Cơ sở văn hóa việt nam triết lí âm dương là gì triết lí âm dương có quan hệ như thế nào đến tính cách người việt

Lối tư duy tổng hợp mọi yếu tố, lối sống ổn định có quan hệ tốt với hết thảy mọi người dẫn đến xu hướng trọng sự cân đối hài hòa trong ngôn từ – một biểu hiện khác của tính biểu trưng..

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM

KHOA DU LỊCH VÀ ẨM THỰC

BÀI TẬP CÁ NHÂN HỌC PHẦN

CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

Đề tài:

Giảng viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Đình Tình Người thực hiện: Trương San San Lớp:12DHAV06

TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 10 NĂM 2022

LỜI CẢM ƠN

Em tên Trương San San, em xin cảm ơn đến tới thầy đã giúp em hiểu hơn về văn hóa Việt Nam, tiếp thu được những kiến thức mới lạ Điều

đó làm em thêm yêu quý, trân trọng những nứt đẹp của văn hóa từ cha ông đã để lại trong khi học môn Cơ sở văn hóa Việt Nam.

TP Hồ Chí Minh, ngày 24 tháng 10 năm 2022

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

TPHCM, ngày … tháng … năm 2022

(Ký và ghi rõ họ tên)

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 6

PHỤ LỤC 7

CÂU 1: TRIẾT LÍ ÂM DƯƠNG LÀ GÌ? TRIẾT LÍ ÂM DƯƠNG CÓ QUAN HỆ NHƯ THẾ NÀO ĐẾN TÍNH CÁCH NGƯỜI VIỆT? 8

1.1 Triết lí âm dương là gì? 8

1.2 Triết lí âm dương có quan hệ như thế nào đến tính cách người Việt? 8

CÂU 2: NGŨ HÀNH LÀ GÌ? TRÌNH BÀY ỨNG DỤNG NGŨ HÀNH TRONG ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT NAM? 9

2.1 Ngũ hành là gì? 9

2.2 Ngũ hành trong đời sống người Việt 9

CÂU 3: ANH CHỊ HÃY PHÂN TÍCH ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ VIỆT NAM 14

3.1 Đặc trưng cơ bản của nghệ thuật ngôn từ Việt Nam 14

CÂU 4: ANH CHỊ HÃY TRÌNH BÀY TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN, TÍN NGƯỠNG THỜ THẦN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM NÊU Ý NGHĨA CỦA CÁC LOẠI HÌNH NÀY VỚI ĐỜI SỐNG XÃ HỘI 15

4.1 Tín ngững thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng thờ thần của người Việt Nam 15

4.2 Ý nghĩa của các loại hình này với đời sống xã hội 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

PHỤ LỤC

Hình 2.2

CÂU 1: TRIẾT LÍ ÂM DƯƠNG LÀ GÌ? TRIẾT LÍ ÂM DƯƠNG CÓ QUAN HỆ NHƯ THẾ NÀO ĐẾN TÍNH CÁCH NGƯỜI VIỆT?

1.1 Triết lí âm dương là gì?

Triết lí âm dương là sản phẩm trừu tượng hóa từ ý niệm và ước mơ của cư dân nông nghiệp về sự sinh sản của hoa màu và con người

Từ hai cấp đối lập gốc “mẹ–cha” và “đất–trời” người xưa dần dần suy

ra hàng loạt cặp đối lập như những thuộc tính của âm dương Triết lí âm dương có hai quy luật, đó là:

 Quy luật về thành tố : không có gì hoàn toàn dương hoặc

hoàn toàn âm, trong âm có dương và trong dương có âm

 Quy luật về quan hệ : âm và dương luôn gắn bó mật thiết

với nhau và chuyển hóa cho nhau: âm cực sinh dương, dương cực sinh âm

1.2 Triết lí âm dương có quan hệ như thế nào đến tính cách người Việt?

Triết lí âm dương và tính cách người Việt:

Tư duy lưỡng hợp bộc lộ rất rõ nét qua khuynh hướng cặp đôi xuất hiện ở khắp nơi, từ tư duy đến lối sống, dấu vết cổ xưa đến thói quen hiện đại Ở người Việt Nam, tư duy lưỡng phân lương hợp bộc lộ rất đậm nét qua khuynh hướng cặp đôi ở khắp nơi: từ tư duy sống, từ các dấu vết cổ xưa đến những thói quen hiện đại

Chính nhờ lối tư duy từ trong máu thịt mà người Việt Nam có lối sống quân bình Trong cuộc sống, gắng không làm mất lòng ai; trong việc

ăn ở, gắng giữ sự hài hòa trong âm dương trong cơ thể và hài hòa với môi trường tự nhiên

Chính triết lí quân bình âm dương này tạo ra ở người Việt khả năng thích nghi caovới mọi hoàn cảnh ( lối sống linh hoạt), dù khó khăn đén đâu cũng không chán nản Người Việt nam là dân tộc sống vì tương lai (tinh thần lạc quan): thời trẻ khổ thì tin rằng về già sẽ sướng ( Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời ) Một ví dụ điển

hình cho tinh thần lạc quan kì lạ đó là bài ca dao miền Trung và mười quả trứng

CÂU 2: NGŨ HÀNH LÀ GÌ? TRÌNH BÀY ỨNG DỤNG NGŨ HÀNH TRONG ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT NAM?

2.1 Ngũ hành là gì?

Ngũ hành là một thuyết nói về 5 yếu tố hình lên vạn vật, gồm kim, mộc, thủy hỏa, thổ Chúng luôn có tác động qua lại lẫn nhau Yếu tố này tạo ra yếu tố khác, cứ thế luân chuyển thành một vòng tuần hoàn không ngừng nghỉ

Thuyết Ngũ hành theo thuyết duy vật cổ đại có 5 vật chất tạo nên thế giới, có sự tương sinh, tương khắc với nhau bao gồm:

 Nước (hành Thủy)

 Đất (hành Thổ)

 Lửa (hành Hỏa)

 Cây cối (hành Mộc)

 Kim loại (hành Kim)

2.2 Ngũ hành trong đời sống người Việt.

Thuyết ngũ hành được áp dụng rất nhiều trong đời sống Và dưới đây

là một số ví dụ điển hình cơ bản nhất

Phong thủy.

Phong thủy là một trong những ứng dụng cơ bản nhất của thuyết ngũ hành Cách bài trí bố cục phong thủy theo ngũ hành, làm sao cho mảnh đất và ngôi nhà nhiều vượng khí Như vậy gia chủ sẽ an nhiên một đời, gia đình no ấm thuận hòa, làm ăn đại cát đại lợi… Nếu như không theo ngũ hành nhẹ thì gia đình không hòa thuận, công việc không thuận lợi Nếu rơi vào vị trí đất xấu hơn có thể gây

ra hiệu quả đáng tiếc Đó là theo phong thủy, có người tin có người không Quyết định là ở mỗi người Các cụ vẫn có câu: Có thờ có thiêng, có kiêng có lành là vậy

Xem tuổi lập gia đình.

“Trai khôn dựng vơ, gái lớn gả chồng” Đó là câu nói đề cập đến việc lập gia đình khi đến tuổi Nhưng trước khi tiến đến hôn nhân, người

ta thường đi xem tuổi đôi trai gái xem có hợp mệnh hợp tuổi không? Việc xem tuổi vợ chồng chủ yếu dựa vào tuổi, mệnh Mệnh chính là dựa vào ngũ hành tương sinh, tương khắc

Việc xem tuổi mất rất nhiều thời gian, đối chiếu ngày, tháng, năm sinh… xem có hợp hay không? Để không phải mất thời gian, khi yêu nhau các bạn trẻ nhớ xem tuổi có hợp không nhé Nói thế thôi, tình yêu mà đâu có phân biệt gì đâu, mình yêu thì chỉ biết là yêu thôi

Thuyết ngũ hành trong y học cổ truyền.

Từ xa xưa, người ta đã coi các cơ quan trong cơ thể là một hành, thế mới có câu lục phủ ngũ tạng là vậy Để cơ thể được khỏe mạnh, cần

có sự tác động qua lại giữa các cơ quan, để duy trì sự cân bằng Nếu tạng nào khắc chế quá mãnh liệt thì phải điều hòa lại ngay

Người ta phân chia các hành theo cơ quan như sau:

+ Tâm hỏa

+ Can mộc.

+ Tỳ thổ

+ Phế kim

+ Thận thủy

Các quy luật về ngũ hành vẫn được áp dụng trong chính cơ thể của chúng ta Các thầy thuốc sẽ dựa vào

sự cân bằng của ngũ hành trong cơ thể để chữa bệnh

Cơ quan nào có vấn đề gì cần khắc phục ngay, để càng lâu sẽ dẫn đến sự mất cân bằng Điều này là cực kỳ nguy hiểm

CÂU 3: ANH CHỊ HÃY PHÂN TÍCH ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ VIỆT NAM

3.1 Đặc trưng cơ bản của nghệ thuật ngôn từ Việt Nam

× Nghệ thuật ngôn từ Việt Nam có tính biểu trưng cao Tính biểu trưng thể hiện ở xu hướng khái quát hóa, ước lệ hóa, công thức hóa với những cấu trúc cân đối, hài hòa

Lối tư duy tổng hợp mọi yếu tố, lối sống ổn định có quan hệ tốt với hết thảy mọi người dẫn đến xu hướng trọng sự cân đối hài hòa trong ngôn từ – một biểu hiện khác của tính biểu trưng Tính cân xứng là một đặc tính rất điển hình của tiếng Việt

× Nghệ thuật ngôn từ Việt Nam là nó rất giàu chất biểu cảm – sản phẩm tất yếu của một nền văn hóa trọng tình cảm

Về mặt từ ngữ, chất biểu cảm này thể hiện ở chỗ các từ, bên cạnh yếu tố gốc mang sắc thái nghĩa trung hòa, thường có rất nhiều biến thể với những sắc thái nghĩa biểu cảm Các từ láy mang sắc thái biểu cảm mạnh cũng rất phổ biến trong tiếng Việt Về mặt ngữ pháp, tiếng Việt sử dụng rất nhiều các hư từ có sắc thái biểu cảm cũng góp phần quan trọng trong việc tăng cường hệ thống các phương tiện biểu cảm cho tiếng Việt

× Nghệ thuật ngôn từ Việt Nam còn có đặc điểm là tính động và linh hoạt.

Tính động, linh hoạt này trước hết bộc lộ ở hệ thống ngữ pháp Ngữ pháp của các ngôn ngữ phương Tây là ngữ pháp hình thức, còn ngữ pháp Việt Nam là ngữ pháp ngữ nghĩa Còn trong tiếng Việt thì tùy theo ý đồ của người nói mà anh ta có thể diễn đạt, không diễn đạt hay diễn đạt nhiều lần một ý nghĩa ngữ pháp nào đó Chính vì linh hoạt như vậy mà tiếng Việt có khả năng diễn đạt khái quát rất cao Tính động, linh hoạt của ngôn từ Việt Nam còn bộc lộ ở chỗ trong lời nói, người Việt rất thích dùng cấu trúc động từ: trong một câu có bao nhiêu hành động thì có bấy nhiêu động từ

CÂU 4: ANH CHỊ HÃY TRÌNH BÀY TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN, TÍN NGƯỠNG THỜ THẦN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM NÊU Ý NGHĨA CỦA CÁC LOẠI HÌNH NÀY VỚI ĐỜI SỐNG XÃ HỘI.

4.1 Tín ngững thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng thờ thần của người Việt Nam

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là một trong những phong tục tập quán của dân tộc Việt Nam Thờ cúng tổ tiên (hay Đạo Ông Bà) là tục lệ thờ cúng những người đã chết, đặc biệt là tổ tiên Tục lệ này trở thành nét đặc trưng của nền văn hóa Châu Á.

Thờ cúng ngày tang lễ

Đám tang hay đám ma, lễ tang, tang lễ, tang ma là một trong

những phong tục tập quán, nét văn hóa quan trọng của dân tộc Việt Nam Bao gồm nhiều quy trình thể hiện lòng thương tiếc và sự tôn trọng của những người đang sống thực hiện đối với người vừa chết Tang ma là việc đại sự.

Ngày cúng giỗ

Trong tục thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam, người Việt coi trọng việc cúng giỗ vào ngày mất (còn gọi là kỵ nhật) thường được tính theo âm lịch.

Họ tin rằng đó là ngày con người đi vào cõi vĩnh hằng Không chỉ ngày giỗ, việc cúng tổ tiên còn được thực hiện đều đặn vào các ngày mồng một (còn gọi là ngày sóc), ngày rằm (còn gọi là ngày vọng), và các dịp lễ Tết khác trong một năm như: Tết Nguyên Đán, Tết Hàn thực, Tết Trung thu, Tết Trùng cửu, Tết Trùng nhập…

Theo tín ngưỡng thờ cúng thì những khi trong nhà có việc quan trọng như dựng vợ gả chồng, sinh con, làm nhà, đi xa, thi cử… người Việt cũng dâng hương, làm lễ cúng tổ tiên để báo cáo và để cầu tổ tiên phù hộ, hay để tạ ơn khi công việc thành công Bản chất việc thờ cúng tổ tiên của người Việt là từ niềm tin người sống cũng như người chết đều có sự liên hệ mật thiết và hỗ trợ nhau Con cháu thì thăm hỏi, khấn cáo tiền nhân Tổ tiên thì che chở, dẫn dắt hậu thế nên việc cúng giỗ là thực hiện mối giao lưu giữa cõi dương và cõi âm.

Đây là một lễ vô cùng quan trọng, bởi nhớ đến ông bà tổ tiên là đã thể hiện lòng thành kính với vong linh người đã khuất, không phụ thuộc vào việc làm giỗ lớn hay nhỏ Chỉ với chén nước, quả trứng, nén hương cũng giữ được đạo hiếu.

Một số loại bàn thờ chính: bàn thờ tổ tiên, bàn thờ vọng, bàn thờ bà

cô ông mãnh, bàn thờ người mới chết.

Sùng bái tự nhiên là giai đoạn tất yếu trong quá trình phát triển của con người Với người Việt Nam bằng nghề lúa nước, thì sự gắn bó với

tự nhiên lại càng lâu và bền chặt Việc đồng thời phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau của tự nhiên dẫn đến hậu quả trong lĩnh vực nhận thức là lối tư duy tổng hợp, và trong lĩnh vực tính ngưỡng là tín ngưỡng đa thần Chất âm tính của văn hóa nông nghiệp dẫn đến hậu quả trong quan hệ xã hội là lối sống thiên về tình cảm, trọng nữ và trong tín ngưỡng là tình trạng các nữ thần chiếm ưu thế Và vì cái đích mà người nông nghiệp hướng tới là sự phồn thực, cho nên nữ thần của ta không phải là các cô gái trẻ đẹp, mà các bà mẹ, các mẫu Tục thờ mẫu đã trở thành một tín ngưỡng Việt Nam điển hình.

4.2 Ý nghĩa của các loại hình này với đời sống xã hội

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là quan niệm về sự tồn tại của những linh hồn và mối liên hệ giữa người đã khuất và người sống bằng đấng

vô hình hiện hữu trong cuộc sống dõi theo con cháu và đem lại phước lộc, tài thọ cho họ.

Trải qua sự luân chuyển và biến cố của lịch sử, nhiều tín ngưỡng dân gian đã gặp phải thời kì khó khăn khi bị quy kết là “mê tín dị đoan” thế nhưng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên vẫn tồn tại trong tiềm thức của mỗi người dân Việt.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mang một ý nghĩa hết sức quan trọng đối với dân tộc Việt Nam Thông qua phong tục này, nó không chỉ thể hiện ý thức luôn hướng về nguồn cội, bày tỏ lòng hiếu thảo mà còn mang giá trị về mặt tâm linh.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên mang ý nghĩa bày tỏ sự biết ơn luôn hướng về cội nguồn của mỗi người, với cội nguồn dân tộc.

Theo quan niệm truyền thống, tổ tiên trước hết là những người cùng chung huyết mạch như ông bà, cha mẹ… là những đã sinh thành ra ta.

Không chỉ vậy, tổ tiên còn là những bậc anh hùng có công bảo vệ làng xóm, đất nước, đánh đuổi giặc ngoại xâm.

Có thể kể đến như Trần Hưng Đạo được tôn thờ là là người cha của dân tộc, được thực hiện tín ngưỡng thờ cúng giỗ vào tháng 8 âm lịch hàng năm.

Trong tiềm thức của người Việt Nam tổ tiên còn là Mẹ Âu Cơ, là những vị Vua Hùng những người đã kiến tạo nên nước non và nguồn cội sinh ra các dân tộc Việt Nam

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Triết lí âm dương là gì?

https://ngotoc.vn/Van-hoa-Doi-song/ban-ve-triet-li-am-duong-va-tinh-cach-nguoi-viet-711.html

Ngũ hành là gì? Ứng dụng ngũ hành trong đời sống người Việt Nam https://xemhuongnha.edu.vn/ngu-hanh-va-ung-dung-cua-no-trong-doi-song/

Đặc trưng cơ bản của nghệ thuật ngôn từ Việt Nam

http://ditichlichsu-vanhoahanoi.com/co-so-van-hoa-viet-nam/van-hoa-to-chuc-doi-song-ca-nhan/van-hoa-giao-tiep-va-nghe-thuat-ngon-tu/

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng thờ thần của người Việt Nam và ý nghĩa https://vndoc.com/y-nghia-cua-tin-nguong-tho-cung-to-tien-cua-nguoi-viet-2908