Tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành công thương trên địa bàn tỉnh thái nguyên

phòng ngừa có hiệu quả sự cố hóa chất độc hại tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất an toàn, hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe con người, bảo vệ môi trường; đồng th

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan kết quả đạt được trong Luận văn là sản phẩm của riêng cá nhân tôi, không sao chép lại của người khác Những điều được trình bày trong nội dung Luận văn, hoặc là của cá nhân hoặc là được tổng hợp từ nhiều nguồn tài liệu Tất cả các tài liệu tham khảo đều có xuất xứ rõ ràng và được trích dẫn đúng quy cách

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và chịu mọi hình thức kỷ luật theo quy định cho lời cam đoan của mình

Học viên

Nguyễn Quang Hưng

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn và lòng biết ơn sâu sắc nhất tới Thầy giáo, TS Trương Đức Toàn đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận văn tốt nghiệp

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô Trường Đại học Thủy Lợi, những người đã tận tình giúp đỡ, dạy bảo và hướng dẫn trong suốt quá trình tôi học tập tại trường

Xin chân thành cảm ơn ban Lãnh đạo và cán bộ công chức thuộc các sở, ban, ngành, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã cung cấp tài liệu, số liệu và có những trao đổi, góp ý giúp tôi hoàn thành tốt luận văn này

Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè, những người thân yêu luôn bên cạnh, quan tâm, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN I LỜI CẢM ƠN II MỤC LỤC III DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU VII DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VIII

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT NGÀNH CÔNG THƯƠNG Ở CẤP TỈNH 6

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương 6

1.1.1 Một số khái niệm 6

1.1.2 Vai trò của quản lý nhà nước về an toàn hóa chất 7

1.1.3 Nội dung công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương 13

1.1.4 Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất tại Thái Nguyên 20

1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương 21

1.2 Cơ sở thực tiễn về công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn các tỉnh 26

1.2.1 Kinh nghiệm công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tại một số tỉnh 26

1.2.2 Bài học rút ra cho công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên 28

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT NGÀNH CÔNG THƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN 30

2.1 Điều kiện tự nhiên, đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên 30

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 30

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 33

2.1.3 Thực trạng kinh tế - xã hội 37

2.1.4 Các khu, cụm công nghiệp và các hoạt động liên quan đến hóa chất trên địa bàn tỉnh [14] 43

2.1.5 Phát triển cụm công nghiệp 50

2.1.6 Sự cần thiết phải thực công tác bảo đảm an toàn hóa chất ngành Công Thương 51

2.2 Thực trạng hoạt động liên quan đến hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 51

2.2.1 Đối với các doanh nghiệp sản xuất hóa chất 51

2.2.2 Đối với doanh nghiệp kinh doanh hóa chất 53

2.2.3 Đối với đơn vị, doanh nghiệp sử dụng hóa chất 55

2.2.4 Thực trạng hoạt động vận chuyển hóa chất trên địa bàn 57

2.3 Thực trạng công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên 58

2.3.1 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về an toàn hóa chất tỉnh Thái Nguyên 58

2.3.2 Công tác ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý hóa chất ngành Công Thương 58

2.3.3 Công tác quản lý hoạt động hóa chất (sản xuất, kinh doanh, bảo quản, sử dụng) ngành Công Thương 59

2.3.4 Công tác phối hợp giữa các cấp, ngành của tỉnh trong quản lý hoạt động an toàn hóa chất ngành Công Thương 61

2.3.5 Công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh 63

2.3.6 Công tác thông tin và truyền thông 64

2.4 Đánh giá chung về công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên 64

2.4.1 Những kết quả đạt được 64

2.4.2 Những tồn tại, hạn chế 68

2.4.3 Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế 71

Kết luận chương 2 73

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT NGÀNH CÔNG THƯƠNG TỈNH THÁI

NGUYÊN 74

3.1 Định hướng phát triển ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên theo quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên 74

3.1.1 Định hướng phát triển tổng thể 74

3.1.2 Định hướng phát triển các ngành lĩnh vực 75

3.1.3 Định hướng công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất tỉnh Thái Nguyên 77

3.2 Giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên 79

3.2.1 Hoàn thiện công tác tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương 79

3.2.2 Tăng cường tham mưu, xây dựng và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về an toàn hóa chất trong ngành ở phạm vi tỉnh 80

3.2.3 Nâng cao nhận thức các doanh nghiệp, người lao động và người dân về đảm bảo an toàn hóa chất 81

3.2.4 Tăng cường công tác đào tạo, nâng cao nghiệp vụ quản lý các cấp về an toàn hóa chất 82

3.2.5 Nâng cao năng lực, trang thiết bị ứng phó sự cố mất an toàn hóa chất 82

3.2.6 Tăng cường hoạt động phòng ngừa, diễn tập ứng phó sự cố hóa chất cấp tỉnh để chủ động xử lý các tình huống sự cố xảy ra 85

3.2.7 Tăng cường công tác thanh kiểm tra, kiểm tra hoạt động đảm bảo an toàn hóa chất trên địa bàn 87

3.3 Một số kiến nghị 88

3.3.1 Đối với Bộ Công Thương 88

3.3.2 Đối với UBND tỉnh Thái Nguyên 88

Kết luận chương 3 88

KẾT LUẬN 90

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Hậu quả vụ nổ kho hóa chất ở Thiên Tân – Trung Quốc 8Hình 1.2 Hậu quả sự cố hóa chất tại nhà máy bóng đèn Rạng Đông 10 Hình 1.3 Hậu quả sự cố hóa chất tại nhà máy sản xuất hóa chất tại Hưng Yên 10

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2 1 Tình hình hoạt động đầu tư và khai thác của các khu công nghiệp[14] 45 Bảng 2.2 Số lượng các đơn vị sản xuất hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2020 51 Bảng 2.3 Danh sách các đơn vị sản xuất hóa chất trên địa bàn tỉnh năm 2020 52Bảng 2.4 Số lượng các đơn vị kinh doanh hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2020 53Bảng 2.5 Danh sách các đơn vị kinh doanh hóa chất công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2020 54Bảng 2.6 Số lượng các đơn vị sử dụng hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2020 55Bảng 3.1 Dự kiến trang thiết bị đối với lực lượng phòng cháy chữa cháy 83Bảng 3 2 Dự kiến trang thiết bị đối với Sở Công Thương và Sở Tài nguyên và Môi trường 83 Bảng 3 3 Trang thiết bị bảo hộ cần thiết đối với lực lượng tham gia ứng phó sự

cố hóa chất 84 Bảng 3 4 Phân loại chủng loại thiết bị ứng phó sự cố hóa chất 85

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi trung du, nằm trong vùng trung du và miền núi Bắc

bộ, có diện tích tự nhiên 3.562,82 km2, dân số trung bình hiện nay là: 1.046.000 người Thái Nguyên là một tỉnh không lớn, chỉ chiếm 1,13% diện tích và 1,41% dân số so với

cả nước [1]

Tỉnh Thái Nguyên phía Bắc tiếp giáp với Tỉnh Bắc Kạn, phía tây giáp với tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Tuyên Quang, phía đông giáp với các tỉnh Lạng Sơn và Thái Nguyên và phía nam tiếp giáp với Thủ đô Hà Nội Với vị trí địa lý là một trong những trung tâm chính trị, kinh tế của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi đông bắc nói chung, Thái Nguyên là cửa ngõ giao lưu kinh tế xã hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc bộ Việc giao lưu đã được thực hiện thông qua hệ thống đường bộ, đường sắt, đường sông hình rẻ quạt mà tỉnh Thái Nguyên là đầu nút

Cùng với vị trí trung tâm của Việt Bắc, Thái Nguyên còn là nơi hội tụ nền văn hóa của các dân tộc miền núi phía Bắc, là đầu mối các hoạt động văn hóa, giáo dục của cả vùng núi phía Bắc rộng lớn

Hiện nay, hoạt động sản xuất hóa chất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng hóa chất trên địa bàn hiện nay, hoạt động ngày càng phát triển để đáp ứng nhu cầu sử dụng hóa chất ngày càng tăng Tính đến hết ngày 31/12/2019 toàn tỉnh Thái Nguyên có trên 100 doanh nghiệp sử dụng hóa chất trong lĩnh vực công nghiệp, đặc biệt là các đơn vị lớn như Công ty TNHH Samsung Electronic Việt Nam Thái Nguyên (sử dụng 535 loại hóa chất khác nhau, 4000 tấn/tháng), Công ty TNHH Khai thác, chế biến khoáng sản Núi Pháo sử dụng hóa chất các loại khoảng 1000 tấn/tháng…

Với tính chất nguy hiểm đối với sức khỏe con người, môi trường, xã hội của hóa chất như xyanua, axit, focmon đặc biệt là các tiền chất ma túy sử dụng để sản xuất ma túy tổng hợp…, nên hoạt động hóa chất luôn đi liền với nguy cơ xảy ra sự cố lớn, ngay lập tức tác động trên phạm vi rộng đến sức khỏe con người, tải sản vật chất và môi trường Hóa chất được ứng dụng hầu hết trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là hóa chất được sử dụng vào sản xuất công nghiệp tạo ra sản phẩm Tuy nhiên sự phát

triển các hoạt động hóa chất luôn gắn liền với nguy cơ mất an toàn và xảy ra các sự cố hóa chất

Thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh hóa chất thời gian qua cho thấy ở nước ta các

sự cố hóa chất xảy ra ngày càng tăng về số lượng các vụ việc và mức độ thiệt hại ngày càng lớn Có những vụ cháy, nổ hóa chất đã thiêu rụi toàn bộ kho tàng hóa chất, thậm chí nhiều vụ sự cố hóa chất đã gây thiệt hại về người, tài sản và ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường, ví dụ sự cố hóa chất tại nhà máy Z121, sự cố cháy nhà máy hóa chất Đức Giang ở Hưng Yên, sự cố cháy, nổ hóa chất tại Nhà máy phích nước, bóng điện Điện Quang…

Trên thế giới tại Mỹ, Viện Quốc Gia về an toàn và Sức khỏe nghề nghiệp - NIOSH đã đưa ra “Pocket Guide to Chemical Hazards” Cuốn sổ tay hướng dẫn này đưa ra thông tin và dữ liệu ngắn gọn của 677 hóa chất và nhóm chất được khuyến cáo ở mức độ nguy hại và mức độ giới hạn cho phép tiếp xúc đối với người lao động Tại Nhật Bản, Viện quốc gia về Công nghệ và đánh giá NITE (National Institute of Technology and Evaluation) đã xây dựng bộ tài liệu tham khảo đối với hóa chất theo hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất GHS Một số hóa chất được ưu tiên lựa chọn so với những hóa chất khác, sau quá trình phân loại đánh giá (dựa trên nguyên tắc đánh giá rủi ro) được cập nhật vào cuốn sổ tay và đưa thông tin đến người sử dụng hóa chất

Ở Việt Nam có một số công trình nghiên cứu về an toàn hóa chất trong đó có công trình mang ý nghĩa thực tiễn cao của nhóm nghiên cứu do Cơ quan chủ trì Cục Hóa chất phối hợp với Chủ nhiệm đề tài ThS Vũ Thị Hương cùng thực hiện hoàn thành đề tài: “Nghiên cứu, xây dựng danh mục chi tiết các hóa chất độc hại thuộc danh mục hóa chất cần xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất và thiết lập khoảng cách an toàn”[2] Chưa có tỉnh, thành nào trong cả nước thực hiện nghiên cứu đề tài nào có nội dung tương tự như Đề tài Tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh

Như vậy, để nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành các quy định của pháp luật về công tác an toàn trong sản xuất, kinh doanh và sử dụng, bảo quản hóa chất nguy hiểm Để

phòng ngừa có hiệu quả sự cố hóa chất độc hại tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh

và sử dụng hóa chất an toàn, hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe con người, bảo vệ môi trường; đồng thời nêu cao vai trò, trách nhiệm của các ngành, các cấp, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trong công tác quản lý, phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, việc thực hiện đề tài: “Tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”

là hết sức cần thiết

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Đề tài nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở khoa học và thực tiễn về công tác quản lý nhà nước nhằm đảm bảo an toàn hóa chất liên quan đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo quản, sử dụng hóa chất công nghiệp trên địa bàn cấp tỉnh

Phân tích đánh giá thực trạng của công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên và chỉ ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân cần khắc phục Từ đó, đề xuất một số giải pháp góp phần tăng cường công tác quản lý nhà nước về hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận, sử dụng các phương pháp chung trong nghiên cứu khoa học và các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:

Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp:

Những số liệu được thu thập từ tài liệu đã công bố chính thức của cơ quan Nhà nước liên quan đến công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương ở cấp tỉnh và ngành Thu thập thông tin từ những báo cáo khoa học đã được công bố, các tài liệu thống kê do các cơ quan của tỉnh, huyện và các doanh nghiệp cung cấp; những số liệu này thu thập chủ yếu ở các cơ quan như: Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Cục Thống kê tỉnh, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Tài nguyên và Môi trường,… các trang điện tử của Chính phủ, Bộ Công Thương, Sở Công Thương về an toàn hóa chất được sử dụng làm nguồn tài liệu, số liệu thu thập phục vụ cho quá trình nghiên cứu

Phương pháp phân tích đánh giá:

Sau khi thu thập được các thông tin, tiến hành xử lý và phân tích thông tin sử dụng phần mềm Excel Những thông tin sau khi thu thập được sẽ được phân nhóm nội dung

để phân tích, đánh giá Việc phân nhóm sẽ giúp ta nhìn nhận rõ ràng các sự kiện để có được những đánh giá chính xác nhất đối với từng nội dung nghiên cứu

Phương pháp phân tích so sánh, tổng hợp:

Sử dụng phương pháp dãy số thời gian và so sánh các chỉ tiêu tính toán giữa các ngành, các lĩnh vực, các nhóm lao động… từ đó tổng hợp kết quả để có những giải pháp cụ thể

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

a) Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên, các đơn vị, doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo quản, sử dụng, vận chuyển hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

b) Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác quản

lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương;

- Phạm vi về không gian và thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2017- 2019 và đề xuất các giải pháp cho giai đoạn 2020- 2025

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

a) Ý nghĩa khoa học: Về mặt lý luận, luận văn làm rõ bản chất của việc quản lý nhà nước về hoạt động hóa chất, đưa ra bài học kinh nghiệm để hoàn hiện công tác quản lý hoạt động hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn cấp tỉnh

b) Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước

về hoạt động hóa chất ngành Công Thương phù hợp với điều kiện thực tế tỉnh Thái Nguyên

6 Kết quả nghiên cứu đạt được

- Hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn cấp tỉnh

- Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất, đưa ra được những ưu điểm, tồn tại và khó khăn, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp khắc phục phù hợp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương trên địa bản tỉnh Thái Nguyên;

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn được bố cục gồm 3 chương nội dung chính như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý nhà nước về hóa chất ngành Công Thương ở cấp tỉnh

Chương 2: Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên

Chương 3: Đề xuất giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN HÓA CHẤT NGÀNH CÔNG THƯƠNG Ở CẤP TỈNH

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương

1.1.1 Một số khái niệm

Theo Luật Hóa chất số 06/2007/QH12 [2], ngày 21/11/2007 của Quốc hội Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, thì những khái niệm cơ bản liên quan đến công tác quản lý nhà nước về hóa chất ngành công nghiệp được thể hiện như sau:

Hóa chất là đơn chất, hợp chất, hỗn hợp chất được con người khai thác hoặc tạo ra từ nguồn nguyên liệu tự nhiên, nguyên liệu nhân tạo

Chất là đơn chất, hợp chất kể cả tạp chất sinh ra trong quá trình chế biến, những phụ gia cần thiết để bảo đảm đặc tính lý, hóa ổn định, không bao gồm các dung môi mà khi tách ra thì tính chất của chất đó không thay đổi

Hỗn hợp chất là tập hợp của hai hoặc nhiều chất mà giữa chúng không xảy ra phản ứng hóa học trong điều kiện bình thường

Hóa chất nguy hiểm là hóa chất có một hoặc một số đặc tính nguy hiểm sau đây theo nguyên tắc phân loại của Hệ thống hài hòa toàn cầu về phân loại và ghi nhãn hóa chất: a) Dễ nổ;

g) Gây kích ứng với con người;

h) Gây ung thư hoặc có nguy cơ gây ung thư;

i) Gây biến đổi gen;

k) Độc đối với sinh sản;

l) Tích luỹ sinh học;

m) Ô nhiễm hữu cơ khó phân huỷ;

n) Độc hại đến môi trường

Hoá chất độc là hóa chất nguy hiểm có ít nhất một trong những đặc tính nguy hiểm quy định từ điểm đ đến điểm n khoản 4 Điều của Luật

Hoá chất mới là hóa chất chưa có trong danh mục hóa chất quốc gia, danh mục hóa chất nước ngoài được cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam thừa nhận Hoạt động hóa chất là hoạt động đầu tư, sản xuất, sang chai, đóng gói, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển, cất giữ, bảo quản, sử dụng, nghiên cứu, thử nghiệm hóa chất, xử lý hóa chất thải bỏ, xử lý chất thải hóa chất

Sự cố hóa chất là tình trạng cháy, nổ, rò rỉ, phát tán hóa chất gây hại hoặc có nguy cơ gây hại cho người, tài sản và môi trường

Sự cố hóa chất nghiêm trọng là sự cố hóa chất gây hại hoặc có nguy cơ gây hại lớn, trên diện rộng cho người, tài sản, môi trường và vượt ra khỏi khả năng kiểm soát của

cơ sở hóa chất

Đặc tính nguy hiểm mới là đặc tính nguy hiểm được phát hiện nhưng chưa được ghi trong phiếu an toàn hóa chất

1.1.2 Vai trò của quản lý nhà nước về an toàn hóa chất

Do đặc điểm và tính chất nguy hiểm của sử dụng hóa chất trong công nghiệp nên công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này luôn được các quốc gia cũng như Việt Nam rất coi trọng Tầm quan trọng của quản lý nhà nước trong lĩnh vực hóa chất công nghiệp gắn liền với những bài học trên thế giới gần đây liên quan đến các sự cố hóa chất gây thảm họa lớn về con người và tài sản cũng như môi trường Ví dụ:

Vụ nổ kho hóa chất tại thành phố cảng Thiên Tân-Trung Quốc xảy ra ngày 12/8/2015,

theo đánh giá của trang Web Wikipedia.org [3] như sau:

Mức độ của sự cố: Nhân chứng nói mặt đất rung chuyển ở xa nhiều cây số cách nơi xảy ra vụ nổ và chấn động được cơ quan Khảo sát địa lý của Hoa Kỳ tại Bắc Kinh cách đó 160 km ghi nhận như một địa chấn Trung tâm Mạng lưới Động đất Trung Quốc nói mức độ rung chuyển của vụ nổ thứ nhất tương đương với việc kích hoạt 3 tấn thuốc nổ TNT, trong khi vụ nổ thứ hai tương đương với khoảng 21 tấn thuốc nổ Hậu quả của sự cố: Thiệt mạng 173 người, 798 người bị thương, 34 người mất tích

Vụ nổ đã tàn phá một số lượng lớn hàng hóa được chứa ở các kho tại và quanh cảng ở Quận Tân Hải Một khu đậu xe hơi chứa vài ngàn chiếc xe đã bốc cháy hoàn toàn

Tờ Tin tức Bắc Kinh hôm thứ Bảy nói rằng tất cả mọi người trong khu vực bán kính 3 kilômét quanh nhà kho xảy ra cháy nổ bắt buộc phải di tản khỏi khu vực do nguy cơ môi trường có thể bị nhiễm độc hóa chất Xyanua natri, một độc chất có thể gây tử vong, được phát hiện tại phía đông của hiện trường, theo lời của cảnh sát được nhật báo này trích đăng 700 tấn natri xyanua được lưu trữ tại kho hàng này, gấp 70 lần so với giới hạn luật pháp cho phép

Tính tới ngày 15 tháng 8 năm 2015, hơn 6000 người dân đã phải di tản, ngủ qua đêm ở các khu nhà dã chiến Khoảng 17.000 căn hộ bị hư hại vì vụ nổ

Ngân hàng Credit Suisse ước tính thiệt hại do vụ nổ ở Thiên Tân có thể lên đến 1-1,5

tỷ USD Nhưng tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch cho rằng, con số thực tế có thể cao hơn nhiều

Hình 1.1 Hậu quả vụ nổ kho hóa chất ở Thiên Tân – Trung Quốc

Gần đây nhất vào ngày 04/8/2020 xảy ra vụ nổ kho chứa hóa chất amoni nitrat tại cảng của thành phố Beirut -Li Băng, theo đánh giá của trang Web Wikipedia.org [4] như sau:

Vào chiều ngày 4 tháng 8 năm 2020, hai vụ nổ xảy ra tại cảng của thành phố Beirut, thủ đô của Liban Vụ nổ thứ hai rất mạnh đã khiến ít nhất 192 người chết, 6.500 người

bị thương, tổng thiệt hại từ 10–15 tỷ USD, và ước tính gần 300.000 người mất nhà cửa Nguyên nhân của vụ nổ được cho là 2.750 tấn amoni nitrat, tương đương với 1,2 kilô tấn TNT, bị nhà nước tịch thu từ con tàu bỏ hoang MV Rhosus và được cất giữ tại cảng suốt sáu năm mà không có biện pháp phòng ngừa nào

Vụ nổ được ghi nhận bởi Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ là một địa chấn mạnh 3.3

độ Richter, và được cảm nhận ở Thổ Nhĩ Kỳ, Syria, Israel, một số nơi ở châu Âu; và được nghe thấy ở Cộng hòa Síp cách đó hơn 250 km (160 dặm) Đây được coi là một trong những vụ nổ phi hạt nhân lớn nhất trong lịch sử

Chính phủ Liban ban bố tình trạng khẩn cấp kéo dài hai tuần nhằm ứng phó với thảm họa Sau vụ nổ, biểu tình nổ ra khắp Liban chống đối chính phủ trước sự thiếu trách nhiệm dẫn đến vụ nổ, tiếp tục chuỗi biểu tình kéo dài ở nước này từ 2019 Ngày 10 tháng 8 năm 2020, nội các Liban và Thủ tướng Hassan Diab từ chức do sức ép chính trị càng lớn sau vụ việc

Ở Việt Nam một số năm gần đây cũng liên tục xảy ra các sự cố cháy nổ hóa chất công nghiệp, cụ thể:

Vụ cháy Công ty Rạng Đông là vụ cháy xảy ra tại Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông, Hà Nội vào ngày 28 tháng 8 năm 2019 tại cơ sở ở phường Hạ Đình quận Thanh Xuân, Hà Nội Vụ cháy bắt đầu khoảng 18h tại khu nhà xưởng và kho thành phẩm của bộ phận làm đèn dây tóc, huỳnh quang và CFL của công ty Đến 22h cùng ngày ngọn lửa đã được khống chế, nhưng đã thiêu rụi 6.000 m2 kho xưởng, ước tính ban đầu về thiệt hại tài sản khoảng 150 tỉ đồng, dưới 5% tổng tài sản công ty Sau vụ cháy nhiều cơ quan chức năng đã đến kiểm tra hiện trường xác định vấn đề "rò

rỉ thủy ngân, gây độc hại đối với sức khỏe người dân vùng lân cận"

Hình 1.2 Hậu quả sự cố hóa chất tại nhà máy bóng đèn Rạng Đông

Sự cố cháy nổ tại nhà máy sản xuất hóa chất tinh khiết Hưng Yên: Tối ngày 10/5, Xưởng Hóa chất Tinh khiết của Nhà máy hóa chất Đức Giang Hưng Yên đã xảy ra 1

vụ hỏa hoạn Theo báo cáo của Công ty cổ phần tập đoàn hóa chất Đức Giang sự cố đã thiệt hại ban đầu là 5 tỷ đồng và không có thiệt hại về người

Hình 1.3 Hậu quả sự cố hóa chất tại nhà máy sản xuất hóa chất tại Hưng Yên Xuất phát từ những thực tế sự cố hóa chất trên thế giới và Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành những chỉ đạo quyết liệt để đảm bảo an toàn không để xảy ra sự cố lơn trên cả nước, ví dụ: Ngày 05 tháng 3 năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 03/CT-TTg về việc tăng cường công tác phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất độc hại, trong đó yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm chỉ đạo các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh xây dựng Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố cấp tỉnh Ngoài ra để chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật từ Luật Hóa chất, Nghị định 113/2017/NĐ-CP thì công tác đảm bảo an toàn hóa chất ngành Công Thương là rất cần thiết và bắt buộc phải thực hiện thường xuyên tại các doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý nhà nước

Xuất phát từ tính chất quan trọng của việc quản lý và sử dụng hóa chất trong công nghiệp, công tác quản lý nhà nước về đảm bảo an toàn hóa chất ngành Công Thương được xem là

có vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa rủi ro trong quản lý và sử dụng hóa chất có thể xảy ra Luật Hóa chất số 06/2007/QH12, ngày 21/11/2007 của Quốc hội Nước Cộng hòa

Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam [1] và các văn bản hướng dẫn đã quy định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về hoạt động hóa chất đối với từng cơ quan chủ quản như sau:

Bộ Công thương chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động hóa chất

Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các quy định về bảo vệ môi trường liên quan đến hoạt động hóa chất;

xử lý, thải bỏ hóa chất độc tồn dư, hóa chất độc tồn dư của chiến tranh, hóa chất độc không rõ nguồn gốc và hóa chất độc bị tịch thu

Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, công bố tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn hóa chất theo thẩm quyền; trình cơ quan có thẩm quyền ban hành chính sách nghiên cứu, phát triển, áp dụng công nghệ phù hợp với việc sử dụng hóa chất ít nguy hiểm

Bộ Giao thông Vận tải ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các quy định về vận chuyển hóa chất nguy hiểm bằng đường bộ, đường thuỷ nội địa, đường sắt, hàng không, hàng hải; xây dựng, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật về vận chuyển hóa chất nguy hiểm

Bộ Y tế quản lý các hóa chất sử dụng để bào chế dược phẩm cho người, hóa chất sử dụng trong chất diệt khuẩn, diệt côn trùng trong gia dụng và y tế; phối hợp với các bộ, ngành quy định về vệ sinh an toàn lao độngtrong hoạt động hóa chất; phối hợp với Bộ Công thương xây dựng Danh mục hóa chất cấm, Danh mục hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực y tế trình Chính phủ ban hành; ban hành Danh mục hóa chất không được sử dụng, hạn chế sử dụng và được sử dụng trong lĩnh vực y tế, hóa chất sử dụng trong chất diệt khuẩn, diệt côn trùng trong gia dụng và y tế, dược phẩm và phụ gia thực phẩm

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý hóa chất sử dụng trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, thú y, bảo vệ thực vật, bảo quản, chế biến nông sản, lâm sản, hải sản và thực phẩm; phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành có liên quan xây dựng Danh mục hóa chất cấm, Danh mục hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh; ban hành Danh mục hóa chất không được sử dụng, hạn chế sử dụng và được sử dụng trong lĩnh vực nông nghiệp; hướng dẫn phân loại, ghi nhãn và xây dựng phiếu an toàn hóa chất đối với các loại thuốc bảo vệ thực vật

Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý hóa chất, sản phẩm hóa chất trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh

Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan

có thẩm quyền ban hành các quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động cho người lao động tham gia hoạt động hóa chất; quản lý việc sử dụng hóa chất trong các cơ sở dạy nghề

Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý việc sử dụng hóa chất trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác thuộc hệ thống giáo dục quốc dân

Trách nhiệm quản lý nhà nước về hoạt động hóa chất của Ủy ban nhân dân các cấp

Uỷ ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản

lý, thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử phạt vi phạm hành chính về hoạt động hóa chất tại địa phương theo phân cấp của Chính phủ, quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan

Sở Công Thương là cơ quan chuyên môn làm cơ quan đầu mối giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý hoạt động hóa chất trên địa bàn tỉnh

Phòng kinh tế/kinh tế và hạ tầng các huyện, thành phố, thị xã là cơ quan đầu mối giúp

Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện quản lý hoạt động hóa chất trên địa bàn huyện

1.1.3 Nội dung công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương

Theo quy định tại khoản 2 Điều 62 Luật Hóa chất năm 2007 [1], Bộ Công Thương là

cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quản lý hoạt động hóa chất Tại khoản 4 Điều 62 Luật Hóa chất quy định rõ Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện việc quản lý nhà nước về hoạt động hóa chất trong phạm vi địa phương mình theo phân cấp của Chính phủ

Theo quy định tại Thông tư số 32/2017/TT-BCT ngày 28/12/2017 của Bộ Công Thương [5] về hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 113/2017/NĐ-CP, quản lý hóa chất ngành Công Thương ở cấp tỉnh thuộc trách nhiệm của Sở Công thương tỉnh, cụ thể như sau:

a) Quản lý, giám sát hoạt động hóa chất trên địa bàn quản lý;

b) Thực hiện các thủ tục hành chính theo quy định tại khoản 1 Điều 3 của Thông tư này;

c) Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức tuyên truyền, phổ biến và tổ chức hướng dẫn pháp luật về quản lý hóa chất trên địa bàn quản lý;

d) Thực hiện thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm về hoạt động hóa chất trên địa bàn quản lý theo quy định;

đ) Giám sát việc thực hiện các quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất, Kế hoạch, Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất và huấn luyện an toàn hóa chất của các tổ chức, cá nhân hoạt động hóa chất trên địa bàn quản lý;

e) Thực hiện các nhiệm vụ được phân công tại Luật hóa chất, Nghị định số 113/2017/NĐ-CP và các nhiệm vụ khác liên quan đến hoạt động hóa chất được phân công, phân cấp

Như vậy, theo các quy định tại Luật Hóa chất năm 2007, Nghị định số

113/2017/NĐ-CP và Thông tư số 32/2017/TT-BCT thì công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất của ngành Công Thương bao gồm nhiều nội dung và rất đa dạng Sở Công thương là đơn vị quản lý ngành trên địa bàn tỉnh có trách nhiệm thực hiện trực tiếp công tác quản

lý nhà nước nhằm đảm bảo an toàn hóa chất trên địa bàn Những nội dung chính của công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất mà Sở Công thương cần triển khai thực hiện bao gồm:

1) Công tác tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về an toàn hóa chất trên địa bàn tỉnh

Theo quy định hiện hành thì bộ máy quản lý hóa chất ngành Công Thương cấp tỉnh được thể hiện cụ thể như trong hình vẽ sau:

Sở Công Thương: Là cơ quan chủ trì tham mưu cho UBND tỉnh quản lý hoạt động hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh, bộ máy liên quan quản lý về hóa chất của sở Công Thương như sau:

Phòng Kỹ thuật an toàn môi trường có nhiệm vụ tham mưu cho Lãnh đạo sở công tác quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh về hoạt động hóa chất công nghiệp

Phòng Kinh tế/kinh tế và Hạ tầng:

Trong phòng kinh tế/kinh tế hạ tầng có 01 chuyên viên kiêm nhiệm về hóa chất giúp việc cho lãnh đạo phòng trong công tác tham mưu cho lãnh UBND huyện, thành phố, thị xã trên địa bàn tỉnh

UBND cấp xã: Hiện nay chưa có cán bộ chuyên trách hay kiêm nhiệm phụ trách về lĩnh vực hóa chất tại cấp xã

2) Công tác ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý hóa chất ngành Công Thương tại cấp tỉnh

Theo Luật Hóa chất năm 2007 UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quản lý hoạt động hóa chất trên địa bàn cấp tỉnh Để quản lý được hoạt động này UBND các tỉnh phải ban hành các quy định riêng để phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, ví dụ: Như ban hành quy chế quản lý hoạt động hóa chất, tiêu chuẩn, quy chuẩn địa phương về an toàn hóa chất

3) Công tác cấp phép, điều kiện trong hoạt động hóa chất ngành công thương (sản xuất, kinh doanh, bảo quản, sử dụng)

Yêu cầu đối với nhà xưởng, kho chứa:

1 Nhà xưởng phải đạt yêu cầu theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, phù hợp với tính chất, quy mô và công nghệ sản xuất, lưu trữ hóa chất

2 Nhà xưởng, kho chứa phải có lối, cửa thoát hiểm Lối thoát hiểm phải được chỉ dẫn

rõ ràng bằng bảng hiệu, đèn báo và được thiết kế thuận lợi cho việc thoát hiểm, cứu

hộ, cứu nạn trong trường hợp khẩn cấp

3 Hệ thống thông gió của nhà xưởng, kho chứa phải đáp ứng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về hệ thống thông gió

4 Hệ thống chiếu sáng đảm bảo theo quy định để đáp ứng yêu cầu sản xuất, lưu trữ hóa chất Thiết bị điện trong nhà xưởng, kho chứa có hóa chất dễ cháy, nổ phải đáp ứng các tiêu chuẩn về phòng, chống cháy, nổ

5 Sàn nhà xưởng, kho chứa hóa chất phải chịu được hóa chất, tải trọng, không gây trơn trượt, có rãnh thu gom và thoát nước tốt

6 Nhà xưởng, kho chứa hóa chất phải có bảng nội quy về an toàn hóa chất, có biển báo nguy hiểm phù hợp với mức độ nguy hiểm của hóa chất, treo ở nơi dễ thấy Các biển báo thể hiện các đặc tính nguy hiểm của hóa chất phải có các thông tin: Mã nhận dạng hóa chất; hình đồ cảnh báo, từ cảnh báo, cảnh báo nguy cơ Trường hợp hóa chất

có nhiều đặc tính nguy hiểm khác nhau thì hình đồ cảnh báo phải thể hiện đầy đủ các đặc tính nguy hiểm đó Tại khu vực sản xuất có hóa chất nguy hiểm phải có bảng hướng dẫn cụ thể về quy trình thao tác an toàn ở vị trí dễ đọc, dễ thấy

7 Nhà xưởng, kho chứa phải có hệ thống thu lôi chống sét hoặc nằm trong khu vực được chống sét an toàn và được định kỳ kiểm tra theo các quy định hiện hành

8 Đối với bồn chứa ngoài trời phải xây đê bao hoặc các biện pháp kỹ thuật khác để đảm bảo hóa chất không thoát ra môi trường khi xảy ra sự cố hóa chất và có biện pháp phòng chống cháy nổ, chống sét

9 Nhà xưởng, kho chứa phải đáp ứng đủ các điều kiện về phòng, chống cháy nổ, bảo

vệ môi trường, an toàn và vệ sinh lao động theo quy định của pháp luật có liên quan Yêu cầu đối với công nghệ, thiết bị, dụng cụ, bao bì:

1 Công nghệ sản xuất hóa chất được lựa chọn đảm bảo giảm thiểu nguy cơ gây sự cố hóa chất, ô nhiễm môi trường, đảm bảo an toàn phòng, chống cháy nổ

2 Thiết bị kỹ thuật phải đạt yêu cầu chung về an toàn theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, phù hợp với chủng loại hóa chất và quy trình công nghệ, đáp ứng được công suất sản xuất, quy mô kinh doanh Máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt

về an toàn, vệ sinh lao động và thiết bị đo lường thử nghiệm phải được kiểm định, hiệu chuẩn, hiệu chỉnh, bảo dưỡng theo quy định hiện hành về kiểm định máy móc, thiết bị

3 Yêu cầu về bao bì

a) Vật chứa, bao bì phải đảm bảo kín, chắc chắn, có độ bền chịu được tác động của hóa chất, thời tiết và các tác động thông thường khi bốc, xếp vận chuyển Bao bì đã qua sử dụng phải bảo quản riêng Trước khi nạp hóa chất, cơ sở thực hiện nạp phải kiểm tra bao bì, vật chứa hóa chất, làm sạch bao bì đã qua sử dụng để loại trừ khả năng phản ứng, cháy nổ khi nạp hóa chất Các vật chứa, bao bì đã qua sử dụng nhưng không sử dụng lại phải được thu gom, xử lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; b) Vật chứa, bao bì chứa đựng hóa chất phải có nhãn ghi đầy đủ các nội dung theo quy định về ghi nhãn hóa chất Nhãn của hóa chất phải đảm bảo rõ, dễ đọc và có độ bền chịu được tác động của hóa chất, thời tiết và các tác động thông thường khi bốc, xếp vận chuyển

Yêu cầu đối với bảo quản, vận chuyển hóa chất

1 Các hóa chất nguy hiểm phải được phân khu, sắp xếp theo tính chất của từng loại hóa chất Không được bảo quản chung các hóa chất có khả năng phản ứng với nhau hoặc có yêu cầu về an toàn hóa chất, phòng, chống cháy nổ khác nhau trong cùng một khu vực

2 Hóa chất trong kho phải được bảo quản theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành, đảm bảo yêu cầu an toàn, thuận lợi cho công tác ứng phó sự cố hóa chất

3 Quá trình vận chuyển hóa chất phải thực hiện theo quy định về vận chuyển hàng nguy hiểm

Yêu cầu đối với hoạt động san chiết, đóng gói hóa chất

1 Hoạt động san chiết, đóng gói hóa chất phải được thực hiện tại địa điểm đảm bảo các điều kiện về phòng, chống cháy nổ, bảo vệ môi trường, an toàn và vệ sinh lao động theo quy định của pháp luật có liên quan

2 Thiết bị san chiết, đóng gói hóa chất phải đạt yêu cầu chung về an toàn theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành Máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn và thiết bị đo lường thử nghiệm phải được kiểm định, hiệu chuẩn, hiệu chỉnh, bảo dưỡng theo quy định hiện hành về kiểm định máy móc, thiết bị

3 Bao bì, vật chứa và nhãn hóa chất sau khi san chiết, đóng gói phải đáp ứng yêu cầu quy định tại khoản 3 Điều 5 của Nghị định này

4 Người lao động trực tiếp san chiết, đóng gói hóa chất phải được huấn luyện về an toàn hóa chất

4) Công tác phối hợp giữa các cấp, ngành của tỉnh trong quản lý hoạt động an toàn hóa chất ngành Công Thương

Sở Công Thương là cơ quan thường trực phối hợp với các ngành, các cấp trên địa bàn tỉnh tham mưu cho UBND tỉnh thực hiện trước năng quản lý nhà nước về hoạt động hóa chất trên địa bàn tỉnh Khi có sự cố hóa chất trên địa bàn tỉnh các ngành, các cấp căn cứ chức năng, nhiệm vụ của mình phối hợp thực hiện ứng phó sự cố hóa chất

Sở Công Thương

- Thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức trách nhiệm cho cộng đồng doanh nghiệp trong phòng ngừa, ứng phó sự cố hoá chất, đặc biệt là việc quản lý an toàn trong kinh doanh, tồn trữ, vận chuyển và sử dụng hoá chất theo quy định của Luật Hoá chất

- Thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực hoá chất cho các tổ chức, cá nhân hoạt động hoá chất theo đúng quy định

- Rà soát, thống kê các cơ sở sản xuất, kinh doanh và sử dụng hoá chất trên địa bàn Tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở thực hiện các biện pháp an toàn trong sản xuất, kinh doanh và sử dụng hoá chất

- Xây dựng quy chế phối hợp giữa các cơ quan có trách nhiệm trong phòng ngừa và ứng phó sự cố hoá chất như: phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu hộ cứu nạn, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Y tế,…

- Hướng dẫn các cơ sở, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và sử dụng hoá chất xây dựng biện pháp hoặc kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hoá chất

- Tổ chức đào tạo, huấn luyện về kỹ thuật an toàn hoá chất cho các cơ quan, đơn vị quản lý, doanh nghiệp, các cơ sở hoạt động hoá chất trên địa bàn

- Tổ chức mở các lớp tập huấn về cách nhận biết nhãn mác, ký hiệu quy định hóa chất độc hại; khuyến cáo tránh xa khu vực có hóa chát độc hại

- Tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng các Quy định của pháp luật về an toàn hóa chất đến mọi người dân được biết

- Chỉ đạo Chi cục Quản lý thị trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng có liên quan tăng cường thanh tra, kiểm tra các danh mục sản phẩm hàng hoá có khả năng gây mất an toàn (sản phẩm hàng hoá nhóm 2 theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm hàng hoá) và tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm quy định

về nhãn hàng hoá, về an toàn hoá chất trong quá trình lưu thông theo quy định của pháp luật

- Nhắc nhở các doanh nghiệp báo cáo định kỳ theo đúng quy định

- Xây dựng chương trình, nội dung, trang thiết bị bảo hộ an toàn ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực quản lý

Sở Y tế

- Rà soát, đánh giá thực trạng để xây dựng kế hoạch tăng cường công tác quản lý hoá chất thuộc trách nhiệm quản lý của Sở Y tế (hóa chất sử dụng trong bào chế dược phẩm cho người, hoá chất trong diệt khuẩn, diệt côn trùng gia dụng y tế và hoá chất dùng làm phụ gia trong thực phẩm…)

- Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh hoá chất, hoá thực phẩm trong ngành y tế cho các tổ chức, cá nhân thuộc diện quản lý

- Xây dựng chương trình, nội dung, trang thiết bị bảo hộ an toàn ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực quản lý

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

- Rà soát, đánh giá thực trạng để xây dựng kế hoạch tăng cường công tác quản lý hoá chất sử dụng trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, thú y, bảo vệ thực vật, hoá chất bảo quản chế biến nông sản, lâm sản, thuỷ - hải sản

- Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh hoá chất có điều kiện trong ngành bảo vệ thực vật, thú y cho các tổ chức, cá nhân trong ngành bảo vệ thực vật và thú y thuộc diện quản lý

- Xây dựng chương trình, nội dung, trang thiết bị bảo hộ an toàn ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực quản lý

Sở Tài nguyên và Môi trường

- Xây dựng kế hoạch tăng cường công tác quản lý việc thực hiện các quy định về bảo

vệ môi trường liên quan đến hoạt động hoá chất Hướng dẫn, xử lý, thải bỏ hoá chất độc tồn dư trong sản xuất, kinh doanh hoá chất

- Tuyên truyền, hướng dẫn cho các tổ chức, cá nhân hoạt động hoá chất trên địa bàn tỉnh thực hiện đúng các quy định về bảo vệ môi trường liên quan đến hoạt động hoá chất; tổ chức hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính về bảo vệ môi trường cho các tổ chức, cá nhân hoạt động hoá chất theo đúng quy định

- Tăng cường kiểm tra, xử lý việc đảm bảo môi trường tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh hoá chất

- Xây dựng chương trình, nội dung, trang thiết bị bảo hộ an toàn ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực quản lý

5) Công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh

Theo quy định định kỳ hàng năm Sở Công Thương trù trì phối hợp với các sở, ngành liên quan tiến hành việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động hóa chất của các đơn vị trên địa bàn tỉnh, qua kiểm tra sẽ hướng dẫn, nhắc nhở, đôn đốc,

xử lý vi phạm các đơn vị cố tình không chấp hành các quy định của pháp luật, không đảm bảo an toàn trong quá trình hoạt động [6]

6) Công tác thông tin và truyền thông về an toàn hóa chất trên địa bàn tỉnh Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan xây dựng kế hoạch tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về nguy cơ, tác hại của sự cố hoá chất và trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng về phòng ngừa, ứng phó sự cố hoá chất nhằm bảo vệ sức khoẻ con người, bảo vệ môi trường

Việc thực hiện tốt đối với mỗi công tác trên sẽ góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất trên địa bàn

1.1.4 Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất tại Thái Nguyên

- Tiêu chí 4: Sự phối hợp giữa các cấp, ngành của tỉnh trong quản lý hoạt động an toàn hóa chất ngành Công Thương

- Tiêu chí 5: Công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh

- Tiêu chí 6: Công tác thông tin và truyền thông về an toàn hóa chất trên địa bàn tỉnh b) Các tiêu chí định lượng:

- Tiêu chí 1: Số lượng, tỉ lệ các huyện, thành phố, thị xã bố trí cán bộ có chuyên môn

về quản lý hóa chất; Số lượng, tỉ lệ các xã, phường, thị trấn được bố trí cán bộ kiêm nhiệm trong công tác quản lý hóa chất trên địa bàn

- Tiêu chí 2: Số lượng, tỉ lệ thực hiện các yêu cầu của Bộ Công Thương, UBND tỉnh

về tuyên truyền, ban hành các quy định về quản lý an toàn hóa chất tại địa phương

- Tiêu chí 3: Số lượng, tỉ lệ các đơn vị sản xuất, kinh doanh, bảo quản, sử dụng hóa chất phải được cấp phép trước khi đi vào hoạt động

- Tiêu chí 4: Tỉ lệ các sở ngành, địa phương trên địa bàn tỉnh đều nắm rõ trách nhiệm của đơn vị trong công tác quản lý, ứng phó sự cố hóa chất trên địa bàn tỉnh

- Tiêu chí 5: Số lượng, tỉ lệ các đơn vị hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo quản, sử dụng hóa chất được kiểm tra định kỳ 1 lần/năm trừ trường hợp đột xuất và xử lý nghiêm nếu vi phạm quy định pháp luật trong quản lý hóa chất

- Tiêu chí 6: Số lượng, tỉ lệ các quy định mới về quản lý hóa chất được đăng tải trên trang Webside của Sở Công Thương; các cuộc diễn tập ứng phó sự cố hóa chất cấp tỉnh được đài phát thanh và truyền hình tỉnh phát trên kêng truyền hình của tỉnh

1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương

Thời gian qua, Thái Nguyên đã có chủ trương tạo môi trường pháp lý ổn định và thuận lợi để đưa hoạt động hóa chất phát triển bền vững Công tác quản lý nhà nước gắn với kiểm tra, giám sát hoạt động hóa chất đã được các cơ quan quản lý triển khai tương đối hiệu quả, qua đó tạo sự bình đẳng, môi trường an toàn để cho các doanh nghiệp thuận

lợi hoạt động Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện quản lý nhà nước có các nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả triển khai thực hiện, cụ thể:

a) Các nhân tố khách quan:

- Nhân tốt các văn bản quy phạm pháp luật: Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật kịp thời, phù hợp với thực trạng của hoạt động hóa chất từng loại hình hoạt động, từng thời điểm khác nhau Đây là một trong những nhân tố quan trọng nhất có ảnh hưởng công tác quản lý nhà nước về hóa chất ngành Công Thương

- Nhân tố tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị:

Xuất phát từ đặc điểm hệ thống chính trị của Việt Nam là “Đảng Cộng sản Việt Nam

là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội”, vai trò tác động của đảng cầm quyền đối với tổ chức và phương thức hoạt động của bộ máy hành chính cơ bản có sự khác biệt với nhiều nước, mà chủ yếu và trước hết là ở tính độc lập tương đối của chúng Ví dụ, trong hoạt động lập quy, Chính phủ không chỉ cụ thể hóa quy định trong các đạo luật mà còn phải thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng Đối với công tác tổ chức, quản lý, phát triển nguồn nhân lực, kể từ khâu quy hoạch, tuyển dụng, sử dụng, đề bạt, kỷ luật cho đến chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức đều gắn với công tác đảng Vì vậy, quá trình cải cách hành chính luôn có mối quan hệ hữu cơ với đổi mới phương thức, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng Tương tự như vậy, mối quan hệ giữa bộ máy hành chính nhà nước với các bộ phận khác của hệ thống chính trị như các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan lập pháp và

tư pháp… cũng có nhiều nét đặc thù và đều trực tiếp hoặc gián tiếp tác động đến hiệu quả quản lý nhà nước (ví dụ: vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) Do vậy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước phải trên cơ sở bảo đảm tính đồng bộ giữa tiến trình cải cách hành chính với cải cách tư pháp và lập pháp trong chỉnh thể đổi mới toàn bộ hệ thống chính trị là đòi hỏi khách quan ở Việt Nam hiện nay

- Nhân tố tài chính và cơ sở vật chất, kỹ thuật:

Những bảo đảm về mặt tài chính và điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động quản lý nhà nước phụ thuộc một phần vào nhu cầu quản lý, nhưng chủ yếu là trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia trong từng giai đoạn Việc đầu tư về tài chính, trang bị cơ sở vật chất, kỹ thuật bảo đảm cho sự vận hành của bộ máy và hoạt động của chế độ công vụ, công chức vừa là điều kiện, vừa là một trong những tiêu chí chủ yếu đánh giá hiệu quả của nền hành chính (xét về hiệu quả chi tiêu công) Mặc dù mức chi tiêu cụ thể cho bộ máy hành chính luôn là vấn đề gây tranh cãi và khó thống nhất quan điểm, nhưng thước đo chủ yếu vẫn là hiệu quả hoạt động của nền hành chính, mức chi tiêu phải phù hợp với trình độ phát triển, nhu cầu quản lý và coi đó là nguồn đầu tư cho phát triển

b) Các nhân tố chủ quan:

- Nhân tốt chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức:

nước Một nền hành chính chuyên nghiệp chỉ có thể hình thành trên cơ sở xây dựng và phát triển nguồn nhân lực tương ứng mang tính chuyên nghiệp Nguồn nhân lực của bộ máy hành chính nhà nước ở Thái Nguyên bao gồm cán bộ thông qua bầu cử, công chức được tuyển dụng theo chỉ tiêu biên chế và viên chức được tuyển dụng thông qua hợp đồng làm việc Việc xem xét, đánh giá tính chuyên nghiệp chủ yếu và trước hết dựa trên các tiêu chí sau:

+ Có sự phân biệt rõ từng nhóm đối tượng phù hợp với yêu cầu và nội dung quản lý (ví

dụ, tiêu chuẩn đối với công chức phân theo các nhóm: công chức lãnh đạo, công chức thừa hành ở cả 4 cấp hành chính, công chức chuyên môn nghiệp vụ ở cấp chính quyền

cơ sở…)

+ Trình độ, năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Trình độ, năng lực chuyên môn của từng loại đối tượng phụ thuộc trước hết vào chất lượng và chuyên môn đào tạo Do vậy, theo quy định chung, việc tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng phải căn cứ vào tiêu chuẩn chức danh và vị trí việc làm là giải pháp quan trọng hàng đầu không thể thay thế Theo đó, chuyên môn đào tạo được xem là tiêu chuẩn chính chứ không phải yêu cầu về bằng cấp cao

+ Nắm vững kỹ năng hành chính Kỹ năng, nghiệp vụ hành chính gắn với chuyên môn đào tạo và kinh nghiệm làm việc Xuất phát từ tính đặc thù của hoạt động quản lý hành chính nhà nước, các kỹ năng cần thiết trong hoạt động công vụ được cụ thể hóa thành quy trình, quy phạm đòi hỏi phải được thực hiện một cách thống nhất Ngoài việc tinh thông nghiệp vụ, nắm vững trình tự, thủ tục giải quyết công việc, tính chuyên nghiệp của công chức, viên chức còn thể hiện thông qua nhiều khía cạnh khác, kể cả sử dụng các công cụ hỗ trợ (như ngoại ngữ, ứng dụng công nghệ thông tin…) cũng như khả năng thích nghi, giao tiếp, hợp tác thông qua phối hợp nhóm hoặc giải quyết mâu thuẫn,…

Ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương và đề cao văn hóa công vụ, nhất là văn hóa giao tiếp, ứng xử Cũng như đối với các hình thức lao động quyền lực khác, ý thức tôn trọng và chấp hành kỷ luật, kỷ cương, việc gương mẫu thực hiện văn hóa công vụ là đòi hỏi khách quan, bắt nguồn từ tính chất của hoạt động quản lý, không chỉ là biểu hiện của đạo đức công vụ mà còn là thước đo tính chuyên nghiệp của cán bộ, công chức, viên chức

Có thể nói con người trong bộ máy quản lý nhà nước về hóa chất là một nhân tố hết sức quan trọng trong việc thực thi các quy định của pháp luật về hóa chất Hiện nay nhân lực trong các bộ máy quản lý hóa chất tại các địa phương về cơ bản còn thiếu và yếu, ví dụ: Tại Sở Công Thương Thái Nguyên chỉ có 01 biên chế quản lý hóa chất trên địa bàn toàn tỉnh và còn phải kiêm nghiệm công việc khác, UBND cấp huyện, UBND cấp xã không có cán bộ phụ trách lĩnh vực hóa chất, đây cũng gây khó khăn rất lớn cho công tác quản lý nhà nước về hóa chất

- Nhân tố nhận thức của doanh nghiệp hoạt động hóa chất:

Trong việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động hóa chất Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên như đã trình bày phần trên thì đa số các doanh nghiệp chấp hành tốt quy định của pháp luật đặc biệt là các doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài (chủ yếu là các doanh nghiệp của Hàn Quốc và Nhật Bản)

- Nhân tố công tác phối hợp của các cấp, các ngành:

Sự phối hợp quản lý giữa các cấp, ngành trên địa bàn tỉnh trong quá trình quản lý an toàn hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên được thực hiện khá đồng bộ, cụ thể: Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động bình thường, không tốn nhiều thời gian cho công tác tiếp các đoàn thanh kiểm tra, hàng năm Sở Công Thương chủ trì phối hợp cùng các sở Tài nguyên và Môi trường, Khoa học và công nghệ, Công an tỉnh, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, Ban quản lý các khu công nghiệp, ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp

xã tổ chức các đoàn thanh kiểm tra đồng bộ các nội dung trong đó có nội dung về quản

lý an toàn hóa chất

- Nhân tố sự tham gia và ủng hộ của người dân:

Sự tham gia và ủng hộ của người dân đối với quản lý nhà nước không chỉ góp phần đảm bảo việc phát huy dân chủ của Nhà nước ta, đảm bảo quyền của nhân dân trong hoạt động quản lý nhà nước, khẳng định bản chất của Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, mà còn là nhân tố quan trọng tác động đến hiệu quả quản lý nhà nước Thực tiễn cho thấy, sự tham gia, ủng hộ của người dân đối với cơ quan nhà nước càng lớn thì hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước càng dễ dàng đạt được mục tiêu và chỉ khi nào người dân thực sự đóng vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động quản lý nhà nước thì việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mới thực sự thành công

Nhân dân tham gia quản lý nhà nước là nguyên tắc hiến định được Nhà nước thừa nhận và bảo đảm thực hiện Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức Chính phủ, Luật tổ chức chính quyền địa phương, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật khiếu nại, Luật tố cáo, Luật phòng, chống tham nhũng,… đã quy định cụ thể các điều kiện, hình thức, phương thức để nhân dân tham gia vào hoạt động quản lý của Nhà nước (như việc các đại biểu dân cử, các cơ quan nhà nước phải tiếp nhận và giải quyết những đề xuất, kiến nghị, khiếu nại của người dân, tiếp thu các ý kiến đóng góp vào các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành, các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội…)

Nhân dân tham gia quản lý nhà nước đảm bảo tính khách quan trong công tác quản lý nhà nước nói chung và quản lý hành chính nói riêng, giúp nhân dân hiện thực hóa

địa vị pháp lý cũng như thể hiện nguyện vọng chính đáng, phát huy vai trò làm chủ của mình trong công tác quản lý nhà nước Nhân dân không chỉ có quyền giám sát đối với hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước; thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo mà còn có quyền tự mình tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước, trực tiếp thể hiện quyền lợi của mình Điều này thể hiện vai trò đặc biệt của nhân dân trong quản lý nhà nước, đồng thời xác định những nhiệm vụ mà nhà nước phải thực hiện trong việc đảm bảo những điều kiện để nhân dân được tham gia vào quản lý hành chính nhà nước Nhân dân có thể trực tiếp tham gia hoạt động quản lý nhà nước thông qua việc trực tiếp làm việc tại các cơ quan nhà nước hoặc thông qua việc thực hiện quyền và nghĩa

vụ công dân của mình Nhân dân cũng có thể gián tiếp thực hiện việc quản lý nhà nước thông qua việc tham gia vào hoạt động của các tổ chức xã hội, các hoạt động tự quản ở

Hiện nay, theo số liệu thống kê trong báo cáo định kỳ năm 2020 trên địa bàn thành phố

Hà Nội có trên địa bàn thành phố Hà Nội có khoảng 7 doanh nghiệp sản xuất hóa chất, 180 đơn vị kinh doanh hóa chất, 108 đơn vị sử dụng hóa chất lớn; Đa số các đơn

vị hoạt động hóa chất trên địa bàn thành phố Hà Nội đã chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật trong quá trình hoạt động như: Giấy phép/Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất; Kế hoạch/Biện pháp phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất; Đào tạo huấn luyện an toàn hóa chất; diễn tập định kỳ hóa chất… Tuy nhiên do địa bàn rộng, hoạt động hóa chất tại khu vực trung tâm thành phố đông dân cư nên

việc quản lý hóa chất cực kỳ khó khăn Mặt khác biên chế để thực hiện công tác quản

quản lý tốt được hoạt động hóa chất Sở Công Thương Hà Nội đã tham mưu UBND thành phố Hà Nội phân cấp quản lý cho các quận, huyện đều có chức năng quản lý hoạt động này Đây là một trong những sáng kiến nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hóa chất trên địa bàn thành phố Hà Nội

- Đối với tỉnh Phú Thọ:

Hiện nay, theo số liệu thống kê trong báo cáo định kỳ năm 2020 trên địa bàn tỉnh Phú

tỉnh Phú Thọ được ví như cái nôi của nền sản xuất hóa chất cơ bản của Việt Nam, tại đây cách đây 20-30 năm đã có những nhà máy sản xuất hóa chất lớn của cả nước như: Nhà máy hóa chất Việt Trì, nhà máy hóa chất Đông Á, nhà máy hóa chất Lâm Thao…, hiện nay để đảm bảo công tác an toàn các nhà máy này cơ bản đã được cải tạo, nâng cấp hoặc thay đổi công nghệ để đảm bảo an toàn và bảo vệ môi trường Tỉnh Phú Thọ thường xuyên yêu cầu các nhà máy này thực hiện tốt Kế hoạch phòng ngừa ứng phó sự

cố hóa chất, định kỳ hàng năm diễn tập ứng phó sự cố hóa chất và được Sở Công Thương giám sát [10] Chính vì vậy những năm gần đây môi trường lao động, mức độ

an toàn đến con người và môi trường trong nhà máy sản xuất hóa chất và dân cư xung quanh được đảm bảo

- Tại tỉnh Hưng Yên:

Hiện nay, theo số liệu thống kê trong báo cáo định kỳ năm 2020 trên địa bàn tỉnh Hưng Yên có 02 đơn vị sản xuất hóa chất, 5 đơn vị kinh doanh và khoảng 100 đơn vị

nhanh do có nhiều khu công nghiệp mới đi vào hoạt động, các đơn vị sử dụng hóa chất rất lớn đặc biệt là các nhà máy 100% vốn đầu tư nước ngoài Ngay từ đầu Sở Công Thương tỉnh Hưng Yên đã tham mưu cho UBND tỉnh Hưng Yên quan tâm đến việc chấp thuận chủ chương theo Luật Đầu tư để lựa chọn những doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến, không ảnh hưởng lớn tới môi trường, không sử dụng hóa chất có mức

độ độc hại lớn[12] Chính vì vậy công tác quản lý an toàn hóa chất tại tỉnh Hưng Yên

những năm gần đây đạt kết quả tốt, tuy nhiên vẫn có sự cố hóa chất gần đây tại nhà máy hóa chất của Công ty Cổ phần tập đoàn hóa chất Đức Giang gây thiệt hại lớn về vật chất, mặc dù năm 2019 nhà máy mới đi vào hoạt động và được đánh giá là nhà máy có công nghệ hiện đại bậc nhất Đông Nam Á

Bảng tổng hợp tình hình quản lý nhà nước về hóa chất tại Hà Nội, Hưng Yên, Phú Thọ giai đoạn 2017-2019 tại Phụ lục 2 kèm theo

1.2.2 Bài học rút ra cho công tác quản lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương tỉnh Thái Nguyên

Qua số liệu thu thập được từ tình hình quản lý hóa chất tại thành phố Hà Nội, tỉnh Phú Thọ và tỉnh Hưng Yên, cho thấy mỗi một tỉnh có đặc thù quản lý hóa chất riêng, cụ thể:

Từ những kinh nghiệp thực tế quản lý hóa chất tại các địa phương khác là Hà Nội (đại diện cho hoạt động hóa chất phát triển tất cả các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, bảo quản, vận chuyển hóa chất), tỉnh Phú Thọ (đại diện cho lĩnh vực sản xuất hóa chất công nghiệp quy mô lớn), tỉnh Hưng Yên (đại diện cho hoạt động sử dụng hóa chất phát triển nhanh) Tỉnh Thái Nguyên có thể tham khảo học hỏi một số kinh nghiệm thực tế của các tỉnh trên để mang lại hiệu quả cao trong công tác quản lý nhà nước về hóa chất ngành Công Thương, cụ thể:

- Tăng cường công tác thanh, kiểm tra về hoạt động hóa chất, xử lý nghiêm các đơn vị

có hành vi vi phạm quy định của pháp luật trong quá trình hoạt động Đặc biệt không cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh lưu chứa hóa chất cho các đơn vị nằm trong khu vực nội thành đông dân cư vì tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất an toàn Xử lý nghiêm các đơn vị cố tình mua bán hóa chất nhưng chưa đủ điều kiện, chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép

- Tăng cường chất lượng thẩm định các dự án mới đầu tư trên địa bàn ngay từ khi xin chủ trương đầu tư, qua đó chỉ chấp nhận những dự án có công nghệ hiện đại, ít ảnh hưởng tới môi trường, sức khỏe con người, đặc biệt là phải tuyệt đối an toàn trong quá trình hoạt động không để xảy ra các sự cố hóa chất

- Tăng cường đôn đốc, giám sát các đơn vị thực hiện các nội dung trong Kế hoạch/Biện pháp phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất để đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình sử dụng, đặc biệt là các đơn vị có nguy cơ cao xảy ra sự cố hóa chất như công ty TNHH Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo (sử dụng lượng rất lớn sodium xyanua, amoniac, Amoni nitrat…), công ty TNHH electronic Việt Nam Thái Nguyên (sử dụng rất nhiều hóa chất độc hại, nguy hiểm dễ cháy nổ như Kali nitrat, LPG…)

- Xây dựng quy chế phối hợp nhiều cơ quan đơn vị các cấp, các ngành có trách nhiệm trong quản lý hoạt động hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, đặc biệt là các hóa chất công nghiệp

- Phân cấp cho UBND cấp huyện thẩm quyền quản lý hóa chất trên địa bàn để tăng cường sự giám sát trong việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động hóa chất

Kết luận chương 1

Từ những nội dung trình bày ở phần trên cho thấy được bức tranh tổng thể về cơ sở lý luận, vai trò, các tiêu chí, nhân tố đánh giá đến ảnh hưởng của công tác quản lý nhà nước về hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Qua đó thấy rằng mức độ quan trọng của việc quản lý hoạt động hóa chất của các doanh nghiệp để đảm bảo an toàn cho toàn xã hội, và việc ngày càng cải tiến, đổi mới phương thức quản lý nhà nước cho phù hợp với thực tế của từng giai đoạn phát triển là vấn đề cấp thiết và hết sức cần thiết Các nội dung thảo luận ở chương 1 là cơ sở cho việc đánh giá thực trạng công tác quản

lý nhà nước về an toàn hóa chất ngành Công Thương trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên để làm rõ những kết quả đã đạt được ra rút ra những tồn tại, hạn chế của công tác này và nguyên nhân của tồn tại, hạn chế trong chương 2

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ

AN TOÀN HÓA CHẤT NGÀNH CÔNG THƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN

2.1 Điều kiện tự nhiên, đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên Điều kiện tự nhiên, đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên có liên quan mật thiết đến thực trạng và xu thế phát triển công nghiệp hóa chất, nhu cầu sử dụng hóa chất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, các yếu tố được trình bày cụ thể như sau: 2.1.1 Điều kiện tự nhiên

a) Vị trí địa lý

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi nằm trong vùng trung du miền núi Bắc Bộ, có [13]:

- Phía bắc Thái Nguyên giáp tỉnh Bắc Kạn;

- Phía nam giáp thành phố Hà Nội;

- Phía đông giáp các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang;

- Phía tây giáp các tỉnh Tuyên Quang, Vĩnh Phúc

Tỉnh Thái Nguyên có tọa độ địa lý:

- Từ 21°20’ đến 22°03’ vĩ độ Bắc

- Từ 105°52’ đến 106°14’ kinh độ Đông

Khoảng cách từ Bắc xuống Nam dài 43 phút vĩ độ (80km), từ Tây sang Đông rộng 46 phút kinh độ (85km)

Theo niên giám thống kê năm 2019, diện tích tự nhiên toàn tỉnh năm 2019 là 3526.64

km2, chiếm 1.07% diện tích tự nhiên cả nước Dân số trung bình tỉnh Thái Nguyên năm 2018 là 1268.3 nghìn người; tăng 13.24 nghìn người so với năm 2017 Dân số nam giới chiếm 48.6%; dân số nữ chiếm 51.4%.Vị trí địa lý của tỉnh Thái Nguyên có tầm quan trọng vừa là cửa ngõ phía bắc của thủ đô Hà Nội, vừa là cầu nối giữa vùng núi Đông Bắc với vùng Đồng bằng sông Hồng Vị trí địa lý này tạo thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế xã hội giữa Thái Nguyên với các tỉnh vùng Đông Bắc, vùng Đồng bằng sông Hồng và với các tỉnh thành khác trong cả nước Nhờ vị trí như vậy, Thái Nguyên có thể

phát huy những lợi thế sẵn có của một tỉnh nhiều tiềm năng để trở thành một trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục-đào tạo của các tỉnh miền núi phía Bắc

b) Điều kiện địa hình

Địa hình tỉnh Thái Nguyên chủ yếu là đồi núi thấp, phân bố thấp dần từ bắc xuống nam Diện tích đồi núi cao trên 100m chiếm 2/3 diện tích toàn tỉnh, còn lại là vùng có

độ cao dưới 100m

Núi của Thái Nguyên không cao lắm và đều là phần phía nam của các dãy núi cánh cung Ngân Sơn, Bắc Sơn Địa hình cao hơn cả là dãy núi Tam Đảo, có đỉnh cao nhất 1590m; sườn đông dãy núi Tam Đảo thuộc địa phận phía tây nam của tỉnh Thái Nguyên (gồm các xã phía tây huyện Đại Từ) có độ cao trên dưới 1000m rồi giảm nhanh xuống thung lũng Sông Công và vùng hồ Núi Cốc

Phía đông tỉnh, địa hình cũng chỉ cao 500m-600m, phần nhiều là các khối núi đá vôi với độ cao khá tương đồng

Phía nam tỉnh, địa hình thấp hơn nhiều, có một số núi thấp nhô lên khỏi các vùng đồi thấp Vùng đồi trung du ở phía nam và vùng đồng bằng phù sa các con sông đều cao dưới 100m

c) Đặc điểm địa chất, thổ nhưỡng, khoáng sản

Diện tích đất tự nhiên của tỉnh là 3526,64 km2 trong đó:

- Đất núi chiếm 48,1% diện tích tự nhiên, có độ cao trên 200m, hình thành do sự phong hóa trên các đá macma, đá biến chất và đá trầm tích Đất núi thích hợp với việc phát triển lâm nghiệp nhưng cũng thích hợp để trồng các cây đặc sản, cây ăn quả

- Đất đồi chiếm 24,5% diện tích tự nhiên, chủ yếu hình thành trên cát kết, bột kết và một phần phù sa cổ kiến tạo với độ cao từ 50-200m, có độ dốc từ 5-20m Đây là vùng đất xen kẽ giữa nông nghiệp và lâm nghiệp Đất đồi rất phù hợp đối với cây công nghiệp, đặc biệt là cây chè và một số cây ăn quả lâu năm khác

- Đất ruộng chiếm 12,4% diện tích đất tự nhiên, phần lớn có độ phì thấp, song đây là vùng đất chủ yếu để trồng cây lương thực của tỉnh Thái Nguyên

- Đất chưa sử dụng hiện còn 15,0% diện tích tự nhiên, phần lớn trong số này có khả năng sử dụng cho lâm nghiệp

Tài nguyên khoáng sản phong phú về chủng loại, là một lợi thế so sánh lớn trong việc phát triển các ngành công nghiệp luyện kim, khai khoáng… Thái Nguyên được đánh giá là tỉnh có trữ lượng than lớn thứ 2 trong các cả tỉnh thành cả nước bao gồm than

mỡ, than đá được phân bố tập trung ở 2 huyện Đại từ và Phú Lương

Hiện có khoảng 34 loại hình khoáng sản phân bố tập trung vào các vùng lớn như: Phúc

Hà (thành phố Thái Nguyên), Làng Cẩm (Đại Từ), Trại Cau (Đồng Hỷ), Thần Sa (Võ Nhai)

Khoáng sản Thái Nguyên có thể chia thành 4 nhóm:

Nhóm nguyên liệu cháy gồm than đá và than mỡ với tổng trữ lượng gần 100 triệu tấn (hiện còn lại khoảng 63,8 triệu tấn), đứng thứ hai trong cả nước, chất lượng tương đối tốt Các mỏ có trữ lượng lớn là Khánh Hòa (46 triệu tấn), Núi Hồng (15,1 triệu tấn); hai mỏ Làng Cẩm và Âm Hồn mỗi mỏ có trữ lượng trên 3,5 triệu tấn than mỡ Thái Nguyên được đánh giá là tỉnh có trữ lượng than lớn thứ hai trong cả nước (riêng trữ lượng than mỡ trong ngành luyện kim đứng đầu trong cả nước), đủ đáp ứng các nhu cầu về luyện kim, sản xuất nhiệt điện và các nhu cầu khác không chỉ của bản thân tỉnh Nhóm khoáng sản kim loại gồm cả kim loại đen như sắt, mangan, titan và kim mầu loại như chì, kẽm, đồng, niken, nhôm, thiếc, vonfram, altimoan, thuỷ ngân, vàng… Khoáng sản kim loại là một trong những ưu thế của Thái Nguyên không chỉ so với các tỉnh trong vùng mà còn có ý nghĩa đối với cả nước

Quặng sắt: trữ lượng khoảng gần 34,6 triệu tấn với hàm lượng Fe 58,8-61,8%, được xếp vào loại chất lượng tốt

Quặng ti-tan gốc: Là mỏ duy nhất ở Việt Nam được phát hiện tính đến thời điểm hiện nay với trữ lượng trên 1 triệu tấn (tổng trữ lượng còn lại đạt xấp xỉ 54,4 triệu tấn)

Quặng mangan - sắt có hàm lượng Mn+Fe khoảng 40-60%, trữ lượng thăm dò khoảng 5 triệu tấn