Chủ nghĩa xã hội khoa học: biết bản chất và định hướng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở việt nam.

1. Lý do chọn đề tài

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 4

II NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VỀ BẢN CHẤT CỦA NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 5

1 Quan niệm về dân chủ của Mác - Lênin 5

1.1 Sự ra đời của dân chủ 6

1.2 Quá trình ra đời của dân chủ xã hội chủ nghĩa 6

1.3 Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa 7

1.4 Giá trị trong quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa 8

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG BẢN CHẤT CỦA NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA MÁC - LÊNIN ĐỂ TÌM HIỂU BẢN CHẤT VÀ ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

9 2 Bản chất chế độ dân chủ ở Việt Nam 9

2.2 Thực trạng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay 10

2.3 Định hướng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 11

III KẾT LUẬN 13

IV DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

2

I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là kết quả quá trình phát triển lâu dài của lịch

sử Từ việc nắm vững và phân tích thực tế lịch sử đã diễn ra trong sự phát triển dân chủ của nhân loại, nhất là qua những quy luật của chế độ dân chủ chủ nô, chế độ dân chủ tư sản…, Mác - Lênin đã nhân thức rõ về nền dân chủ

là quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân sử dụng quyền lực của mình để quản lý công việc nhà nước Bằng những quan điểm của Mác - Lênin

về dân chủ xã hội chủ nghĩa đã giúp cho đất nước ta cho những năm đổi mới đạt rất nhiều thành tựu quan trọng về dân chủ

Nên em làm bài tập này để hiểu về bản chất và định hướng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam từ quan điểm của chủ nghĩa Mác -Lênin về bản chất của dân chủ xã hộ chủ nghĩa Từ đó nhận thức được trách nhiệm của bản thân trong việc góp phần xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

a) Mục đích

Vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin để tìm hiểu kỹ hơn bản chất và định hướng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

b) Nhiệm vụ

Làm rõ hơn về quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất của nền dân chủ xã hội

Dựa vào bản chất và định hướng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam liên hệ trách nhiệm bản thân trong việc góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội của Việt nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a) Đối tượng

Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất của nền dân chủ xã hội

b) Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Việt Nam

- Thời gian: từ trước đến thời điểm hiện tại (2022)

4 Phương pháp nghiên cứu

- Tìm hiêu qua vở ghi và giáo trình học phần Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học

- Tìm hiểu qua các trang mạng

- Phương pháp tổng hợp phep

- Phương pháp phân tích

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Việc tìm hiểu về bản chất và định hướng rõ tầm quan trọng trong việc xây dựng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân là minh chứng trực tiếp và sinh động cho hệ thống đường lối, chính sách ngày càng được hoàn thiện và phát triển Quá trình thực hiện dân chủ ngày càng được mở rộng và phát triển đến các lĩnh vực, các ngành, các cấp; cụ thể và chi tiết về tiêu chí và chuẩn mực Về hình thức, dân chủ gián tiếp và dân chủ trực tiếp từng bước được phát triển đầy đủ Làm cho bản thân

em ý thức về trách nhiệm của bản thân trong việc góp phần xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

II NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC

- LÊNIN VỀ BẢN CHẤT CỦA NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1 Quan niệm về dân chủ của Mác - Lênin

Theo Mác - Lênin dân chủ là sản phẩm và là quá trình đấu tranh giai cấp cho giá trị tiến bộ của nhân loại, là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền, là một trong những nguyên tắc hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội

Thứ nhất, về phương tiện quyền lực, dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ nhân của nhà nước

Thứ hai, trên phương diện chế độ xã hội và trong lĩnh vực chính trị, dân chủ là một hình thức hay hình thái nhà nước, là chính thể dân chủ hay chế độ dân chủ

Thứ ba, trên phương diện tổ chức và quản lý xã hội, dân chủ là một nguyên tắc nguyên tắc dân chủ Nguyên tắc này kết hợp với nguyên tắc tập trung để hình thành nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và quản lý xã hội

Từ cách nhìn nhân trên có thể hiểu Dân chủ là một giá trị xã hội phản ánh những quyền cơ bản của con người; là một phạm trù chính trị gắn với các

hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền; là một phạm trù lịch sử gắn với quá trình ra đời, phát triển của lịch sử xã hội nhân loại

1.1 Sự ra đời của dân chủ

Trong chế độ cộng sản nguyên thủy đã xuất hiện hình thức manh nha của dân chủ mà Ph.Ăngghen gọi là “dân chủ nguyên thủy”.Khi trình độ của lực lượng sản xuất phát triển dẫn tới sự ra đời của chế độ tư hữu và sau đó là giai cấp đã làm cho hình thức “dân chủ nguyên thủy” tan rã, nền dân chủ chủ

nô ra đời Cùng với sự tan rã của chế độ chiếm hữu nô lệ, lịch sử xã hội loài người bước vào thời kỳ đen tối với sự thống trị của nhà nước chuyên chế phong kiến, chế độ dân chủ chủ nô đã bị xóa bỏ và thay vào đó là chế độ độc tài chuyên chế phong kiến

Cuối thế kỷ XIV - đầu XV, giai cấp tư sản với những tư tưởng tiến bộ

về tự do, công bằng, dân chủ đã mở đường cho sự ra đời của nền dân chủ tư sản Chủ nghĩa Mác – Lênin chỉ rõ: Dân chủ tư sản ra đời là một bước tiến lớn của nhân loại với những giá trị nổi bật về quyền tự do, bình đẳng, dân chủ

Khi cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga thắng lợi (1917), một thời đại mới mở ra – thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, nhân dân lao động ở nhiều quốc gia giành được quyền làm chủ nhà nước, làm chủ xã hội, thiết lập Nhà nước công – nông (nhà nước xã hội chủ nghĩa), thiết lập nền dân chủ vô sản (dân chủ xã hội chủ nghĩa) để thực hiện quyền lực của đại đa số nhân dân

1.2 Quá trình ra đời của dân chủ xã hội chủ nghĩa

Dân chủ xã hội chủ nghĩa đã được phôi thai từ thực tiễn đấu tranh giai cấp ở Pháp và Công xã Pari năm 1871, tuy nhiên, chỉ đến khi Cách mạng Tháng Mười Nga thành công với sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu

tiên trên thế giới (1917), nền dân chủ xã hội chủ nghĩa mới chính thức được xác lập

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ cao hơn về chất so với nền dân chủ tư sản, là nền dân chủ mà ở đó, mọi quyền lực thuộc về nhân dân, dân

là chủ và dân làm chủ; dân chủ và pháp luật nằm trong sự thống nhất biện chứng; được thực hiện bằng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Sự ra đời của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa mới chỉ trong một thời gian ngắn, ở một số nước có xuất phát điểm về kinh tế, xã hội rất thấp, lại thường xuyên bị kẻ thù tấn công, gây chiến tranh, do vậy, mức độ dân chủđạt được ở những nước này hiện nay còn nhiều hạn chế ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội

1.3 Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

a) Bản chất chính trị

Bản chất chính trị của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là sự lãnh đạo chính trị của giai cấp công nhân thông qua đảng của nó đối với toàn xã hội, nhưng không phải chỉ để thực hiện quyền lực và lợi ích riêng cho giai cấp công nhân, mà chủ yếu là để thực hiện quyền lực và lợi ích của toàn thể nhân dân, trong đó có giai cấp công nhân Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa do đảng Cộng sản lãnh đạo - yếu tố quan trọng để đảm bảo quyền lực thực sự thuộc về nhân dân, bởi vì, đảng Cộng sản đại biểu cho trí tuệ, lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn dân tộc Với nghĩa này, dân chủ xã hội chủ nghĩa mang tính nhất nguyên về chính trị…

b) Bản chất kinh tế

Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độ sở hữu xã hội về những

tư liệu sản xuất chủ yếu của toàn xã hội đáp ứng sự phát triển ngày càng cao của lực lượng sản xuất dựa trên cơ sở khoa học - công nghệ hiện đại nhằm thỏa mãn ngày càng cao những nhu cầu vật chất và tinh thần của toàn thể nhân dân lao động

c) Bản chất tư tưởng - văn hóa - xã hội

Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa lấy hệ tư tưởng Mác - Lênin - hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, làm chủ đạo đối với mọi hình thái ý thức xã hội khác trong xã hội mới Đồng thời nó kế thừa, phát huy những tinh hoa văn hóa truyền thống dân tộc; tiếp thu những giá trị tư tưởng - văn hóa, văn minh, tiến

bộ xã hội mà nhân loại đã tạo ra ở tất cả các quốc gia, dân tộc Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhân dân được làm chủ những giá trị văn hoá tinh thần; được nâng cao trình độ văn hoá, có điều kiện để phát triển cá nhân Dưới góc độ này dân chủ là một thành tựu văn hoá, một quá trình sáng tạo văn hoá, thể hiện khát vọng tự do được sáng tạo và phát triển của con người

d) Kết luận bản chất xã hội chủ nghĩa

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ cao hơn về chất so với nền dân chủ tư sản, là nền dân chủ mà ở đó, mọi quyền lực thuộc về nhân dân, dân là chủ và dân làm chủ; dân chủ và pháp luật nằm trong sự thống nhất biện chứng; được thực hiện bằng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

1.4 Giá trị trong quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa

Thứ nhất, mang ý nghĩa là mọi thành viên trong xã hội đều có quyền bình đẳng như nhau về lợi ích kinh tế, tham gia công việc cộng đồng Sự phát

triển của lực lượng sản xuất đã dẫn đến phân chia xã hội thành giai cấp thống trị và bị thống trị

Thứ hai, Kế thừa tư tưởng của Mác - Lênin dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân sử dụng quyền lực của mình

để quản lý công việc nhà nước Nhân dân có quyền làm chủ trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, từ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội

Thứ ba, mục tiêu cao nhất của dân chủ xã hội chủ nghĩa là hướng tới hạnh phúc cho nhân dân lao động

Thứ tư, giá trị về phương pháp luận, phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác - Lênin Cho thấy, bất kỳ sự vật, hiện tượng nào ra đời cũng trên cơ

sở kế thừa những mặt, yếu tố tiến bộ của cái cũ, cái mà nó phủ định, chuyển hóa vào thành phần của cái mới trên cơ sở cao hơn

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG BẢN CHẤT CỦA NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA MÁC - LÊNIN ĐỂ TÌM HIỂU BẢN CHẤT VÀ ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

2 Bản chất chế độ dân chủ ở Việt Nam

Bản chất chế độ dân chủ ở Việt Nam là một thể chính trị, trong đó quyền lực chính trị - xã hội thuộc về nhân dân bảo đảm quyền làm chủ trên thực tế của nhân dân trong đời sống từ kinh tế, xã hội văn hóa, tinh thần,… phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân, thúc đẩy sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, và cũng bản chất tốt đẹp có tính ưu Việt được thể hiện sinh động trong cộc sống hàng ngày của quần chúng nhân dân Bản chất ấy không phải tư nhiên mà có đó là do biết bao mồ

hôi xương máu nhiều thế hệ cha ông người Việt Nam Vì vậy, đòi hỏi chúng

ta cần tự giác tuân thủ quy tắc dân chủ, xây dựng và kiện toàn thể chế dân làm chủ, hình thành trật tự dân chủ ổn định, bền vững

Dân chủ bao giờ cũng gắn liền với pháp luật và kỹ luật, bất cứ nền dân chủ nào cũng vậy dù là dân chủ tư sản hay dân chủ xã hội chủ nghĩa đều phải tồn tại trong khuôn khỏ pháp luật

Ví dụ: khi đi bầu cử Quốc hội và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp, tỉ

lệ cử tri đi bầu rất cao, tỉ lệ đại biểu là nữ và người dân tộc thiểu số ngày càng cao Đây là tạo điều kiện cho mọi người có quyền tự làm chủ, thực thi các quyền kiểm tra, giám sát các hoạt động của Nhà nước

2.2 Thực trạng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay.

a) Lĩnh vực chính trị

Hệ thống chính trị được đổi mới theo hướng dân chủ xã hội chủ nghĩa, pháp quyền của dân, do dân và vì dân Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Công tác lập pháp của Quốc hội đã đi vào nề nếp, chức năng của Quốc Hội ngày càng được đổi mới phù hợp hơn Đã cải cách một bước nền hành chính quốc gia trên cả bốn phương diện: thể chế hành chính, tổ chức bộ máy, cán bộ công chức và tài chính công Các hình thức thực hiện dân chủ (dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện) từng bước được hoàn thiện Quy chế dân chủ cơ sở và Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn đã thâm nhập sâu rộng vào mọi tầng lớp nhân dân

b) Lĩnh vực kinh tế

Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng đầy đủ, tạo

ra môi trường kinh tế, pháp lý thuận lợi Nhà nước đã ban hành Hiến pháp và nhiều đạo luật về kinh tế để tạo hành lang pháp lý cho sự vận hành của nền kinh tế và cho hoạt động sản xuất, kinh doanh Nền nhki tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thừa nhận, tôn trọng nhiều thành phần kinh tế, nhiều hình thức sở hữu, hình thức phân phối Người dân cũng có quyền tham gia các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước Người lao động có quyền được hưởng thụ một cách bình đẳng những thành quả kinh tế của đất nước Quá trình dân chủ hóa đời sống kinh tế đã nhanh chóng đưa nền kinh tế của đất nước thoát khỏi tình trạng trì trệ, khủng hoảng, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt; sức mạnh tổng hợp của quốc gia được tăng lên, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục phát triển

c) Lĩnh vực Văn hóa - xã hội

Nhà nước bảo đảm cho nhân dân các quyền cơ bản, như quyền được thông tin,

tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tự do sáng tạo Hệ thống chính sách pháp luật ngày càng được hoàn thiện Công tác giảm nghèo ngày càng được quan tâm, chú trọng Nhân dân có quyền thảo luận và giám sát các

dự án về an sinh xã hội, về xóa đói, giảm nghèo, về hỗ trợ do thiên tai Quyền

tự do sáng tạo, truyền bá, văn hóa, văn học, nghệ thuật được tôn trọng Quyền

tự do tín ngương, tôn giáo và sinh hoạt tâm linh của người dân được pháp luật bảo vệ và được tôn trọng

2.3 Định hướng xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

a) Phương hướng cơ bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

- Nhìn nhận công nghiệp hóa, hiện đại hóa là vấn đề cơ bản của việc phát triển mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

- Xem xét công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước một cách toàn diện hơn: công nghiệp hóa gắn hiện đại hóa; gắn công nghiệp hóa, hiện đại hóa với phát triển kinh tế tri thức, tức là phù hợp xu thế phát triển của nhân loại

- Nhận thức toàn diện hơn về xây dựng văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc cũng như mối liên hệ giữa xây dựng văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc với xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến

bộ, công bằng xã hội

- nhận thức và gắn kết nhiệm vụ quốc phòng, an ninh quốc gia với nhiệm

vụ giữ vững chế độ, bảo vệ Đảng, giữ vững an toàn, trật tự xã hội, văn hóa cũng như gắn kết phương hướng bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia với với yêu cầu giữ vững an toàn, trật tự xã hội, bảo đảm cuộc sống của nhân dân

- Đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết trong đối ngoại Đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế đã được kiên trì, kiên định trong qúa trình thực hiện Cương lĩnh

b) Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Thứ nhất, xây dựng, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tạo ra cơ sở kinh tế vững chắc cho xây dựng dân chủ xã hội chủ nghĩa

Thứ hai, xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh với tư cách điều kiện tiên quyết để xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Việt