Đề tài quy định chung của pháp luật hình sự việt nam về chủ thể của tội phạm là cá nhân và liên hệ thực tiễn

1.2.Mục đích và đối tượng nghiên cứu của đề tài: 1.2.1.Mục đích nghiên cứu: Thông điệp đ6n mọi người một sC lỗi vi phạm pháp luật , ý nghĩa của một sC từngữ và một sC qui định trong pháp

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỤC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

-o0o -BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

TÊN ĐỀ TÀI: QUY ĐỊNH CHUNG CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CHỦ THỂ CỦA TỘI PHẠM LÀ CÁ NHÂN

VÀ LIÊN HỆ THỰC TIỄN

NHÓM 9

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 07, năm 2021

BỘ CÔNG THUONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỤC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

Nhóm trưởng: Hồ Văn Nguyên

Lời cam đoan

Hình sự Việt Nam về chủ thể của tội phạm là cá nhân và liên hệ thực tiễn là

do nhóm 9 nghiên c-u và thực hiê n

Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành

K6t qu7 bài làm của đề tài nhóm em là trung thực và không sao chép từ bất

kỳ bài tập của nhóm khác

Các tài liê u đư?c s@ dAng trong tiểu luận có nguBn gCc, xuất x- rE ràng

(Ký và ghi rõ họ tên) Nguyên

Hồ Văn Nguyên

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.Một số vấn đề cần nghiên cứu 1

1.1.Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu: 1

1.2.Mục đích và đối tượng nghiên cứu của đề tài: 1

1.3.Phạm vi nghiên cứu: 1

1.4.Phương pháp nghiên cứu: 1

1.5.Ý nghĩa của bài nghiên cứu: 1

1.6.Bố cục của bài nghiên cứu: 2

NỘI DUNG 3

1.Những quy định của pháp luật hình sự về chủ thể của tội phạm 3

1.1 Tìm hiểu về tội phạm 3

1.1.1 Khái niệm 3

1.1.2 Phân tích cụ thể 3

1.2 Chủ thể của tội phạm 4

1.3Tuổi chịu trách nhiệm hình sự 6

1.4 Cách xác định tuổi chịu trách nhiệm hình sự, Quy định xác định tuổi trách nhiệm 6

1.5 Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự (Điều 21 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017) 8

1.6 Trách nhiệm hình sự của người thực hiện hành vi phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu bia hoặc chất kích thích (Điều 13 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 9

1.7 Chủ thể đặc biệt của tội phạm 9

2 Liên hệ thực tiễn 12

2.1 Tình huống pháp lý hình sự trên thực tế: 12

2.2 Tình hình chủ thể của tội phạm tại địa phương 15

2.3 Liên hệ bản thân 16

PHẦN KẾT LUẬN 17

PHẦN TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

PHẦN MỞ ĐẦU 1.Một số vấn đề cần nghiên cứu

1.1.Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu:

Hiện nay, các vA án, cũng như tệ nạn xã hội liên quan đ6n tội phạm hình sựngày một gia tăng, đBng thời hành vi và hoạt động của bọn chúng ngày càng tinh vi vàmanh động, gây khó khăn cho cơ quan ch-c trách khi6n họ vô cùng chật vật trong việckiểm soát và thăm dò đCi tư?ng Bên cạnh đó, còn tBn tại thêm nhiều bất cập trong cácquy định chung trong luật định Nhà nước về chủ thể của tội phạm là cá nhân Đề cậpđ6n một sC qui định cơ b7n của pháp luật hình sự để mọi người có thể hiểu rE

1.2.Mục đích và đối tượng nghiên cứu của đề tài:

1.2.1.Mục đích nghiên cứu:

Thông điệp đ6n mọi người một sC lỗi vi phạm pháp luật , ý nghĩa của một sC từngữ và một sC qui định trong pháp luật Việt Nam , để mọi người bi6t và làm theo đểkhông bị mắc những vi phạm đáng ti6c , nâng cao sự hiểu bi6t của mọi người ,để sClư?ng vi phạm pháp luật ngày càng ít, và điều chỉnh để phù h?p với tình hình xã hộihiện nay

1.2.2.Đối tượng nghiên cứu:

Quy định chung của pháp luật Hình sự Việt Nam về chủ thể của tội phạm là cánhân và một sC liên hệ về tội và hình th-c x@ phạt

1.3.Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên c-u trong phạm vi về quy định của pháp luật Hình sự Việt Nam về chủthể của tội phạm là cá nhân

1.4.Phương pháp nghiên cứu:

Đưa ra một sC ví dA ,dựa trên phạm vi nghiên c-u, chỉ ra những điểm y6u củaquy định, từ đó đưa ra những gi7i pháp để gi7i quy6t vấn đề

1.5.Ý nghĩa của bài nghiên cứu:

Đưa ra những điều luật , nội dung cơ b7n để mọi người cùng hiểu rE hơn vềpháp luật của nước ta , cũng như tuân thủ theo pháp luật

1.6.Bố cục của bài nghiên cứu:

 Nghiên c-u về đCi tư?ng và đề tài nghiên c-u

NỘI DUNG 1.Những quy định của pháp luật hình sự về chủ thể của tội phạm[1]

1.1 Tìm hiểu về tội phạm

1.1.1 Khái niệm

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội Tội phạm là hành vi đư?c quy định trong bộ luật hình sự Tội phạm do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cC ý hoặc vô ý Tội phạm là hành vi bị x@ lý hìnhsự

1.1.2 Phân tích cụ thể

Tội phạm theo luật hình sự ph7i là hành vi của con người.Những suy nghĩ , ýđịnh sai lệch như th6 nào cũng không thể xem là tội phạm đư?c Chỉ qua những hànhđộng , con người mới có thể gây ra nguy hiểm cho xã hội đư?c Nói tội phạm là hành

vi nguy hiểm cho xã hội có nghĩa hành vi phạm tội là ph7i gây ra thiệt hại hoặc đe dọagây thiệt hại đáng kể cho những quan hệ xã hội đư?c luật hình sự b7o vệ Hành vikhông gây ra thiệt hại hoặc không đe dọa gây thiệt hại cho những quan hệ xã hội đư?cluật hình sự b7o vệ này không thể là tội phạm.Tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi

là điều kiện đầu tiên, là cơ sở để xem xét hành vi nào đó là tội phạm và quy định nótrong bộ luật hình sự Việc đánh giá hành vi nào đó là nguy hiểm cho xã hội phA thuộcvào điều kiện phát triển kinh t6, xã hội và yêu cầu đấu tranh phòng ngừa và chCng tộiphạm Trong sự thCng nhất giữa quy định (tại kho7n 1 và kho7n 2 Điều 8 BLHS) năm

2015 thì chỉ những hành vi có tính nguy hiểm cho xã hội ở m-c độ cao (nguy hiểmđáng kể) mới là tội phạm bởi “Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tínhchất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không ph7i là tội phạm và đư?c x@ lýbằng các biện pháp khác”

(Theo Điều 8 BLHS năm 2015), hành vi nguy hiểm cho xã hội là tội phạm n6uhành vi ấy đư?c quy định trong BLHS (đư?c quy định tại Phần các tội phạm củaBLHS) Như vậy “đư?c quy định trong BLHS” là đặc điểm đòi hỏi ph7i có nhữnghành vi đư?c coi là tội phạm Theo đặc điểm này, hành vi nguy hiểm cho xã hội nhưngn6u không hay chưa đư?c quy định trong BLHS thì không ph7i là tội phạm Cần chú ýđặc điểm này, khi truy c-u trách nhiệm hình sự hành vi của người nào đó cần ph7i xácđịnh hành vi ấy đã đư?c quy định là tội phạm trong BLHS Khẳng định tội phạm làhành vi đư?c quy định trong BLHS không những là cơ sở pháp lý đ7m b7o cho việcđấu tranh phòng chCng tội phạm đư?c thCng nhất mà còn là cơ sở pháp lý đ7m b7o chocông dân không bị x@ lý tùy tiện, thi6u căn c- pháp luật trong thực tiễn.

thương mại thực hiện một cách cC ý hoặc vô ý (nội dung1.4,1.5)

Quy định tội phạm ph7i bị x@ lý hình sự không đBng nhất với việc ph7i x@ lý hình sự tất c7 những người phạm tội trên thực t6, BLHS Việt Nam có các quy định: miễn tráchnhiệm hình sự; miễn hình phạt; miễn trách nhiệm hình sự đCi với người dưới 18 tuổi phạm tội…đCi với người phạm tội khi thỏa mãn các điều kiện do luật định (Điều 29, Điều 59, kho7n 2 Điều 91 BLHS năm 2015)

1.2.1 Người phạm tội

Người phạm tội là người có đủ dấu hiệu chủ thể của tội phạm và đã thực hiệnhành vi đư?c luật hình sự quy định là tội phạm

Người phạm tội có thể là phạm tội riêng lẻ hoặc là người phạm tội trong đBngphạm.

Người phạm tội có thể đã thực hiện hoàn thành tội phạm hoặc đã thực hiện tộiphạm nhưng mới ở giai đoạn phạm tội chưa đạt hoặc mới có hành vi chuẩn bị phạmtội

1.2.2 Pháp nhân thương mại phạm tội

Trong Bộ luật hình sự không quy định như th6 nào đư?c gọi là pháp nhân haypháp nhân thương mại Nhưng theo quy định tại (chương IV của Bộ luật dân sự năm2015) quy định về pháp nhân và pháp nhân thương mại như sau:

Th- nhất, pháp nhân đư?c quy định tại( điều 74 )

Điều 74 Pháp nhân

1 Một tổ ch-c đư?c công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây:a) Đư?c thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan;b) Có cơ cấu tổ ch-c theo quy định tại (Điều 83 )của Bộ luật này;

c) Có tài s7n độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằngtài s7n của mình;

d) Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập

2 Mọi cá nhân, pháp nhân đều có quyền thành lập pháp nhân, trừ trường h?pluật có quy định khác

Th- hai, pháp nhân thương mại theo( điều 75 )quy định như sau:

Điều 75 Pháp nhân thương mại

1 Pháp nhân thương mại là pháp nhân có mAc tiêu chính là tìm ki6m l?i nhuận

và l?i nhuận đư?c chia cho các thành viên

2 Pháp nhân thương mại bao gBm doanh nghiệp và các tổ ch-c kinh t6 khác

3 Việc thành lập, hoạt động và chấm d-t pháp nhân thương mại đư?c thực hiệntheo quy định của Bộ luật này, Luật doanh nghiệp và quy định khác của pháp luật cóliên quan.

1.3Tuổi chịu trách nhiệm hình sự [2]

(Điều 12 Bộ Luật Hình Sự 2015, s@a bổ sung 2017, có hiệu lực từ ngày01/01/2018) có quy định về độ tuổi ph7i chịu trách nhiệm hình sự như sau:

"1 Người từ đủ 16 tuổi trở lên ph7i chịu trách nhiệm hình sự về mọi tộiphạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác

2 Người từ đủ 14 tuổi đ6n dưới 16 tuổi ph7i chịu trách nhiệm hình sự về tộiphạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong cácđiều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249,

250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của Bộ luật này."

CA thể:

+) Người từ đủ 16 tuổi sẽ chịu TNHS về mọi tội trừ các tội sau do yêu cầu về

độ tuổi của người thực hiện hành vi ph7i đủ 18 tuổi:

Điều 145 (Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dAc khác với người

từ đủ 13 tuổi đ6n dưới 16 tuổi); Điều 146 (Tội dâm ô đCi với người dưới 16 tuổi); Điều

147 (Tội s@ dAng người dưới 16 tuổi vào mAc đích khiêu dâm); Điều 325 (Tội dA dỗ,

ép buộc hoặc ch-a chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp); Điều 329 (Tội mua dâmngười dưới 18 tuổi);

+) Người từ đủ 14 tuổi đ6n dưới 16 tuổi ph7i chịu trách nhiệm hình sự về tộiphạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong cácđiều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249,

250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 Bộ luật Hình sự năm

2015, s@a đổi bổ sung năm 2017

1.4 Cách xác định tuổi chịu trách nhiệm hình sự, Quy định xác định tuổi trách nhiệm [3]

Việc xác định tuổi của bị can, bị cáo, người bị hại là người dưới 18 tuổi nhưsau:

Việc xác định tuổi của bị can, bị cáo, người bị hại là người dưới 18 tuổi do cơquan có thẩm quyền ti6n hành thủ tAc theo quy định về xác định tuổi của bị can, bịcáo, bị hại bị can, bị cáo, người bị hại dưới 18 tuổi thì cơ quan có thẩm quyền ti6nhành tC tAng ph7i thực hiện TẤT CẢ CÁC BIỆN PHÁP để xác định chính xác ngày,tháng, năm sinh của họ căn c- vào một trong các tiêu chí sau:

về tuổi của người đó

Trường h?p đã áp dAng các biện pháp h?p pháp nhưng chỉ xác định đư?ckho7ng thời gian tháng, quý, n@a đầu hoặc n@a cuCi của năm hoặc năm sinh thìtùy từng trường h?p cA thể cần căn c- kho7n 2, 3 Điều 417 Bộ luật TC tAng hình

sự để xác định tuổi của họ như sau:

 Trường h?p không xác định đư?c tháng nhưng không xác định đư?c ngày thì

 Trường h?p xác định đư?c quý nhưng không xác định đư?c ngày, tháng thì lấyngày cuCi cùng của tháng cuCi cùng của quý đó làm ngày sinh.

 Trường h?p giữa năm không xác định đư?c ngày, tháng thì lấy ngày cuCi cùngcủa n@a năm này làm ngày sinh

 Trường h?p không xác định đư?c năm nhưng ngày, tháng thì lấy ngày cuCicùng của năm đó làm ngày sinh

và lấy độ tuổi thấp nhất trong độ tuổi xác định đư?c n6u chỉ xác định đư?c độtuổi của bị can, bị can, bị cáo nạn nhân

1.5 Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự (Điều 21 Bộ luật Hình sự

2015, sửa đổi bổ sung 2017).[4]

Ví dA về một trường h?p không có trách nhiệm hình sự : Gia đình của ông Ađang ăn tCi tại một quán lẩu nhỏ k6 bên đường , một lát sau thì bị một thanh niên lạmặt chạy tới dùng hung khí làm cho một người trong gia đình của ông A bị thươngnặng Sau đó công an đã đ6n hiện trường điều tra , lập biên b7n g@i lên Viện KiểmSoát để truy c-u trách nhiệm hình sự với thanh niên kia Nhưng sau đó , gia đình ông

A lại nhận đư?c thông báo , vì thanh niên lạ kia đã có giấy xác nhận tâm thần không

ổn định nên không thể ti6n tới truy tC trách nhiệm hình sự Bên cạnh đó để đền bù chogia đình ông A , gia đình người thanh niên lạ buộc ph7i bBi thường cho gia đình ông Amột sC tiền nhất định , và người thanh niên lạ kia có thể bị buộc đi chữa trị tại cáctrung tâm do pháp luật quy định

CA thể là theo( điều 21 Bộ luật hình sự năm 2015 (s@a đổi, bổ sung năm 2017) )

có quy định về trường h?p người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khiđang mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác (tình trạng bệnh tật ở đây là do bệnh lý tựphát sinh từ cơ thể của người đó) làm mất kh7 năng nhận th-c hoặc kh7năng điều khiển hành vi thì không ph7i chịu trách nhiệm hình sự

Một sC trường h?p cA thể như :

+ Ph7i mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm rCi loạn hoạt động tâm thần

+ Không có kh7 năng nhận th-c đư?c ý nghĩa xã hội của hành vi (và như vậycũng không có năng lực điều khiển hành vì đó) hoặc tuy có kh7 năng nhận th-c đư?c ýnghĩa xã hội của hành vi nhưng không có năng lực điều khiển hành vi đó.

ĐCi với người bị mắc bệnh tâm thần gây ra thiệt hại, người giám hộ của họ cótrách nhiệm ph7i bBi thường cho gia đình bạn theo quy định của Bộ luật dân sự, ngoài

ra, người bệnh có thể bị đưa tới bệnh viện tâm thần để chữa trị bắt buộc

1.6 Trách nhiệm hình sự của người thực hiện hành vi phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu bia hoặc chất kích thích (Điều 13 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi

bổ sung 2017[5]

Ví dA thực t6 về phạm tội trong tình trang say rư?u bia : A là một nhân viên vănphòng , một hôm sau giờ tan ca , A cùng với một sC đBng nghiệp trong công ty rủ nhau

đi uCng rư?u , khuya hôm đó lúc đang láy xe về do không làm chủ đư?c tay láy nên A

đã tông ph7i một người đi bên đường , k6t qu7 anh A chỉ bị thương nhẹ , còn người bịtông bị chấn tương 15% trong trường h?p này A đang trong tình trang say sỉn , nhậnth-c kém,nhưng theo Điều 13 Bộ luật hình sự năm 2015 (s@a đổi, bổ sung năm 2017)quy định: người phạm tội trong tình trạng mất kh7 năng nhận th-c hoặc kh7năng điều khiển hành vi của mình do dùng rư?u, bia hoặc chất kích thích mạnh khácthì vẫn ph7i chịu trách nhiệm hình sự.hông giCng như việc mắc bệnh tâm thần, bệnhkhác, người bệnh không thể phòng tránh đư?c; việc say rư?u, bia hoặc do dùng chất

kích thích khác có thể phòng tránh trước.”Say rượu, bia hoặc say do dùng các chất kích thích mạnh khác” còn đư?c quy định là tình ti6t tăng nặng trách nhiệm hình sự

trong một sC tội phạm

1.7 Chủ thể đặc biệt của tội phạm.[6]

+Khái niệm về chủ thể đặc biệt của tội phạm:

Chủ thể của tội phạm thông thường đòi hỏi ph7i đáp -ng dấu hiệu nănglực trách nhiệm hình sự Với những tội phạm cA thể cần ph7i có thêm những dấu hiệuđặc trưng khác mà không có nó thì người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hộikhông thể trở thành là chủ thể của tội phạm đó đư?c.Những chủ thể đòi hỏi dấu hiệu

đặc biệt như vậy gọi là chủ thể đặc biệt Như vậy, việc quy định chủ thể đặc biệt khôngnhằm truy c-u trách nhiệm hình sự người có đặc điểm nhất định về nhân thân mà vẫnnhằm truy c-u trách nhiệm hình sự hành vi nguy hiểm cho xã hội và hành vi đó chỉ cóthể đư?c thực hiện bởi người có những đặc điểm nhất định.: Chủ thể đặc biệt của tộiphạm là những người ngoài những dấu hiệu cần thi6t của chủ thể tội phạm nói chung,còn cần có những dấu hiệu khác và chỉ những người có dấu hiệu riêng biệt này mớithực hiện đư?c các tội phạm tương -ng Ví dA: Dấu hiệu về quCc tịch của người phạmtội Ví dA: Tội ph7n bội Tổ quCc (Điều 108 BLHS hiện nay) người phạm tội ph7i làcông dân Việt Nam Như vậy đCi với Tội ph7n bội Tổ quCc thì chủ thể đặc biệt củatội danh này ph7i là người đủ điều kiện về độ tuổi, có kh7 năng nhận th-c và thực hiệnhành vi; đBng thời người này ph7i có quCc tịch Việt Nam – nghĩa là người đó ph7i làcông dân Việt Nam.

+Những dấu hiệu đặc biệt của chủ thể có thể thuộc một trong các dạng sau:

Các dấu hiệu liên quan đ6n ch-c vA, quyền hạn.Ví dA: tội tham ô tài s7n đòi hỏidấu hiệu đặc biệt của chủ thể ph7i là người có ch-c vA, quyền hạn trực ti6p qu7n lý tàis7n

Các dấu hiệu liên quan đ6n nghề nghiệp, công việc.Ví dA: tội làm ch6t ngườitrong khi thi hành công vA thì chủ thể đặc biệt ở đây ph7i là người có ch-c vA, quyềnhạn trực ti6p khi đang làm nhiệm vA

Các dấu hiệu liên quan đ6n nghĩa vA.Ví dA: tội trCn tránh nghĩa vA quân sự yêucầu chủ thể ph7i là người đang ở tuổi mà theo quy định của pháp luật ph7i thực hiệnnghĩa vA quân sự

Các dấu hiệu liên quan đ6n tuổi.Ví dA: tội giao cấu với trẻ em đòi hỏi chủ thểph7i là người đã thành niên (đủ 18 tuổi)

Các dấu hiệu liên quan đ6n quan hệ, họ hàng.Ví dA: tội hành hạ ngư?c đãi cha

mẹ, con cái, chủ thể ở đây chỉ có thể là người con, người mẹ, người cha, những chủ thểliên quan tới quan hệ gia đình