Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa việt nam và những giải pháp để tiếp tục xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay

Lý do chọn đề tài Lý luận và lịch sử về nhà nước và pháp luật cho thấy, nhà nước pháp quyền là một trong những giá trị chung của nhân loại tiến bộ, đề cao pháp luật, thể hiện ước muốn, k

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ LUẬT _

NHÓM 6

TÊN ĐỀ TÀI:

NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỂ TIẾP TỤC XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở

VIỆT NAM HIỆN NAY

TP.HỒ CHÍ MINH, THÁNG 3 NĂM 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ LUẬT _

TÊN ĐỀ TÀI:

NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨAVIỆT NAM

VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỂ TIẾP TỤC XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Nhóm 6:

Thành viên:

1 Võ Hoàng Bảo Ngọc - 2022210264

2 Nguyễn Lý Phương Ngân – 2005211881

3 Võ Hồng Ngọc - 2029210082

4 Hà Nhựt Minh - 2005210917

5 Cao Văn Lượng - 2001215946

6 Nguyễn Hồng Ngọc - 2029212670

7 Đinh Minh Nhã - 2005210209

8 Nguyễn Thị Linh Ngọc – 2001210633

9 Hồ Văn Nghĩa – 2001215980

10 Nguyễn Hồng Ngọc - 2005210207

Giảng viên hướng dẫn:

Cô Nguyễn Thị Thu Trang

TP.HỒ CHÍ MINH, THÁNG 3 NĂM 2023

Lời cảm ơn

“Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trường Đại học Công Nghiệp Thực Phẩm TP.HCM đã đưa môn học Chủ nghĩa xã hội khoa học vào chương trình giảng dạy Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn

-Cô Nguyễn Thị Thu Trang đã dạy dỗ, truyền đạt những kiến thức quý báu cho em trong suốt thời gian học tập vừa qua Trong thời gian tham gia lớp học Chủ nghĩa

xã hội khoa học của cô, em đã có thêm cho mình nhiều kiến thức bổ ích, tinh thần học tập hiệu quả, nghiêm túc Đây chắc chắn sẽ là những kiến thức quý báu, là hành trang để em có thể vững bước sau này

Bộ môn Chủ nghĩa xã hội khoa học là môn học thú vị, vô cùng bổ ích và có tính thực tế cao Đảm bảo cung cấp đủ kiến thức, gắn liền với nhu cầu thực tiễn của sinh viên Tuy nhiên, do vốn kiến thức còn nhiều hạn chế và khả năng tiếp thu thực tế còn nhiều bỡ ngỡ Mặc dù em đã cố gắng hết sức nhưng chắc chắn bài tiểu luận khó có thể tránh khỏi những thiếu sót và nhiều chỗ còn chưa chính xác, kính mong cô xem xét và góp ý để bài tiểu luận của em đươc hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!”

Nhóm 6

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 1

NỘI DUNG 2

I LÝ THUYẾT 2

1.1 Khái niệm nhà nước pháp quyền 2

1.2 Lịch sử nhà nước pháp quyền 3

1.3 Đặc điểm nhà nước pháp quyền 5

II THỰC TIỄN 7

2.1 Đặc điểm cơ bản của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam 7

2.2 Đánh giá và những giải pháp của Đảng 11

III KẾT LUẬN (RÚT RA Ý NGHĨA) 12

3.1 Rút ra ý nghĩa lý luận và thực tiễn 12

3.2 Rút ra ý nghĩa cho bản thân 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Lý luận và lịch sử về nhà nước và pháp luật cho thấy, nhà nước pháp quyền là một trong những giá trị chung của nhân loại tiến bộ, đề cao pháp luật, thể hiện ước muốn, khát vọng của con người về một xã hội dân chủ và bình đẳng Sự ra đời của

mô hình nhà nước này từ nhận thức lý luận đến thực tiễn đã có những tác động tích cực, to lớn không thể phủ nhận với đời sống con người Nhiều quốc gia tùy theo hoàn cảnh lịch sử cụ thể đã kế thừa, vận dụng để xây dựng mô hình nhà nước pháp quyền ở những mức độ khác nhau C Mác, Ph Ăng-ghen và V I Lê-nin trong các tác phẩm kinh điển của mình, mặc dù chưa sử dụng thuật ngữ “nhà nước pháp quyền” nhưng đã xác lập về tư tưởng những giá trị cốt lõi, đặc trưng, đó là nhà nước chuyên chính vô sản, nhà nước kiểu mới hợp hiến, hợp pháp, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân Theo đó, nhà nước không còn là cơ quan “đứng trên

xã hội” mà là nhà nước phục tùng xã hội, “nhà nước không còn nguyên nghĩa”,

“nhà nước nửa nhà nước”; nhân dân không còn là “nhân dân của nhà nước” mà tự quyết định, sáng tạo nên nhà nước, là chủ thể của quyền lực nhà nước Nhà nước xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, mang bản chất giai cấp công nhân, vì con người, giải phóng con người, bảo vệ con người; đồng thời, tổ chức, hoạt động theo pháp luật và quản lý xã hội bằng pháp luật

Trước các vấn đề thời sự đang còn bỡ ngỡ như đã phân tích trên đây, chúng em

chọn đề tài “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và những giải pháp để tiếp tục xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

ở Việt Nam hiện nay” để giải quyết những vấn đề cấp thiết được đặt ra.

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Lý thuyết

- Thực tiễn

NỘI DUNG

1.1 Khái niệm nhà nước pháp quyền

Pháp quyền: Tư tưởng thể hiện quyền lực thống trị của pháp luật trong xã hội

có nhà nước, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội và duy trì trật tự xã hội Hiểu đơn giản, pháp quyền là khi mọi công dân và thể chế trong một quốc gia, nhà nước hoặc cộng đồng đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật như nhau Từ

đó có thể hiểu, nhà nước pháp quyền là nhà nước được tổ chức và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, đó là hệ thống pháp luật dân chủ, phản ánh công lí, phù hợp với quyền tự nhiên của con người

Theo quan niệm chung, nhà nước pháp quyền là nhà nước thượng tôn pháp luật nhà nước hướng tới những vấn đề về phúc lợi cho mọi người, tạo điều kiện cho cá nhân được tự do, bình đẳng, phát huy hết năng lực của chính mình Trong hoạt động của nhà nước pháp quyền, các cơ quan của nhà nước được phân quyền rõ ràng và được mọi người chấp nhận trên nguyên tắc bình đẳng của các thế lực, giai cấp và tầng lớp trong xã hội

Trong giai đoạn hiện nay, cách tiếp cận và những đặc trưng về nhà nước pháp

quyền vẫn có những cách hiểu khác nhau Song, từ những cách tiếp cận đó, nhà nước pháp quyền được hiểu là nhà nước mà ở đó, tất cả mọi công dân đều được giáo dục pháp luật và hiểu biết pháp luật, tuân thủ pháp luật, pháp luật phải đảm bảo tính nghiêm minh, trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, phải có sự kiểm soát lẫn nhau, tất cả vì mục tiêu phục vụ nhân dân.

Ví dụ về nhà nước pháp quyền

Tại Việt Nam, khái niệm “Nhà nước pháp quyền XHCN” lần đầu tiên được nêu

ra tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII (ngày

Recommandé pour toi

Ôn tập môn kế toán quốc tế

Vothuyduy - nônnonono

Suite du document ci-dessous

3

4

29/11/1991) và tiếp tục được khẳng định tại Hội nghị toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII của Đảng năm 1994 cũng như trong các văn kiện khác của Đảng Sau đó, tại các Đại hội lần thứ X và XI của Đảng đã có bước tiến trong nhận thức

về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta

Tại Điều 2 Hiến pháp 2013 khẳng định:

1 Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân

2 Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức

3 Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.”

1.2 Lịch sử nhà nước pháp quyền

Lịch sử nhà nước pháp quyền , phát triển tư tưởng về nhà nước pháp quyền gắn liền với lịch sử hình thành, phát triển tư tưởng về dân chủ, nhân quyền, xác lập quyền làm chủ của người dân, thiết lập, xây dựng và tổ chức hoạt đông của nhà nước; đồng thời loại trừ chuyên chế, độc tài, vô chính phủ dưới mọi hình thức Mầm mống tư tưởng nhà nước pháp quyền xuất hiện từ thời cổ đại và phát triển trong thời cận đại, khi giai cấp tư sản nắm quyền thống trị xã hội Tuy nhiên, nhà nước pháp quyền còn là sản phẩm của thời đại mà giai cấp công nhân đã ý thức được vai trò lịch sử toàn thế giới của mình, vươn lên thành giai cấp thống trị, lãnh đạo xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tổ chức đời sống xã hội theo phương thức sản xuất mới phù hợp với quy luật phát triển của xã hội loài người Nhà nước pháp quyền xác lập phương thức tổ chức, xây dựng và vận hành bộ máy nhà nước do pháp luật quy định; đồng thời thừa nhận tính tối cao của pháp

luật, xác định rõ ràng quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, với hệ thống pháp luật đầy đủ, rõ ràng, minh bạch, thể hiện ý chí và nguyện vọng của công dân để điều chỉnh những quan hệ pháp luật phát sinh trong xã hội, nhất là việc bảo đảm quyền và lợi ích cơ bản, hợp pháp của công dân

Ở Việt Nam, lần đầu tiên, tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII (1-1994), những quan điểm, nội dung về “Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân” được khẳng định trong văn kiện chính thức của Đảng và được bổ sung, phát triển qua các kỳ đại hội, được tổ chức thực hiện trong quá trình đổi mới đất nước Từ đó, lý luận về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta dần dần được định hình, xây dựng và hoàn thiện qua từng giai đoạn phát triển đất nước Đó là việc xác lập nguyên tắc pháp quyền

xã hội chủ nghĩa, coi trọng tính pháp quyền trong tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước Từ nhận thức đúng đắn về giá trị khoa học tổ chức quyền lực của nhà nước pháp quyền, chúng ta đã vận dụng sáng tạo các nguyên tắc cơ bản về tổ chức

để xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Những thành tựu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là điều kiện rất quan trọng để đổi mới kinh tế và các lĩnh vực khác của đời sống xã hội vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước Đại hội xác định những quan điểm, chủ trương, định hướng quan trọng, đưa đất nước ta phát triển vững chắc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hơn Trong đó, quan điểm xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có nhiều nội dung mới được cán bộ, đảng viên, nhân dân và các lực lượng vũ trang quan tâm học tập, nghiên cứu nhằm nâng cao trình độ văn hóa và lý luận; nắm vững, quán triệt và trực tiếp tổ chức thực hiện đưa Nghị quyết Đai hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII vào cuộc sống Lý luận về nhà nước và pháp quyền, nhất là lý luận về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói chung, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ

nghĩa Việt Nam nói riêng là những vấn đề mới, cần nhận thức đầy đủ, sâu sắc và

tổ chức triển khai nhằm xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam một cách đồng bộ và thống nhất

1.3 Đặc điểm nhà nước pháp quyền

Những đặc điểm cơ bản của nhà nước pháp quyền là biểu hiện tập trung của một chế độ dân chủ, đó là:

Một là, Nhà nước pháp quyền là biểu hiện tập trung của chế độ dân chủ Dân

chủ vừa là bản chất của nhà nước pháp quyền vừa là điều kiện, tiền đề của chế độ nhà nước Tập trung dân chủ hay dân chủ tập trung đều bao hàm hai thành tố tập trung và dân chủ Hai thành tố đó không hề đối lập nhau mà có mối quan hệ biện chứng với nhau và cùng phát triển theo tỷ lệ thuận Tập trung càng cao thì dân chủ càng được mở rộng, và ngược lại Tập trung ở đây không phải là tập trung quan liêu, tập trung độc đoán Dân chủ ở đây là dân chủ thực sự, chứ không phải dân chủ mang tính hình thức, hay dân chủ “không giới hạn”, dân chủ cực đoan, muốn làm gì thì làm Tập trung trên cơ sở dân chủ thì tập trung sẽ thúc đẩy dân chủ rộng rãi và có chất lượng cao hơn Tập trung là đòi hỏi của chính bản thân dân chủ Ngược lại, dân chủ trên cơ sở tập trung sẽ dễ dàng đạt tới sự thống nhất cao Lúc

đó, dân chủ trở thành đòi hỏi của chính bản thân tập trung Dân chủ mà không tập trung, về thực chất, là xóa bỏ dân chủ Tập trung mà không dân chủ, về thực chất, cũng là xóa bỏ tập trung Mục tiêu của nhà nước pháp quyền là xây dựng và thực thi một nền dân chủ, đảm bảo quyền lực chính trị thuộc về nhân dân Nhân dân thực hiện quyền dân chủ của mình thông qua dân chủ trực tiếp; dân chủ đại diện

Hai là, Nhà nước pháp quyền được tổ chức và hoạt động trong khuôn khổ

Hiến pháp và pháp luật Hiến pháp và pháp luật luôn giữ vai trò điều chỉnh những mối quan hệ cơ bản đối với toàn bộ hoạt động Nhà nước và hoạt động xã hội, quyết định tính hợp hiến và hợp pháp của mọi tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Tuy nhiên không phải mọi chế độ lập Hiến, mọi hệ thống pháp luật đều

có thể đưa lại khả năng xây dựng nhà nước pháp quyền, mà chỉ có Hiến pháp và

hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng mới có thể làm cơ sở cho chế độ pháp quyền trong nhà nước và xã hội

Ba là, Nhà nước pháp quyền tôn trọng, đề cao và đảm bảo quyền con người

trong mọi lĩnh vực hoạt động của Nhà nước và xã hội Quyền con người là tiêu chí đánh giá tính pháp quyền của chế độ nhà nước Mọi hoạt động của Nhà nước đều phải xuất phát từ sự tôn trọng và đảm bảo quyền con người, tạo mọi điều kiện cho công dân thực hiện quyền của mình theo đúng các quy định của luật pháp Mối quan hệ giữa cá nhân và nhà nước được xác định chặt chẽ về phương diện luật pháp và mang tính bình đẳng Mô hình quan hệ giữa Nhà nước và cá nhân được xác định theo nguyên tắc: Đối với cơ quan nhà nước chỉ được làm những gì luật cho phép; đối với công dân được làm tất cả trừ những điều luật cấm

Bốn là, Quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền được tổ chức và thực

hiện theo các nguyên tắc dân chủ: phân công quyền lực và kiểm soát quyền lực Tính chất và cách thức phân công, kiểm soát quyền lực nhà nước rất đa dạng, tuỳ thuộc vào chính thể nhà nước ở các nước khác nhau, nhưng đều có điểm chung là quyền lực nhà nước không thể tập trung vào một người, vào một cơ quan, mà phải được phân công (phân chia) giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp Đồng thời, việc tổ chức và thực thi quyền lực phải được kiểm soát chặt chẽ với các cơ chế kiểm soát quyền lực cụ thể

kể cả bên trong bộ máy nhà nước và bên ngoài bộ máy nhà nước

Năm là, Nhà nước pháp quyền gắn liền với một cơ chế bảo vệ Hiến pháp và

pháp luật phù hợp Nền tảng của nhà nước pháp quyền là Hiến pháp và một hệ thống pháp luật dân chủ và công bằng, do vậy, một cơ chế bảo vệ Hiến pháp và pháp luật luôn là một yêu cầu, một điều kiện cần thiết nhằm đảm bảo cho Hiến pháp, pháp luật luôn được tôn trọng, đề cao và tuân thủ nghiêm minh Hình thức

và phương thức bảo vệ Hiến pháp và pháp luật ở các quốc gia có thể đa dạng và khác nhau, nhưng đều hướng tới mục tiêu là bảo đảm địa vị tối cao, bất khả xâm phạm của Hiến pháp, loại bỏ hành vi trái với tinh thần và quy định của Hiến pháp,

không phụ thuộc và chủ thể của các hành vi này Đồng thời với bảo vệ Hiến pháp, nhà nước pháp quyền luôn đòi hỏi phải xây dựng và thực thi một chế độ tư pháp thật sự dân chủ, minh bạch và trong sạch để duy trì và bảo vệ pháp chế trong mọi lĩnh vực hoạt động của Nhà nước và xã hội

Sáu là, Trong nhà nước pháp quyền, quyền lực nhà nước luôn được giới hạn

trong các mối quan hệ: Nhà nước và kinh tế; Nhà nước và xã hội Trong mối quan

hệ giữa Nhà nước và kinh tế, vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước được xác định bởi tính chất, trình độ của các mô hình kinh tế thị trường, theo hướng Nhà nước tôn trọng, phát huy các quy luật khách quan của thị trường, thông qua thị trường để điều tiết các quan hệ kinh tế, đồng thời khắc phục, hạn chế các mặt tiêu cực của thị trường Trong mối quan hệ với xã hội, Nhà nước thông qua luật pháp để quản lý xã hội, tôn trọng đề cao vị trí, vai trò và quyền tự chủ (tự quản) của các cấu trúc xã hội (các tổ chức xã hội, các cộng đồng xã hội) Mối quan

hệ giữa Nhà nước, kinh tế, xã hội là mối quan hệ tương tác, quy định và chi phối lẫn nhau Nhà nước không đứng trên kinh tế và xã hội Nhà nước pháp quyền gắn liền với kinh tế và xã hội, phục vụ kinh tế và xã hội trong phạm vi Hiến pháp và pháp luật Việt Nam thể hiện những tư tưởng quan điểm tích cực, tiến bộ, phản ánh được ước mơ và khát vọng của nhân dân đối với công lý, tự do, bình đẳng trong một xã hội còn giai cấp

II THỰC TIỄN

2.1 Đặc điểm cơ bản của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức rất rõ vị trí, vai trò của pháp luật trong điều hành và quản lý xã hội Trong bản yêu sách của nhân dân An Nam, Người đã nêu 4 điều liên quan đến pháp quyền Tư tưởng pháp quyền này đã xuyên suốt tổ chức và hoạt động của Nhà nước Việt Nam độc lập, tự do, dân chủ Thực tiễn đổi mới trong những năm qua đã khẳng định yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng như một

xu thế tất yếu, khách quan, mang tính quy luật của quá trình đi lên chủ nghĩa xã