SKKN Biện pháp tạo môi trường cho trẻ hoạt động tích cực và đạt hiệu quả tại lớp mẫu giáo 56 tuổi A1 trường mầm non Xuân Du

Quan điểm này định hướng cho giáo viên trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kế hoạch và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non, trong đó hoạt đ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

BIỆN PHÁP TẠO MÔI TRƯỜNG CHO TRẺ HOẠT ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ ĐẠT HIỆU QUẢ TẠI LỚP MẪU GIÁO 5-6 TUỔI A1 TRƯỜNG MẦM NON XUÂN DU

Người thực hiện: Quách Thị Ngoan

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Mầm non Xuân Du Sáng kiến thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HOÁ

1 Mở đầu 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lý luận 2

2.2 Thực trạng của vấn đề 3

2.2.1 Thuận lợi 3

2.2.2 Khó khăn 3

2.3 Các biện pháp thực hiện 4

2.3.1 Biện pháp 1: Bố trí sắp xếp không gian lớp học hợp lý, xây dựng các góc thuận tiện linh hoạt tạo môi trường đảm bảo an toàn và thoải mái cho trẻ tham gia hoạt động 4

2.3.2 Biện pháp 2: Nghiên cứu, sưu tầm nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo, đảm bảo an toàn cho trẻ, đồng thời khuyến khích trẻ thực hành, trải nghiệm 10

2.3.3 Biện pháp 3: Tổ chức cho trẻ hoạt động, trải nghiệm, khám phá dưới nhiều hình thức ở mọi lúc, mọi nơi trong môi trường đã tạo 12

2.3.4 Biện pháp 4: Phối kết hợp hướng dẫn chặt chẽ với cha mẹ trẻ về nuôi dưỡng chăm sóc trẻ tại gia đình 13

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 14

3 Kết luận, kiến nghị 15

3.1 Kết luận 15

3.2 Kiến nghị 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

DANH MỤC

Đất nước ta đang ngày càng phát triển với một nền kinh tế mở cửa chào đón tất cả các nền kinh tế văn hóa, xã hội trên thế giới Bên cạnh những thuận lợi thì cũng không ít những khó khăn thử thách mà chúng ta phải đối mặt Trước những khó khăn thử thách đó đòi hỏi con người phải có được sự lựa chọn sáng suốt, biết làm chủ được mình, biết độc lập và xử lý tốt các tình huống trong công việc để đạt hiệu quả cao nhất Chính vì vậy mà ngành giáo dục nói chung trong

đó có giáo dục mầm non nói riêng đã có rất nhiều các loại hình, phương pháp dạy học đổi mới để nâng cao chất lượng giáo dục giúp học sinh có thể lĩnh hội tri thức một cách tốt nhất, hiệu quả nhất Điển hình là quan điểm xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Quan điểm này định hướng cho giáo viên trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kế hoạch và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non, trong đó hoạt động chơi

là hoạt động chủ đạo của trẻ em lứa tuổi mầm non”[1].

Không những vậy, môi trường giáo dục đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủ động của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trình hoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơi cùng nhau như cùng xây dựng, cùng chơi gia đình, bác sĩ,…Trên cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộng đồng Qua đó, trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè Đây là cơ sở hình thành tính tập thể và đoàn kết ở trẻ

Hơn nữa với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, đây là độ tuổi trẻ rất hiếu kì, trẻ thích những điều mới lạ, thích được tự mình tìm tòi, khám phá về thế giới xung quanh

vì thế nếu có một môi trường giáo dục tốt sẽ tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, qua đó kiến thức và

kỹ năng ở trẻ dần được hình thành

Năm học 2021-2022 tôi được ban giám hiệu nhà trường phân công dạy lớp 5-6 tuổi với mong muốn tạo điều kiện để giúp trẻ phát huy được hết khả năng tiềm ẩn của mình Xuất phát từ những lý do trên tôi đã quyết định lựa chọn

và giành nhiều thời gian tâm huyết nghiên cứu đề tài, tìm ra “Biện pháp tạo môi

trường cho trẻ hoạt động tích cực và đạt hiệu quả tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A1 trường mầm non Xuân Du”

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Đáp ứng được nhu cầu hứng thú của trẻ theo phương trâm “Học mà chơi, chơi mà học” dưới nhiều hình thức khác nhau qua đó trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá về môi trường xung quanh

- Tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, thẩm mĩ, tình cảm và kỹ năng xã hội, hình thành nền tảng của nhân cách

- Giúp trẻ lĩnh hội tri thức một cách tốt nhất nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục, làm nền tảng cho trẻ bước vào cấp học tiếp theo

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu các biện pháp tạo môi trường cho trẻ hoạt động tích cực và

đạt hiệu quả tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A1 trường mầm non Xuân Du

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài các “Biện pháp tạo môi trường cho trẻ hoạt động tích cực và đạt hiệu quả tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A1 trường mầm non Xuân Du” đạt hiệu quả cao bản thân tôi đã sử dụng các biện pháp nghiên cứu sau:

+ Phương pháp nghiên cứu, khảo sát bằng thực tiễn

+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu

+ Phương pháp quan sát

+ Phương pháp đàm thoại

+ Phương pháp thống kê số liệu

+ Phương pháp thực hành

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận

Theo quan điểm của tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền thì “Chương trình giáo dục mầm non tốt là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm Có nghĩa là nó được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ Chương trình này sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới

sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ”[2] Và để triển khai thực hiện tốt chương trình giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì chúng ta cần phải có môi trường giáo dục cho trẻ được hoạt động và được trải nghiệm

Bên cạnh đó “Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi

và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo “Môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao

hơn, trẻ yêu trường, yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn”[3] Từ đó trẻ sẽ mạnh

dạn, tự tin phát huy được hết khả năng sáng tạo của mình

Căn cứ vào kế hoạch số 314/KH-PGDĐT Kế hoạch chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2025 của phòng giáo dục

và đào tạo”

Tuy nhiên trên thực tế hiện nay, việc tạo môi trường giáo dục và tổ chức các hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mầm non đã được các giáo viên thực hiện từ lâu, nhưng nhìn chung việc tạo môi trường mới chỉ mang tính hình thức để trang trí theo đúng chủ đề đang thực hiện và việc xây dựng đó chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò, khám phá của trẻ Hình thức tổ chức các hoạt động cho trẻ chưa phong phú, chưa mang tính gợi mở khi học và chơi trẻ đang còn rất thụ động, môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, còn

mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi Vì vậy chưa phát huy hết khả năng của trẻ Bản thân là người trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả chăm sóc giáo dục của trẻ lớp 5-6 tuổi A1, tôi rất băn khoăn trăn trở phải làm như thế nào? Và làm gì? để phát huy hết khả năng tiềm ẩn của trẻ Chính vì

vậy tôi đã tìm tòi và mạnh dạn đưa ra các “Biện pháp tạo môi trường cho trẻ

hoạt động tích cực và đạt hiệu quả tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A1 trường mầm non Xuân Du” nhằm nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc giáo dục trẻ.

2.2 Thực trạng của vấn đề

2.2.1 Thuận lợi

Cơ sở vật chất của nhà trường tương đối đầy đủ, khuôn viên trường lớp khang trang sạch sẽ

Kế hoạch “Xây dựng trường mầm non giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2022” là chuyên đề được đưa vào áp dụng trong các trường học nên trong năm học 2021-2022 nhà trường tiếp tục đầu tư xây dựng môi trường trong

và ngoài lớp để tạo môi trường mở cho trẻ hoạt động và trải nghiệm

Bản thân có trình độ chuyên môn trên chuẩn, luôn được sự quan tâm giúp

đỡ của cha mẹ trẻ và sự chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu nhà trường

Có khả năng nắm bắt và tiếp cận nhanh với cái mới, nhiệt tình, linh hoạt trong mọi hoạt động

Khuôn viên trường, lớp rộng rãi, thoáng mát, thân thiện, gần gũi với hoạt động của trẻ hàng ngày

Có khả năng nắm bắt và tiếp cận nhanh với cái mới, nhiệt tình, linh hoạt trong mọi hoạt động

Trẻ được sắp xếp lớp theo đúng độ tuổi, có khả năng nhận thức phù hợp

Có đầy đủ tài liệu, sách hướng dẫn thực hiện chương trình

2.2.2 Khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi trên thì tôi cũng còn gặp không ít những khó khăn đó là:

Cách phân bố tạo khuôn viên, sắp xếp trang trí và xây dựng môi trường hoạt động chưa hợp lý, chưa khoa học, chưa mang tính gợi mở, sáng tạo phần lớn mang tính thụ động chưa thực sự hướng đến việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Chuyên đề “Xây dựng trường mầm non giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2022” là chuyên đề đang được thực hiện nhưng bản thân chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động giáo dục và khi thực hiện còn thiếu sự linh hoạt sáng tạo

Không gian hoạt động của trẻ chưa thực sự đảm bảo an toàn

Môi trường hoạt động cho trẻ trong lớp và ngoài lớp còn gò bó, chưa phong phú đa dạng để tạo được môi trường mở cho trẻ hoạt động

Trẻ không được khám phá, trải nghiệm thông qua các hoạt động thực tiễn

Do tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp trong 1 thời gian dài cụ thể vào đầu học kỳ II trẻ đến lớp không chuyên cần thậm chí có những buổi không có trẻ đến lớp

* Kết quả thực trạng

Qua khảo sát thực trạng về xây dựng môi trường giáo dục ở lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A1 do tôi phụ trách đầu năm học tôi đã thu được kết quả như sau:

Bảng khảo sát lần 1

KS

Kết quả Đạt Chưa đạt Số

trẻ Tỷ lệ %

Số trẻ Tỷ lệ %

Xây dựng các góc cho trẻ tích cực

hứng thú tham gia vào hoạt động 30 14 46,6 16 53,4

Sự đa dạng, tiện lợi của của đồ dùng

đồ chơi nguyên vật liệu cho trẻ hoạt

động

Xây dựng môi trường vật chất cho trẻ

hoạt động ngoài trời luôn đáp ứng

dược nhu cầu của trẻ

Môi trường hoạt động của trẻ được

quy hoạch thiết kế phù hợp an toàn

tham gia hoạt động

Tạo môi trường không khí giao tiếp

tích cực kích thích trẻ hứng thú hoạt

động

Tạo môi trường tốt để trẻ luôn dược

tôn trọng khuyến khích khẳng định

bản thân khi tham gia hoạt động

Từ những kết quả khảo sát thực trạng trên, là một giáo viên muốn nâng cao được chất lượng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thông qua việc xây dựng môi trường hoạt động và tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ trong toàn trường nói chung và tại lớp 5-6 tuổi A1 nói riêng thì việc đầu tiên là phải tạo cho trẻ một môi trường hoạt động đa dạng, lành mạnh và làm nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện về nhân cách con người Đây là điều khiến tôi luôn suy nghĩ mình cần làm gì? Và làm như thế nào? để cùng với các đồng nghiệp nâng cao kết quả giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Vì vậy tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp tạo môi trường cho trẻ 5-6 tuổi A1 hoạt động tích cực và đạt hiệu quả cao hơn

2.3 Các biện pháp thực hiện

Để đề tài thành công và đạt hiệu quả cao trong công tác giảng dạy của mình tôi nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp thực hiện trên thực tiễn như sau:

2.3.1 Biện pháp 1: Bố trí sắp xếp không gian lớp học hợp lý, xây dựng các góc thuận tiện linh hoạt tạo môi trường đảm bảo an toàn và thoải mái cho trẻ tham gia hoạt động

Sau khi nghiên cứu sưu tầm các nguyên vật liệu cho trẻ tôi tiến hành xây dựng, tạo môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ hoạt động và việc đầu tiên tôi quan tâm đó chính là việc xây dựng không gian lớp học phải đảm bảo sự

an toàn tránh tai nạn thương tích cho trẻ Cũng như đảm bảo nguyên tắc xây dựng các góc hoạt động phù hợp với các chủ đề trong năm học

Chính vì vậy mà tôi lên kế hoạch cụ thể cần làm những gì? Làm như thế nào? Làm ở đâu? Sau đó tôi phải cân nhắc và chú ý khảo sát xem chỗ đó nên xây dựng cái gì? Góc chơi nào thì phù hợp? Và trong khi chơi có thuận tiện hay không? Có đảm bảo an toàn cho trẻ hay không? Hay có những bất cập như thế nào? Để sắp xếp cho hợp lý rồi sau đó tôi mới tiến hành trang trí xây dựng và tổ

chức các hoạt động

+ Đối với môi trường trong lớp

Môi trường trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ Do đó

để lớp học thêm lôi cuốn trẻ cô giáo phải tạo ra một môi trường lớp học với những màu sắc sinh động, những nhân vật ngộ nghĩnh nhằm làm nổi bật chủ đề,

và với cách sắp xếp, trang trí các góc chơi một cách ngăn nắp, gọn gàng, khoa học nhằm thu hút, gây sự chú ý của trẻ và tạo điều kiện để cho trẻ dễ dàng hoạt động, khám phá, trải nghiệm

Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới thực vật” thì ngay khi bước đến cửa lớp học

cô và trò chúng tôi đã cắt dán những hình ảnh rau củ quả, rất ngộ nghĩnh và đáng yêu từ các nguyên vật liệu phế thải để trang trí làm nổi bật chủ đề và tạo hứng thú cho trẻ Bước vào khu vực bên trong lớp học thì ở mảng chủ đề chính tôi đã tạo ra một “Cây chủ đề” và dưới những tán cây này tôi đã phân định tạo ra từng nhánh chủ đề nhỏ trong chủ đề lớn Và điểm rõ nét ở trong nhánh chủ đề này là cô và trò đã sưu tầm và cắt được rất nhiều lô tô về chủ đề để khi cho trẻ lên chơi trẻ biết chọn những lô tô phù hợp với chủ đề để gắn lên

Ảnh: Tạo cây chủ đề chơi di động

Bên cạnh đó tôi đã trang trí rất nhiều các góc chơi trong lớp để làm rõ nét chủ đề cụ thể như ở góc phân vai thì với những hình ảnh trang trại chăn nuôi và những loại sản phẩm, thực phẩm từ thực vật

Và góc phân vai cô trò chúng tôi đã cắt dán những hình ảnh vô cùng ngộ nghĩnh của các bạn nhỏ đang ngồi học bài bên cô giáo để thể hiện rõ nét trong góc học tập Và để bổ trợ cho góc học tập cô trò chúng tôi đã cắt dán tạo ra mảng trò chơi “Ai nhanh hơn”, với mảng này tôi có thể sử dụng cho trẻ chơi được rất nhiều các trò chơi khác nhau như: Trò chơi chữ cái, chữ số, trò chơi chọn lô tô

Và luôn gắn bó với tuổi thơ của trẻ đó là những câu chuyện cổ tích, chính

vì thế ở góc học tập tôi còn tạo ra một sân khấu “Kể chuyện cùng bé”, với nội dung câu chuyện “Cây tre trăm đốt” Ở đây cô và trò chúng tôi đã chuẩn bị những nhân vật theo nội dung câu chuyện để cho trẻ được đắm chìm trong những câu chuyện bé yêu và những nhân vật bé thích Từ đó nhằm khắc sâu ghi nhớ nhân vật và nội dung câu chuyện một cách tốt nhất

Và không thể thiếu trong góc học tập đó chính là khu trưng bày sản phẩm của bé ở khu trưng bày này tôi đã sáng tạo làm nên những chiếc phong bì xinh xắn, kết hợp với những chữ cái, chữ số thân thuộc làm ký hiệu riêng để cho trẻ biết được nơi để sản phẩm của mình và biết cất sản phẩm sau khi hoạt động

Ảnh: Khu trưng bày sản phẩm của bé

Ở góc xây dựng tôi đã chuẩn bị rất nhiều các con vật, cây, những ngôi nhà,… để cho trẻ hoạt động Trẻ có thể mang những con vật về nuôi sau khi xây xong hay mang những cây xanh về trồng Không những thế ở góc xây dựng này tôi còn tạo ra khu chơi riêng… Với khu chơi này chúng ta có thể tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Ai nhanh hơn” để cho trẻ thi đua trồng cỏ, trồng rau, trồng cây,…

Ảnh: Trẻ đang chơi góc xây dựng

Cùng với sự phong phú, đa dạng, nhiều màu sắc của các đồ dùng, dụng cụ thể dục như: Những chiếc vòng, chiếc gậy, quả tạ… và những hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu của các bạn nhỏ đang kéo co, chơi cầu lông tôi đã làm toát lên được góc “vận động cùng bé” và đã gây được sự hứng thú, kích thích trẻ tham gia vào các hoạt động giáo dục thể chất nhằm nâng cao sức khỏe cho trẻ

Ảnh: Góc chơi vận động

Tiếp theo đó chính là góc nghệ thuật trong góc nghệ thuật này chúng tôi cũng thu hút sự hứng thú của trẻ với những hình ảnh các cô ca sĩ nhí, những nốt nhạc bay bổng… Hơn nữa trong góc nghệ thuật tôi còn làm ra những chiếc mũ múa hết sức xinh xắn, đáng yêu và những chiếc mũ về các con vật để cho trẻ đội khi tham gia biểu diễn văn nghệ Đặc biệt từ những ống sắt, vỏ lon bia,…chúng tôi đã làm được giàn trống rất ngộ nghĩnh.Với giàn trống này vừa làm nổi bật góc âm nhạc vừa giúp trẻ được trải nghiệm làm những nhạc công đánh nhạc theo nhịp, phách

Ảnh: Trẻ chơi ở góc nghệ thuật

Phía dưới của lớp học cô và trò chúng tôi còn tạo ra một cây trò chơi Cây trò chơi này chúng ta có thể dùng để cho trẻ chơi trò chơi như: Đếm

số con vật trên cây và thêm bớt sau đó chọn thẻ số tương ứng, hay trò chơi “Chú ong thông minh”

Với một môi trường hoạt động trong lớp đa dạng, phong phú kết hợp với cách bố trí, sắp xếp khoa học, các hình ảnh trang trí đẹp mắt, hấp dẫn, các góc

có sự linh hoạt di chuyển tạo không gian cho trẻ hoạt động nên đã phát huy được hết khả năng của trẻ và đã đem lại kết quả tương đối khả quan

+ Đối với môi trường ngoài lớp

Bên cạnh môi trường trong lớp thì môi trường ngoài lớp học cũng là yếu

tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện cho trẻ Vì vậy nhà trường đã tập trung xây dựng môi trường giáo dục

ngoài lớp học an toàn, đẹp, hấp dẫn trẻ

Như khu vực khám phá thiên nhiên: Ở đây các cô đã trồng được vườn rau, vườn hoa rất đẹp để hàng ngày cho trẻ trải nghiệm: tưới nước, nhổ cỏ, chăm sóc hoa, rau

Khu vực chơi với đồ chơi ngoài trời (cầu trượt, đu quay, bập bênh, nhà bóng) được nhà trường bố trí ở sân trường có nhiều bóng mát, sạch sẽ, thuận lợi cho trẻ chơi, khám phá.

Ảnh: Trẻ đang chơi với các đồ chơi ngoài trời

Khu vực vận động: Được bố trí sắp xếp một cách khoa học, đẹp mắt, an toàn cho trẻ khi hoạt động và có thể di động được Và với sự đa dang, phong phú của những đồ dùng sáng tạo, đẹp, đủ màu sắc được làm nên từ những bàn tay khéo léo của các cô đã tạo ra đã tạo ra cho trẻ sự hứng thú và kích thích trẻ tích cực hoạt động