Ở nước ta có số ít là lễ hội truyền thống quốc gia, ví như: Lễ hội Đền Hùng, lễ hội chùa Hương, lễ hội Đền Gióng …và lễ hội truyền thống vùng miền: Lễ hội Trường Yên, hội Lim, lễ hội Phủ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM
KHOA DU LỊCH VÀ ẨM THỰC
BÀI PHẢN BIỆN MÔN: MARKETING DU LỊCH
Đề tài:
CÓ QUAN ĐIỂM CHO RẰNG VIỆC ĐƯA VĂN HOÁ - LỄ HỘI VÀO KHAI THÁC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH LÀM ẢNH HƯỞNG VÀ MẤT ĐI NHỮNG GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG (ĐỒNG Ý)
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Phúc Hùng
Nhóm thực hiện: 5 Lớp: 11DHQTDVLH4
Họ tên thành viên nhóm:
1 Lê Ngọc Như Quỳnh MSSV: 2024200418
2 Nguyễn Thị Thùy Linh MSSV: 2024200042
3 Bùi Quế Liên MSSV: 2024200115
4 Nguyễn Trần Minh Thư MSSV: 2024200072
5 Thiều Thị Quỳnh MSSV: 2024209223
6 Nguyễn Thị Ngọc Hân MSSV: 2024209322
7 Trần Phạm Bích Hằng MSSV: 2024200145
TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11 NĂM 2021
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM
KHOA DU LỊCH VÀ ẨM THỰC
BÀI PHẢN BIỆN MÔN: MARKETING DU LỊCH
Đề tài:
CÓ QUAN ĐIỂM CHO RẰNG VIỆC ĐƯA VĂN HOÁ - LỄ HỘI VÀO KHAI THÁC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH LÀM ẢNH HƯỞNG VÀ MẤT ĐI NHỮNG GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG (ĐỒNG Ý)
Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Phúc Hùng
Nhóm thực hiện: 5 Lớp: 11DHQTDVLH4
Họ tên thành viên nhóm:
1 Lê Ngọc Như Quỳnh MSSV: 2024200418
2 Nguyễn Thị Thùy Linh MSSV: 2024200042
3 Bùi Quế Liên MSSV: 2024200115
4 Nguyễn Trần Minh Thư MSSV: 2024200072
5 Thiều Thị Quỳnh MSSV: 2024209223
6 Nguyễn Thị Ngọc Hân MSSV: 2024209322
7 Trần Phạm Bích Hằng MSSV: 2024200145
TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11 NĂM 2021
Trang 3BẢNG ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HOÀN THÀNH CÔNG VIỆC CỦA CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM 23
STT HỌ VÀ TÊN MÃ SỐ SV NỘI DUNG
PHỤ TRÁCH
MỨC ĐỘ HOÀN THÀNH
XÁC NHẬN
1 Lê Ngọc Như Quỳnh 2024200418
Sự lúng túng trong công tác chỉ đạo quản
lý hướng dẫn của địa phương Việc tổ chức
lễ hội nghiêng về lợi ích kinh tế, do đó ý nghĩa văn hóa tinh thần mờ nhạt (soạn cùng Quế Liên), chỉnh word, tham gia thuyết trình, soạn câu hỏi
100% Đã xác
nhận
2 Nguyễn Thị Thùy Linh 2024200042
Những hiện tượng xảy ra trong các lễ hội, tham gia thuyết trình, soạn câu hỏi
100% Đã xác
nhận
3 Bùi Quế Liên 2024200115
Sự lúng túng trong công tác chỉ đạo quản
lý hướng dẫn của địa phương Việc tổ chức
lễ hội nghiêng về lợi ích kinh tế, do đó ý nghĩa văn hóa tinh thần mờ nhạt (soạn cùng Như Quỳnh), soạn câu hỏi
100% Đã xác
nhận
4 Nguyễn Trần Minh Thư 2024200072 Ý thức thực hiện nếp
sống văn minh tại di tích, danh thắng và đặc biệt là khi tham
100% Đã xác
nhận
Trang 4gia lễ hội của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế, tham gia thuyết trình, soạn câu hỏi
5 Thiều Thị Quỳnh 2024209223
Bổ sung và chỉnh sửa nội dung, thảo luận câu hỏi
100% Đã xác
nhận
6 Nguyễn Thị Ngọc Hân 2024209322
Bổ sung và chỉnh sửa nội dung, thảo luận câu hỏi
100% Đã xác
nhận
7 Trần Phạm Bích Hằng 2024200145
Khái niệm văn hoá lễ hội, Khái niệm về giá trị truyền thống, thảo luận câu hỏi
100% Đã xác
nhận
Trang 5Khái niệm văn hoá lễ hội:
Lễ hội là một sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng, thường có liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo Trong lễ hội phần lễ là phần gốc rễ chủ đạo, phần hội là phần phát sinh tích hợp
Khái niệm về giá trị truyền thống:
Giá trị truyền thống là những cái tốt đẹp mang ý nghĩa tích cực Chính những giá trị này tạo nên bản sắc của từng dân tộc, nó được truyền lại cho thế hệ sau
và sẽ được bảo vệ, duy trì, bổ sung và phát triển
Giá trị truyền thống tiêu biểu cho bản sắc của một dân tộc Tuy nhiên, giá trị truyền thống cũng biến đổi chứ không hoàn toàn bất biến Sự biến đối đó diễn
ra nhanh hay chậm là tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó, quan trọng nhất là điều kiện kinh tế, xã hội
Việt Nam là đất nước có nền văn hóa đa dạng, theo số liệu thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện nay cả nước có 7966 lễ hội bao gồm: Loại hình lễ hội Số lượng Tỉ lệ %
Lễ hội dân gian 7039 88,36
Lễ hội lịch sử 332 4,17
Lễ hội tôn giáo 544 6,83
Lễ hội du nhập từ nước ngoài 10 0,13
Lễ hội khác 41 0,51
Như vậy, với gần 8000 lễ hội, trung bình mỗi ngày có 22 lễ hội diễn ra tại VN Tuy nhiên, nhìn vào con số thống kê theo một khía cạnh khác, chúng ta dễ dàng nhận thấy lễ hội dân gian chiếm đa số với 88,36% (tương đương với 7039 lễ hội) Ở nước ta có số ít là lễ hội truyền thống quốc gia, ví như: Lễ hội Đền Hùng, lễ hội chùa Hương, lễ hội Đền Gióng …và lễ hội truyền thống vùng miền: Lễ hội Trường Yên, hội Lim, lễ hội Phủ Giày còn lại đa phần là lễ hội dân gian trong phạm vi làng quê Mặt khác, vào thời điểm hiện nay, sau khi được phục hồi đa phần các lễ hội đều có tính chất tẻ nhạt, đơn điệu do chỉ được phục dựng theo trí nhớ và vận dụng kinh nghiệm tổ chức từ nơi khác Nếu như trước kia ở mỗi vùng miền, thậm chí mỗi làng, lễ hội có nét riêng theo kiểu người xưa nói “Trống làng nào làng nấy đánh, thánh làng nào làng ấy thờ”
Trang 6Nhưng giờ đây, sự đa dạng ngày càng mất đi, lễ hội đang đứng trước nguy cơ nhất thể hóa, đơn điệu hóa cả về mặt nghi lễ và cả ở nội dung các trò chơi dân gian Ví dụ điển hình cho tình trạng này là sự xuất hiện phổ biến của diễn xướng quan họ trong các lễ hội Hiện nay, không chỉ giới hạn ở vùng Kinh Bắc; việc ban tổ chức thuê, mời các nghệ nhân quan họ đến biểu diễn trong các lễ hội miền Bắc là điều chúng ta đều nhận thấy Điều này lặp đi lặp lại trong nhiều
lễ hội sẽ gây ra tình trạng nhàm chán đối với khách tham dự, khiến khách du lịch vắng dần Thêm vào đó, việc vay mượn kịch bản lễ hội, trùng lặp của các trò chơi dân gian , sự can thiệp mạnh mẽ của chính quyền trong tổ chức và vận hành lễ hội … cũng góp phần gia tăng tình trạng đơn điệu hóa lễ hội
Những năm gần đây, các lễ hội truyền thống có xu hướng biến đổi, làm nảy sinh nhiều hiện tượng phức tạp Hiện nay, trước tác động của nhiều yếu tố, như
cơ chế thị trường, sự phát triển của truyền thông, du lịch…, các lễ hội truyền thống ở nước ta có nhiều biến đổi
- Những hiện tượng xảy ra trong các lễ hội:
Đa phần các lễ hội là đời sống văn hóa tinh thần của người dân, là tập quán, là cuộc sống của họ Có những lễ hội vốn chỉ quy mô nhỏ, sau này được nâng tầm lên, được tổ chức lại, có kịch bản và đưa thêm vào đó các sự kiện văn hóa khác Bởi thế, việc đưa thêm các sự kiện không gắn với đặc trưng lễ hội của từng vùng miền dẫn đến sự na ná giống nhau, rồi “lai căng” đi, kéo theo là sự tốn kém không cần thiết Nhìn vào số lượng, có thể thấy lễ hội dân gian ở nước ta rất đa dạng, phong phú, nhưng hiện nay xu hướng đồng dạng hóa lễ hội đang trở nên phổ biến và điều này đã khiến cho lễ hội mất dần tính đặc trưng Chắc chắn không khách du lịch nào muốn tham dự tour du lịch lễ hội khi biết chắc lễ hội đó không khác gì các lễ hội mà mình đã biết, đã dự
Ở nhiều nơi trong thời gian diễn ra lễ hội đã bị “biến tướng” lạm dụng quá mức khiến cho không gian chợ búa thương mại lấn át không gian văn hóa, làm xấu
đi hình ảnh đẹp của di tích và lễ hội
Tổ chức tràn lan, thiếu chọn lọc nên có hội đông mà không vui, tiền thu được thì có thể nhiều nhưng lợi ích văn hóa thì ít thấy Nhiều người đi hội chỉ chăm chăm cúng lễ, khấn vái…, thậm chí cướp lộc “thánh” chứ không mấy quan tâm
Trang 7tới lịch sử lễ hội và ý nghĩa ngày tưởng nhớ, tôn vinh các vị thánh (thần) có công với hậu thế Có nơi xảy ra tình trạng “chặt chém” các loại dịch vụ đối với khách du lịch Việc đưa văn hóa lễ hội vào kinh doanh du lịch còn nhiều hạn chế gây bức xúc dư luận là tình trạng thương mại hóa lễ hội; năng lực tổ chức chưa đạt yêu cầu làm cho lễ hội lệch lạc, biến chất; nạn mê tín dị đoan, bói toán, cướp giật, ăn xin; những hành vi thực hành tín ngưỡng thái quá trong lễ hội của nhân dân gây ảnh hưởng tới mỹ quan di tích, làm giảm đi tính tôn nghiêm và những nét đẹp văn hóa trong hoạt động lễ hội
Không ít những hiện tượng thiếu lành mạnh xuất hiện tại một số lễ hội đã làm phiền lòng du khách như dịch vụ khấn thuê, xóc thẻ, bán ấn, chèo kéo khách tham gia trò chơi cá cược, nâng giá dịch vụ tùy tiện và điều đáng lo ngại nhất
là sự phai mờ, xói mòn những giá trị, bản sắc của các lễ hội truyền thống Những dịch vụ ăn theo lễ hội vẫn còn: đổi tiền lẻ, hoặc các dịch vụ gửi xe, ăn uống “chặt chém” kèm theo cả một hệ thống “cò trọn gói” từ sắm lễ, khấn thuê,
ăn ngủ, đi lại kiêm luôn cả… hướng dẫn viên “tự phong” của một số đông vẫn còn diễn ra Có người còn lợi dụng tín ngưỡng, tâm linh để trục lợi như tạo thêm các không gian thực hành lễ (đặt thêm bàn, chỗ thờ cúng, tổ chức các dịch
vụ, quảng bá đồn thổi những giá trị vừa sai lệch về mặt vật chất, vừa sai lệch về mặt tinh thần) Người ta tự xây thêm những nơi thờ tự để người dân đến đặt lễ nhiều, thu tiền công đức nhiều, họ tự làm các dịch vụ
Nạn bán hàng tràn lan, lấn át di tích đang có nguy cơ trở thành trào lưu khiến
du khách đi dự lễ hội có cảm giác như đi chợ chứ không phải đi lễ hội Hàng hóa, trò chơi bày tràn lan vào cả các điểm của di tích, cảnh chen lấn mua bán rất lộn xộn… Những vụ việc, tai nạn do chen lấn, xô đẩy, mất an toàn vệ sinh thực phẩm ; rồi vấn nạn trộm cắp, cờ bạc, mê tín dị đoan, chèo kéo, “chặt chém” khách gây bức xúc cho du khách, mặc dù đã được cảnh báo, chấn chỉnh, song vẫn tái diễn ở khá nhiều lễ hội
Đốt đồ mã, vàng mã quá giới hạn sinh hoạt tín ngưỡng vẫn còn nhiều tại các di tích, đền, phủ gây ô nhiễm môi trường, lãng phí, nguy cơ hỏa hoạn Vẫn còn hiện tượng khai ấn, phát ấn không đúng với nguồn gốc lịch sử, hồ sơ của di tích
Trang 8- Ý thức thực hiện nếp sống văn minh tại di tích, danh thắng và đặc biệt là khi tham gia lễ hội của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế:
Lễ hội tổ chức thiếu an ninh trật tự, diễn biến phức tạp cả về nội dung và hình thức, phải huy động nhiều công sức, tiền của cho công tác bảo vệ, ổn định trật
tự, gây tốn kém tiền của, công sức; Chính vì nếp sống tùy tiện, thiếu ý thức của một bộ phận du khách và người dân, sự buông lỏng quản lý của cơ quan quản
lý văn hóa và các cấp chính quyền là nguyên nhân gây nên sự xô bồ, mất trật
tự, khiến cho trật tự an toàn chưa đảm bảo, nạn trộm cắp, lừa đảo, ăn xin, ùn tắc giao thông, chen lấn xô đẩy diễn ra khá phổ biến trong các lễ hội và khu di tích danh thắng
Thực tế đã diễn ra nhiều tình huống không đáng có như mất cắp điện thoại, ví tiền, bị rạch túi, bị lừa đảo mua hàng hoặc ép giá, v.v Nhiều vụ tai nạn, va chạm xích mích chỉ từ sự lộn xộn, chật chội của địa hình, địa thế mà có thể dẫn đến thương tật suốt đời hoặc án mạng tại chỗ Điều đáng tiếc xảy ra do cả nguyên nhân từ người đi dự hội, du khách lẫn cơ quan, chính quyền địa phương
Tệ nạn ở các lễ hội, đặc biệt là trong các lễ hội truyền thống tập trung đông người đang gia tăng Những đối tượng cờ bạc thường lợi dụng tâm lý tò mò, cả tin, cầu may và hám lợi của người dân để dụ dỗ cò mồi người đi lễ hội, chèo kéo mồi chài tham gia các trò chơi mang tính chất cá cược, chơi xóc đĩa, đánh bài, đánh cờ thế, thò lò, tung vòng trúng thưởng, hoặc đánh bạc theo hình thức
“bầu, cua, tôm, cá" tại lễ hội Cổ Loa (huyện Đông Anh, Hà Nội) diễn ra trong mồng 5 và mồng 6 tháng Giêng, thậm chí không ít trẻ em cũng tham gia Mùa
lễ hội cũng là mùa cờ bạc ẩn hình bằng nhiều trò vui chơi có thưởng, thu hút nhiều người, được coi như một hình thức tiêu khiển vui vẻ được thua là “lì xì” đầu năm hay “tán lộc”, xua đuổi vận đen để đón năm mới Trò chơi chọi gà, chọi trâu, đấu vật cũng bị mang ra cá cược ở nhiều lễ hội không còn là một trò chơi vui thuần túy
Tệ nạn cờ bạc làm nảy sinh tâm lý cay cú ăn thua, lừa đảo dẫn đến đánh chửi nhau gây mất trật tự an ninh và nét đẹp văn hóa ở các lễ hội, khu danh thắng, di
Trang 9tích Các hình thức cờ bạc trá hình dưới hình thức vui chơi có thưởng và những chiếu bạc công khai tồn tại nhưng cơ quan chức năng còn buông lỏng quản lý Đua thuyền là lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm từ ngày mùng 4 Tết đến mùng 8 Tết Trong đó, lễ hội đua thuyền truyền thống mừng xuân tại đảo
Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi kéo dài trong 5 ngày liên tục
Thế nhưng, nhiều người dân địa phương vẫn còn lợi dụng lễ hội để tổ chức cá
độ, với quan niệm mong may mắn vào đầu năm mới Họ cho rằng nếu thắng cá
độ thì việc làm ăn trong năm mới sẽ gặp nhiều thuận lợi Lãnh đạo huyện Lý Sơn cho rằng, tuy các ngành chức năng đã xử lý nhiều trường hợp nhưng nạn
cá độ đua thuyền vẫn còn diễn ra khi vắng bóng ngành chức năng Điều này đã
và đang làm mất đi vẻ đẹp văn hóa của lễ hội truyền thống có ngần 350 năm của người dân trên đảo
Tệ nạn xã hội tại di tích, lễ hội, dù dưới hình thức công khai hay trá hình, lén lút, giấu giếm đều là “mặt trái” của tổng thể các hoạt động văn hóa và tâm linh xảy ra trong kỳ dịp hoặc thường xuyên, khiến chất lượng và uy tín của lễ hội bị ảnh hưởng, giảm sút, thậm chí tạo nên hiệu ứng tâm lý không tốt cho đối tượng người hành lễ, du khách tham quan (nhất là trong trường hợp chính họ là nạn nhân)
Phát triển nhanh về số lượng và quy mô các tổ chức lễ hội văn hóa, thể thao, du lịch dẫn đến sự lúng túng trong công tác chỉ đạo quản lý hướng dẫn của địa phương Việc tổ chức lễ hội nghiêng về lợi ích kinh tế, do đó ý nghĩa văn hóa tinh thần mờ nhạt:
+ Dâng cúng xa hoa nhưng không có trong truyền thống;
+ Tổ chức lễ hội dài ngày nhưng nội dung sơ sài, thiếu hiệu quả;
+ Ganh đua, phô trương giữa các địa phương về quy mô tổ chức lễ hội Đầu tư kinh phí lớn mà hiệu quả kinh tế xã hội đạt được thì chưa tương xứng; Niềm tin của người dân khi đi lễ tại đình, đền, chùa, miếu, phủ… là cầu bình an cho gia đình Tuy nhiên thời gian qua, từ thực trạng của hoạt động lễ hội, dường như ý nghĩa thiêng liêng đó đã ít nhiều bị suy giảm trước sự xâm lấn của yếu tố xã hội hóa, thương mại hóa và các hiện tượng tiêu cực khác Vấn đề được dư luận quan tâm là, từ đâu dẫn đến sự sai lệch này và cần định hướng
Trang 10văn hóa ứng xử nơi thờ tự, lễ hội như thế nào, để lễ hội giữ được đúng bản sắc, đúng không gian tôn nghiêm và nếp sống văn minh lễ hội được duy trì Việc xã hội hóa lễ hội trong thực tiễn hiện nay cũng còn tồn tại nhiều hiện tượng gây phản hiệu quả Một số trường hợp, do đóng góp lớn, doanh nghiệp chi phối và can thiệp sâu, dẫn đến việc lạm dụng quảng bá quá mức, nặng về thương mại, cắt xén bớt phần lễ hoặc phần hội, vốn là yếu tố chính, đã trở thành quảng cáo trá hình núp bóng lễ hội Sự lệch lạc chính là, tổ chức lễ hội với cái nhìn văn hóa ở góc độ kinh doanh, không chú ý đến việc văn hóa là một giá trị
Ở Hà Nội, nhiều người dân phản ánh, họ phải trả phí trông giữ xe máy cao gấp nhiều lần so với giá thành phố quy định, khi đi lễ ở chùa Trấn Quốc, chùa Quán
Sứ, đền Quán Thánh, di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám ; tại khu vực chùa Phúc Khánh (quận Đống Đa) người dân phải gửi xe máy với giá từ 30.000 đến 40.000 đồng/lượt Còn tại khu vực đền Trần, đền Bảo Lộc (Nam Định), vừa qua người dự hội phải trả từ 30.000 đến 50.000 đồng cho một lượt trông giữ
ô-tô và không hề có vé xe
Tại lễ hội chợ Viềng (Nam Định), du khách phải trả tới 200.000 đồng cho một lượt trông giữ xe Rồi bát phở 200.000 đồng, ly trà đá 50.000 đồng, khiến du khách dè chừng Mới đây, dù ban tổ chức lễ hội chùa Hương thông báo không
có thịt thú rừng như chào mời của các hàng quán, song thực tế, “thịt thú rừng” vẫn hiện diện công khai trong không gian tâm linh của lễ hội, không hề được bảo đảm đã tuân thủ các quy tắc an toàn vệ sinh thực phẩm
Bên cạnh đó, từ tâm lý coi “tháng giêng là tháng ăn chơi”, một số người bỏ bê công việc, mải mê tham dự các lễ hội, dẫn đến sự lãng phí thời gian, tiền bạc không hề nhỏ, thậm chí càng ngày càng mang dấu hiệu mê muội cuồng tín Mồng 8 tháng Giêng năm nào cũng có cả "biển" người cúng dâng sao giải hạn
ở chùa Phúc Khánh (quận Đống Đa, Hà Nội) Khuôn viên chùa không đủ chỗ, người ta tràn cả ra ngoài đường, thậm chí chiếm cả chỗ trên cầu vượt Ngã Tư
Sở, gây ách tắc giao thông nghiêm trọng Nhiều cao tăng và các nhà nghiên cứu phật giáo chỉ ra rằng, dâng sao giải hạn không có trong triết lý nhà phật Hiện nay, nhiều người đang hiểu lầm về vấn đề này và có thể bị lợi dụng Quả thật,