Để thích ứng với việc học tập và những điều kiện mới tại trường Tiểu học,trẻ mẫu giáo cần chuẩn bị sẵn sàng về mọi phương diện: Thể lực, nhận thức, ngônngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội, th
Trang 1Để thích ứng với việc học tập và những điều kiện mới tại trường Tiểu học,trẻ mẫu giáo cần chuẩn bị sẵn sàng về mọi phương diện: Thể lực, nhận thức, ngônngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội, thẩm mỹ và khả năng thích ứng với việc học tập.Trong đó ngôn ngữ đóng vai trò vô cùng quan trọng.
Thông tư 23/2010TTBGĐT ngày 22 tháng 7 năm 2010 của Bộ trưởng BộGiáo dục và Đào tạo đã đề cập đến các nội dung phát triển kỹ năng ngôn ngữ chotrẻ độ tuổi mẫu giáo khả năng học “đọc” học “viết” chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp
1 như sau: “Trẻ thể hiện hứng thú với việc “đọc”, trẻ thể hiện một số hành vi banđầu của việc “đọc”, thể hiện một số hiểu biết ban đầu về việc “viết” [1] Như vậyviệc hình thành kỹ năng học “đọc” học “viết” cho trẻ mẫu giáo là một vấn đề rấtcần thiết trong chương trình giáo dục mầm non hiện nay
Để phát triển khả năng “đọc”, “viết”, trước hết người giáo viên phải pháttriển khả năng nghe, nói của trẻ Không gì phát triển nhanh chóng tích cực bằngviệc thường xuyên cho trẻ nghe, cho trẻ nói Vì vậy, giáo viên thường xuyên tròchuyện và khuyến khích trẻ nói qua các hoạt động trong ngày
Thực hiện lời dạy của Bác Hồ: "Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người", Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến công tác giáo
dục nói chung và giáo dục Mầm non nói riêng Trong những năm qua, nhiềuchính sách đầu tư cho giáo dục, cả về cơ sở vật chất, trang thiết bị đến chế độcho nhà giáo, chế độ của trẻ cũng từng bước được quan tâm, đưa giáo dục thật
sự trở thành quốc sách hàng đầu
Mục tiêu của giáo dục mầm non là phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ,thẫm mĩ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bì cho trẻ em 5-6 tuổisãn sàng vào lớp 1 Chuẩn bị cho trẻ em mẫu giáo phát triển ngôn ngữ, đặc biệt
là việc làm quen với học đọc, học viết giúp trẻ sẵn sàng vào học lớp 1 là mộttrong những nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non.[2- trang 3]
Hiện nay chúng ta dạy trẻ làm quen với học đọc, học viết theo hướng tíchhợp nhiều nội dung phù hợp với từng chủ đề cụ thể, đồng thời tích cực hóa hoạtđộng cũng như xác định sự nhận thức của trẻ ngày càng cao hơn Hơn nữa, bất
kỳ một lớp học nào trẻ đều có nhận thức khác nhau, có những trẻ tiếp thunhanh, có những trẻ phải qua rất nhiều lần ôn luyện mới có thể nắm bắt đượckiến thức cô giáo cung cấp Vậy thì phải làm sao? Làm như thế nào để tất cả trẻ
ở trường mầm non đều có thể nhận dạng và phát âm chuẩn, chính xác 29 chữcái, đồng thời tập tô đồ các nét chữ thành thạo?
Xuất phát từ tầm quan trọng đó, vấn đề tôi quan tâm đầu tiên là hoạt độngcho trẻ làm quen với việc "học đọc, học viết" Bởi, trong trường Mầm non đây làmột trong những hoạt động đóng vai trò quan trọng then chốt, trong việc chuẩn
bị hàng trang kiến thức cho trẻ vào học lớp một
Thực tế hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin 4.0,trẻ thường được tiếp cận sớm với các thiết bị điện tử hiện đại, trẻ bị cuốn hútvào các trò chơi, game, các bộ phim hoạt hình, các trò giải trí nên không hứng
Trang 2thú với việc học tập trên lớp Bên cạnh đó một số phụ huynh chưa có cái nhìnđúng đắn về việc cho trẻ làm quen với “Học đọc, học viết” nhiều phụ huynh sailầm cho rằng chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 là dạy trước cho trẻ biết đọc thông, viếtthạo các chữ cái giống như anh chị tiểu học vì vậy đã ép trẻ học kiến thức lớp 1khi còn là học sinh mầm non, từ đó làm ảnh hưởng đến tâm lý và kết quả học tậpcủa trẻ sau này.
Từ thực tế trên tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Kinh nghiệm chuẩn bị tâm thế cho trẻ lớp mẫu giáo 5 -6 tuổi A2, trường Mầm non Phú Nhuận sẵn sàng vào lớp 1 thông qua hoạt động làm quen với học đọc, học viết”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu đề tài là: Tìm ra giải pháp chuẩn bị tâm thế cho trẻlớp mẫu giáo 5 -6 tuổi A2, trường Mầm non Phú Nhuận sẵn sàng vào lớp 1thông qua hoạt động làm quen với học đọc, học viết
- Tìm ra giải pháp giúp bản thân và đồng nghiệp có kiến thức, kỷ năngtrong hoạt động tổ chức cho trẻ làm quen với học đọc, đọc viết
- Giúp phụ huynh có giải pháp đúng đắn trong việc cho trẻ làm quen với họcđọc, học viết tại nhà
1.3 Đối tượng nghiên cứu
“Kinh nghiệm chuẩn bị tâm thế cho trẻ lớp mẫu giáo 5 -6 tuổi A2, trường Mầm non Phú Nhuận sẵn sàng vào lớp 1 thông qua hoạt động làm quen với học đọc, học viết”
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Sử dụng các phép toán thống kê và
xử lý số liệu trên trẻ trước khi áp dụng đề tài và sau khi áp dụng đề tài nghiên cứu
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết mục tiêu giúp trẻ làm quen với học đọc, học viết chotrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong chương trình giáo dục mầm non trong là: “Làm quen vớicách sử dụng bút; làm quen với một số ký hiệu thông thường trong cuộc sống; làmquen với chữ viết, với việc đọc sách” [ 3- trang 47]
Theo phương pháp dạy trẻ làm quen với chữ cái của Montessori: “Việc họcđọc, viết của trẻ mầm non được diễn ra một cách vô thức Bằng cách cầm nắmcác món đồ chơi, trẻ học được cách cầm nắm một cây bút như thế nào Khôngchỉ vậy, trẻ học được cách viết từ việc vẽ nghuệch ngoạc, tô, đồ trên giấy Ngoài
ra, bằng cách nghe những âm đầu của các từ, trẻ sẽ học được cách âm thanh kếthợp để tạo thành một từ Tại Montessori bọn trẻ học cách đọc và viết một cáchrất tự nhiên Chúng học trong quỹ thời gian riêng của chúng và không có bất kỳ
sự ép buộc nào cả” [4] Tuy nhiên khi bước vào lớp 1 “học” là hoạt động chủđạo, việc học là bắt buộc, được tổ chức chặt chẽ, có mục đích, có kế hoạch và có
Trang 3ý nghĩa xã hội Mỗi học sinh phải cố gắng, tự giác và có tinh thần học tập mới
có thể đạt được kết quả tốt
Vào lớp 1 là một bước ngoặt khá lớn trong cuộc đời của mỗi đứa trẻ, đang
từ cuộc sống khá thoải mái về mặt thời gian cũng như tinh thần, trẻ phải chuyểnqua một môi trường mới đòi hỏi trẻ “làm việc” một cách thực sự, phải tập trungchú ý trong cả một tiết học dài đó là một việc không hề đơn giản với trẻ Chính
vì thế việc chuẩn bị cho trẻ 5-6 tuổi vào lớp 1 là quá trình lâu dài, quá trình nàybắt đầu xuất hiện từ những tháng ngày tuổi nhà trẻ cho đến khi đủ điều kiện vàolớp 1 và chỉ có ở trường mầm non mới thực hiện được điều này Trong quá trìnhgiúp trẻ làm quen với các hoạt động học tập, thể lực, lao động, mối quan hệ xãhội ở trường, giáo viên mầm non, đặc biệt giáo viên mẫu giáo 5-6 tuổi giữ vaitrò chủ đạo, là người tổ chức, hướng dẫn, điều khiển mọi hoạt động có mục đíchhọc tập, giúp trẻ phát triển thể lực, nhận thức, ngôn ngữ, tư duy, thẩm mỹ, kỹnăng, giao tiếp, từng bước giúp trẻ nhận thức và hòa nhập dần với cách sinh hoạt
và phương pháp dạy học của giáo viên lớp 1 nhằm giúp trẻ không bị bỡ ngỡ, lolắng, sợ sệt và trẻ sẽ tiếp thu kiến thức ở trường Tiểu học một cách tốt nhất
Có thể nói rằng, mục đích hoạt động làm quen với việc học đọc, học viết ởtrường mầm non đối với trẻ 5 - 6 tuổi là giúp trẻ hình thành những khái niệm đầutiên về chữ viết tiếng Việt, tạo cơ sở vững chắc cho trẻ tiếp cận với những kiếnthức mới về ngôn ngữ ở các lớp học cao hơn, đặc biệt là khi trẻ vào lớp một
Để thực hiện được điều đó giáo viên và gia đình cùng phối hợp để tổ chứctốt hoạt động cho trẻ làm quen với học đọc, học viết một cách đúng đắn, từ
đó:“Giúp trẻ bước đầu hình thành khả năng đọc từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, từ đầu sách đến cuối cuốn sách, chọn sách để đọc và xem Nhận dạng chữ cái trong bảng chữ cái Tiếng Việt và tô đồ các nét chữ, sao chép một số kí hiệu, chữ cái của tên mình”.[2]
Thực tế cho thấy ở những năm học trước, đã cho trẻ làm quen với chữ cáicũng như chữ viết tuy nhiên vẫn có những quan điểm sai lệch về phương pháphướng dẫn, cũng như mục tiêu cần đạt Đa phần đều cho rằng cuối độ tuổi mẫugiáo trẻ phải biết đọc thông viết thạo 29 chữ cái giống như anh chị tiểu học, nên
ôm đồm, gò ép bắt trẻ phải học nhiều từ đó tạo cho trẻ tâm lí sợ hải khi thamgia vào hoạt động làm quen với học đọc, học viết Bên cạnh đó một số phụhuynh chưa nắm vững phương pháp dạy trẻ cách tô đồ chữ cái, khiến trẻ bị sailệch tư thế khi thực hiện những kỷ năng cơ bản của việc tô, đồ như: Cầm bút, tưthế ngồi, điểm đặt bút, cách gọi tên các nét,
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trong quá trình đưa hoạt động làm quen với chữ cái vào giảng dạy, bản
thân tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
2.2.1.Thuận lợi
Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm sát sao chỉ đạo giáo viên vềchuyên môn, tạo điều kiện cho giáo viên tiếp cận với xu hướng đổi mới trong giáodục mầm non, đặc biệt là thực hiện chuyên đề “Hướng dẫn tổ chức chuẩn bị cho
Trang 4trẻ em mẫu giáo trong các cơ sở giáo dục mầm non sẵn sàng học đọc, học viết theohướng liên thông với chương trình lớp 1 Tiểu học”
Đồ dùng trang thiết bị được trang, cấp cơ bản đáp ứng nhu cầu thiết yếutrong quá trình dạy và học các
Bản thân và giáo viên cùng lớp có trình độ chuyên môn trên chuẩn, luônyêu nghề, mến trẻ, ham học hỏi cũng như có nhiều cố gắng trong quá trình tựhọc, tự rèn luyện Sử dụng vi tính thành thạo, linh hoạt trong việc khai thác vàứng dụng công nghệ thông tin
- 100% trẻ cùng độ tuổi có đặc điểm tâm sinh lí tương đồng, nên thuận lợicho việc hướng dẫn trẻ hoạt động dạy trẻ làm quen với việc học đọc, học viết
Đa số phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của việc dạy trẻ làm quen vớiviệc học đọc, học viết tại trường mầm non nên luôn nhiệt tình ủng hộ khi giáoviên vận động sưu tầm đồ dùng, học liệu để phục vụ cho hoạt động giáo dục của
cô và trẻ
2.2.2 Khó khăn
- Mặc dù được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường trong việc
nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, cập nhật kiến thức qua các chuyên đề mới,
tuy nhiên chuyên đề: “Hướng dẫn tổ chức chuẩn bị cho trẻ em mẫu giáo trong các
cơ sở giáo dục mầm non sẵn sàng học đọc, học viết theo hướng liên thông với chương trình lớp 1 Tiểu học” là một chuyên đề mới của năm học, nên chưa có nhiều nguồn tài liệu để bản thân cũng như đồng nghiệp tham khảo, đồng thời phương pháp tổ chức các hoạt động của giáo viên chưa đa dạng phong phú.
- Một số trẻ phát âm chưa chính xác, nên trẻ chưa hứng thú, chưa tích cựctham gia vào các hoạt động giáo dục cũng như hoạt động cho làm quen với họcđọc, học viết từ đó hiệu quả của hoạt động chưa cao
Nhận thức của một số ít phụ huynh về việc chuẩn bị tâm thế cho trẻ sẵnsàng vào lớp 1 thông qua việc làm quen với học đọc, viết cho trẻ ở bậc học Mầmnon chưa đúng đắn do đó chưa phối hợp cùng cô giáo để giáo dục cho trẻ tại giađình theo chương trình giáo dục Mầm non
Do dịch bệnh covid -19 nên tỷ lệ chuyên cần hàng ngày của trẻ cũng bịảnh hưởng
2.2.3 Kết quả thực trạng
Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng trẻ ở lớp với các nộidung như sau:
Bảng khảo sát trẻ trước khi áp dụng các giải pháp của Sáng kiến.
Tổng số trẻ
Kết quả khảo sát
Số trẻ
Tỷ lệ
%
số trẻ
Tỷ lệ
%
1 Khả năng nhận dạng chữ cái
trong bảng chữ cái tiếng việt 35 25 71.4 10 28.6
2 Trẻ biết cách phát âm đúng 29chữ cái. 35 24 68.6 11 31.4
Trang 53 Khả năng tô, đồ các nét chữ, saochép một số ký hiệu chữ cái. 35 23 65.7 12 34.3
4
Khả năng làm quen với cách đọc
và viết tiếng việt (hướng đọc,
viết các nét chữ)
5
Trẻ mạnh dạn, tự tin tham gia
hoạt động làm quen với việc
học đọc, học viết
Xuất phát từ những thực tế trên tôi đã đề ra một số biện pháp thực hiện
đề tài sáng kiến như sau
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
- Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với học đọc, học
viết liên thông với lớp 1
- Xây dựng môi trường học đọc, học viết theo quan điểm lấy trẻ lấy trẻlàm trung tâm
- Chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ thông qua hoạt động làm quen với học đọc,học viết ở trường mầm non
-Hướng dẫn trẻ làm quen với sách, cách sử dụng sách và tài liệu in
- Tuyên truyền, hướng dẫn phụ huynh chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ 5-6 tuổi
sẵn sàng vào lớp 1 thông qua hoạt động làm quen với học đọc, học viết tại gia
- Căn cứ vào kế hoạch giáo dục năm của nhà trường
- Căn cứ vào chương trình giáo dục mầm non theo thông tư 28/2016/TTBGDĐT, ngày 30/12/2016 sửa đổi bổ sung chương trình giáo dục mầm non
- Căn cứ vào văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BGDĐT, ngày 13 tháng 04năm 2021 về việc ban hành Chương trình giáo dục Mầm non của Bộ giáo dụcđào tạo
- Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 5-6 tuổi lớp mình
- Căn cứ vào tình hình cụ thể của lớp, của trường và tình hình thực tế củađịa phương để xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với họcđọc, học viết phù hợp với từng chủ đề
Ví dụ: Kế hoạch chủ đề “Trường Mầm non” [3]
Mục tiêu giáo dục ND giáo dục thực hiện
* Làm quen với việc đọc-viết
- Thực hiện được các yêu cầu trong
Trang 6- Trẻ biết kể có thay đổi một vài tình
tiết như thay tên nhân vật, thay đổi kết
thúc, thêm bớt sự kiện trong nội dung
truyện về chủ đề trường MN.(76.1)
- Nhận dạng các chữ cái: o, ô, ơ (84.1)
- Làm quen chữ viết o,ô, ở (85.1)
-“Đọc” truyện qua các tranh vẽ.Giữ gìn, bảo vệ sách
- Làm quen với cách đọc và viếttiếng Việt:
+ Hướng đọc, viết: Từ trái sangphải, từ dòng trên xuống dòng dư-
ới, đọc ngắt nghỉ sau các dấu
+ Phân biệt phần mở đầu, kết thúccủa sách
- Nhận dạng, làm quen các chữ cáio,ô,ơ trong bảng chữ cái tiếng Việt
và phát âm các chữ cái đó
- Tập tô, tập đồ các nét chữ o,ô,ơ
- Sao chép một số kí hiệu, chữ cái,tên của mình
+Hướng viết của các nét chữ;
Giải pháp 2: Xây dựng môi trường học đọc, học viết theo quan điểm lấy trẻ lấy trẻ làm trung tâm.
Xây dựng môi trường giáo dục “ lấy trẻ là trung tâm” là tạo môi trường côngbằng, đảm bảo gần gũi, thân thiện, an toàn về mặt thể chất và tinh thần đối vớitrẻ; trẻ thường xuyên được giao tiếp, thể hiện mối quan hệ thân thiện giữa trẻvới trẻ và trẻ với những người xung quanh, kích thích tính chủ động, tích cực vàsáng tạo của trẻ em, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phát triển toàn diệntrẻ em trong các trường mầm non [5]
Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã tạo môi trường tổ chức hoạt động họcđọc, học viết cho trẻ bên trong và bên ngoài lớp học như sau:
* Xây dựng môi trường vật chất an toàn, thân thiện theo hướng lấy trẻ làm trung tâm.
Môi trường bên trong lớp học
Môi trường giáo dục phát triển ngôn ngữ toàn diện theo hướng lấy trẻ làmtrung tâm là môi trường mở ra những cơ hội để trẻ phát triển các kỷ năng nghe,nói và làm quen với đọc, viết Môi trường lớp học cần đáp ứng các điều kiện cơbản và bố trí theo những nguyên tắc đã được quy định Các góc được bố trí khoahọc, thuận tiện, gọn gàng, đảm bảo các yêu cầu sư phạm, thẫm mĩ và thận thiện,phù hợp với trẻ [2- trang 6]
Thực hiện theo chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm” tôi đã chú trọng tạo môi trường mở cho trẻ hoạt động như: Trang tríđẹp mắt phù hợp với từng chủ đề, đảm bảo an toàn cho trẻ, dễ dàng tháo ra lắpvào, để trẻ được làm quen với việc học đọc, học viết chữ cái ở mọi góc trong vàngoài lớp, tôi tạo môi trường chữ cái phong phú, hấp dẫn trẻ đáp ứng các điềukiện cơ bản và bố trí hợp lí theo những nguyên tắc đã được quy định
Chính từ đó mà ở mỗi chủ đề tôi thường quan tâm nhiều hơn tới việctrang trí lớp tạo môi trường gần gũi, thân thiện với trẻ nhằm giúp trẻ nhớ lâu, nhớchính xác các chữ cái, bằng cách: Dùng tranh ảnh trang trí có màu sắc đẹp, hình
Trang 7ảnh rõ ràng, có nội dung giáo dục, dưới mỗi bức tranh đều có chữ cái kèm theo.Hay trên bảng tên của các góc tôi sử dụng những kiểu chữ cái khác nhau trongbảng chữ cái tiếng việt để viết, hoặc tôi sử dụng chữ cái in thường, viết thường
để ký hiệu tên của các loại đồ dùng, trên ghế ngồi của trẻ tôi ký hiệu bằng cácchữ cái đầu tiên của tên trẻ vừa giúp trẻ nhớ chữ cái vừa giúp trẻ biết được tênmình bắt đầu bằng chữ cái gì
Việc trang trí tạo môi trường lớp không chỉ làm đẹp cho phòng học mà còntạo cho trẻ có điều kiện quan sát, nhận xét tranh ảnh, được làm quen với chữ cái ởtrong tranh Hàng ngày vào những lúc vui chơi hay giờ rãnh rỗi tôi và trẻ thườngcắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật để trang trí lớp học theo chủ đề
Ví dụ: Khi trang trí góc học tập tôi thường trang trí các chủ chủ đề có
những hình ảnh, trò chơi linh hoạt phù hợp với mục tiêu của chủ đề đó như: Chủ
đề động vật tôi làm trò chơi: Ong tìm chữ để có thể gợi ý để trẻ gắn vào chữ o, n,m theo như chữ cái có trong từ, nhằm ôn luyện những chữ cái mà trẻ đã đượchọc hoặc gợi ý hướng dẫn những chữ trẻ sắp được làm quen Hay chủ đề Giaothông tôi trang trí các toa tàu và tranh ảnh cho trẻ tìm và gắn chữ cái đã học, sắphọc
Bên cạnh đó tôi chú trọng tạo các góc theo hướng mới hấp dẫn trẻ, đặc biệtgóc học tập Thường thay đổi tên gọi hình ảnh và các góc cho phù hợp với từngchủ điểm, tạo sự mới mẻ khoảng không gian hấp dẫn mỗi khi trẻ đến lớp: Ở góchọc tập luôn thay đổi, học xong chữ cái nào, viết lại 4 kiểu chữ (viết thường, viếthoa, in thường, in hoa) treo ở góc học tập để trẻ thường xuyên được củng cố lại
Hình ảnh: Góc học tập trang trí thay đổi linh hoạt theo chủ đề
* Môi trường bên ngoài lớp học
Thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm” giai đoạn 2021 -2025 của phòng giáo dục đòa tạo huyện Như Thanhnhà trường đã thực hiện xây môi trường giáo dục xanh- sạch- an toàn- lànhmạnh, đặc biệt đi sâu vào xây dựng môi trường đáp ứng cho việc thực chuyên đề
“Chuẩn bị cho Mẫu giáo sẵn sàng với việc học đọc, học viết theo hướng liên thông với chương trình tiểu học” Trong quá trình thực hiện bản thân đã tham
mưu với tổ chuyên môn nhà trường một số hình thức trang trí ở các khu vực hoạt
Trang 8động vui chơi ngoài trời như: Tạo trò chơi với chữ cái dưới các hình ảnh trang tríbên ngoài (đồng hồ chữ cái; vòng quay chữ cái ), hay khu vực chơi với cát nướctôi tham mưu trang trí những bông hoa chữ cái để trẻ có thể vừa chơi với vừachơi chữ cái
Hình ảnh khu vui chơi cát nước và đồng hồ chữ cái
Hay ở góc thư viện tôi mạnh dạn tham mưu với tổ chuyên môn kêu gọigiáo viên thu thập thêm sách thơ, truyện phong phú đa dạng các đầu sách để thuhút được trẻ tham gia Đối với trẻ mẫu giáo, việc tiếp xúc với sách sẽ giúp trẻphát triển tốt khả năng “nghe” “nói” Bên cạnh nguồn tài liệu, sách của nhàtrường mua sắm, giáo viên còn thực hiện tốt công tác vận động quyên góp từcán bộ, giáo viên, cha mẹ trẻ, tham gia đóng góp để tạo thành một thư việnphong phú với nhiều loại sách Hệ thống giá, kệ được sắp đặt tạo ra một khônggian riêng cho trẻ hoạt động Các sách, truyện tranh, thơ ca, câu đố… phù hợpvới trẻ được sắp xếp và thay đổi linh hoạt tạo hứng thú cho trẻ Tại đây trẻ cóthể học đọc, học viết thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo; ghép hình, ghépchữ
Hình ảnh thư viện của bé
Trang 9Ngoài ra ở cầu thang bên cạnh lớp tôi nhà trường có trang trí các cây chữcái, các trò chơi chữ cái trên các mảng tường linh hoạt theo từng chủ đề
Hình ảnh khu vực cầu thang lên lớp.
Ngoài ra, ở các cây xanh trong sân trường cũng đã trang trí, treo thêm cácchữ cái để trẻ có thể nhận dạng chữ cái ở mọi lúc mọi nơi
Như vậy việc tạo môi trường học tập theo hướng mở đã tạo điều kiện chotrẻ của lớp tôi nói riêng cũng như các lớp mẫu giáo nói chung có nhiều cơ hội đểhoạt động làm quen với việc học đọc, học viết và các hoạt động khác một cách cóhiệu quả nhất
* Tạo dựng môi trường trường xã hội giao lưu ngôn ngữ đọc viết tích cực [2-trang 11]
Bên cạnh việc xây dựng và khai thác môi trường vật chất, tôi chú ý tạo dựngmôi trường xã hội giao lưu ngôn ngữ tích cực trong và ngoài lớp để trẻ được tắmmình trong bầu không khí ngôn ngữ, văn hóa giúp trẻ sử dụng ngôn ngữ chuẩnmực rõ ràng, mạch lạc để trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn ngữ tiếng Việt, từ
đó trẻ mong muốn được học đọc, học viết
Giải pháp 3: Chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ thông qua hoạt động làm quen với học đọc, học viết ở trường mầm non
* Thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với học“đọc” ở trường mầm non [2]
Ngôn ngữ đọc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển nhâncách của trẻ mầm non nói riêng, của con người và xã hội nói chung Lứa tuổimầm non là thời kỳ phát triển ngôn ngữ và giao tiếp Đây là giai đoạn có nhiềuthuận lợi nhất cho sự lĩnh hội ngôn ngữ và kỹ năng đọc viết ban đầu của trẻ.Trường mầm non, người lớn xung quanh, cha mẹ trẻ đóng vai trò quan trọngtrong việc tạo dựng môi trường ngôn ngữ phong phú tương tác và giao tiếp cũngnhư các cơ hội cho sự phát triển ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ mẫu giáo
Vì vậy khi cho trẻ làm quen với việc học đọc, yêu cầu trẻ phải nhận biết vàphát âm đúng chữ cái đó Đối với những trẻ nhận biết nhanh chữ cái qua vài lần
Trang 10nhận biết, phát âm thì trẻ có thể nhớ mặt chữ cũng như phát âm chữ cái đó Cònnhững trẻ tiếp thu chậm thì sao? Tất nhiên là phải mất nhiều thời gian cho đốitượng này Hoạt động chung chỉ kéo dài trong một thời gian nhất định nênkhông thể chỉ dạy cho những trẻ nhận thức chậm mà quên đi những trẻ khác,đồng thời cũng không thể dạy đại trà cho cả lớp.
Bởi vậy mà trong giờ hoạt động học có "Làm quen với chữ cái" tôithường sắp xếp những trẻ học khá ngồi bên cạnh những cháu kém hơn Có nhiềungười cho rằng khi ngồi gần nhau như thế cháu kém sẽ càng kém hơn vì chỉ nhìntheo bạn và làm theo bạn Tôi không phủ nhận điều đó, tuy nhiên đối với trẻmầm non tư duy trực quan hành động là chủ đạo nên việc việc sắp xếp chỗ ngồinhư vậy giúp trẻ có thể bắt trước bạn làm từ đó trẻ có thể cảm nhận được điềumình làm và cảm thấy tự tin hơn ở những lần sau
Hình ảnh: Trẻ ngồi học hoạt động LQCC
Để phát triển khả năng “đọc” cho trẻ trước hết người giáo viên phải pháttriển khả năng nghe, nói của trẻ Không gì phát triển nhanh chóng tích cực bằngviệc thường xuyên cho trẻ nghe, cho trẻ nói Vì vậy, bản thân đã dành thời gian
để hướng dẫn cách tổ chức cho trẻ học đọc như: Tôi đọc cùng trẻ, cho trẻ nhậndạng được các chữ, hướng chữ, quy tắc đọc tiếng Việt: từ trái sang phải, từ trênxuống dưới
Trang 11Hình ảnh: Cô hướng dẫn trẻ nhận dạng chữ cái, cách phát âm và cách đọc
Hay tôi thường dành thời gian để trẻ đọc sách với cá nhân, nhóm nhỏ, vừađọc vừa chỉ tay để trẻ phân biệt các từ, mối liên hệ giữa từ ngữ và tiếng nói, ýnghĩa của từ; hướng dẫn trẻ đọc: từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, đọc hếttrang thì giở tiếp trang khác.[2]
Hình ảnh: Cho trẻ đọc sách theo nhóm nhỏ
Bên cạnh đó, ở những giờ hoạt động khác tôi còn gợi ý cho các trẻ tronglớp tự giúp đỡ nhau nhận biết và phát âm chính xác các chữ cái, những trẻ tiếp thubài nhanh hướng dẫn trẻ tiếp thu bài chậm bằng cách: Chia từng nhóm một, để rồimột trẻ giơ thẻ chữ, trẻ còn lại phát âm; trẻ nói đặc điểm của chữ, trẻ khác chọn,giơ chữ cái lên và phát âm; trường hợp trẻ kém không biết cách nhận biết và phát
âm chữ cái thì trẻ khá giơ thẻ chữ lên và phát âm cho trẻ phát âm theo
Ví dụ: Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ Ong tìm chữ”