Môn môi trường và con người đề tài bùng nổ dân số và con nguòi

Bùng nổ dân số là vấn đề nan giải của nhiều quốc gia trên thế giới nhất là các nước đang phát triển.. Người ta tính rằng cứ 6 tháng dân số thế giới lại tăng thêm bằng số dân của nước Phá

ĐẠI HỌC VĂN LANG KHOA KINH DOANH THƯƠNG MẠI

-o0o -MÔN: MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

ĐỀ TÀI: BÙNG NỔ DÂN SỐ VÀ CON NGUÒI

Giảng viên: Nguyễn Lan Hương

Nhóm: Big Dream

DANH SÁCH NHÓM

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

I Khái niệm và thực trạng của vấn đề bùng nổ dân số 4

1.1 Khái niệm 4

1.2 Thực trạng 4

II Nguyên nhân dẫn đến bùng nổ dân số 6

2.1 Sự chênh lệch giữa tỉ lệ sinh – tử 6

2.2 Nhu cầu về lực lượng sản xuất 7

2.3 Quan điểm lạc hậu 7

III Hệ luỵ của bùng nổ dân số: 7

3.1 Tăng mức độ ô nhiễm 9

3.2 Cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên 9

3.3 Suy thoái môi trường 9

3.4 Xung đột và chiến tranh 10

3.5 Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng 10

3.6 Chi phí sinh hoạt cao 10

3.7 Suy dinh dưỡng và đói kém 10

3.8 Tình trạng thiếu nước 12

3.9 Tuổi thọ thấp 12

3.10 Sự tuyệt chủng 12

3.11 Tăng thâm canh 13

3.12 Biến đổi khí hậu 13

IV Giải pháp giải quyết vấn đề bùng nổ dân số: 13

4.1 Kiểm soát sinh sản ( kế hoạch hóa gia đình) 14

4.2 Giáo dục và tuyên truyền 14

4.3 Quy chế sinh đẻ 14

4.4 Định cư ngoài Trái Đất 14

4.5 Về môi trường 14

LỜI MỞ ĐẦU

Với sự phát triển hiện đại ngày nay, con người đang phải đối mặt với nhiều vấn đề toàn cầu Vấn đề toàn cầu được toàn thế giới quan tâm nhất chính là vấn đề dân số Dân số đã và đang làm các chuyên gia nghiên cứu trên thế giới “đau đầu” Một số người cho rằng những vấn đề toàn cầu trong đó bùng nổ dân số vẫn là một bài toán chưa có bài giải chi tiết

I Khái niệm và thực trạng của vấn đề bùng nổ dân số

I.1 Khái niệm

Dân số là tập hợp những người sinh sống trong một quốc gia, khu vực, vùng địa lý kinh tế hoặc một đơn vị hành chính

Bùng nổ dân số là sự gia tăng dân số quá nhanh trong một thời gian ngắn, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội Bùng nổ dân số là vấn đề nan giải của nhiều quốc gia trên thế giới nhất là các nước đang phát triển

I.2 Thực trạng

Tình hình dân số thế giới từ trước đến nay thì dân số thế giới bùng nổ và tăng một cách chóng mặt Vào những năm công nguyên,dân số thế giới chỉ vào khoảng 250 triệu người Cách đó 1.600 năm, dân số thế giới tăng trưởng rất chậm, đến năm 1650 dân số thế giới chỉ tăng gấp đôi con số trên

Năm 1825,dân số thế giới lên đến 1 tỉ người

Năm 1925 dân số thế giới là 2 tỉ người 50 năm tiếp theo dân số thề giới tăng gấp đôi,tức là vào năm 1975 đạt tới 4 tỉ người

Năm 1987,vào ngày 11 tháng 7,dân số thế giới tròn 5 tỉ người,tức là chỉ cần 12 năm để tăng thêm 1 tỉ người.1 Dân số thế giới đã vượt qua ngưỡng 6 tỉ người vào cuối thập kỷ

XX, đạt 6,616 tỉ người vào năm 2007, với tỷ lệ tăng dân số hằng năm 1,2% (so với 2% của những năm thập kỷ 60 của thế kỷ XX) Chỉ trong vòng 12 năm, thế giới đã tăng thêm 1 tỉ dân (từ 1987 - 1999), là giai đoạn ngắn nhất trong lịch sử loài người để có thêm 1 tỉ dân và 1 tỉ tiếp theo sẽ đạt được sau 13 năm Theo dự báo, dân số thế giới sẽ tăng thêm 2,6 tỉ trong vòng 45 năm tới, tức đến năm 2050 dân số thế giới sẽ đạt 9,1 tỉ người Như vậy có thể thấy thời gian để dân số thế giới tăng thêm gấp đôi, cũng như thời gian để Trái Đất đón thêm 1 tỉ công dân mới ngày càng được rút ngắn một cách nhanh chóng Người ta tính rằng cứ 6 tháng dân số thế giới lại tăng thêm bằng số dân của nước Pháp (50 triệu) và cứ sau 10 năm lại có một nước Trung Quốc ra đời ở những vùng nghèo nàn nhất trên Trái Đất Đó quả thật là những con số khủng khiếp Tuy nhiên tốc độ tăng dân số ở các khu vực khác nhau trên thế giới là không giống nhau Có một nghịch lí là khu vực các nước nghèo và kém phát triển nhất lại là những khu vực có tốc độ tăng dân số nhanh nhất Theo điều tra của Cục Điều tra dân số Mỹ, tốc độ tăng dân số nhanh nhất lại là ở các khu vực nghèo khổ nhất tại châu Phi, Trung Đông và tiểu lục địa Ấn Độ, nơi trung bình một phụ nữ đẻ 7 con Trong tương lai gần, tốc độ phát triển dân số nhanh nhất vẫn là khu vực châu Phi và Nam Á Trong vòng

nửa đầu thế kỉ XXI, dân số châu Phi sẽ tăng khoảng 2,4- 3 lần, cao hơn tốc độ tăng dân số toàn cầu khoảng 1,7-1,8 lần

Cũng như vậy tốc độ tăng dân số ở khu vực Nam Á cũng cao hơn tốc độ tăng dân số toàn cầu 10-15% Chỉ tính riêng trong giai đoạn 2000 - 2005, theo thống kê của Liên hợp quốc, hằng năm dân số thế giới tăng thêm khoảng 76 triệu người, trong đó 6 nước

có số dân tăng thêm chiếm 45% là Ấn Độ (số dân tăng thêm chiếm 22%), Trung Quốc (11%), Pa-ki-xtan, Ni-giê-ri-a, Mỹ, Băng-la-đét (mỗi nước 4%) Ngoài ra, 16 nước khác có số dân tăng thêm chiếm 25%, trong đó In-đô-nê-xi-a (số dân tăng hằng năm 2,7 triệu), Băng-la-đét (2,6 triệu), Bra-xin (2,5 triệu), Ê-ti-ô-pi-a (1,8 triệu), Cộng hòa Công-gô (1,5 triệu), Phi-líp-pin (1,5 triệu), Mê-hi-cô (1,4 triệu), Ai-cập (1,3 triệu), Áp-ga-ni-xtan (1,2 triệu), Việt Nam (1,1 triệu), Thổ Nhĩ Kỳ (1 triệu), U-gan-đa (0,9 triệu), I-rắc (0,7 triệu), Kê-ni-a (0,7 triệu), Cộng hòa Tan-da- ni-a (0,7 triệu), Cô-lôm-bi-a (0,7 triệu) và Xu-đăng (0,7 triệu) Trong khi dân số của nhiều nước, đặc biệt là ở châu Phi và châu Á tiếp tục gia tăng trong vài thập niên tới, thì ở một số nước phát triển đạt dưới mức sinh thay thế lại có xu thế suy thoái dân số trong vòng 50 năm (2000 - 2050) như CHLB Nga (số dân giảm 35 triệu), U-crai-na (23 triệu), Nhật (15 triệu), Ba-lan (7 triệu), Ru-ma-ni (5 triệu), CHLB Đức (4 triệu), Bê-la-rút và Bun-ga-ri (3 triệu)1 Như vậy, sức ép dân số đối với đa số các nước đang phát triển, trong đó có nước ta do số dân tăng thêm hằng năm còn rất lớn trước đời sống kinh tế, chính trị và

xã hội, hạn chế đến khả năng cải thiện, phát triển và tiềm ẩn nguy cơ tụt hậu.Dân số tăng nhanh nằm ở khu vực những nước đang phát triển, với hơn 95% sự gia tăng dân

số nằm ở khu vực này: Hiện nay, dân số thế giới đang gia tăng với tỷ lệ trung bình là 1,2%/năm Cục điều tra dân số Mỹ dự báo, tốc độ này sẽ giảm xuống còn 0,5% năm

2050 Khi đó, Ấn Độ sẽ vượt Trung Quốc trở thành nước đông dân nhất thế giới Trong tiến trình toàn cầu hóa hiện nay, có một vấn đề nan giải đó là sự tăng nhanh dân

số ở khu vực các thành phố lớn Tỷ lệ dân cư tại các thành phố, đặc biệt là các thành phố lớn ngày càng cao Năm 1955, dân số đô thị là 872 triệu người (chiếm 32% dân số toàn cầu), năm 1975 là 1,5 tỉ người (chiếm 38%), năm 1995 là 2,6 tỉ người (chiếm 45%) Theo dự báo của Liên Hợp Quốc, tới năm 2025 số dân sống ở các đô thị sẽ chiếm 60% dân số toàn cầu Số thành phố có trên 10 triệu dân cũng tăng lên nhanh chóng Nếu như năm 1975 mới chỉ có 5 thành phố như vậy thì tới năm 1995 đã có 14 thành phố, theo dự đoán thì tới năm 2025 chỉ riêng châu Á sẽ có tới 20 thành phố trên

10 triệu dân.1 Khi dân số đô thị toàn cầu bùng nổ (cứ 38 năm lại tăng gấp đôi) các thành phố lớn nhất thế giới ngoại trừ Tokyo sẽ bị tuột xuống cuối danh sách vào năm

2015 và thay thế chúng là các đô thị nhỏ hơn mà ở đó đang có sự bùng nổ dân cư,

cũng theo dự đoán này, Bombay và New Delhi sẽ trở thành các thành phố lớn thứ hai

và thứ ba trên thế giới thay thế cho Mexico city và New York hiện nay

Hình 1.1 Gia tăng dân số thế giới

(Nguồn: ìnographics.vn)

II Nguyên nhân dẫn đến bùng nổ dân số

II.1 Sự chênh lệch giữa tỉ lệ sinh – tử

Thời kỳ đầu, tỷ lệ sinh của con người là khá cao Do nhu cầu duy trì nòi giống, phát triển xã hội, cũng như chưa thực sự có các biện pháp phòng tránh Tuy nhiên, trong thời kỳ này thì tỷ lệ tử cũng cao tương ứng Do ảnh hưởng bởi các yếu tố thiên tai, dịch bệnh, khoa học y tế chưa phát triển nên tỷ lệ tử khá cao Vì vậy, trong quãng thời gian này tỷ lệ sinh và tỷ lệ tử dường như có sự cân bằng

Càng về sau này, khoa học kỹ thuật, y tế và đời sống càng lên cao Điều này khiến cho tuổi thọ trung bình tăng, tỷ lệ tử thấp hơn tỷ lệ sinh

II.2 Nhu cầu về lực lượng sản xuất

Từ nhu cầu lao động trong phạm vi gia đình, mọi người đã có tâm lý sinh nhiều con

Ví dụ như ở các vùng điều kiện kinh tế chưa phát triển, các gia đình thường sinh con với mục đích để có người làm, đỡ đần kinh tế

Ở các quốc gia chậm phát triển, nơi khoa học kỹ thuật chưa phát triển, thì lại có nhu cầu sử dụng lao động chân tay, sử dụng sức người càng lớn Nên họ lại càng mong muốn có nhiều con

II.3 Quan điểm lạc hậu

Từ nhu cầu lao động trong phạm vi gia đình, mọi người đã có tâm lý sinh nhiều con

Ví dụ như ở các vùng điều kiện kinh tế chưa phát triển, các gia đình thường sinh con với mục đích để có người làm, đỡ đần kinh tế

Ở các quốc gia chậm phát triển, nơi khoa học kỹ thuật chưa phát triển, thì lại có nhu cầu sử dụng lao động chân tay, sử dụng sức người càng lớn Nên họ lại càng mong muốn có nhiều con

III Hệ luỵ của bùng nổ dân số:

Dân số thế giới tăng liên tục trong khi quỹ đất có giới hạn nó tạo ra sức cực lớn về mọi mặt như môi trường, tài nguyên khoáng sản, kinh tế - xã hội

Hình 1.2 Gia tăng dân số kéo theo nạn phá rừng

(Nguồn: vietbao.vn)

III.1 Tăng mức độ ô nhiễm

Ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước, ô nhiễm đất và ô nhiễm tiếng ồn Khi một quốc gia

đã công nghiệp hoá và trở nên giàu có, sự quản lý của chính phủ và cải tiến công nghệ

sẽ giúp làm giảm ô nhiễm một cách bền vững, thậm chí khi dân số tiếp tục tăng

III.2 Cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên

Ảnh hưởng của dân số quá đông là khá nghiêm trọng Đầu tiên là sự cạn kiệt tài nguyên Trái đất chỉ có thể sản xuất một lượng nước và thực phẩm hạn chế, và nó thiếu hụt so với nhu cầu hiện tại

Hầu hết thiệt hại về môi trường trong những năm qua là do số lượng người ngày càng tăng trên hành tinh Những hành động bao gồm chặt phá rừng, săn bắt động vật hoang

dã một cách liều lĩnh, gây ô nhiễm và tạo ra một loạt các vấn đề khác

III.3 Suy thoái môi trường

Với việc lạm dụng than, dầu và khí đốt tự nhiên, nó đã bắt đầu gây ra một số ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường của chúng ta Bên cạnh đó, sự gia tăng theo cấp

số nhân của số lượng phương tiện giao thông và các ngành công nghiệp đã ảnh hưởng xấu đến chất lượng không khí

Sự gia tăng lượng khí thải CO2 dẫn đến sự nóng lên toàn cầu Sự tan chảy của các chỏm băng ở hai cực, thay đổi mô hình khí hậu, mực nước biển dâng cao là một vài trong số những hậu quả mà chúng ta có thể phải đối mặt do ô nhiễm môi trường

III.4 Xung đột và chiến tranh

Dân số quá đông ở các nước đang phát triển gây ra áp lực lớn đối với các nguồn tài nguyên mà nước này sử dụng để phát triển Xung đột về nguồn nước đang trở thành nguồn căng thẳng giữa các quốc gia, có thể dẫn đến chiến tranh Nó khiến nhiều bệnh lây lan hơn và khó kiểm soát hơn

Đói là một vấn đề lớn mà thế giới đang phải đối mặt, và tỷ lệ tử vong ở trẻ em đang bị ảnh hưởng bởi điều này Nghèo đói là dấu hiệu lớn nhất mà chúng ta thấy khi nói về dân số quá đông

III.5 Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng

Khi một quốc gia trở nên quá đông dân số, nó sẽ dẫn đến tình trạng thất nghiệp vì có ít việc làm hơn để hỗ trợ một số lượng lớn người dân Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng làm phát sinh tội phạm, chẳng hạn như trộm cắp, vì mọi người muốn nuôi sống gia đình và cung cấp cho họ những tiện nghi cơ bản trong cuộc sống

III.6 Chi phí sinh hoạt cao

Khi sự khác biệt giữa cung và cầu tiếp tục mở rộng do dân số quá đông, nó làm tăng giá của nhiều mặt hàng thiết yếu khác nhau, bao gồm thực phẩm, nơi ở và chăm sóc sức khỏe Điều này có nghĩa là mọi người phải trả nhiều tiền hơn để tồn tại và nuôi sống gia đình của họ

III.7 Suy dinh dưỡng và đói kém

Khi nguồn tài nguyên khan hiếm, tình trạng đói, suy dinh dưỡng, cùng với sức khỏe

kém và các bệnh do chế độ ăn uống thiếu chất như còi xương càng dễ xảy ra Nạn đói

thường liên quan đến các vùng kém phát triển và có mối tương quan cao với mức độ nghèo đói

Hình 1.3 Bùng nổ dân số dẫn đến tình trạng duy dinh dưỡng và đói kém

III.8 Tình trạng thiếu nước

Khoảng 1% lượng nước trên thế giới là nước ngọt và có thể sử dụng được Dân số quá đông là một vấn đề tạo ra áp lực lớn đối với nguồn cung cấp nước ngọt trên thế giới Theo nghiên cứu, nhu cầu nước ngọt của con người sẽ chiếm khoảng 70% lượng nước ngọt sẵn có trên hành tinh vào năm 2025 Do đó, những người sống ở các khu vực nghèo khó có khả năng tiếp cận ít nước như vậy sẽ gặp rủi ro lớn

III.9 Tuổi thọ thấp

Một phần lớn sự gia tăng dân số trên thế giới xảy ra ở các nước kém phát triển Do đó, các quốc gia kém phát triển phải trải qua tuổi thọ thấp hơn do sự bùng nổ dân số gây ra

Điều này gây ra sự thiếu hụt tài nguyên ở các quốc gia này, dẫn đến ít được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc y tế, nước ngọt, thực phẩm và việc làm, và cuối cùng là tuổi thọ giảm mạnh

III.10.Sự tuyệt chủng

Tác động của dân số quá đông đối với động vật hoang dã trên thế giới là rất nghiêm trọng Khi nhu cầu về đất đai ngày càng tăng, việc phá hủy các môi trường sống tự nhiên, chẳng hạn như rừng, trở nên phổ biến

Dữ liệu cũng đã được thu thập để chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa sự gia tăng dân số

và giảm số lượng loài trên hành tinh Một số nhà khoa học cảnh báo, nếu xu hướng hiện nay tiếp tục, sẽ có tới 50% các loài động vật hoang dã trên thế giới có nguy cơ bị tuyệt chủng

III.11.Tăng thâm canh

Với sự gia tăng dân số trong những năm qua, các phương thức canh tác đã phát triển

để sản xuất đủ lương thực cần thiết để nuôi một số lượng lớn hơn Tuy nhiên, phương pháp thâm canh này gây ra thiệt hại cho hệ sinh thái địa phương và đất đai có thể gây

ra nhiều vấn đề trong tương lai

Hơn nữa, thâm canh cũng góp phần vào biến đổi khí hậu do yêu cầu máy móc Nếu dân số tiếp tục tăng với tốc độ hiện tại, tác động này có thể sẽ tăng lên

III.12.Biến đổi khí hậu

Dân số quá đông buộc các quốc gia lớn hơn, như Trung Quốc và Ấn Độ, tiếp tục phát triển năng lực công nghiệp của họ Hiện họ được xếp hạng là hai trong ba quốc gia đóng góp nhiều nhất vào lượng khí thải trên thế giới, ngoài Hoa Kỳ

Theo 97% cộng đồng khoa học, các hoạt động của con người đang làm thay đổi nhiệt

độ toàn cầu Nếu không thực hiện nhiều hơn nữa để giảm lượng carbon trên quy mô rộng, các quần thể lớn hơn có thể đẩy nhanh những thay đổi này

IV Giải pháp giải quyết vấn đề bùng nổ dân số:

Tuy các khuynh hướng hiện nay của thế giới không cho thấy bất kỳ một giải pháp thực tế nào cho sự quá tải dân số của loài người trong thế kỷ XXI Một số biện pháp giảm nhẹ đã được hay có thể được áp dụng để giảm tác hại của sự quá tải dân số

Hình 1.4 Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, kế hoạch hoá gia đình

IV.1 Kiểm soát sinh sản ( kế hoạch hóa gia đình)

Quá tải dân số liên quan tới vấn đề kiểm soát sinh sản, một số quốc gia châu Á như Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, sử dụng các biện pháp mạnh để giảm tỷ lệ sinh Một

số nhà lãnh đạo và nhà môi trường (như Ted Turner) đã cho rằng Liên hiệp quốc cần thiết phải áp dụng nghiêm ngặt một biện pháp hạn chế sinh sản như kiểu Trung Quốc trên toàn cầu

IV.2 Giáo dục và tuyên truyền

Một cách nữa là tập trung vào giáo dục về quá tải dân số, kế hoạch hoá gia đình Các biện pháp kiểm soát sinh sản; và chế tạo các dụng cụ kiểm soát sinh sản như bao cao

su cho nam/nữ và thuốc tránh thai dễ tiếp cận

Ở Ai Cập đã thông báo một chương trình giảm sự quá tải dân số của mình bằng giáo dục kế hoạch hoá gia đình và đưa phụ nữ vào lực lượng lao động

IV.3 Quy chế sinh đẻ

Nếu mọi người không đủ trách nhiệm để giảm số lượng trẻ em, chính phủ sẽ buộc phải can thiệp và đặt ra các quy định nghiêm ngặt về số lượng trẻ em được phép sinh Một ví dụ nổi bật của chiến lược này là Trung Quốc với chính sách một con

IV.4 Định cư ngoài Trái Đất

Trong thập niên 1970, Gerard O’Neill đã đề xuất xây những nơi sinh sống ngoài vũ trụ có thể đáp ứng gấp 30,000 lần khả năng của Trái Đất chỉ bằng cách sử dụng vành