Phân tích tư tưởng hồ chí minh về nhà nước pháp quyền vận dụng tư tưởng hồ chí minh trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Nhà nước có đội ngũ cán bộ, công chức vừa hồng, vừa chuyên; thực sự là công bộc của dân...10 CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA V

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY

Môn: Tư tưởng Hồ Chí Minh GVHD: TS Mai Quốc Dũng Nhóm sinh viên:

1 Võ Ngô Khánh Luân

2 Lương Thị Tuyết Ngân

Lớp: 10DHKT3

TP Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2021

LỜI CAM ĐOAN

Nhóm em xin cam đoan về đề tài “ Pháp luật về công ty hợp danh – thực trạng

và kiến nghị” là công trình nghiên cứu và các kết luận trong luận văn đều được tiếnhành công khai, trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, chính xác của nhóm chúng em.Trong quá trình làm có tham khảo các tài liệu liên quan nhằm khẳng định thêm sựchính xác, tin cậy, và cấp thiết của đề tài Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã đượcthực hiện trích dẫn và ghi nguồn rõ ràng, theo đúng quy định Nếu có bất kỳ sự gianlận và thông tin sai sự thật nào nhóm em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dungbài tập kết thúc môn của mình

Ký tên

Võ Ngô Khánh Luân

BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC TRONG NHÓM

ST

T Họ và tên MSSV Nội dung công việc

Mức độ hoàn thàn h

1 Võ Ngô Khánh Luân(Nhóm trưởng) 2023193954 Chương 3 + Tổng hợpWord 100%

2 Lương Thị Tuyết Ngân 2023190117 Chương 1, 2 100%

MỤC LỤ

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN 4

1.1 Khái niệm 4

1.2 Đặc điểm 4

1.3 Các đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền 4

CHƯƠNG 2: NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN 6

2.1 Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo hiến pháp 6

2.2 Nhà nước của dân, do dân, vì dân 6

2.3 Sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc của Nhà nước 7

2.4 Nhà nước kết hợp hài hòa giữa pháp luật và đạo đức trong quản lý và điều hành xã hội 9

2.5 Nhà nước có đội ngũ cán bộ, công chức vừa hồng, vừa chuyên; thực sự là công bộc của dân 10

CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY 13

3.1 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân 13

3.2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa 14

3.3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục pháp luật và giáo dục đạo đức, xây dựng nâng cao đạo đức cán bộ, đẩy mạnh đấu tranh và phòng chống tham nhũng 15

3.4 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam 15

3.5 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong cải cách nền hành chính quốc gia, xâydựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh 19

KẾT LUẬN 20 TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Đại hội lần thứ VII của Đảng đã khẳng định lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cáchmạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác-Lênin đã dẫn dắt dântộc ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác trong thế kỷ XX Văn kiện Đại hội lần thứ

IX của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nướcViệt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh” và Đảng ta cũng khẳng định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệthống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng ViệtNam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác-Lênin vàođiều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống của dân tộc,tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giảiphóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội,kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại; về sức mạnh của nhân dân, củakhối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước thực sựcủa dân, do dân, vì dân” [12 133] Tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước phápquyền, nhà nước của dân, do dân và vì dân vô cùng sâu sắc, có giá trị to lớn đối vớicông cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản việt Nam đã khẳngđịnh: “Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng lànhiệm vụ số một, bao trùm, chi phối các nhiệm vụ khác” [12 tr132-133]

Hơn nửa thập kỷ qua Nhà nước Việt Nam do Hồ Chí Minh sáng lập và lãnh đạodần được củng cố và hoàn thiện Tuy nhiên, trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay hoạtđộng nhà nước vẫn còn nhiều bất cập Trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng ViệtNam, vấn đề chính quyền và xây dựng một nền pháp quyền toàn dân luôn là mối quantâm hàng đầu, nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta Đặc biệt, sự phát triển

của đất nước trong thế kỷ XXI đang đặt ra yêu cầu xây dựng một nền dân chủ, đảmbảo quyền tự do và bình đẳng của mọi công dân, cũng như yêu cầu cải cách bộ máynhà nước, xây dựng hệ thống pháp luật càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật vẫn đã và đang là kim chỉ namcho công cuộc xây dựng, cải cách, hoàn thiện bộ máy nhà nước và hệ thống pháp luật

ở nước ta Vì vậy, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và sự vận dụngvào xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong việc nângcao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, đặc biệt là vấn đề đảm bảo quyền làmchủ của nhân dân, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, xây dựng hệ thống phápluật hoàn chỉnh và việc thực hiện thống nhất phân công, phối hợp giữa các cơ quanquyền lực nhà nước

Chính vì thế nhóm em đã chọn đề tài “Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay” làm đề tài tiểu luận của mình.

2 Mục đích và nhiệm vụ của nghiên cứu

- Luận văn nghiên cứu, phân tích có hệ thống những luận điểm cơ bản của HồChí Minh về nhà nước pháp quyền, từ đó đưa ra các nội dung, cách thức vận dụngnhững tư tưởng đó vào việc xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam

- Để đạt được mục tiêu trên, luận văn phải hoàn thành các nhiệm vụ:

Thứ nhất, nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh vềnhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Thứ hai, nghiên cứu nội dung những tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa

Thứ ba, thông qua việc đánh giá thực trạng, tổ chức và hoạt động của nhà nướcpháp quyền Việt Nam hiện nay, đưa ra một số giải pháp để vận dụng vào xây dựng,hoàn thiện nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu nội dung tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa thể hiện trong các bài nói, bài viết, những phát biểu của Người được tậphợp trong Hồ Chí Minh toàn tập.

- Vận dụng tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa vào xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận văn là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch

sử của chủ nghĩa Mác-Lênin

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phươngpháp luận Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng về Nhà nước, tiểu luận còn sử dụngmột số phương pháp: phương pháp tổng hợp-so sánh, phân tích-tổng hợp, logic-lịchsử

5 Đóng góp của tiểu luận

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo, sử dụng để học tập, nghiên cứu tưtưởng về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Hồ Chí Minh

6 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, tiểu luận gồm có

3 chương

Chương 1: Tổng quan về nhà nước pháp quyền

Chương 2: Những quan điểm cơ bản của tư tưởng hồ chí minh về nhà nướcpháp quyền

Chương 3: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN 1.1 Khái niệm

Nhà nước pháp quyền là một chế độ chính trị mà ở đó nhà nước và cá nhân phảituân thủ pháp luật, mọi quyền và nghĩa vụ của tất cả, của mỗi người được pháp luậtghi nhận và bảo vệ các quy trình và quy phạm pháp luật được bảo đảm thực hiện bằngmột hệ thống tòa án độc lập Lý thuyết phân quyền của Montesquieu vốn là nền tảngcho phần lớn Nhà nước phương Tây hiện đại khẳng định sự phân chia ba quyền (lậppháp, hành pháp và tư pháp) và những giới hạn của ba thứ quyền lực này

1.2 Đặc điểm

Nhà nước pháp quyền có những đặc điểm sau:

Thứ nhất, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Trong nhà nước pháp

quyền, con người là mục tiêu và giá trị cao nhất;

Thứ hai, đề cao vai trò của pháp luật, pháp luật được coi như đại lượng làm

thước đo chung để hướng dẫn và đánh giá hành vi con người, mọi quan hệ xã hội cơbản được điều chỉnh bằng pháp luật;

Thứ ba, pháp luật giữ vị trí thống trị trong đời sống xã hội, trong đó đề cao vai

trò của Hiến pháp và các đạo luật;

Thứ tư, quyền lực nhà nước được phân định rõ ràng theo ba chức năng cơ bản

của nhà nước là lập pháp, hành pháp và tư pháp Ba chức năng này giao cho ba cơquan khác nhau, có vị trí độc lập và ngang nhau trong kìm chế và đối trọng để kiểmsoát và hạn chế sự lạm dụng quyền lực;

Thứ năm, đảm bảo tính độc lập của cơ quan tư pháp trên cơ sở chỉ tuân theo

pháp luật, không bị can thiệp từ phía các cơ quan và các cá nhân khác

1.3 Các đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền

Nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển tư tưởng về Nhà nước pháp quyềnqua các thời đại, rút ra những đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền:

Một là, nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước Quyền lực nhà nước bắt

nguồn từ đâu? Quyền lực nhà nước của ai? Đó là câu hỏi lớn của nhiều thời đại Tùytheo điều kiện phát triển của kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa của mỗi thời đại và mỗidân tộc mà đưa ra những câu trả lời khác nhau

Thứ hai, Nhà nước tôn trọng, bảo vệ quyền công dân và quyền con người.

Quyền công dân và quyền con người là giá trị của mọi giá trị trong tư tưởng về Nhànước pháp quyền mà tư duy nhân loại đã đạt đến Mỗi cá nhân được phát triển bìnhđẳng và tự do trước pháp luật, có đủ điều kiện pháp lý để phát huy mọi khả năng củamình

Thứ ba, Nhà nước cam kết tôn trọng và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp,

danh dự và nhân phẩm của nhân dân Trong điều kiện Nhà nước pháp quyền, quyềncon người, quyền công dân được xác lập về mặt pháp lý Cơ sở pháp lý của việc xâydựng xã hội bình đẳng và công bằng được xác lập

Thứ tư, trong Nhà nước pháp quyền, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng - là

công cụ chủ yếu để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội Pháp luật trở thành công cụ chếước, quy định, kiểm tra, giám sát tổ chức và phương thức hoạt động của Nhà nước

Thứ năm, trong Nhà nước pháp quyền, nguyên tắc hợp hiến, hợp pháp và chế độ

trách nhiệm có tính pháp lý là yêu cầu bức thiết Theo đó, viên chức nhà nước chỉđược làm những gì pháp luật cho phép, còn công dân lại được làm tất cả những gìpháp luật không cấm Pháp luật trong Nhà nước pháp quyền - ý chí, quyền lợi và nghĩa

vụ của công dân được luật hóa

Thứ sáu, Nhà nước pháp quyền được tổ chức theo nguyên tắc phân quyền, dùng

quyền lực kiểm tra, giám sát quyền lực Quyền lực chung giao cho cá nhân luôn luôn

có xu hướng bị lạm dụng, bị thoái hóa thành quyền lực riêng Để khắc phục tình trạng

đó, quyền lực phải được phân chia thành lập pháp, hành pháp và tư pháp và giao chocác cơ quan nhà nước tương ứng

CHƯƠNG 2: NHỮNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ

MINH VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

2.1 Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo hiến pháp

Yếu tố cơ bản, cốt lõi để khẳng định một mô hình nhà nước có phải là nhà nướcpháp quyền hay không chính là vị trí của pháp luật trong nhà nước ấy Bản chất củanhà nước pháp quyền là pháp luật giữ vị trí tối cao, ngự trị trong toàn xã hội.Ngay từ đầu những năm 20 của thế kỷ XX Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yêu cầu vềmột mô hình nhà nước mà tới tận đầu thế kỷ XXI Hiến pháp Việt Nam mới chính thứcghi nhận: Nhà nước pháp quyền

Nhà nước Pháp quyền là một lý thuyết của phương Tây Nhà nước pháp quyềnthực chất là một mô hình tổ chức xã hội mà trong đó nhà nước cũng như mọi chủ thểkhác trong xã hội phải chịu sự cương tỏa của pháp luật

Từ những năm đầu tiếp xúc với nền dân chủ tư sản, trong bản yêu sách gửi tớihội nghị Vecxai (1919) và sau này (1922) được phổ thành thơ trong "Việt Nam yêu cầuca" Hồ Chí Minh đã yêu cầu về một nền pháp quyền:

Bảy xin hiến pháp ban hànhTrăm điều phải có thần linh pháp quyền

Có ý kiến cho rằng “Thần linh pháp quyền” chính là "pháp luật của tạo hóa".Luật tự nhiên ở đây chính là đạo lý, chính nghĩa, các quyền và lợi ích chính đáng củacon người

Để có thể sớm đem nền pháp quyền cho mọi người dân, ngay trong phiên họpđầu tiên của chính phủ lâm thời (3-9-1945) sau khi nước nhà được độc lập, chủ tịch HồChí Minh đã đề ra một trong những nhiệm vụ cấp bách là: "Vấn đề thứ ba - Trướcchúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kémphần chuyên chế, nên nước ta không có hiến pháp Một nhà nước không được tổ chức

và hoạt động trên cơ sở những quy định của hiến pháp thể hiện ý chí của nhân dân thìnhà nước đó là bất hợp hiến, bất hợp pháp

Hiến pháp năm 1946 là một bản hiến pháp dân chủ tiến bộ nhất ở Đông Namchâu Á thời bấy giờ và là một bản hiến pháp dân chủ nhân dân.

Hiến pháp quy định nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước thông qua Nghịviện nhân dân (Quốc hội) và Hội đồng nhân là cơ sở nền tảng của đất nước

2.2 Nhà nước của dân, do dân, vì dân

Hồ Chí Minh đã vận dụng một cách sáng tạo những tư tưởng đó vào điều kiệncủa Việt Nam để xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân

Theo Hồ Chí Minh, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trước hết phải là nhànước của dân - nhân dân là chủ và nhà nước do dân - nhân dân làm chủ Nhà nướcphải dựa vào nhân dân, sức mạnh của Nhà nước bắt nguồn từ sức mạnh của nhân dân

"Gốc có vững cây mới bền Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân" [36, tr.879]

Đó là cách nói mộc mạc, dễ nhớ của Hồ Chí Minh về vị trí và vai trò của nhândân Nhà nước do nhân dân làm chủ là một nhà nước tin dân, mọi lực lượng của Nhànước là ở nơi dân "Chính quyền từ xã đến chính phủ trung ương do dân cử ra Quầnchúng nhân dân là người hoàn toàn có đầy đủ quyền lựa chọn đại biểu của mình, thaymình quản lý và giám sát nhà nước

Nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ không chỉquy định nguồn gốc quyền lực, sức mạnh của nhà nước, xác định rõ vị thế của nhândân mà còn giúp giải quyết một vấn đề rất cơ bản đó là mối quan hệ giữa người dânvới nhà nước, quan hệ giữa công dân với người cầm quyền “Chúng ta phải hiểu rằng,các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân,nghĩa là để gánh việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳdưới quyền thống trị của Pháp, Nhật" [35, tr.64]

Hồ Chí Minh giải thích rõ mối quan hệ nhà nước và nhân dân, Người tự đặt câuhỏi và trả lời: "Chính phủ Cộng hoà Dân chủ là gì? Hồ Chí Minh ý thức sâu sắc đây là

nội dung làm chủ rất khó nhưng thể hiện rất rõ tư cách là chủ Nhà nước và năng lựcthực hành dân chủ của quần chúng nhân dân lao động.

Với vai trò làm chủ Nhà nước, thực hiện sự ủy quyền của nhân dân, các đại biểuđược bầu ra phải có trách nhiệm gần gũi, sâu sát để hiểu dân, lắng nghe ý kiến của dân,với tinh thần trách nhiệm bàn và giải quyết những vấn đề thiết thực cho quốc kế dânsinh Theo quan điểm Hồ Chí Minh, để thể hiện nhân dân lao động làm chủ Nhà nướcthì đại biểu do nhân dân bầu ra phải có mối liên hệ thường xuyên, bằng nhiều cách thubắt thông tin từ nhân dân, từ bỏ hoặc lánh xa nhân dân là đồng nghĩa với làm quan củadân, đứng trên đầu dân, dẫn đến việc quan liêu, trì trệ trái với bản chất nhà nước phápquyền xã hội kiểu mới

Thông qua cuộc tổng tuyển cử, bầu và bãi miễn đại biểu do mình bầu ra, quyềnchính trị cơ bản của nhân dân được bảo đảm, nhân dân thực hiện vai trò làm chủ nhànước, đứng ra tổ chức và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của mình.Trong công cuộc đổi mới, xây dựng Nhà nước do nhân dân lao động là chủ và do nhândân lao động làm chủ là một nội dung trọng yếu của việc kiện toàn, đổi mới tổ chức,hoạt động của Nhà nước ta, là một đặc trưng tổng quát của mô hình cấu trúc xã hội chủnghĩa theo quan niệm của Đảng

Nhà nước phục vụ quyền lợi của nhân dân

Nhà nước ta là Nhà nước dân chủ, dân chủ trong thực tế và trong hành động.Nhà nước phục vụ nhân dân nghĩa là:

"Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm

Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh” [35, tr.64]

Bản chất dân chủ của Nhà nước còn thể hiện một cách tập trung ở mục đích tổchức, hoạt động của nó: Chăm lo cho dân về mọi mặt, vì hạnh phúc, cơm no áo ấm củanhân dân Đó là cơ sở thực tế để nhà nước lấy niềm tin của dân, dân tin vào nhà nước.Nhà nước dân chủ nhân dân là nhà nước phục vụ nhân dân, lấy lợi ích của nhândân làm khuôn thước