ ỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤ T NGUYÊN NHÂN, H U QU , GI I PHÁP Ậ Ả Ả

Giảng viên hướng dẫn: Lê Minh Thành

Nhóm th c hi n: Nhóm 1 ự ệ

Lớp: 13DHQTDVNH02

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA DU LỊCH VÀ ẨM THỰC

MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

ĐỀ TÀI: HIỆN TR NG Ô NHIỄM MÔI Ạ TRƯỜNG ĐẤ T NGUYÊN NHÂN, H U QU , GI I PHÁP Ậ Ả Ả

Giảng viên hướng dẫn: Lê Minh Thành

Nhóm th c hi n: Nhóm 1 ự ệ

Lớp: 13DHQTDVNH02

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, THÁNG 5 NĂM 2023

NHẬN XÉT C ỦA GIẢNG VIÊN HƯỚ NG D ẪN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

TPHCM, Ngày … tháng … năm … (Ký và ghi rõ họ tên)

BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VI C Ệ

Mức

độ hoàn thành

1 Huỳnh Bội Anh 2030220217 Soạn câu hỏi trò chơi 100%

2 Bạch Khánh Linh 2030222343 Thiết kế Powerpoint, h ỗ

trợ tìm n i dung ộ 100%

3 Phạm B o Ng c ả ọ 2030223074 Tổng h p Word, h ợ ỗ trợ

4 Hoàng Thị Minh Tâm 2030224294 Thuyết trình 100%

5 Hứa Mỹ Nhi 2030223371 Tìm n i dung, hình nh ộ ả 100%

6 Đỗ Th Kim Khánh ị 2030222078 Tìm n i dung, hình nh ộ ả 100%

7 Tăng Mỹ Phụng 2030223806 Tìm n i dung, hình nh ộ ả 100%

8 Võ Nguy n Quễ ỳnh Hương 2030221829 Tìm n i dung ộ 100%

9 Nguyễn Ng c Hoài B o ọ ả 2030220340 Tìm n i dung ộ 100%

MỞ ĐẦU

ùng v i s phát tri n ngày càng công nghi p hóa, hiớ ự ể ệ ện đại hóa của đất nước thì song với đó cũng xuất hiện r t nhi u vấ ề ấn đề nhức nh i ố ảnh hưởng tới môi trường một cách nghiêm tr ng M t trong nhọ ộ ững tác động đó là vấn đề ề v ô nhi m môi ễ trường Mà cụ thể ở đây là ô nhiễm đ t ấ

Ô nhiễm đấ ảy ra khi trong đất x t xuất hi n các chệ ất độc hại trong đất Khi xu t hi n ấ ệ ở nồng

độ cao, chúng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái Con người có thể b ị ảnh hưởng thông qua việc hít phải khí thải từ đất hoặc qua đường hô hấp của vật chất bị xáo tr n và v n chuy n b i gió do các hoộ ậ ể ở ạt động sinh ho t khác nhau ạ

Ngoài phần M u, ti u luở đầ ể ận được chia thành 3 chương:

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐẤT

CHƯƠNG 2: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN

Tác gi mong nhả ận được ý kiến đóng góp từ thầy Lê Minh Thành để bài tiểu luận được hoàn thi n ệ hơn

TP Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 20…

Tác gi ả

Nhóm 1

C

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐẤT, MÔI TRƯỜNG ĐẤT 1

1.1 ĐẤT 1

1.1.1 Định nghĩa 1

1.1.2 C u t o: 1 ấ ạ 1.1.3 Phân loại đất: 2

1.1.4 Vai trò: 2

1.2 MÔI TRƯỜNG ĐẤT 2

1.2.1 Khái niệm môi trường đất: 2

1.2.2 Khái ni m ô nhiệ ễm môi trường đất: 2

CHƯƠNG 2: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT 3

2.1 HI N TR NG Ô NHIỆ Ạ ỄM ĐẤT 3

2.1.1 Trên th giế ới: 3

2.1.2 T i Vi t Nam 4 ạ ệ 2.2 NGUYÊN NHÂN GÂY RA Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT 6

2.2.2 Nguyên nhân nhân t o: 7 ạ 2.3 H U QU T Ô NHIẬ Ả Ừ ỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT 10

CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN 12 TÀI LIỆU THAM KH O 13Ả

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐẤ T, MÔI TRƯỜNG ĐẤT 1.1 ĐẤT

1.1.1 Định nghĩa

Theo nhà thổ nhưỡng học người Nga định nghĩa: “Đất là một vật th t nhiên, c u tể ự ấ ạo độc lập, lâu đời, do k t qu c a quá trình hoế ả ủ ạt động t ng h p các y u t ổ ợ ế ố hình thành đất gồm có:

đá, địa hình, khí hậu, nước, sinh vật và thời gian”

Đất hay thổ nhưỡng là l p ngoài cùng của thạch quyển bị biến đổi tự nhiên dưới tác động ớ tổng hợp của nước, không khí, sinh v ật

Hình 1 : Cấ u t o l p v ạ ớ ỏ Trái Đất

(Ngu ồn: Internet)

Đất vô cùng quan tr ng cho mọ ọi lo i hình s sạ ự ống trên Trái Đất, vì nó h ỗ trợ s ự sinh trưởng của th c v t, các loài th c v t l i cung c p thự ậ ự ậ ạ ấ ức ăn và oxy (O2) cũng như hấp th dioxide ụ cacbon (CO2) đồng thời tạo ra thức ăn cho con người

1.1.2 Cấu tạo:

Đất có c u trúc hình thái rấ ất đặc trưng, xem xét một ph u diẫ ện đất có th ể thấy s phân t ng ự ầ cấu trúc t trên xuừ ống dưới như sau:

 Tầng th m mả ục và rễ ỏ được phân huỷ ở m c ức độ khác nhau

2

 Tầng mùn thường có mầu thẫm hơn, tập

trung các ch t hấ ữu cơ và dinh dưỡng của

đất T ng r a trôi do m t ph n v t ch t b ầ ử ộ ầ ậ ấ ị

rửa trôi xuống tầng dưới

 Tầng tích t ụ chứa các ch t hoà tan và hấ ạt

sét bị rửa trôi từ ầ t ng trên

 Tầng đá mẹ bị biến đổi ít nhiều nhưng

vẫn giữ được cấ ạu t o của đá

 Tầng đá gốc chưa bị phong hoá hoặc biến

đổi

Đất được được tổng hợp bởi: đá mẹ, sinh vật, khí hậu, địa hình và thời gian, đó là những nhân t quyố ết định t i vi c ớ ệ hình thành đất

Hình 3 Các nhân t : ố hình thành đất

(Ngu ồn: Internet)

1.1.3 Phân loại đất:

Theo Hội khoa học đất Vi t Nam (2011), Vi t Nam có 11 ệ ệ nhóm đất:

 Đất cát

 Đất mặn

 Đất phèn

 Đất phù sa

 Đất lầy

 Đất đỏ vàng

 Đất xám b c màu ạ

 Đất đen than bùn

 Đất thung lũng

 Đất mùn trên núi cao

Hình 2 : Phẫ u diện đất

(Ngu ồn: Internet)

Trong đó có 4 nhóm đất chính:

1.1.4 Vai trò:

- Đất đóng vai trò quan trọng trong h sinh thái cệ ủa Trái Đất; cung cấp dinh dưỡng thiết yếu, nước, oxy và hỗ trợ cho t t c các y u t có l i cho sấ ả ế ố ợ ự sinh trưởng và phát tri n cể ủa cây để sản xuất thực phẩm

- Góp phần gi m thi u biả ể ến đổi khí h u b ng cách gi hoậ ằ ữ ặc tăng carbon hữu cơ trong đất

- Là cơ sở ủ c a hệ thống lương thực cũng như là nơi phát triển c a t t c các loài th c vủ ấ ả ự ật

để sản xuất lương thực

1.2 MÔI TRƯỜNG ĐẤT

1.2.1 Khái niệm môi trường đất:

Môi trường đấtlà môi trường sinh thái hoàn ch nh, bao g m v t ch t vô sinh s p x p thành ỉ ồ ậ ấ ắ ế cấu trúc nhất định Các th c vự ật, động v t và vi sinh v t sậ ậ ống trong lòng trái đất Các thành phần này có liên quan m t thi t và ch t ch vậ ế ặ ẽ ới nhau Môi trường đất được xem như là môi trường thành phần của hệ môi trường bao quanh nó gồm nư c, không khí, khí hậu ớ

1.2.2 Khái niệm ô nhiễm môi trường đất:

Ô nhiễm môi trường là s ự đưa vào môi trường các ch t th i nguy h i hoấ ả ạ ặc năng lượng đến mức ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sinh v t, s c khậ ứ ỏe con người ho c làm suy thoái chặ ất lượng môi trường Đất được xem là ô nhiễm khi nồng độ các chất độc tăng lên quá mức

an toàn, vượt lên khả năng tự làm sạch của môi trường đất

Đất cát

• Nghèo dinh

dưỡng

• Nghệ An,

Bình Thuận,

Huế,

Đất mặn

• Hàm lượng hữu cơ và dinh dưỡng trung bình khá

• Bạc Liêu, Kiên Giang, Bến Tre,

Đất phèn

• Tầng phèn pH thấp

• An Giang, Đồng Tháp,

Đất phù sa

• Hàm lượng dinh dưỡng trung bình khá

• ĐBSCL và ĐBSH

3

CHƯƠNG 2: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

2.1 HIỆN TRẠ NG Ô NHIỄM ĐẤT

2.1.1 Trên thế giới:

Ô nhiễm môi trường đất không phải là vấn đề của bất kỳ một quốc gia hay vùng lãnh thổ nào mà nó là một thực trạng nhức nhối ở trên toàn thế giới

Tình trạng ô nhiễm đất ở trên thế giới đang bị suy thoái nghiêm trọng do xói mòn, rửa trôi, bạc màu, đất nhiễm mặn, nhiễm phèn , biến đổi khí hậu, Hiện trên thế giới có nhiều nước

đã được xác định là có tình trạng đất bị ô nhiễm nặng nề, như ở Anh ghi nhận 300 vùng với diện tích 10.000 ha, ở Mỹ có khoảng 25.000 vùng, Hà Lan là 6000 vùng

Không những vậy, với sự phát triển vượt bậc của các ngành công nghiệp hóa, hiện đại hóa

đã khiến cho tài nguyên đất bị nhiễm kim loại nặng độc hại

Tỷ lệ % diện tích các loại đất trên thế giới

Nguồn: FAO, năm 1990

Bảng trên cho thấy, những nhóm đất xấu chiếm tới 40,5%

Hình 4: Tình tr ng ô nhiạ ễm môi trường đất trên th giế ới đang diễn ra nghiêm tr ọng

(Nguồn: Internet)

- Một sự kiện vỡ đập tại bang Minas Gerais của Brazil đã làm cho 60 triệu m3 bùn đất chứa nhiều loại chất thải độc hại từ quá trình khai thác quặng sắt bị tràn ra ngoài và nhấn chìm toàn bộ ngôi làng ở trong khu vực đó

- Trung Quốc là một đất nước với sự phát triển mạnh và hàng đầu thế giới hiện nay, sau nhiều năm thực hiện các chính sách công nghiệp hóa một cách tràn lan thì ⅕ diện tích đất nông nghiệp của nước này đã ở trong tình trạng bị ô nhiễm cực kỳ nặng nề

- Sau thảm họa động đất - sóng thần vào tháng 3/2011, lò phản ứng nguyên tử của nhà máy Fukushima đã gây ra những tác động tiêu cực không nhỏ tới hàng trăm km² đất nông nghiệp, lâm nghiệp khiến cho những người dân tại các khu vực này phải rời đi tới những nơi khác để đảm bảo an toàn cho cuộc sống sinh hoạt

2.1.2 Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, vấn đề ô nhiễm đất đai cũng là một thực trạng báo động và cần được quan tâm hơn bao giờ hết Hiện nay, nước ta có khoảng 33 triệu ha diện tích đất tự, trong đó đang sử dụng khoảng hơn 22 triệu ha, chiếm đến 68,83% tổng quỹ đất Còn lại hơn 10 ha đất chưa sử dụng, chiếm 33,04% diện tích đất tự nhiên Đất nông nghiệp chỉ có hơn 8 triệu

ha chiếm 26,1% diện tích đất tự nhiên

5

Theo báo cáo và đánh giá của Cục Môi trường Việt Nam, chất lượng đất đai tại các khu vực đô thị của Việt Nam hầu hết đang bị ô nhiễm nghiêm trọng Nguyên nhân lý giải cho điều này là do lượng chất thải từ các hoạt động công nghiệp, xây dựng và sinh hoạt bị xả bừa bãi ra ngoài môi trường

2.1.2.1 Ô nhi ễm đất Hà N ở ội:

Hà Nội hiện nay có chất lượng môi trường đất bị ô nhiễm ngày càng gia tăng Nguyên nhân

là do đất chịu tác động của các chất thải từ hoạt động công nghiệp và đô thị hoá, xây dựng, sinh hoạt và các bãi chôn lấp rác thải; các chất độc hóa học tồn lưu; nước thải ngấm vào đất, gây ô nhiễm môi trường đất và làm thay đổi hàm lượng các chất hóa học trong đất Ngoài ra, một số khu vực là nơi chứa đựng và lưu trữ các chất thải của quá trình sản xuất, hay chất thải rắn sinh hoạt tiềm tàng nhiều nguy cơ gia tăng ô nhiễm môi trường đất Tại khu vực đô thị, chỉ có khoảng 15% số bãi chôn lấp chất thải rắn bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh Nước rỉ từ các hầm ủ, bãi chôn lấp không được xử lý theo quy định sẽ ngấm xuống đất gây ô nhiễm môi trường đất và nước ngầm

2.1.2.2 Ô nhi m ễ đất ở Thái Nguyên:

Trong quá trình khai thác, các đơn vị đã thải ra một khối lượng lớn đất đá thải, làm thu hẹp

và suy giảm diện tích đất canh tác, điển hình là các bãi thải tại mỏ sắt Trại Cau (gần 2 triệu m3 đất đá thải/năm), mỏ than Khánh Hòa (gần 3 triệu m3 đất đá thải/năm), mỏ than Phấn

Mễ (hơn 1 triệu m3 đất đá thải/năm)…Hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang phát triển nhanh chóng, tuy nhiên, do sử dụng công nghệ lạc hậu, đa phần khai thác theo kiểu lộ thiên… nên đất tại các khu vực khai khoáng đều bị ô nhiễm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đất và gián tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe, đời sống của người dân trong khu vực.Thái Nguyên hiện có 66 đơn vị hoạt động khai thác khoáng sản với tổng số mỏ được cấp phép khai thác lên tới 85, trong đó có 10 điểm khai thác than, 14 điểm khai thác quặng sắt, 9 điểm khai thác quặng chì kẽm, 24 điểm khai thác đá vôi, 3 điểm khai thác quặng titan… Tổng diện tích đất trong hoạt động khai thác chiếm hơn 3.191

ha, tương ứng gần 1% diện tích đất tự nhiên của tỉnh

2.2 NGUYÊN NHÂN GÂY RA Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

2.2.1 Nguyên nhân t nhiên: ự

Sự gia tăng hàm lượng những chất tự nhiên trong đất cùng việc có thêm nhiều chất độc lạ (vượt quá tiêu chuẩn cho phép) Gây ảnh hưởng độc hại đến môi trường - là nơi ở của nhiều loài sinh vật trong đất Từ đó, làm xấu đi cảnh quan thiên nhiên

1 Đất nhiễm m n ặ

Nguyên nhân do lượng muối trong nước biển, nước thủy triều dâng cao hay từ các mỏ muối Nồng độ Na, Cl hoặc K cao làm tăng áp suất thẩm thấu và gây hạn sinh lý cho giới thực vật phát triển

2 Đất nhiễm phèn

Nguyên nhân chính là do nước đã bị nhiễm các chất sắt từ một nơi khác theo mạch nước ngầm dưới lòng đất di chuyển đến Khiến cho độ pH môi trường giảm nên gây ngộ độc cho cây, động vật sinh sống và phát triển ở trong môi trường đó

Hình 5: Tình trạng đất nhi m m n ễ ặ

(Nguồn: Internet)

7

Hình 6: Tình trạng đất b nhi m phèn ị ễ

(Ngu ồn: Internet)

2.2.2 Nguyên nhân nhân tạo:

1 Ô nhiễm môi trường đất do tro than và xỉ than

Than thường được sử dụng để chạy nhà máy nhiệt điện, quá trình khai thác mỏ, sản xuất nhựa dẻo, nylon, hóa chất,… Chất thải công nghiệp này chưa được qua xử lý đã thải trực tiếp vào môi trường đất Đồng thời thải vào môi trường nước và không khí Hành động này tưởng chừng như vô hại nhưng trong quá trình vận chuyển, lắng đọng lại Từ đó di

chuyển ngấm dần vào đất khiến môi trường đất bị ô nhiễm

Khi đất bị nhiễm tro than hoặc xỉ thì trong đất thường xuất hiện các hạt màu trắng Đất thường có màu xám và không đồng nhất Đặc biệt hơn, khi đất có xỉ than thường có nhiều

bọt và các hạt sỏi có lỗ hổng

2 Do t ốc trừ sâu, dihu ệt cỏ

Hiện nay, thuốc trừ sâu thường được sử dụng trong các hoạt động nông nghiệp Mặc dù sử dụng thuốc trừ sâu sẽ giúp ngăn ngừa sâu bệnh phá hoại mùa màng Tuy nhiên, thuốc trừ sâu được ví như “con dao hai lưỡi” Bởi vì độc tính tiềm ẩn trong hóa chất có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, các loại sinh vật và đặc biệt là con người

Ngoài thuốc trừ sâu thì thuốc diệt cỏ cũng được người dân sử dụng phổ biến Thuốc diệt

cỏ thường được sử dụng để tiêu diệt các loại cỏ dại Mặc dù hầu hết các loại thuốc diệt cỏ

có thể dễ dàng phân hủy trong đất Thế nhưng có một nhóm thường bị lẫn tạp chất dioxin Chất này rất độc hại và thậm chí có thể gây tử vong ngay cả khi ở nồng độ thấp Thuốc diệt

cỏ có tác động trực tiếp đến nguồn nước mặt (ao, hồ, sông, suối, ) và gây nguy hiểm tới

hệ sinh thái dưới nước như tôm, cua, cá,…

Hình 2 : Thuố c tr ừ sâu đang “âm thầm” giết ch t các sinh vế ật giúp đất kh e mỏ ạnh

(Ngu ồn: Internet)

3 Các ngành công nghi p ệ

Nhiều nhà máy sản xuất xi măng, các cơ sở khai thác đá, “ung dung” thải ra ngoài môi trường bụi bẩn, nước thải và rác thải,

Ngoài ra các chất thải khác còn đến từ các hoạt động sản xuất cơ khí, gia công kim loại, sửa chữa ô tô, xe máy,…có chứa nhiều kim loại nặng, dầu mỡ Mà công nghệ xử lý chất thải lại chưa bảo đảm tiêu chuẩn Thêm nữa, các chất thải từ quá trình sản xuất giấy và bột giấy có chứa nhiều chất hữu cơ khó phân hủy, sunfua Gây ảnh hưởng đến những vi sinh vật sống trong đất

9

Hình 3: X ả trộ m ch t thấ ải chưa xử lí ra môi trường

(Ngu ồn: Internet)

4 Do rác thả sinh hoạ ủi t c a ngư i dân ờ

Việc đẩy mạnh quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, mạng lưới giao thông cùng những tác động của không khí từ các khu công nghiệp, đô thị cũng gây nên ô nhiễm môi trường đất

Hình 4: Bãi rác t ự phát do người dân v t rác b a bãi ứ ừ

(Ngu ồn: Internet)

5 Xói mòn và thoái hóa đất

Nguyên nhân trực tiếp dẫn tới xói mòn là do du canh du cư, phá rừng làm rẫy,…Mất rừng làm tăng rửa trôi bề mặt, đất không có khả năng giữ lại chất dinh dưỡng

Hình 5: Xói mòn đất do không khai thác r ng h p lí ừ ợ

(Ngu ồn: Internet)

2.3 H U QU T Ô NHIẬ Ả Ừ ỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT

Ô nhiễm môi trường đất gây ra nh ng h u qu n ng n tữ ậ ả ặ ề ới đất đai cũng như đờ ối s ng và sức kh e cỏ ủa con người

Đất bị thoái hóa: H u h t ph n ầ ế ầ đất trên ề mặt b thay i, b ị đổ các ại nấm gây hại dễ bị xói lo mòn khi có mưa ớ dư thừ lượ l n, a ng muối và các chất dinh dưỡng vVì ậy, đấ đai ịt b chua, mặn, chai ứ c ng và không còn khả năng khai thác

Ảnh hưở tớ ng i nguồn nư c ngầm: Môi trườớ ng t b ô nhiễm tác ng t i nguồn đấ ị độ ớ nước ngầm, gây ô nhiễm Điề đó gây nguy h i cho u ạ con người, vì h u h t ầ ế lượng nước ph c v ụ ụ nhu c u u ng và sinh ho t u n c ngầ ăn ố ạ đề là ướ ầm

Tác động t i s n ớ ả xuấ nông nghiệp: nh t Ả hưởng c a ô nhi m môi ủ ễ trường t t i nông đấ ớ nghiệp khi n mùa màng kém b i ế ộ thu, thiế chấu t dinh dưỡng và nh ả hưởng tới chấ lượng t nông s n ả

Ảnh hưở t i s c ng ớ ứ khỏe con người: H u qu c a ô nhi m môi ậ ả ủ ễ trường t tiđấ ếp theo là ảnh hưởng t i sức khỏe con ớ người Các nghiên cứu ch ra rằng, mối liên quan giữa sự phát đã ỉ