Vấn đề quản lý hộ nghèo ở quận cầu giấy

Cuộc sống khó khăn, thiếu thốn luôn luôn là một lực cản trên con đường tăng trưởng và phát triển, nghèo (đa chiều) không chỉ là đói, khổ, bệnh tật, dốt, hèn của một cá nhân mà còn gây bất ổn về xã hội, là nguy cơ đe dọa an ninh chính trị, an toàn xã hội,…

MỞ ĐẦU

Cuộc sống khó khăn, thiếu thốn luôn luôn là một lực cản trên con đường tăng trưởng và phát triển, nghèo (đa chiều) không chỉ là đói, khổ, bệnh tật, dốt, hèn của một cá nhân mà còn gây bất ổn về xã hội, là nguy cơ đe dọa an ninh chính trị,

an toàn xã hội,…

Đảng và Nhà nước ta từ nhiều năm nay đã đưa xóa đói giảm nghèo là mục tiêu quốc gia Các mục tiêu cụ thể từ Đại hội XI là “Tập trung giải quyết vấn đề việc làm và thu nhập của người lao động, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Tạo bước tiến rõ rệt về thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, đảm bảo an sinh xã hội, giảm tỷ lệ hộ nghèo; cải thiện điều kiện chăm sóc sức khỏe cho nhân dân” Đến đại hội XII, Đảng đưa ra chỉ tiêu quan trọng về xã hội là “Đến năm

2020, tỷ lệ lao động nông nghiệp trong tổng lao động xã hội khonagr 40%; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt khoảng 65 - 70%, trong đó có bằng cấp, chứng chỉ đạt 25%;

tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị dưới 4%; có 9 - 10 bác sĩ và trên 26,5 giường bệnh trên 1 vạn dân; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 80% dân số; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân khoảng 1,0 - 1,5%/năm”

Chương trình giảm nghèo Việt Nam thu được nhiều thành tựu, phần nào cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, góp phần thu hẹp khoảng cách chênh lệch về mức sống giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng dân tộc

và các nhóm dân cư Những thành tựu giảm nghèo ở Việt Nam thời gian qua đã được quốc tế ghi nhận và đánh giá cao

Đối với việc thực thi chính sách công, quan trọng nhất là nhìn vào từng địa bàn cơ sở, chính sách quản lý hộ nghèo của quận Cầu Giấy trong những năm qua cũng đã đạt được những kết quả nhất định góp phần vào mục tiêu chung của cả nước

Việc thường xuyên rà soát, đánh giá chính sách quản lý hộ nghèo ở địa bàn

chung và công cuộc xóa đói giảm nghèo nói riêng Người viết xin lựa chọn đề tài

“Quản lý hộ nghèo ở quận Cầu Giấy” để nghiên cứu về vấn đề quản lý hộ nghèo ở cấp cơ sở

I THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH QUẢN LÝ HỘ NGHÈO Ở QUẬN CẦU GIẤY

Thời trước Cầu Giấy là một phần của huyện Từ Liêm, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây Từ năm 1831 thời nhà Nguyễn thuộc phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội Sau khi giải phóng Thủ đô năm 1954 thuộc quận VI Đến năm 1961, Hà Nội mở rộng địa giới, xóa bỏ các quận, lập ra 4 khu phố nội thành và 4 huyện ngoại thành,

từ đó huyện Từ Liêm được lập lại, gồm đất hai quận V và VI, dân cư sống tập trung tại các vùng như: Vùng Kẻ Bưởi (Nghĩa Đô, Nghĩa Tân); Vùng Kẻ Vòng (Dịch Vọng, Mai Dịch); Vùng Kẻ Cót-Giấy (Quan Hoa, Yên Hòa); Vùng Đàn Kính Chủ (Trung Hòa)

Ngày 13 tháng 10 năm 1982, thành lập các thị trấn: Cầu Giấy (trên cơ sở tách ra từ xã Dịch Vọng), Nghĩa Đô (trên cơ sở giải thể xã Nghĩa Đô và tách một phần diện tích xã Cổ Nhuế) thuộc huyện Từ Liêm

Ngày 17 tháng 9 năm 1990, thành lập thị trấn Mai Dịch thuộc huyện Từ Liêm (trên cơ sở giải thể xã Mai Dịch và điều chỉnh một phần diện tích thị trấn Cầu Diễn)

Ngày 17 tháng 4 năm 1992, thành lập thị trấn Nghĩa Tân trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của thị trấn Nghĩa Đô

Ngày 22 tháng 11 năm 1996, Chính phủ Việt Nam ra Nghị định 74-CP thành lập quận Cầu Giấy trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 4 thị trấn: Cầu Giấy, Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Mai Dịch và 3 xã: Dịch Vọng, Yên Hòa, Trung Hòa thuộc huyện Từ Liêm Trong đó, thị trấn Cầu Giấy được đổi tên thành phường Quan Hoa.[1] Khi mới thành lập, quận có 7 phường: Dịch Vọng, Mai

Ngày 5 tháng 1 năm 2005, điều chỉnh lại địa giới các phường Quan Hoa và Dịch Vọng, đồng thời thành lập phường Dịch Vọng Hậu[3] Như vậy, quận Cầu Giấy có 8 phường: Dịch Vọng, Dịch Vọng Hậu, Mai Dịch, Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Quan Hoa, Trung Hòa, Yên Hòa

Kể từ khi thực hiện NQ 15 của Quốc hội về điều chỉnh địa giới hành chính Thủ đô, đến nay quận Cầu Giấy đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực, trở thành một trong những quận phát triển hàng đầu của Thủ đô

Cụ thể, giá trị sản xuất ngành dịch vụ-thương mại tăng bình quân 17,6%/năm; tỷ trọng bình quân chiếm 61,8% trong cơ cấu kinh tế quận, trong đó, chú trọng khai thác lợi thế của quận, phát triển các loại hình dịch vụ chất lượng cao như: Dịch vụ tài chính, ngân hàng, tư vấn, giáo dục đào tạo, y tế, bưu chính, viễn thông

Hệ thống chợ, siêu thị, trung tâm thương mại và các dịch vụ phục vụ dân sinh khác phát triển nhanh, đến nay cơ bản ổn định, hoạt động hiệu quả, đáp ứng tốt nhu cầu của nhân dân trên địa bàn

Giá trị sản xuất công nghiệp, xây dựng tăng bình quân 13%/năm, tỷ trọng bình quân chiếm 38,2% trong cơ cấu kinh tế Quận đã chuyển đổi mô hình hoạt động và tập trung đầu tư, xây dựng khu tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp nhỏ của quận thành khu công nghệ thông tin tập trung, thu hút và tạo điều kiện thuận lợi cho hơn 200 DN đầu tư sản xuất với công nghệ chất lượng cao

Thu ngân sách trên địa bàn năm 2008 đạt 1.759,37 tỷ đồng, đến năm 2018

dự toán thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn quận là 8.362,3 tỷ đồng (tăng thu bình quân đạt 10,96% hàng năm); Chi ngân sách năm 2008 đạt 712,86 tỷ đồng, dự toán chi ngân sách năm 2018 là 1.599,73 tỷ đồng (tăng chi bình quân đạt 6,14%/năm)

“Chi ngân sách quận qua các năm tăng lên để tập trung giải quyết các công tác giải phóng mặt bằng, quản lý trật tự xây dựng, nâng cao đời sống dân sinh và phòng chống các tệ nạn xã hội; tăng cường công tác đầu tư xây dựng và quản lý đô thị, chỉnh trang diện mạo đô thị khang trang, hiện đại”, ông Hà nêu rõ

Trong lĩnh vực GD-ĐT, năm 2008, quận có 4 trường đạt chuẩn quốc gia thì đến nay có 36 trường đạt chuẩn quốc gia Trong 10 năm qua, quận Cầu Giấy đã tập trung quyết liệt xây dựng thương hiệu về giáo dục có chất lượng với thành tích 9 năm đứng đầu TP, liên tục là đơn vị dẫn đầu TP về kết quả thi vào lớp 10-THPT

Bên cạnh đó, việc chi trả chế độ cho đối tượng chính sách và xã hội kịp thời, đảm bảo đúng quy định Hàng năm, tiến hành chi trả trợ cấp cho 23.000 lượt đối tượng chính sách người có công với số tiền 34 tỷ đồng và 15.176 lượt đối tượng bảo trợ xã hội với số tiền 6,8 tỷ đồng, số tiền chi trả cho đối tượng chính sách và xã hội từ năm 2010 đến nay là hơn 400 tỷ đồng; xây dựng được 8 căn nhà tình nghĩa với tổng số tiền là 1.909 triệu đồng và sửa chữa 62 nhà với số tiền là 1.571 triệu đồng cho đối tượng chính sách người có công

Trong 10 năm qua, quận Cầu Giấy đã giảm được 556 hộ nghèo đạt 125% kế hoạch của TP, đến nay quận không còn hộ nghèo trên địa bàn; hàng năm, quận tổ chức ngày hội hướng nghiệp, hỗ trợ giải quyết việc làm bình quân bình quân 5.000 lao động/năm Công tác vận động đóng góp Quỹ bảo trợ trẻ em của quận luôn hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu TP giao Liên tục từ năm 2008 đến nay chỉ tiêu này luôn vượt kế hoạch và đạt mức thu trong top đầu của TP, với tổng số tiền 15.003 triệu đồng (đạt 436% so với kế hoạch được giao)

Có thể thấy, những con số này là kết quả của rất nhiều sự nỗ lực trong công tác quản lý hộ nghèo, các chính sách hỗ trợ, giúp đỡ người dân xóa đói, giảm

II CÁC CHÍNH SÁCH THỰC HIỆN QUẢN LÝ HỘ NGHÈO

Mặc dù đã đạt được kết quả vô cùng đáng mừng, mỗi một cơ sở, địa phương vẫn luôn luôn cần chú trọng công tác quản lý hộ nghèo Bởi lẽ, không quản lý chặt chẽ thì với hoạt động kinh tế của nước ta hiện nay, hoàn toàn có thể xảy ra trường hợp tái nghèo Một số những chính sách, giảm pháp quản lý hộ nghèo, giảm nghèo bền vững như sau:

Thứ nhất: Đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức

các cấp, các ngành và nhân dân nhằm xác định rõ mục đích, ý nghĩa đối với công tác giảm nghèo, nâng cao mức sống cho nhân dân trong những năm tới; Kịp thời thông tin tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với mọi cấp, mọi ngành, mọi tầng lớp nhân dân nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức

Biểu dương, khuyến khích kịp thời các cá nhân, hộ gia đình đầu tư sản xuất kinh doanh tự vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng cho bản thân và gia đình

Cá nhân, tập thể có thành tích trong công tác triển khai, chỉ đạo thực hiện có hiệu quả công tác giảm nghèo, nâng cao mức sống cho nhân dân Kịp thời phê bình những hộ gia đình, cá nhân và những địa phương còn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào nhà nước, không muốn thoát nghèo để hưởng cơ chế, chính sách

Thứ hai: Tổ chức tốt công tác điều tra, rà soát hộ nghèo hàng năm và phân

loại hộ nghèo theo từng nhóm hộ nguyên nhân nghèo để có giải pháp hỗ trợ phù hợp Hàng năm các huyện, thị xã tiến hành việc tổ chức điều tra, rà soát hộ nghèo bảo đảm tính chính xác, dân chủ, công khai, công bằng, có sự tham gia của người dân

Hộ nghèo, hộ cận nghèo cần phải được phân loại từng nhóm nguyên nhân nghèo, bao gồm: Do thiếu tư liệu sản xuất; Do thiếu lao động, thiếu việc làm, thiếu

kiến thức làm ăn, đông người ăn theo; Do già cả đơn thân, ốm đau, bệnh tật, mắc các tệ nạn xã hội,

Trên cơ sở phân loại hộ nghèo theo từng nhóm nguyên nhân, để đề ra các giải pháp trợ giúp như: Ban hành cơ chế hỗ trợ vay vốn, đất sản xuất, phương tiện sản xuất và các tư liệu sản xuất khác; Hỗ trợ học nghề, việc làm, xuất khẩu lao động, hướng dẫn cách làm ăn, khuyến nông, lâm, ngư nghiệp và thủy sản, ; Hỗ trợ bằng các chính sách trợ giúp xã hội của nhà nước, ; Huy động các nguồn lực của cộng đồng và xã hội quyên góp để hỗ trợ làm nhà ở hoặc bằng hình thức tặng

sổ tiết kiệm cho các đối tượng hộ nghèo yếu thế: đơn thân, già cả không nơi nương tựa, trẻ em mồ côi, người tàn tật nặng không tự tạo được việc làm, không có nguồn thu nhập

Thứ ba: Áp dụng công nghệ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và phát triển

kinh tế gắn với khai thác tiềm năng, thế mạnh của từng địa bàn, từng vùng Tập trung đầu tư sản xuất thâm canh và chăn nuôi có quy mô lớn tại các huyện, các xã

có điều kiện về đất đai, tăng cường khai hoang, phục hóa mở rộng diện tích đất sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, công tác khoanh nuôi bảo vệ rừng gắn với các cánh đầu mẫu sản xuất; Xây dựng và nhân rộng các mô hình sản xuất kinh doanh mang lại hiệu kinh tế, giá trị thu nhập cao; Mở rộng và đẩy mạnh phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm, đưa chăn nuôi trở thành ngành sản xuất có thu nhập cao cho người lao động và các hộ dân; Tập trung đầu tư phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm sản, thực phẩm, khoáng sản, vật liệu xây dựng; Phát triển làng nghề mây tre đan xuất khẩu, dệt thổ cẩm, đá mỹ nghệ gắn với dịch vụ du lịch văn hóa truyền thống

Thứ tư: Tăng cường thu hút các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế - xã hội

và có chính sách đủ mạnh để thu hút các doanh nghiệp có quy mô lớn đầu tư

Tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và

cơ cấu nguồn lực lao động, tạo điều kiện tăng nguồn thu ngân sách và người dân tăng thu nhập Trước mắt khuyến khích, thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp tập trung, các cụm công nghiệp đã được quy hoạch; Giải quyết tốt công tác giải phóng mặt bằng, giao đất kịp tiến độ, đồng bộ hệ thống các công trình về giao thông, điện, cấp thoát nước phục vụ cho hoạt động sản xuất của các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, các khu du lịch

Thứ năm: Tổ chức thực hiện tốt các chính sách người có công với cách

mạng, các chương trình mục tiêu hỗ trợ giảm nghèo, an sinh xã hội trên địa bàn và

có chính sách khuyến khích đối với hộ thoát nghèo, xã thoát nghèo Thực hiện có hiệu quả các chính sách hỗ trợ tạo điều kiện để hộ nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập, hỗ trợ về giáo dục, y tế và dinh dưỡng, nhà ở, trợ giúp pháp lý, văn hoá, thông tin, xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, đẩy lùi các tệ nạn xã hội trên địa bàn; Thực hiện tốt chính sách người có công, đảm bảo 100% gia đình người có công có mức sống ngang bằng hoặc cao hơn mức sống của dân cư nơi cư trú và trợ cấp cho đối tượng bảo trợ xã hội theo quy định của của Chính phủ; Đối với các huyện nghèo, xã nghèo thực hiện đầy đủ, kịp thời Nghị quyết 30a, Quyết định 293/ QĐ-TTg (nay là Quyết định 275/QĐ-TTg), Quyết định 56, Chương trình 135 Tăng cường quản lý, sử dụng có hiệu quả các chương trình, dự án của Chính phủ

và hỗ trợ của các tổ chức, doanh nghiệp

Thứ sáu: Huy động mọi nguồn lực để từng bước đầu tư hoàn thiện hệ thống

kết cấu hạ tầng như điện, đường giao thông, trường học, trạm y tế, nước sinh hoạt, các công trình văn hóa, thể thao và các công trình hạ tầng khác phục vụ cho sản xuất và đời sống dân sinh Trong đó, đặc biệt ưu tiên đầu tư hệ thống hạ tầng ở các

xã đặc biệt khó khăn vùng miền Tây về điện, giao thông, thủy lợi, trường học, trạm

y tế, nước sinh hoạt,

Thứ bãy: Dạy nghề gắn với giải quyết việc làm và xuất khẩu lao động cho

người lao động Thực hiện nghiêm túc phân luồng học sinh trung học cơ sở, trung

học phổ thông theo Chỉ thị số 10 của Bộ Chính trị gắn với điều tra, khảo sát nhu cầu học nghề của người lao động, nhu cầu sử dụng lao động, gắn kết các cơ sở đào tạo dạy nghề với các doanh nghiệp để bố trí việc làm sau đào tạo; Tăng cường dạy nghề, nâng cao trình độ kỹ thuật cho lao động trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, nuôi trồng, khai thác, chế biến thủy sản

Nâng cao chất lượng đào tạo nghề với đào tạo ngoại ngữ cho người lao động, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong tỉnh, trong nước và xuất khẩu lao động, nhất là các thị trường có thu nhập cao

Thứ tám: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, năng lực quản lý nhà

nước các cấp, các ngành Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo gắn với phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao mức sống cho nhân dân Các cấp ủy Đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu và các nhiệm vụ nhằm đẩy nhanh tiến độ giảm nghèo và nâng cao mức sống cho nhân dân; Tăng cường củng cố, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, hệ thống chính trị cơ sở đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và tổ chức hiện các chế độ, chính sách của Đảng và Nhà nước; Tăng cường công tác vận động quần chúng, khơi dậy ý chí chủ động, tự lực, tự cường vươn lên của người nghèo, xây dựng đời sống văn hóa, kinh tế - xã hội

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát gắn với sơ kết, tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm, làm tốt công tác thi đua khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc

KẾT LUẬN

Kết quả phân tích đã chỉ ra được những thành tích to lớn của công tác quản

lý hộ nghèo quận Cầu Giấy cũng như đưa ra những giải pháp tăng cường thực hiện chính sách quản lý nhằm giảm nghèo bền vững Nước Việt Nam ta là một nước xã hội chủ nghĩa có định hướng theo cơ chế thị trường, Đảng và nhà nước ta luôn luôn

nỗ lực nâng cao, phát triển đời sống của toàn thể nhân dân chứ không của riêng nhóm nhỏ, lẻ nào Mỗi một quận, huyện, mỗi một phường, xã, địa phương luôn tin theo và thực hiện tốt những chỉ thị của Đảng và nhà nước sẽ góp phần làm cho cuộc sống nhân dân ngày càng phát triển bền vững, sâu rộng, đất nước ngày càng tươi đẹp, văn minh