Phân tích tính tất yếu khách quan, đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội liên hệ thực tiễn ở việt nam những thành tựu việt nam đạt được

Mỗi hình thái đều mang nét đặc trưng riêng, như giai đoạn tư bản chủ nghĩa đã chứng kiến sự phát triển vượt bậc về kinh tế, chính trị, khoa học kĩ thuật,…tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn

BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌ C N I VỤ HÀ N I Ộ Ộ

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH TÍNH T T YẤ ẾU KHÁCH QUAN, ĐẶC ĐIỂM CỦA TH I KỜ Ỳ QUÁ ĐỘ LÊN CH Ủ NGHĨA XÃ HỘI LIÊN H Ệ THỰC TIỄN Ở VIỆ T NAM NH NG THÀNH T U VIỮ Ự ỆT NAM ĐẠT ĐƯỢC

SAU 35 NĂM ĐỔI MỚI ĐÃ KHẲNG ĐỊNH ĐƯỢC ĐIỀU GÌ VỀ CON

ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI?

BÀI T P L N KẬ Ớ ẾT THÚC H C PHỌ ẦN

Học ph n: Ch ầ ủ nghĩa xã hội khoa h c ọ

Mã phách:………

TP H Chí Minh 2021 ồ –

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Qua nghiên cứu lịch sử phát triển của xã hội loài người, nhất là lịch sử

xã hội tư bản C.Mác và Ph.Ăngghen đã xây dựng nên học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội Đây là một quá trình lịch sử tự nhiên, các hình thái kinh tế - xã hội thay thế lẫn nhau thường được thực hiện thông qua cách mạng xã hội, gồm

5 hình thái: cộng sản nguyên thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Mỗi hình thái đều mang nét đặc trưng riêng, như giai đoạn tư bản chủ nghĩa đã chứng kiến sự phát triển vượt bậc về kinh tế, chính trị, khoa học kĩ thuật,…tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn như nạn phân biệt giàu nghèo, chủng tộc, khủng hoảng kinh tế,chiến tranh, giai cấp tư sản bóc lột vơ vét của giai cấp vô sản,…Do đó sinh ra chế độ cộng sản chủ nghĩa, phát triển từ thấp lên cao trải qua hai giai đoạn, giai đoạn thấp chủ nghĩa xã hội - và giai đoạn cao - chủ nghĩa cộng sản; giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là thời kỳ quá độ từ xã hội nọ sang xã hội kia, nhằm hướng tới một xã hội bình đẳng, không còn đói nghèo và áp bức bóc lột,…Trong tác phẩm Phê phán cương lĩnh Gôta, C.Mác cho rằng: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và

xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang

xã hội kia Thích ứng với thời kỳ ấy là một thời kỳ quá độ chính trị, trong đó nhà nước không thể là cái gì khác hơn là chuyên chính cách mạng của giai cấp

vô sản” Bên cạnh đó V.I.Lênin cũng cho rằng, đối với những nước chưa có chủ nghĩa tư bản phát triển cao “cần phải có thời kỳ quá độ khá lâu dài từ chủ

nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội”

“Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một sự nghiệp cực kỳ vẻ vang, nhưng phải lâu dài và gian khổ Nhân dân ta cần phải có tinh thần phấn đấu bền bỉ, quyết tâm vượt mọi khó khăn, để giành lấy những thắng lợi mới rực rỡ hơn nữa” – trích trong Lời phát biểu tại lễ bế mạc kỳ họp thứ nhất năm 1964 của

Chủ tịch Hồ Chí Minh Hiện nay, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đang diễn

ra trên phạm vi toàn thế giới tại các nước chủ nghĩa xã hội, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế của thời đại Tuy nhiên nước ta đang trong thời kỳ quá

độ tức là vẫn chưa hoàn toàn dứt bỏ cái cũ và cái mới vẫn chưa hoàn thành Năm 1930, Đảng C ng s n Viộ ả ệt Nam đã chủ trương: “Tiến hành cách m ng ạdân t c dân ch nhân dân do giai cộ ủ ấp công nhân lãnh đạo, ti n lên ch ế ủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa” Đi lên chủ nghĩa xã hội là yêu cầu khách quan, là con đường t t yấ ếu và hoàn toàn kh thi c a cách m ng Vi t Nam ả ủ ạ ệxuất hi n tệ ừ những năm 20 của th k XX Nhế ỷ ờ đi con đường y, nhân dân ta ấ

đã tiến hành thắng lợi các cuộc kháng chiến hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân t c ộ Đây là sự ậ v n dụng đúng đắn, sáng t o chạ ủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó sự lãnh đạo của Đảng đóng vai trò quan trọng hàng đầu Ngày nay, chỉ có đi lên chủ nghĩa xã hội mới thực hiện được mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Bên cạnh đó những thành t u quan trự ọng đan xen với những thách thức trong quá trình đổi mới cho thấy sự cần thiết của đề tài Với v n ki n thố ế ức lĩnh hộ ừ nhà trường i t

và trong t m hi u bi t c a b n thân em xin chầ ể ế ủ ả ọn đề tài: “Phân tích tính t t y ấ ếu

khách quan, đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Liên hệ thực tiễn ở Việt Nam Nh ng thành t u Viữ ự ệt Nam đạt được sau 35 năm đổi mới đã

khẳng định được điề u gì về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội?” làm tài đềnghiên c u Có thứ ể đây không hẳn là đề tài m i tuy nhiên qua bài nghiên cớ ứu này em hi v ng có th khám phá thêm m t khía c nh, mọ ể ộ ạ ột vấn đề khác để hiểu sâu hơn về sự chuy n hóa m nh m ể ạ ẽ tiến th ng lên ch ẳ ủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn tư bản ch ủ nghĩa

2 M ục đích và nhiệ m v nghiên c u: ụ ứ

- Mục đích nghiên cứu: Khẳng định quá trình quá độ lên ch ủ nghĩa xã hội là xu thế chung c a thủ ời đại, là t t y u khách quan không ch c a Vi t Nam mà còn ấ ế ỉ ủ ệ

của những nước đang phát triển nói chung Nh ng thành tữ ựu đạt được đã chứng minh s l a ch n cự ự ọ ủa Đảng là đúng đắn

- Nhi m v nghiên cệ ụ ứu: Đan xen với nh ng thành t u là nhữ ự ững khó khăn, thách thức trong quá trình đổi mới do đó việc tìm hiểu nâng cao nhận thức về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội là việc làm mang tính cấp thiết, có sức ảnh hưởng đến nhận thức và trách nhi m trong m i cá nhân chúng ta ệ ỗ

3 Đối tượng và ph m vi nghiên c u: ạ ứ

- Đối tượng nghiên cứu: Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về tính tất yếu khách quan và đặc điểm c a th i k ủ ờ ỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội qua đó liên hệ thực ti n ở Việt Nam ễ

- Phạm vi nghiên cứu: trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội,…

4 Phương pháp nghiên cứu:

Chủ nghĩa xã hội khoa h c s dọ ử ụng phương pháp luận chung là ch ủ nghĩa duy v t bi n ch ng và chậ ệ ứ ủ nghĩa duy vậ ịt l ch sử Trên cơ sở đó, chú trọng s ửdụng những phương pháp nghiên cứu cụ thể và có tính liên ngành, t ng h p: ổ ợphương pháp lịch s -logic, kh o sát-phân tích, so sánh, t ng h p, thử ả ổ ợ ống kê,…để nghiên c u nh ng khía c nh chính tr - xã h i trong m t xã h i còn giai c p, ứ ữ ạ ị ộ ộ ộ ấđặc biệt là trong chủ nghĩa tư ản và chủ nghĩa xã hội, trong đó có thời kỳ quá b

độ lên chủ nghĩa xã hội

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài:

Vi c nghiên cệ ứu đề tài có ý nghĩa sâu sắc trên phương diện lý lu n và ậthực ti n trong thời kỳ ễ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Bên cạnh đó việc nghiên cứu h c t p chọ ậ ủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng H Chí Minh nói chung, lý luồ ận chính tr - xã h i nói riêng và các khoa hị ộ ọc khác…nhằm c ng củ ố niềm tin và trang b ị kiến thức trong quá trình đổi mới của đất nước cho h c sinh, sinh viên, ọthanh thi u niên và nhân dân ế

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN V Ề THỜ I K Ỳ QUÁ ĐỘ LÊN CH Ủ

NGHĨA XÃ HỘI

1.1 Khái ni m ệ thờ ỳ quá độ i k lên chủ nghĩa xã hội

Theo V.I.Lênin: “Về lý luận, không thể nghi ngờ gì được rằng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản, có một thời kỳ quá độ nhất định” Đây chính là th i kờ ỳ quá độ lên ch ủ nghĩa xã hội

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là th i kì c i t o cách m ng t xã ờ ả ạ ạ ừhội cũ là tư bản ch ủ nghĩa thành xã hội mới là cộng s n ch ả ủ nghĩa mà giai đoạn thấp là xã h i chủ nghĩa, một cách sâu s c, toàn di n và triộ ắ ệ ệt để Thời k này ỳbắt đầu t khi ừ cuộc cách mạng vô sản th ng lắ ợi, giai c p công nhân và nhân dân ấlao động giành được chính quyền cho đến khi xây dựng xong các cơ sở kinh tế,

xã h i, chính tr cộ ị ủa ch nghĩa xã hội ủ

Thời k này theo Lênin gỳ ọi là “những cơn đau đẻ kéo dài” vẫn còn mang vài nét c a xã hủ ội cũ và vẫn chưa thực s hoàn toàn gia nh p xã h i m i, mự ậ ộ ớ ột mặt ra s c c i tứ ả ạo xã hội cũ mặt khác ti p t c xây d ng xã h i m i vế ụ ự ộ ớ ới phương thức s n xu t m i, quan h s n xu t và ả ấ ớ ệ ả ấ chế độ ở ữ s h u m i mang b m t xã hớ ộ ặ ội chủ nghĩa mà chủ thể là giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nhiệm v ụtrọng tâm xuyên su t quá trình là phát huy quy n làm ch cố ề ủ ủa nhân dân, hướng tới bình đẳng, tự do, mưu cầu hạnh phúc, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần xây dựng cơ sở ậ v t chất kĩ thuật, cải tạo nền nông nghiệp, phục vụ người dân ấm no, đủ đầy

1.2 Tính t t y u khách quan và các ấ ế loạ i hình th c c a th i k ứ ủ ờ ỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội:

1.2.1 Tính t t y u khách quan cấ ế ủa th i k ờ ỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội:

- Chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội khác nhau v b n ch t ề ả ấ

N u ch ế ủ nghĩa tư bản được xây dựng trên cơ sở chế độ tư hữu tư bản ch ủnghĩa về tư liệu sản xuất dựa trên chế độ áp bức bóc lột nhằm giải quyết các vấn đề về mặt chính quyền nhà nước, thì ch ủ nghĩa xã hội xây dựng trên cơ sở công hữu tư liệu s n xu t là ch y u, không còn giai cả ấ ủ ế ấp đối kháng, xóa b ỏ chế

độ áp b c bóc l t, thay th giai c p c m quy n b ng giai c p công nhân Tuy b ứ ộ ế ấ ầ ề ằ ấ ịxóa bỏ nhưng giai cấp bóc l t v n gi m t sộ ẫ ữ ộ ức ảnh hưởng nhất định, đa phần

họ n m gi r t nhi u c a c i v t chắ ữ ấ ề ủ ả ậ ất do đó cần phát tri n lể ực lượng s n xu t, ả ấtăng năng suất lao động, xây dựng chế độ công hữu xã hội chủ nghĩa và đánh tan những tàn dư của chế độ cũ nhưng sự phát tri n này c n m t kho ng thể ầ ộ ả ời gian lâu dài

- Chủ nghĩa xã hội được xây d ng trên nự ền công nghiệp có trình độ khoa học

kỹ thu t caoậ , kế thừa những nhân t t xã hố ừ ội cũ

Ở giai đoạn ch ủ nghĩa tư bản đã chứng ki n r t nhiế ấ ều bước phát tri n cể ủa khoa học kĩ thuật t o tiạ ền đề cho s phát triự ển ở giai đoạn ch ủ nghĩa xã hội, tuy nhiên v t chậ ất kĩ thuật giai đoạn này chỉ phục v cho giai c p c m quy n nên ụ ấ ầ ềmuốn cơ sở vật chất k ỹ thuật đó phục v cho ch ụ ủ nghĩa xã hội thì c n th i gian ầ ờ

tổ chức, s p l i cho phù hắ ạ ợp Đặc trưng của khoa h c kọ ỹ thuật giai đoạn chủ nghĩa tư bản là nền công nghiệp cơ khí hóa, ở giai đoạn chủ nghĩa xã hội đòi hỏi cao hơn cả về trình độ lẫn cơ cấu sản xuất Đối v i nhớ ững nước chưa trải qua công nghi p hóa hiệ ện đại hóa ti n lên chế ủ nghĩa xã hội thì th i kờ ỳ quá độ

có thể phải kéo dài v i nhi m v ớ ệ ụ trọng tâm là ti n hành công nghi p hóa xã hế ệ ội chủ nghĩa Do vậy xây dựng cơ sở v t chậ ất kĩ thuật là m t t t yộ ấ ếu để quá độ lên chủ nghĩa xã hội và được thực hiện thông qua quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

- Các quan h xã h i c a chệ ộ ủ ủ nghĩa xã hội không t phát n y sinh trong lòng ự ảchế độ tư bản ch ủ nghĩa, đây là kết qu cả ủa phong trào hi n thệ ực, ủ c a quá trình xây d ng và c i t o xã h i ch ự ả ạ ộ ủ nghĩa qua khoảng th i gian nhờ ất định

- Xây d ng chự ủ nghĩa xã hội là m t quá trình lâu dài, m i mộ ớ ẻ, khó khăn và

phứ ạc t p.Thời kỳ quá độ là giai đoạn mà bất kì quốc gia nào đi lên chủ nghĩa

xã hội đều ph i tr i qua, ả ả chỉ khác nhau về thời gian giữa các nước V i nhớ ững nước phát triển có trình độ kĩ thuật cao thì th i gian ngờ ắn hơn do có nhiều thuận lợi từ trước, còn v i nhớ ững nước có n n kinh t l c h u ít phát triề ế ạ ậ ển, đặc biệt với nước đã trải qua thời kỳ chiến tranh trường kì như Việt Nam thì thời gian kéo dài và g p nhiặ ều khó khăn hơn rất nhi u l n so về ầ ới các nước khác Thời gian quá độ càng kéo dài, ti n trình phát tri n càng không d dàng, bên cế ể ễ ạnh đó việc bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa thì tiền đề cơ sở vật chất kỹ thuật chưa vững chắc do đó khó khăn chồng chất khó khăn, cần có những bước đi thích hợp nhưng cũng không quá an toàn để b t k p s phát tri n mà ch ắ ị ự ể ủ nghĩa tư bản cần tr i qua hàng th k mả ế ỉ ới có được

1.2.2 Các lo i hình thạ ức quá độ lên chủ nghĩa xã hội:

V m t lý lu n và th c tiề ặ ậ ự ễn C.Mác đã khái quát thờ ỳ quá độ ừ chủi k tnghĩa tư bản lên ch ủ nghĩa cộng s n thành hai lo i hình: ả ạ

- Đối v i những nước đã trải qua ch ớ ủ nghĩa tư bản phát tri n, gi a ch ể ữ ủ nghĩa tư bản và ch ủ nghĩa cộng s n có m t th i k ả ộ ờ ỳ quá độ nhất định, di n ra chễ ậm nhưng vững ch c, th i k c i bi n cách m ng t xã h i này sang xã h i kia, th i k ắ ờ ỳ ả ế ạ ừ ộ ộ ờ ỳquá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản Đây là hình thức quá độtrực ti p, vế ận động theo quy lu t phát tri n tu n t ậ ể ầ ự

- Đối v i nhớ ững nước chưa trải qua chủ nghĩa tư bản phát tri n, c n ph i có ể ầ ảthời kỳ quá độ khá lâu dài, bỏ qua m t hay nhi u khâu trung gian tộ ề ừ tiề chủn

nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội – “những cơn đau đẻ kéo dài” Đây là hình thức quá độ gián tiếp, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt lên chủ nghĩa xã hội

bỏ qua ch ế độ tư bản ch ủ nghĩa Theo ch ủ nghĩa Mác các qu c gia này ph i kố ả ết hợp hài hòa các điều ki n bên trong l n bên ngoàiệ ẫ Trong đó điều ki n bên trong ệ

là dưới sự lãnh đạo c a ủ Đảng c ng sộ ản, liên minh các t ng l p l i v i nhau và ầ ớ ạ ớđiều ki n bên ngoài là ệ phải có s ự giúp đỡ của các nước đã giành thắng lợi trong

cuộc cách m ng vô s n, xây dạ ả ựng ủ nghĩa xã hội thành công Thực tế trên chthế giới đã có nhiều nước trải qua thời kỳ quá độ gián tiếp như Liên Xô, các nước Đông Âu trước đây, Trung Quốc,…không chỉ riêng Việt Nam, v i nhiớ ều trình độ phát triển khác nhau

Trong thời đại ngày nay, thời đại quá độ ừ chủ nghĩa tư bả t n lên ch ủnghĩa xã hội trên ph m vi toàn th ạ ế giới, chúng ta có th ể khẳng định: V i l i th ớ ợ ếcủa thời đại, trong b i c nh toàn c u hóa và cách m ng công nghi p 4.0, các ố ả ầ ạ ệnước l c hạ ậu, sau khi giành được chính quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng C ng ộsản có th ể tiến th ng lên xã h i ch ẳ ộ ủ nghĩa bỏ qua tư bản chủ nghĩa

1.3 Đặc điểm c a thủ ời k ỳ quá độ lên ch ủ nghĩa xã hội:

- Thực ch t là th i kấ ờ ỳ c i bi n cách m ng t xã h i tiả ế ạ ừ ộ ền tư bản ch ủ nghĩa và tư bản ch ủ nghĩa sang xã hội chủ nghĩa, xã hội có sự đan xen của nhiều tàn dư vềmọi phương diện kinh tế, đạo đức, tinh th n c a ch ầ ủ ủ nghĩa tư bản và nh ng yữ ếu

tố m i mang tính ch t xã h i ch ớ ấ ộ ủ nghĩa của ch ủ nghĩa xã hội mới phát sinh chưa phải là ch ủ nghĩa xã hội phát triển trên cơ sở ủa chính nó c

- V nề ội dung: th i k ờ ỳ quá độ lên ch ủ nghĩa xã hội là th i k c i t o cách mờ ỳ ả ạ ạng sâu s c, triắ ệt để xã hội tư bản chủ nghĩa trên tấ ả các lĩnh vựt c c kinh t , chính ếtrị, văn hóa, xã hội, xây dựng từng bước cơ sở vật chất – kỹ thuật và đờ ối s ng tinh th n c a ch ầ ủ ủ nghĩa xã hội

1.3.1 Trên lĩnh vực kinh tế:

Nền kinh t t n t i nhi u thành phế ồ ạ ề ần, trong đó có thành phần đối lập, được xác lập trên cơ sở ồ ạ ủ t n t i c a nhi u hình th c s h u về ứ ở ữ ề tư liệu s n xu t Hình ả ấthức phân ph i ch ố ủ đạo là hình th c phân phối theo lao động ứ

1.3.2 Trên lĩnh vực chính trị:

Thiết lập, tăng cường chuyên chính vô sản mà thực chất là vi c giai cệ ấp công nhân n m gi quy n lắ ữ ề ực nhà nước và s d ng quy n lử ụ ề ực đó để trấn áp giai cấp tư sản Xây d ng m t xã h i không phân chia giai c p, ự ộ ộ ấ thực hi n quy n dân ệ ềchủ c a nhân dân v i lủ ớ ực lượng c m quy n là giai c p công nhân, ti n hành ầ ề ấ ế

cuộc cách mạng vô sản đập tan âm mưu của tàn dư giai cấp tư sản 1.3.3 Trên lĩnh vực tư tưởng – văn hóa:

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộ ẫi v n còn t n t i nhiồ ạ ều tư tưởng đối lập, ch yủ ếu là tư tưởng vô s n c a xã h i mả ủ ộ ới và tư tưởng tư sản c a xã hủ ội cũ Dưới sự lãnh đạo của Đảng, tuyên truy n phề ổ biến những tư tưởng khoa h c, ọkhắc ph c nh ng ụ ữ ảnh hưởng tiêu c c cự ủa tư tưởng cũ, tiếp thu giá trị văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, bảo đảm đáp ứng nhu cầu văn hóa – tinh thần ngày càng tăng của nhân dân

1.3.4 Trên lĩnh vực xã hội:

Nền kinh t ế nhiều thành phần trong th i k ờ ỳ quá độ vẫn còn tồn t i nhiạ ều giai c p, t ng l p chính vì th nên các giai c p, t ng l p này v a h p tác vấ ầ ớ ế ấ ầ ớ ừ ợ ừa

đấu tranh với nhau Bên cạnh đó phải khắc phục nh ng h u quả do xã hội cũ ữ ậ

để lại, thi t lập công b ng xã hội, khắc phục s khác biệt gi a nông thôn và ế ằ ự ữthành th , giị ữa lao động trí óc và chân tay

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là yêu c u t t y u khách quan, là ầ ấ ếcon đường phải trải qua của những nước hướng tới chủ nghĩa xã hội, ngay cả

những nước rất phát triể để n lên hình thái kinh t - xã h i ch n, tiế ế ộ ủ nghĩa cộng sản Đây là thời k ỳ mang nét đặc trưng riêng trên các phương diện kinh t , chính ếtrị, văn hóa, xã hội mà giai đoạn trước – tư bản chủ nghĩa không có

CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN Ở VIỆT NAM

2.1 Tính t t y u khách quan c a thấ ế ủ ời k ỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

Theo Chủ t ch H Chí Minh, th i k ị ồ ờ ỳ quá độ lên ch ủ nghĩa xã hội ở nước

ta là m t th i k l ch s mà: "nhi m v quan tr ng nh t c a chúng ta là phộ ờ ỳ ị ử ệ ụ ọ ấ ủ ải xây d ng n n t ng v t ch t và k thu t c a ch ự ề ả ậ ấ ỹ ậ ủ ủ nghĩa xã hội, ti n d n lên ch ế ầ ủnghĩa xã hội, có công nghiệp và nông nghi p hiệ ện đại, có văn hoá và khoa học tiên ti n Trong quá trình cách m ng xã h i ch ế ạ ộ ủ nghĩa, chúng ta phải c i t o nả ạ ền kinh tế cũ và xây dựng n n kinh t m i, mà xây d ng là nhi m về ế ớ ự ệ ụ chủ chốt và lâu dài" Sở dĩ nhiệm v quan tr ng nh t là xây d ng n n t ng v t ch t và k ụ ọ ấ ự ề ả ậ ấ ỹthuật vì con đường của chúng ta là quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua tiền đề vật chất và kỹ thuật đểtiến lên chủ nghĩa xã hội do đó phải n l c r t nhiỗ ự ấ ều l n so vầ ới nhiều qu c gia khác ố Nhưng vì sao ta lại chọn con đường bỏ qua tư bản chủ nghĩa để tiến lên chủ nghĩa xã hội, đây

là loại hình quá độ gián ti p Có th ế ể thấy trong quá kh l ch s ứ ị ử nước nhà, những nhà yêu nước như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh đã chọn con đường cách mạng tư sản để đấu tranh nhưng không thành công, từ thực tiễn đó cho thấy con đường cách mạng tư sản là không phù h p v i th c trợ ớ ự ạng nước ta lúc bấy gi ờ Ngay t ừ khi được thành lập, Đảng C ng sộ ản đã xác định con đường phát triển dân t c là quá ộ độ lên ch ủ nghĩa xã hội b ỏ qua tư bản ch ủ nghĩa Trong thời

kì chi n tranh, Ch t ch Hế ủ ị ồ Chí Minh đã phát biểu: “Miền B c ti n lên ch ắ ế ủ

nghĩa xã hội để làm cơ sở vững chắc cho việc đấu tranh thống nhất nước nhà Muốn đấu tranh th ng nhố ất nước nhà th ng l i thì nhắ ợ ất định ph i xây d ng miả ự ền Bắc tiến lên chủ nghĩa xã hội” Thờ ỳ quá đội k lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta bắt đầu từ năm 1954 ở miền B c và tắ ừ sau năm 1975 sau khi cuộc cách mạng dân t c dân ch nhân dân giành th ng lộ ủ ắ ợi hoàn toàn, đất nước th ng nhố ất đi lên chủ nghĩa xã hội Nh ờ tiến lên ch ủ nghĩa xã hội dân t c ta mộ ới được độc lập do

đó cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa không chỉ là tất yếu khách quan của thời đại mà còn phù h p vợ ới đặc điểm cách m ng Vi t Nam ạ ệ

Ngày nay dù ch ủ nghĩa tư bản vẫn đang nắm ưu thế v khoa h c k thu t, ề ọ ỹ ậthị trường nhưng mâu thuẫn trong lòng nó, đặc bi t là mâu thu n gi a lệ ẫ ữ ực lượng sản xu t và chấ ế độ chi m hế ữu tư nhân ngày càng gay gắ ở ột, m t xã h i con ộngười không bình đẳng, không được hưởng thành qu ả lao động c a chính mình ủthì xã hội đó không thể là tương lai của con người

2.1.1 Y u t khách quan: ế ố

Một trong những điều kiện để tiến lên ch ủ nghĩa xã hội là c n ph i có s ầ ả ựgiúp đỡ ủa nước đã xây dự c ng chủ nghĩa xã hội thành công Lúc bấy giờ Liên

Xô đã xây dựng thành công và sẵn sàng giúp đỡ cho chi n tranh ế ở Việt Nam c ả

về v t ch t l n tinh thậ ấ ẫ ần Tuy sau đó Liên Xô tan rã nhưng ít ra chúng ta cũng

đã có bệ phóng để tiến lên chủ nghĩa xã hội và học hỏi kinh nghiệm để không phạm ph i sai lả ầm như Liên Xô Qúa trình toàn cầu hóa lan rộng tạo điều kiện cho những nước đi sau dễ dàng ti p thu nh ng kinh nghi m c a nhế ữ ệ ủ ững nước đi trước, tạo ra nơi mà nỗi lo về ngu n vốn và khoa học công nghệ không còn là ồnỗi s c a nhợ ủ ững nước đang trên đà phát triển Từ đó giúp chúng ta tranh thủtận dụng cơ hội, s d ng có hi u quử ụ ệ ả những thành t u mà nhân loự ại đạt được

để rút ng n thời k ắ ỳ quá độ lên ch ủ nghĩa xã hội

2.1.2 Y u t ế ố chủ quan:

Trải qua nhiều cuộc chiến tranh đã tôi luyện nên những con người Việt Nam c n cù, thông minh, không ng i gian kh , bên cầ ạ ổ ạnh đó đội ngũ lao động, làm khoa h c công ngh r t dọ ệ ấ ồi dào, đây là tiền đề ẵn có, là điề s u ki n thuệ ận lợi góp ph n r t quan tr ng trong vi c ti p thu nh ng thành t u khoa h c k ầ ấ ọ ệ ế ữ ự ọ ỹthuật c a thủ ế giới Thiên nhiên cũng ban tặng cho nước ta nhi u ngu n tài ề ồnguyên đa dạng, s hở ữu v ịtrí địa lý thu n lậ ợi có đường b ờ biển ch y dài t bạ ừ ắc đến nam, đây là tiền đề quan tr ng không ph i quọ ả ốc gia nào cũng có, góp phần

mở rộng h p tác v i qu c t , thu hút vợ ớ ố ế ốn đầu tư nước ngoài, chuy n giao công ểnghệ và h c h i kinh nghi m t ọ ỏ ệ ừ các nước đi trước

Qúa trình quá độ này còn phù hợp với nguyện vọng đại đa số nhân dân nhằm hướng tới một xã hội con người bình đẳng với nhau, một cuộc sống ấm

no, h nh phúc S ạ ự lãnh đạo sáng su t cố ủa Đảng với phương châm Nhà nước xã hội ch ủ nghĩa của dân, do dân, vì dân và nh ng k t qu ữ ế ả khả quan bước đầu thu được như kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ấm no, ổn định chính trị, góp phần khẳng định công cu c xây d ng xã h i ch ộ ự ộ ủ nghĩa chắc ch n s thành công ắ ẽ

2.2 Đặc điểm của thời k ỳ quá độ lên ch ủ nghĩa xã hội ở Việt Nam:

Đặc điểm quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là b qua chỏ ế độ tư bản chủ nghĩa, tuy nhiên không ph i là b qua hoàn toàn, chúng ta ch b qua ả ỏ ỉ ỏchế độ bóc l t và bộ ất bình đẳng trong xã h i, b qua chộ ỏ ế độ thống tr c a quan ị ủ

hệ s n xu t, ả ấ những thu n l i t n t i song song nhậ ợ ồ ạ ững khó khăn thách thức, có những đặc trưng cơ bản sau:

- Xuất phát là một đất nước tr i qua nhi u cu c chi n tranh ác li t, kéo dài hàng ả ề ộ ế ệthập kỷ, nh ng h u quả để l i kh c h a rõ nét trên th hữ ậ ạ ắ ọ ế ệ cha ông, v n là mố ột nước n a thuử ộc địa n a phong ki n, nhử ế ững tàn dư của th c dân và th l c phong ự ế ựkiến xâu xé nhau trong nước Bên ngoài quốc tế các thế lực thù địch âm mưu

tìm cách phá ho i ch ạ ế độ xã h i ch ộ ủ nghĩa và nền độc lập dân t c c a nhân dân ộ ủ

ta

- Các cu c cách m ng khoa h c và công nghộ ạ ọ ệ diễn ra m nh m thu hút nhiạ ẽ ều quốc gia lao vào cuộc đua công nghệ N n s n xu t về ả ấ ật chất và đời s ng xã hố ội đang trong quá trình quốc tế hóa sâu sắc, ảnh hưởng to lớn đến nhịp độ phát triển l ch sị ử và cuộc sống các dân tộc, đây là thời cơ phát triển nhanh nhưng cũng đặt ra những thách th c gay gứ ắt cho các nước

- Thời đại quá độ ừ chủ nghĩa tư bả t n lên chủ nghĩa xã hộ ẫn đang là xu thếi vcủa thời đại, cho dù chế độ xã h i chộ ủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu

đã sụp đổ, các quốc gia với chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau vẫn đang cùng tồn tại, vừa hợp tác vừa cạnh tranh gay gắt với nhau vì lợi ích quốc gia và dân t c ộ

Ngay từ Cương lĩnh năm 1930 của Đảng đã chỉ rõ: Sau khi hoàn thành cách m ng dân tạ ộc, dân ch nhân dân, sủ ẽ tiến lên chủ nghĩa xã hội Đây là sựlựa ch n dọ ứt khoát và đúng đắn của Đảng, m c dù vào nhặ ững năm cuối th k ế ỉ

XX ch ế độ chủ nghĩa xã hội trên th ế giới đang trong giai đoạn thoái trào, khủng hoảng nhưng Đảng vẫn quyết tâm xây dựng đất nước theo con đường đã chọn trong suốt hơn 80 năm lãnh đạo, đáp ứng nguy n v ng c a nhân dân, phù hệ ọ ủ ợp

xu th ế thời đại, phù h p vợ ới quan điểm của ch nghĩa Mác-Lênin ủ

Bên cạnh đó trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong th i kờ ỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội cũng đã nêu lên những đặc trưng của m t xã h i xã hộ ộ ội chủ nghĩa là: “Do nhân dân lao động làm chủ Có một nền kinh tế phát triển cao d a trên lự ực lượng s n xu t hiả ấ ện đại và ch ế độ công h u v ữ ề các tư liệu sản xuất ch y u Có nủ ế ền văn hóa tiên tiến, đậm đà b n s c dân tả ắ ộc Con người được giải phóng kh i áp b c, bót lỏ ứ ột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn