LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và nghiên cứu Luận văn đề tài “Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý hồ sơ chất lượng thi công tại Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Đô thị Sài G
TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ HỒ SƠ CHẤT LƯỢNG TRONG XÂY DỰNG
Quản lý chất lượng công trình và hồ sơ quản lý chất lượng công trình
Quản lý chất lượng công trình đảm bảo an toàn trong thi công, bền vững về kỹ thuật và đáp ứng yêu cầu kiến trúc mỹ thuật, cũng như các yếu tố xã hội và kinh tế Điều này cần tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng và quy định pháp luật hiện hành.
Quản lý chất lượng công trình bao gồm các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và hành chính nhằm tối ưu hóa hiệu quả chất lượng với chi phí hợp lý và đảm bảo tiến độ Hiện nay, quản lý chất lượng đã được áp dụng rộng rãi trong tất cả các hoạt động, từ sản xuất đến quản lý và dịch vụ xây dựng, xuyên suốt toàn bộ chu trình xây dựng.
Quản lý chất lượng, theo Tiêu chuẩn ISO 8402:1999, là các hoạt động của chức năng quản lý nhằm xác định và thực hiện chính sách chất lượng Điều này bao gồm việc lập kế hoạch chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng trong hệ thống chất lượng.
Theo Tiêu chuẩn ISO 9000:2000: “Quản lý chất lượng là hoạt động phối hợp với nhau để diều hành và kiểm soát một tổ chức về mặt chất lượng
Theo Nghị định số 46/2015/NĐ-CP ngày 12/5/2015, quản lý chất lượng công trình xây dựng là hoạt động của các đơn vị tham gia trong quá trình xây dựng, bao gồm chuẩn bị, thực hiện đầu tư và khai thác, sử dụng công trình, theo quy định của Nghị định và các pháp luật liên quan.
Quản lý chất lượng công trình là một chuỗi các công việc và hành động được tổ chức thông qua một hệ thống quản lý, nhằm hướng dẫn, theo dõi và kiểm soát quá trình xây dựng, từ đó đảm bảo đạt được hiệu quả tối ưu cho chất lượng công trình.
Hình 1.1 Sơ đồ tổng quan quản lý chất lượng công trình
1.1.2 Tổng quan về hồ sơ chất lượng công trình
Quản lý chất lượng công trình bao gồm các hoạt động từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư đến hoàn thành và bảo trì công trình Hồ sơ chất lượng trong giai đoạn thi công sẽ bao gồm các tài liệu liên quan đến quá trình triển khai xây dựng công trình.
Hồ sơ kiểm tra chất lượng đầu vào trong quá trình thi công bao gồm các yếu tố như vật liệu, vật tư, thiết bị chế tạo sẵn được sử dụng cho công trình, cùng với máy móc thiết bị.
Hồ sơ kiểm tra các điều kiện khởi công công trình bao gồm hệ thống quản lý chất lượng thi công, biện pháp thi công, biện pháp an toàn lao động và vệ sinh môi trường Ngoài ra, cần đảm bảo an toàn giao thông, sơ đồ tổ chức công trình, sơ đồ quản lý hệ thống chất lượng tại công trình và tiến độ thi công.
Hồ sơ kiểm tra tính pháp lý của các nhà thầu tham gia thi công xây dựng công trình bao gồm nhà thầu thi công, nhà thầu tư vấn giám sát và nhà thầu thí nghiệm.
Hồ sơ nghiệm thu các công việc xây dựng, hồ sơ các biên bản hiện trường
Hồ sơ hoàn thành thi công xây dựng công trình và bảo hành, bảo trì công trình xây dựng
Hình 1.2 Sơ đồ tổng quan hồ sơ quản lý chất lượng công trình
1.1.3 Khái niệm về quản lý hồ sơ chất lượng công trình
Lập kế hoạch chất lượng và bộ hồ sơ chất lượng
Tổ chức để các đơn vị thực hiện theo kế hoạch đã lập
Tổ chức bộ máy và thanh tra kiểm tra thường xuyên để kịp thời phát hiện sai sót
Định kỳ và thường xuyên đánh giá rút kinh nghiệm để hoàn thiện kế hoạch chất lượng và bộ hồ sơ chất lượng
Hình 1.3 Chu trình quản lý hồ sơ chất lượng công trình
1.1.4 Sơ lược về sự phát triển công nghiệp xây dựng và sự cần thiết của hồ sơ quản lý chất lượng công trình
Sự phát triển toàn cầu và tự do thương mại đang là xu thế nổi bật của kinh tế thế giới Kể từ đầu những năm 1980, Việt Nam đã thực hiện công cuộc đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế để hòa nhập với xu thế này Việt Nam cam kết xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với tất cả các quốc gia trong cộng đồng quốc tế, nhằm thúc đẩy sự phát triển chung Qua từng giai đoạn, nhiều công trình đã được xây dựng để phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.
Chợ Tân Bình, được thành lập vào những năm 1960, đã trải qua quá trình phát triển từ quy mô nhỏ đến một trung tâm thương mại lớn tại quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh Giai đoạn từ năm 1982 đến 1985, chợ được xây dựng kiên cố, khẳng định vị thế quan trọng trong hệ thống thương mại của thành phố.
Hình 1.4 Hình ảnh chợ Tân Bình
Thuận Kiều Plaza, hiện nay được biết đến là The Garden Mall, là một tòa nhà cao tầng tại Việt Nam, được xây dựng từ năm 1994 đến 1999 Tòa nhà bao gồm ba tháp với chiều cao lên đến 110 m và tọa lạc tại Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
Hình 1.5 Hình ảnh Thuận Kiều Plaza
Hầm Hải Vân, nằm trên quốc lộ 1A giữa tỉnh Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng, là hầm đường bộ dài nhất Đông Nam Á với tổng chiều dài 6,28 km Hầm được xây dựng để thay thế cho đường đèo Hải Vân, khởi công vào ngày 27/8/2000 và chính thức khánh thành vào ngày 5/6/2005.
Hình 1.6 Hình ảnh hầm Hải Vân
Vincom Landmark 81, hay còn gọi là Landmark 81, là tòa nhà cao nhất Việt Nam và Đông Nam Á, với chiều cao 81 tầng và 3 tầng hầm Tòa tháp nằm trong dự án Vinhomes Central Park, tọa lạc tại khu vực Tân Cảng, quận Bình Thạnh, bên sông Sài Gòn Dự án được khởi công vào ngày 26/07/2014 và chính thức đi vào hoạt động vào ngày 26/07/2018, đứng thứ 15 thế giới vào thời điểm hoàn thiện.
Hình 1.7 Hình ảnh Tòa nhà Landmark 81
Kỹ thuật công nghệ xây dựng tại Việt Nam đang ngày càng phát triển, với nhiều dấu ấn nổi bật trong cả nước và quốc tế Để đạt được thành tựu này, việc nâng cao kiến thức cho đội ngũ chuyên gia và tay nghề cho công nhân kỹ thuật là rất quan trọng Nhiều công trình xây dựng hơn 20 năm vẫn đảm bảo chất lượng nhờ vào công tác bảo trì bảo dưỡng theo kế hoạch Để duy trì chất lượng, cần lập hồ sơ quản lý chất lượng công trình, giúp các đơn vị tư vấn và chủ đầu tư hiểu rõ cấu tạo và công năng của từng hạng mục, từ đó tìm ra giải pháp vận hành hiệu quả nhất.
Quản lý hồ sơ chất lượng ở Việt Nam và trên thế giới
1.2.1 Quản lý hồ sơ chất lượng ở Việt Nam
Ngành kỹ thuật xây dựng dân dụng tại Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật, với các công trình tiêu biểu như Trung tâm Hội nghị Quốc gia tại Hà Nội, Trung tâm Hành chính Thành phố Đà Nẵng, Vincom Landmark 81, khu đô thị Sala và Bitexco Financial Tower tại TP.HCM Những công trình này, cùng với các dự án đang được triển khai, đã áp dụng công nghệ và kỹ thuật xây dựng tiên tiến từ cả trong và ngoài nước Chất lượng công trình đã được nâng cao đáng kể, với hồ sơ quản lý chất lượng được kiểm soát chặt chẽ bởi các nhà thầu xây dựng và tư vấn, phản ánh rõ ràng chất lượng thực tế của các dự án.
Các công trình xây dựng, dù lớn hay nhỏ, đều phải lập bộ hồ sơ chất lượng theo quy định của pháp luật hiện hành, nhằm đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong việc kiểm tra, kiểm soát chất lượng Mỗi nhà thầu xây dựng có quy trình quản lý hồ sơ chất lượng riêng, có thể được thiết lập tự động qua phần mềm chuyên dụng hoặc bằng các công cụ văn phòng đơn giản.
Hồ sơ chất lượng công trình hiện tại ở Việt Nam đang được lập theo nội dung chính của các văn bản Pháp luật sau:
Luật Xây dựng số 50/ 2014/QH13 ngày 18 tháng 6 năm 2014;
Nghị định số 46/ 2015/NĐ-CP ngày 12 tháng 5 năm 2015 của Chính phủ về Quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng
Thông tư số 26/2016/TT-BXD, ban hành ngày 26 tháng 10 năm 2016, quy định chi tiết về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng, nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn trong quá trình thi công và sử dụng công trình.
Thông tư số 04/2019/TT-BXD, ban hành ngày 16 tháng 8 năm 2019, của Bộ Xây dựng, đã sửa đổi và bổ sung một số nội dung của Thông tư số 26/2016/TT-BXD, được ban hành ngày 26 tháng 10 năm 2016 Thông tư này quy định chi tiết về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng, nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý và bảo trì các công trình xây dựng.
Luật số 62/2020/QH ngày 17/6/2020 của Quốc hội đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng số 50/2014/QH13, cùng với các luật sửa đổi trước đó Đối với các công trình lớn và phức tạp, các nhà thầu xây dựng phải lập hồ sơ quản lý chất lượng theo một quy trình pháp lý chặt chẽ, nhằm đảm bảo chất lượng công trình.
Các công trình quy mô nhỏ thường không có hồ sơ quản lý chất lượng hoàn thiện tốt nhất do một số nguyên nhân nhất định.
Các nhà thầu thường lập hồ sơ quản lý chất lượng không đầy đủ do tính chủ quan, với tâm lý rằng công trình nhỏ thì hồ sơ cũng đơn giản Tuy nhiên, khi đến giai đoạn nghiệm thu và thanh toán, hồ sơ được chuyển tới cơ quan chức năng để kiểm tra, nhiều sai sót mới được phát hiện Điều này dẫn đến các vấn đề trong công tác quản lý công trình, đặc biệt là hồ sơ quản lý chất lượng thường gặp nhiều sai sót.
Nhà thầu thi công và nhà thầu tư vấn gặp khó khăn trong việc kiểm soát hồ sơ quản lý chất lượng công trình do thiếu quy trình hợp lý và trình độ quản lý còn hạn chế Việc không cập nhật thông tin và pháp luật dẫn đến sai sót trong hồ sơ chất lượng.
1.2.2 Quản lý hồ sơ chất lượng trên thế giới
Quản lý hồ sơ chất lượng ở Pháp
Pháp là một trong những quốc gia dẫn đầu về trình độ kỹ thuật xây dựng từ xưa đến nay, với hệ thống pháp luật xây dựng và tiêu chuẩn xây dựng nghiêm ngặt, đảm bảo chất lượng trong công tác quản lý chất lượng xây dựng và quản lý hồ sơ chất lượng.
Phương châm kiểm soát xây dựng của họ rất hiệu quả, điều này được thể hiện qua các công trình nổi bật tại Việt Nam vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 Những công trình tiêu biểu như Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Thành phố, Nhà hát lớn và Bảo Tàng lịch sử Hà Nội đều là những di sản kiến trúc của Pháp, hiện vẫn được sử dụng và giữ gìn.
Cầu chữ Y, hoàn thành vào ngày 20 tháng 8 năm 1941, là một ví dụ điển hình về công tác quản lý hồ sơ chất lượng các công trình do Pháp thiết kế và xây dựng tại Việt Nam Sau nhiều lần đại tu và nâng cấp, cầu chữ Y hiện nay không chỉ đảm bảo giao thông mà còn trở thành biểu tượng lịch sử quan trọng của Thành phố Hồ Chí Minh.
Quản lý hồ sơ chất lượng ở Hoa Kỳ
Hoa Kỳ là một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về kỹ thuật xây dựng, nổi bật với những công trình vĩ đại như Tòa nhà One World Trade Center ở New York, hoàn thành vào năm 2014, và Tòa nhà Empire State, hoàn thành vào năm 1931.
Các công trình này thể hiện rõ ràng công tác quản lý hồ sơ chất lượng công trình hiệu quả, với nhiều công trình được xây dựng từ đầu thế kỷ 20 và vẫn đang được nâng cấp, sử dụng cho đến nay Điều này chứng tỏ rằng công tác quản lý hồ sơ chất lượng phải rất chặt chẽ và có hệ thống, vì đây là những công trình mang tầm cỡ thế giới.
Quản lý hồ sơ chất lượng ở Nga
Tại Nga, Luật Xây dựng yêu cầu quản lý chất lượng công trình một cách nghiêm ngặt thông qua hồ sơ chất lượng Quá trình xây dựng được giám sát chặt chẽ và nghiệm thu theo quy trình đã được kiểm duyệt.
Những người có trách nhiệm kiểm soát công trình có quyền kiểm tra mọi hoạt động xây dựng trong phạm vi quản lý của họ, nhằm đảm bảo tuân thủ chất lượng và hồ sơ công trình Điều này góp phần tạo ra những công trình nổi bật trên thế giới, như Điện Kremli, được xây dựng vào năm
Thực tiễn quản lý hồ sơ chất lượng
1.3.1 Hồ sơ quản lý chất lượng tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình Để khai thác sử dụng các hệ thống quản lý tiêu chuẩn trên, Hòa Bình đã tập trung đầu tư nhân lực và cơ sở vật chất; xây dựng các quy trình hoạt động có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận phòng ban và công trình; xác định và quản lý các vấn đề về môi trường một cách toàn diện; phòng ngừa rủi ro, tổn thất từ các sự cố về môi trường và quản lý chất thải nguy hại môi trường
Tiêu chuẩn Conquas là hệ thống tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng công trình từ khởi công đến hoàn thiện, được áp dụng rộng rãi tại các quốc gia phát triển như Singapore, Malaysia và Úc Hồ sơ quản lý chất lượng tại công ty được kiểm soát chặt chẽ, vì đây là yếu tố quan trọng phản ánh chất lượng công trình.
Danh mục hồ sơ chất lượng tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình tổng hợp chủ yếu như sau:
STT Hồ sơ Ghi chú
Hồ sơ kiểm tra hệ thống quản lý chất lượng thi công xây dựng và kế hoạch thi công nhà thầu Giai đoạn chuẩn bị
2 Hồ sơ kế hoạch nghiệm thu Giai đoạn thi công
3 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu đầu vào Giai đoạn thi công
4 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu công việc Giai đoạn thi công
Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu giai đoạn thi công/ hạng mục công trình Giai đoạn thi công
6 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu công trình Giai đoạn thi công
7 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu bảo hành bảo trì Giai đoạn bảo trì
Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình áp dụng tiêu chuẩn ISO 9001:2015 trong quản lý chất lượng thi công công trình nhằm đảm bảo hiệu quả đầu tư và đáp ứng yêu cầu chất lượng, tiến độ Hệ thống quản lý chất lượng giúp các nhà quản lý và nhà thầu giải quyết vấn đề, tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn lao động, từ đó nâng cao sự hài lòng của khách hàng và các bên liên quan.
Đề xuất tuyển dụng cán bộ quản lý, kỹ sư và công nhân kỹ thuật có chuyên môn cao và đúng chuyên ngành để thực hiện thi công xây dựng công trình Cần bổ nhiệm cán bộ chuyên trách để thường xuyên giám sát chất lượng công trình.
Thường xuyên hợp tác và trao đổi với kỹ sư giám sát và chủ nhiệm đồ án thiết kế để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình thi công Cần kiểm tra chất lượng công việc đã hoàn thành trước khi chuyển sang giai đoạn thi công mới Thực hiện họp kiểm tra giao ban định kỳ tại công trường.
Trong quá trình thi công, đội ngũ chỉ huy trưởng, cán bộ thi công và giám sát kỹ thuật, cùng với công nhân, phải tuân thủ nghiêm ngặt các hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt, cũng như các yêu cầu về kỹ thuật và chất lượng công trình theo tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam.
Thành lập bộ phận thí nghiệm tại hiện trường là cần thiết để kiểm tra và đánh giá chất lượng thi công một cách kịp thời và chính xác Tất cả vật liệu sử dụng trong thi công phải đảm bảo chất lượng, được chứng nhận bởi hồ sơ chứng chỉ từ nhà sản xuất và được cơ quan có thẩm quyền công nhận đạt yêu cầu về chất lượng.
Sau khi hoàn thành thi công, cần lập biên bản tổng kiểm tra và nghiệm thu kỹ thuật, đồng thời thực hiện biên bản bàn giao công trình và hồ sơ hoàn công cho chủ đầu tư.
1.3.2 Hồ sơ quản lý chất lượng tại Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons
Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons là một trong những nhà thầu xây dựng hàng đầu, nổi bật với uy tín trong và ngoài nước Công ty cam kết kiểm soát chất lượng công trình ở mức cao nhất, đạt tiêu chuẩn quốc tế ISO 9001:2015 về hệ thống quản lý chất lượng.
Công ty luôn coi trọng và đánh giá cao ý kiến từ Quý khách hàng trong suốt quá trình triển khai và sau khi hoàn thành dự án Chúng tôi thường xuyên rà soát hệ thống, thực hiện đánh giá nội bộ và nhận diện rủi ro, cơ hội từ tất cả các bộ phận để cải tiến hệ thống quản lý Mục tiêu của chúng tôi là đảm bảo mỗi công trình đều tốt hơn công trình trước, đáp ứng kỳ vọng và thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.
Công ty thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo nâng cao nghiệp vụ chuyên môn nhằm đảm bảo mức độ chuyên nghiệp cao trong công việc Đồng thời, các biểu mẫu và hồ sơ cũng được cập nhật thường xuyên theo quy định của pháp luật hiện hành.
Danh mục hồ sơ chất lượng tại Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons tổng hợp chủ yếu như sau:
STT Hồ sơ Ghi chú
Hồ sơ kiểm tra hệ thống quản lý chất lượng thi công xây dựng và kế hoạch thi công nhà thầu Giai đoạn chuẩn bị
2 Hồ sơ kế hoạch nghiệm thu Giai đoạn thi công
3 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu đầu vào Giai đoạn thi công
4 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu công việc Giai đoạn thi công
Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu giai đoạn thi công/ hạng mục công trình Giai đoạn thi công
6 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu công trình Giai đoạn thi công
7 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu bảo hành bảo trì Giai đoạn bảo trì
1.3.3 Hồ sơ quản lý chất lượng tại Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích Quận Thủ Đức
Công ty TNHH MTV Dịch vụ công ích quận Thủ Đức, với tư cách là một doanh nghiệp Nhà nước, có lợi thế trong việc thường xuyên cập nhật các văn bản pháp luật để áp dụng cho hoạt động của mình.
Công ty đang hoàn thiện qui trình quản lý chất lượng công trình theo các văn bản pháp luật hiện hành Mặc dù quy mô không lớn như các doanh nghiệp tư nhân khác, nhưng qui trình quản lý chất lượng và hồ sơ liên quan luôn được đảm bảo để đáp ứng nhu cầu phức tạp của các công trình đang thi công.
Hồ sơ quản lý chất lượng do phòng kỹ thuật lập và được kiểm duyệt bởi các phòng ban khác, nhằm tạo ra bộ hồ sơ hoàn chỉnh nhất về chất lượng Điều này giúp kiểm soát tốt công trình trong quá trình thi công và sử dụng sau này Danh mục hồ sơ chất lượng bao gồm các tài liệu quan trọng.
STT Hồ sơ Ghi chú
1 Hồ sơ bàn giao văn bản pháp lý công trình Giai đoạn chuẩn bị
2 Hồ sơ kiểm tra điều kiện thi công trước khi khởi công Giai đoạn chuẩn bị
Hồ sơ kiểm tra hệ thống quản lý chất lượng thi công xây dựng và kế hoạch thi công nhà thầu Giai đoạn chuẩn bị
Hồ sơ kiểm tra hệ thống về quản lý ATLĐ – VSMT – Đảm bảo giao thông Giai đoạn chuẩn bị
5 Hồ sơ kế hoạch tổng hợp về an toàn Giai đoạn chuẩn bị
6 Hồ sơ kế hoạch xử lý chất thải công trình Giai đoạn chuẩn bị
Hồ sơ biện pháp thi công và tổng mặt bằng công trường Giai đoạn chuẩn bị
8 Hồ sơ về bảo hành bảo trì công trình Giai đoạn chuẩn bị
8 Hồ sơ kế hoạch nghiệm thu Giai đoạn thi công
9 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu đầu vào Giai đoạn thi công
10 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu công việc Giai đoạn thi công
Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu giai đoạn thi công/ hạng mục công trình Giai đoạn thi công
12 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu công trình Giai đoạn thi công
Bộ hồ sơ về các biên bản kiểm tra, làm việc hiện trường, thay đổi thiết kế Giai đoạn thi công
14 Hồ sơ kiểm tra và nghiệm thu bảo hành bảo trì Giai đoạn bảo trì
Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận Thủ Đức vẫn duy trì quy trình quản lý hồ sơ chất lượng theo phương pháp cũ, nhưng luôn đảm bảo tuân thủ pháp luật và đáp ứng yêu cầu của Chủ đầu tư.
CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHÁP LÝ VỀ CÁC CÔNG TÁC QUẢN LÝ HỒ SƠ CHẤT LƯỢNG TRONG GIAI ĐOẠN THI CÔNG ĐỐI VỚI NHÀ THẦU XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH
Cơ sở khoa học về quản lý hồ sơ chất lượng công trình
Cơ sở khoa học về quản lý hồ sơ chất lượng công trình bao gồm các tài liệu, quy định đã được nghiên cứu và thử nghiệm, cung cấp chứng cứ và tiêu chuẩn đã được công nhận Những tài liệu này có thể là bài báo, hồ sơ khảo sát, kết quả thí nghiệm và các hồ sơ pháp lý liên quan Để quản lý hồ sơ chất lượng công trình hiệu quả, cần áp dụng hệ thống quản lý chất lượng và các phương pháp khoa học theo quy trình có hệ thống Quá trình này diễn ra liên tục từ giai đoạn ý tưởng dự án, khảo sát, thiết kế, giám sát thi công, đến lựa chọn nhà thầu và bàn giao, bảo hành dự án.
Quản lý hồ sơ chất lượng thi công xây dựng là quá trình lập kế hoạch, kiểm tra thời gian, nguồn lực và giám sát thi công để đảm bảo công trình hoàn thành đúng chất lượng, thời gian và ngân sách Mục tiêu là đạt yêu cầu kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, dịch vụ trong điều kiện tốt nhất.
Quản lý hồ sơ chất lượng thi công xây dựng là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, giám sát và kiểm tra các công việc cùng nguồn lực nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra Nội dung chính của quản lý hồ sơ chất lượng thi công công trình bao gồm việc đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng và hiệu quả trong từng giai đoạn thi công.
Kế hoạch quản lý chất lượng công trình cần phải tuân thủ các yêu cầu và hướng dẫn của Nhà nước theo Nghị định 46/2015/NĐ-CP về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng, cùng với Thông tư 26/2016/TT-BXD Ngoài ra, kế hoạch cũng phải phù hợp với tiêu chuẩn TCVN, ISO 9001-2008 và hệ thống quản lý chất lượng hiện đang áp dụng, đồng thời đảm bảo tuân thủ Luật Xây dựng hiện hành.
Kế hoạch quản lý hồ sơ chất lượng cần được tích hợp với kế hoạch quản lý chất lượng công trình để đảm bảo kiểm soát hiệu quả các bước thực hiện trong quá trình thi công xây dựng.
Theo dõi là quá trình kiểm tra tiến độ dự án, phân tích tình hình hiện tại, giải quyết các vấn đề phát sinh và thực hiện báo cáo về trạng thái của dự án.
Kiểm soát là việc thiết lập hệ thống đo lường để theo dõi và dự đoán rủi ro chất lượng trong công trình xây dựng Mục tiêu của kiểm soát là xác định và phòng ngừa rủi ro, từ đó thực hiện các hành động điều chỉnh kịp thời Quá trình này yêu cầu lập báo cáo liên tục, chính xác và kịp thời Kiểm soát chất lượng công trình và hồ sơ chất lượng cần được thực hiện đồng thời, đòi hỏi chuyên môn cao và nắm vững kế hoạch Hoạt động này phải diễn ra liên tục để đảm bảo công trình đạt chất lượng tốt nhất.
Quản lý hồ sơ chất lượng thi công xây dựng nhằm đảm bảo các công việc hoàn thành đúng yêu cầu, chất lượng, trong phạm vi chi phí và thời gian đã định Để đạt được mục tiêu này, cần thực hiện đánh giá và đưa ra giải pháp phù hợp cho từng giai đoạn, cùng với kế hoạch được kiểm duyệt bởi chuyên gia và sự chấp thuận của các đơn vị tư vấn Điều này sẽ giúp phản ánh chất lượng công trình và hiệu quả của công tác quản lý hồ sơ.
2.1.1 Một số phương pháp và mô hình quản lý hồ sơ chất lượng công trình
Quản lý của Nhà nước về hồ sơ chất lượng công trình
Quản lý của Nhà nước về hồ sơ chất lượng công trình xây dựng nhằm nâng cao chất lượng xây dựng, sử dụng hợp lý nguồn lực lao động, bảo đảm an toàn vệ sinh môi trường và bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư Điều này cũng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực thi công xây dựng trong bối cảnh kinh tế hội nhập Quản lý này bao gồm các quy định và tiêu chuẩn cần thiết để đảm bảo chất lượng công trình.
Nhà nước đang tập trung vào việc nâng cao chất lượng hồ sơ công trình xây dựng thông qua việc xây dựng các kế hoạch kiểm soát chất lượng Đồng thời, các chính sách khuyến khích chất lượng cũng được ban hành, bao gồm việc phát động phong trào đánh giá doanh nghiệp đảm bảo chất lượng công trình và đăng ký sản phẩm xây dựng chất lượng cao, với thông tin được công bố rộng rãi trên các phương tiện truyền thông.
Xây dựng và công bố các văn bản pháp luật về quản lý hồ sơ chất lượng:
Nội dung các văn bản pháp luật bao gồm quy định về mục tiêu, yêu cầu nội dung, phương thức và phương pháp Ngoài ra, còn đề cập đến hệ thống tổ chức, chức năng, nghiệp vụ quan hệ, cách thức làm việc và trách nhiệm quyền hạn của hệ thống tổ chức đó.
Thực hiện thanh tra và kiểm tra việc tuân thủ luật pháp, các chế độ chính sách, cũng như các tiêu chuẩn về chất lượng trong công tác xây lắp và chất lượng công trình.
Kiểm tra và rà soát việc thực hiện các giải pháp công nghệ, thiết kế đã được duyệt, các quy định có tính chất bắt buộc trong thi công
Kiểm tra, đánh giá, chứng nhận chất lượng công tác xây dựng công trình; giải quyết các khiếu nại, tranh chấp về chất lượng công trình
Hệ thống quản lý chất lượng xây dựng (QLHSCL) cấp cơ sở bao gồm các tổ chức nhận thầu xây lắp và tổ chức giao thầu, phối hợp thực hiện quản lý chất lượng trên công trình xây dựng Hệ thống này có vai trò quan trọng trong việc quản lý trực tiếp và ảnh hưởng đến chất lượng của công trình.
Tổ chức nhận thầu xây dựng có trách nhiệm lập và đảm bảo hồ sơ chất lượng công trình, bao gồm việc chuẩn bị thi công, lập biện pháp thi công và nâng cao chất lượng công trình Họ cần lựa chọn nguồn vật liệu và cấu kiện đạt tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời chọn đội ngũ nhân sự có trình độ và kinh nghiệm phù hợp Việc nghiệm thu công tác xây dựng phải tuân thủ đúng quy định, sửa chữa các sai sót kỹ thuật một cách nghiêm túc Ngoài ra, cần thực hiện đầy đủ các văn bản quản lý hồ sơ chất lượng trong quá trình thi công như bản vẽ, biên bản nghiệm thu, nhật ký thi công và biên bản làm việc.
Đối với tổ chức giao thầu, cần thực hiện đúng trình tự xây dựng theo quy định của Nhà nước, kiểm tra hồ sơ thiết kế trước khi giao cho đơn vị nhận thầu Nếu không đủ năng lực giám sát, tổ chức cần thuê tư vấn giám sát chất lượng Cần tổ chức nghiệm thu bằng văn bản cho các công việc xây lắp và bảo quản hồ sơ kỹ thuật đầy đủ, bao gồm thiết kế, tài liệu kiểm tra nghiệm thu và các tài liệu kỹ thuật khác.
Mô hình Nhà nước về quản lý hồ sơ chất lượng công trình
Cơ sở pháp lý về quản lý hồ sơ chất lượng
2.2.1 Nguyên tắc QLHSCL theo các văn bản pháp luật
Quản lý hồ sơ chất lượng công trình từ năm 2013 trở về trước
Trước năm 2003, các công trình xây dựng thường có quy mô đơn giản và ngành công nghiệp xây dựng chưa phát triển quy trình quản lý chất lượng hoàn thiện Do đó, công tác quản lý hồ sơ công trình chủ yếu dựa vào nhật ký công trình và các biên bản nghiệm thu hoàn thành công việc.
Nghị định số 232-CP ngày 06/6/1981 của Hội đồng Chính phủ quy định về quản lý xây dựng cơ bản, tập trung vào các nội dung chính liên quan đến quản lý chất lượng.
Tổ chức nhận thầu xây dựng có trách nhiệm với Nhà nước và chủ đầu tư về kỹ thuật và chất lượng công trình Để đảm bảo chất lượng, tổ chức xây dựng cần lập hồ sơ nghiệm thu, được kiểm tra và xác nhận bởi các bên liên quan Hồ sơ nghiệm thu này phải được lưu trữ trong hồ sơ hoàn thành công trình và bàn giao cho chủ đầu tư để lưu trữ.
Trong quá trình xây dựng, chủ đầu tư, tổ chức thiết kế và cơ quan giám định cần giám sát chất lượng công trình và xử lý các vấn đề không đạt yêu cầu Nhà thầu xây dựng phải thực hiện các yêu cầu xử lý từ chủ đầu tư Nếu có ý kiến khác nhau về cách xử lý, quyết định cuối cùng sẽ do cơ quan chức năng về giám định chất lượng Nhà nước đưa ra.
Tuân thủ trình tự xây dựng cơ bản
Nghị định số 385-HĐBT ngày 07/11/1990 đã sửa đổi, bổ sung và thay thế điều lệ quản lý xây dựng cơ bản theo Nghị định số 232-CP ngày 06/6/1981, tập trung vào các nội dung chính liên quan đến quản lý chất lượng.
Các tổ chức khảo sát và thiết kế cần thực hiện quy trình xét duyệt nội bộ chặt chẽ cho từng đồ án Mỗi đồ án thiết kế phải có một chủ nhiệm đồ án chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật về chất lượng và hiệu quả Đồng thời, tổ chức khảo sát thiết kế cần giám sát tác giả và phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư để kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình xây dựng, nhằm đảm bảo chất lượng công trình.
Các tổ chức xây dựng có trách nhiệm với Nhà nước và chủ đầu tư về kỹ thuật và chất lượng công trình Họ cần thành lập bộ phận kiểm tra và quản lý kỹ thuật để đảm bảo chất lượng trong quá trình xây dựng Các bên liên quan, bao gồm chủ đầu tư, tổ chức thiết kế và tổ chức giám sát, phải phối hợp chặt chẽ để lập hồ sơ nghiệm thu và kiểm tra chất lượng cho từng công việc, từng hạng mục, cũng như toàn bộ công trình sau khi hoàn thành.
Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, đồng thời phối hợp với các bộ phận chuyên ngành để ban hành hoặc phân cấp các quy định liên quan đến quản lý chất lượng công trình.
Sở xây dựng địa phương có trách nhiệm quản lý chất lượng công trình xây dựng tại khu vực của mình, đồng thời hướng dẫn và tổ chức thanh tra, giám định Nhà nước về chất lượng các công trình xây dựng trong tỉnh, thành phố hoặc đặc khu.
Nghị định số 177-CP ngày 20/10/1994 của Chính phủ quy định điều lệ quản lý đầu tư xây dựng, tập trung vào các nội dung chính liên quan đến quản lý chất lượng.
Các tổ chức khảo sát và thiết kế cần thực hiện quy trình xét duyệt nội bộ chặt chẽ cho từng đồ án Mỗi đồ án phải có một chủ nhiệm chịu trách nhiệm cá nhân về chất lượng và hiệu quả trước pháp luật Việc giám sát tác giả và chủ nhiệm đồ án cần phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư để kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình xây dựng, nhằm đảm bảo chất lượng công trình.
Các tổ chức xây dựng phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước và chủ đầu tư về kỹ thuật và chất lượng công trình Để đảm bảo quản lý kỹ thuật và chất lượng xây lắp, các tổ chức này có bộ phận kiểm tra kỹ thuật và chất lượng Cùng với chủ đầu tư, tổ chức thiết kế và tổ chức giám sát, họ thực hiện lập hồ sơ nghiệm thu để kiểm tra chất lượng cho từng công việc, từng hạng mục và toàn bộ công trình.
Chủ đầu tư cần thực hiện hoặc thuê nhà thầu tư vấn để giám định chất lượng xây dựng trong suốt quá trình thi công.
Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản lý chất lượng công trình xây dựng và phối hợp với các bộ phận chuyên ngành để ban hành các quy định liên quan đến quản lý chất lượng công trình.
Sở Xây dựng là cơ quan hỗ trợ Uỷ ban nhân dân Tỉnh và Thành phố trong việc quản lý chất lượng công trình xây dựng Sở có trách nhiệm phối hợp với các Sở chuyên ngành để hướng dẫn và tổ chức thanh tra, kiểm tra, giám định chất lượng công trình xây dựng trên địa bàn.
Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hồ sơ chất lượng công trình và khảo sát các yếu tố gây ảnh hưởng đến công tác quản lý hồ sơ chất lượng công trình
2.3.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hồ sơ chất lượng công trình
Chất lượng công trình và quản lý hồ sơ chất lượng công trình chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố Những yếu tố này được phân thành hai nhóm chính: nhóm yếu tố chủ quan và nhóm yếu tố khách quan, cả hai đều tác động đến chất lượng quản lý hồ sơ.
2.3.1.1 Các yếu tố khách quan
Các cơ quan quản lý nhà nước và các chủ đầu tư tại Việt Nam đã chú trọng đến quản lý đầu tư xây dựng công trình, vì điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, chi phí và chất lượng công trình, từ đó góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống của người dân Nhà nước đã hoàn thiện hệ thống pháp luật, bao gồm các luật, nghị định, thông tư và văn bản hướng dẫn về quản lý đầu tư xây dựng và chất lượng công trình, áp dụng từ trung ương đến địa phương theo nhiều mô hình quản lý khác nhau.
Các quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng là công cụ quan trọng của Nhà nước và Chủ đầu tư Việc tuân thủ các quy định về quản lý hồ sơ chất lượng xây dựng là bắt buộc tại địa phương nơi có công trình Hệ thống văn bản pháp luật hoàn chỉnh và kịp thời sẽ thúc đẩy hiệu quả trong công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng và quản lý hồ sơ chất lượng công trình.
Cơ chế quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý chất lượng xây dựng, đảm bảo sự phát triển ổn định của sản xuất kinh doanh Nó tạo điều kiện cho tính độc lập, tự chủ và sáng tạo trong cải tiến chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp, đồng thời hình thành môi trường thuận lợi để huy động nguồn lực và công nghệ mới Hiệu lực của cơ chế quản lý cũng đảm bảo sự bình đẳng trong sản xuất kinh doanh, khuyến khích cạnh tranh và xóa bỏ tâm lý ỷ lại, từ đó thúc đẩy sáng kiến cải tiến chất lượng.
Trình độ phát triển của khoa học kỹ thuật đã nâng cao chất lượng công trình xây dựng và kỹ năng quản lý hồ sơ chất lượng một cách đáng kể Điều này giúp rút ngắn thời gian xác định mức độ chất lượng của công trình và hoàn thiện quản lý hồ sơ chất lượng một cách nhanh chóng.
2.3.1.2 Các yếu tố chủ quan
Tiến độ giải ngân tại các dự án ảnh hưởng lớn đến quản lý chất lượng và hồ sơ chất lượng Khi quy định về thời gian giải ngân không rõ ràng, nhà thầu xây dựng có thể trở nên chủ quan, dẫn đến việc chuẩn bị hồ sơ không đầy đủ và thiếu chỉnh chu Điều này làm giảm hiệu quả trong công tác quản lý hồ sơ chất lượng của dự án.
Tiến độ và kế hoạch thi công là yếu tố quan trọng đối với các công trình lớn, giúp các bên liên quan theo dõi tiến độ và nghiệm thu công trình Tuy nhiên, nhiều nhà thầu xây dựng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu này do thiếu kinh nghiệm trong quản lý tiến độ, dẫn đến kế hoạch thi công không phù hợp và hồ sơ không hoàn chỉnh.
Tổ chức quản lý tại công ty đóng vai trò quan trọng trong việc khai thác hiệu quả các nguồn lực hiện có, từ đó nâng cao chất lượng thi công và quản lý hồ sơ chất lượng Tuy nhiên, các công ty nhỏ và vừa thường thiếu tư duy đổi mới trong quản lý, dẫn đến việc tổ chức chỉ đạt mức nội bộ và không phát triển theo xu hướng hội nhập Hệ thống quản lý hồ sơ và quy trình hiện tại vẫn còn lạc hậu, chưa có sự cải tiến trong nhiều năm qua.
Yếu tố con người trong tổ chức, bao gồm tất cả thành viên từ lãnh đạo đến nhân viên, đóng vai trò quan trọng trong chất lượng thi công công trình Năng lực và phẩm chất của từng cá nhân, cùng với mối liên kết giữa các thành viên, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý hồ sơ và tiến độ thực hiện dự án.
Khả năng công nghệ và máy móc thiết bị của doanh nghiệp ảnh hưởng lớn đến tính năng kỹ thuật của công trình và năng suất lao động Việc áp dụng công nghệ phần mềm có thể nâng cao hiệu quả làm việc, nhưng hiện nay, nhiều công ty vẫn chưa áp dụng được do hạn chế về trình độ nhân sự và quản lý.
Nguyên vật liệu và cấu kiện xây dựng đầu vào đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng công trình Việc cung cấp vật tư và nguyên liệu đúng số lượng, đúng thời hạn sẽ nâng cao chất lượng sản phẩm xây dựng Do tính chất phức tạp của sản phẩm xây dựng, được hình thành từ nhiều công đoạn và loại vật liệu khác nhau, công tác kiểm soát chất lượng nguyên vật liệu và cấu kiện đầu vào trở nên cần thiết và phức tạp hơn.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hồ sơ chất lượng công trình thường được phân chia thành bốn giai đoạn trong quá trình thi công.
Giai đoạn lập kế hoạch: đây là giai đoạn xây dựng bộ hồ sơ mẫu, kế hoạch quản lý chất lượng, kế hoạch nghiệm thu thí nghiệm
Giai đoạn thực hiện: Tổ chức bộ máy QA/QC ở công ty và công trường
Giai đoạn kiểm tra: Chỉ định nhân sự thanh tra, kiểm tra và tổ chức kiểm tra thanh thường xuyên định kỳ
Trong giai đoạn đánh giá hoàn thiện quản lý, tổ chức họp giao ban để rút ra kinh nghiệm và điều chỉnh kế hoạch là rất quan trọng Tại cuộc họp này, cần rà soát các văn bản quy phạm pháp luật mới nhằm cập nhật vào quá trình thực hiện.
Dựa trên các phân tích trước đó, nghiên cứu này đề xuất các yếu tố ảnh hưởng đến hồ sơ quản lý chất lượng công trình, bao gồm các nhóm chủ yếu được tham khảo từ thông tin của Hội Xây dựng Bình Định và ý kiến của các chuyên gia.
Hệ thống văn vản pháp luật và hiệu lực của cơ chế quản lý nhà nước:
Chưa cập nhật các văn bản qui phạm pháp luật và hướng dẫn của các cơ quan quản lý nhà nước giữa các bộ phận
Các văn bản quản lý nhà nước liên tục cập nhật gây khó quản lý hoàn thiện hồ sơ
Các văn bản chỉ dẫn còn tổng quát giữa các qui định biểu mẫu và mang tính hình thức
Năng lực quản lý chủ đầu tư:
Sự hợp tác của CĐT trong việc điều phối các chủ thể thực hiện, kiểm tra và kiện toàn hồ sơ không chặt chẽ
Bộ máy quản lý chất lượng của CĐT không đảm bảo chất lượng về chuyên môn
Lựa chọn các đơn vị tư vấn và nhà thầu thi công của CĐT không đảm bảo yêu cầu về chất lượng
Năng lực quản lý của nhà thầu tư vấn giám sát:
Không tuân thủ kế hoạch chất lượng, hoặc có tuân thủ nhưng không thường xuyên kiểm tra đánh giá và hoàn thiện liên tục kế hoạch chất lượng
Năng lực nhân sự tư vấn giám sát không đủ kinh nghiệm
Ý thức trách nhiệm và nhận thức công việc chưa cao
Năng lực quản lý của nhà thầu thi công:
Sự hoạt động kém hoặc không tổ chức Bộ phận QA/QC của nhà thầu tại công ty và công trình
Nhà thầu không xây dựng kế hoạch chất lượng, kế hoạch nghiệm thu và thí nghiệm hoặc có xây dựng nhưng sơ sài
Bộ phận QA/QC cần kiên quyết hơn trong việc lập và lưu trữ hồ sơ chất lượng kịp thời, đồng thời tổ chức thống kê và đánh giá chất lượng để dự báo chính xác Các yếu tố này đã được khảo sát ý kiến từ chuyên gia và cá nhân trong lĩnh vực xây dựng nhằm đánh giá ảnh hưởng của chúng đến công tác quản lý hồ sơ chất lượng công trình trong giai đoạn thi công.
2.3.2 Khảo sát các yếu tố gây ảnh hưởng đến công tác quản lý hồ sơ chất lượng công trình
Hình 2.2 Sơ đồ khảo sát bằng câu hỏi
2.3.2.2 Đối tượng, phạm vi và nội dung khảo sát