SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO CHUYÊN MÔN HƯỚNG DẪN GIÁO VIÊN TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ H
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NHƯ THANH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO CHUYÊN MÔN HƯỚNG DẪN
GIÁO VIÊN TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁCH ỨNG PHÓ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CHO TRẺ MẪU GIÁO Ở
TRƯỜNG MẦM NON YÊN LẠC
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hiền Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Yên Lạc SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý
THANH HÓA
Trang 27 2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm. 3
9 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
10 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
11 Biện pháp 1 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên dạy trẻ
ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai: 5
12 Biện pháp 2 Chỉ đạo giáo viên Tích hợp, lồng ghép nội
dung biến đổi khí hậu trong một số hoạt động học 7
13
Biện pháp 3 Chỉ đạo giáo viên dạy trẻ Mẫu giáo hình thành
những kỹ năng ứng phó với biến đổi khí hậu , phòng chống
thiên tai theo chủ đề
10
14 Biện pháp 4 Chỉ đạo giáo viên sưu tầm , sáng tác trò chơi,
bài thơ , hò vè, câu đố về biến đổi khí hậu và cách ứng phó 14
15
Biện pháp 5 Chỉ đạo giáo viên tích hợp nội dung giáo dục
giúp trẻ hình thành những
kỹ năng cần thiết để ứng phó với biến đổi khí hậu và cách
ứng phó ở mọi lúc, mọi nơi:
16
16 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động
giáo dục ,với bản thân ,đồng nghiệp và nhà trường 18
17 3 Kết luận, kiến nghị 19
Trang 31.Mở đầu 1.1 Lý do chọn đề tài:
Biến đổi khí hậu hiện nay đang là vấn đề cấp bách của toàn cầu Mặc dùcon người có công lao to lớn trong việc cải tạo thiên nhiên, bắt thiên nhiên phục
vụ cho lợi ích của mình, nhưng đồng thời con người cũng là thủ phạm chính gâynên biến đổi khí hậu
Việt Nam cũng như nhiều nước khác chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu
và các hệ sinh thái bị suy thoái nghiêm trọng do sự gia tăng dân số, do quá trìnhcông nghiệp hoá, hiện đại hoá, đô thị hoá…Trên toàn cầu, Việt Nam là quốc giaxếp thứ sáu chịu ảnh hưởng nặng nề do biến đổi khí hậu Mỗi năm, các diễn biếnthời tiết ngày càng phức tạp và không thể dự báo trước được gây ra tỷ lệ tử vong
và thiệt hại cho cơ sở hạ tầng rất cao, chẳng hạn như trường học và trung tâm y
tế, và tác động xấu đến sinh kế của nhóm dân số thiệt thòi ở thành thị và nôngthôn
Trẻ em đặc biệt bị ảnh hưởng bởi những thảm họa thiên nhiên này Tiếpcận với thực phẩm, nước sạch, giáo dục và chăm sóc sức khỏe đang bị đe dọa và
áp lực lên cộng đồng - do mất nguồn thu nhập và tài sản - điều này làm tăng sựtiếp xúc của trẻ với bạo lực, bóc lột và lạm dụng Phụ nữ cũng có xu hướng bịảnh hưởng không nhỏ, làm tăng thêm các tác động tiêu cực đối với trẻ em, vì các
em sẽ ít được cung cấp đủ dinh dưỡng hoặc chăm sóc[1]
Với tỷ lệ trẻ em chiếm gần một phần ba dân số Việt Nam, cường độ thiêntai cao hơn và biến đổi khí hậu đang có những tác động mạnh ảnh hưởng đến sựphát triển của các em Trẻ em luôn là nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi thiêntai do tính dễ tổn thương về thể chất và tâm lý xã hội, việc không được tiếp cậntới các dịch vụ cơ bản sẽ ảnh hưởng khá nghiêm trọng tới sự phát triển của các
em, do các em phải phụ thuộc nhiều vào cha mẹ và những người chăm sóc khácnên tiếng nói và sự hiện diện rất hạn chế
Giáo dục mầm non đặt nền tảng cho sự phát triển nhân cách của trẻ, do đóGiáo dục mầm non có vị trí quan trọng đặc biệt trong chiến lược giáo dục bảo vệmôi trường, phòng ngừa và giảm nhẹ thảm hoạ của Biến đổi khí hậu
Trẻ lứa tuổi mầm non nói chung và trẻ ở lứa tuổi Mẫu giáo nói riêng rấtthích tiếp xúc với thiên nhiên và cuộc sống xung quanh, dễ tiếp thu và hìnhthành những nền nếp, thói quen, những giá trị tốt đẹp, tạo cơ sở ban đầu choviệc hình thành nhân cách sau này
Trẻ ở lứa tuổi Mẫu giáo rất nhạy cảm với những tác động và ảnh hưởng củamôi trường xung quanh, dễ bị tổn thương bởi những tác động của biến đổi khíhậu
Môi trường sống của trẻ ngày mai phụ thuộc vào chính những hành độngcủa trẻ từ ngày hôm nay Vì vậy việc giáo dục hình thành ý thức, thái độ, đặcbiệt là hành vi đúng đắn bảo vệ môi trường sống, cách ứng phó và giảm nhẹ hậuquả của Biến đổi khí hậu phải bắt đầu từ lứa tuổi mầm non
Đây là vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển và hình thành nhân cáchcủa trẻ Ngày nay dưới sự tác động trực tiếp của con người vào môi trường đãdẫn đến hiện tượng hệ sinh thái tự nhiên dần dần bị tác động chuyển thành hệ
Trang 4sinh thái nhân tạo, thậm chí dẫn tới mất cân bằng suy thái gây ra biến đổi khíhậu.
Việc hình thành cho trẻ từ khi còn nhỏ tình yêu thiên nhiên, sống hòa đồngvới thiên nhiên quan tâm tới thế giới xung quanh, có lối sống vệ sinh ngăn nắpphụ thuộc vào rất nhiều nội dung và cách thức giáo dục của chúng ta Do đó việcgiáo dục biến đổi khí hậu và cách ứng phó với biến đổi khí hậu vào chương trìnhgiáo dục mầm non là hoàn toàn đúng và phù hợp Để trẻ có tình yêu thiên nhiên,bảo vệ môi trường sống xung quanh trong mỗi con người, hình thành thói quen,
kỹ năng để bảo vệ chính mình Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã chọn
đề tài “Một số giải pháp chỉ đạo chuyên môn hướng dẫn giáo viên tích hợp
giáo dục biến đổi khí hậu và cách ứng phó biến đổi khí hậu cho trẻ mẫu giáo
ở trường mầm non Yên Lạc”
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Trẻ mẫu giáo ở các độ tuổi 3 - 4 tuổi, 4 - 5 tuổi, 5 - 6 tuổi tại trường Mầm
Yên Lạc
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Phương pháp thống kê toán học
1.5.Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm ( Không)
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Biến đổi khí hậu là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh họcgây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hổi hoặcsinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và ảnh hưởng đến hoạt động của các hệthống kinh tế – xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người
* Các biểu hiện của biến đổi khí hậu:
Sự nóng lên của khí quyển và trái đất nói chung
Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trườngsống của con người và các sinh vật trên trái đất
Trang 5Sự dâng cao mực nước biển do băng tan, dẫn tới sự ngập úng ở các vùngđất thấp, các đảo nhỏ trên biển.
Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùngkhác nhau của trái đất dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật, các
hệ sinh thái và hoạt động của con người
Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thànhphần của thủy quyển, sinh quyển, các địa quyển[2]
* Một số hiện tượng của biến đổi khí hậu:
- Hiện tượng sương khói[3]
Giáo dục biến đổi khí hậu có vai trò đặc biệt quan trọng vì sự phát triển bềnvững của đất nước ta nói riêng và toàn thế giới nói chung
Mục tiêu và định hướng cơ bản của giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu
là giúp người học quan tâm về vấn đề khí hậu, hiểu rõ nguyên nhân và hiệu quảcủa biến đổi khí hậu, giúp cá nhân và cộng đồng tiếp cận với những giải phápbảo vệ và ứng phó với biến đổi khí hậu chứ không đơn giản là kiến thức, kỹnăng liên quan đến biến đổi khí hậu và cách ứng phó
Nâng cao ý thức về biến đổi khí hậu cần phải được bắt đầu càng sớm càngtốt, từ khi trẻ còn nhỏ và bắt đầu bằng những việc nhỏ, gần gũi, giúp các em biếtbảo vệ môi trường, tôn trọng môi trường thiên nhiên, các nguồn thiên nhiên đểbảo vệ khí hậu Đơn giản như việc tắt đèn khi không cần thiết, hoạt động kiệmnước, bảo vệ cây xanh, không vứt rác ra đường,…, tất cả những điều thể hiện sựtôn trọng thiên nhiên và các nguồn lực có hạn mà chúng ra có, điều đó sẽ giúpgiảm thải các tác nhân có hại cho khí hậu Những kiến thức đó sẽ ăn sâu và tạothành ý thức cho trẻ trong suốt cuộc đời
Với trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi, 4 - 5 tuổi, 5 - 6 tuổi khả năng chú ý, ghi nhớđang ở giai đoạn phát triển mạnh mẽ thích tìm tòi khám phá và luôn tò mò Đặcbiệt là thích được trải nghiệm trực tiếp Điều đó cũng có nghĩa là chỉ cần giáoviên biết tích hợp nội dung một cách phù hợp về ứng phó với biến đổi khí hậutrong các hoạt động hàng ngày của trẻ thì chắc chắn sẽ đạt được kết quả nhưmong muốn
Trang 62.2 Thực trạng vấn đề của trường Mầm non Yên Lạc trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Việc xây dựng ứng dụng những biện pháp tích hợp giáo dục và cách ứngphó với biến đổi khí hậu sao cho phù hợp với nội dung trong Chương trình giáodục mầm non và khả năng nhận thức của trẻ ở độ tuổi Mẫu giáo để có kết quảcao trên lý thuyết thì đơn giản, nhưng khi vào thực hiện thì đó là cả một vấn đềkhông hề dễ dàng Xét thực tế tại trường, lớp và năng lực của giáo viên dạy khối
Mẫu giáo, tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
2.2.1 Thuận lợi.
Trường mầm non Yên Lạc đã đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1
+ Nhà trường có cơ sở vật chất khang trang phòng học rộng rãi, môi trườnglớp học được trang trí sạch đẹp
+ Nhà trường luôn tạo mọi điều kiện để giáo viên thực hiện tốt công việccủa mình
+ Nhà trường trang bị đầy đủ tài liệu, học liệu về biến đổi khí hậu cho giáo viên.+ Nhà trường đã trang bị đầy đủ các trang thiết bị hiện đại như: ti vi, máy
vi tính, đầu đĩa, loa phục vụ cho việc giảng dạy
+ Nhà trường đã nối mạng internet, mạng nội bộ cho 13/13 máy vi tínhphục vụ cho công tác dạy và học
+ 28/28 giáo viên trên lớp có trình độ chuẩn và trên chuẩn
+ Được sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh học sinh
2.2.2 Khó khăn.
Một số giáo viên còn hạn chế kiến thức về biến đổi khí hậu, hiểu về biếnđổi khí hậu chưa đầy đủ
Giáo viên còn hạn chế về phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ
về ứng phó với biến đổi khí hậu và cách ứng phó
Tài liệu về giáo dục biến đổi khí hậu còn ít
Một số gia đình phụ huynh chưa quan tâm đến vấn đề biến đổi khí hậu vìvậy đang còn xem nhẹ và chưa chú trọng đến việc giáo dục biến đổi khí hậu chocon em mình
2.2.3 Kết quả của thực trạng.
Trẻ thể hiện tình cảm, sự quan tâm, chia
sẻ với các bạn
và những người xung quanh khi
Trẻ có ý thức tuân thủ sự chỉ dẫn của người lớn khi thiên tai xảy ra
Trẻ thể hiện ý thức hoạt động kiệm, và biết bảo
vệ bản thân khi có thiên tai xảy ra
Trẻ yêu thiên nhiên và ứng xử thân thiện với môi trường xung quanh
Trang 7thiên tai xảy ra
Cháu đạt
Cháu chưa đạt
Cháu đạt
Cháu chưa đạt
Cháu đạt
Cháu chưa đạt
Cháu đạt
Cháu chưa đạt
Từ những kết quả khảo sát như trên tôi luôn suy nghĩ xem mình phải làm gì
và làm thế nào để nâng cao kết quả giáo dục biến đổi khí hậu cho trẻ đồng thờichỉ đạo cho chuyên môn hướng dẫn giáo viên day khối Mẫu giáo có kiến thức đểdạy trẻ, đồng thời nhắc nhở phụ huynh, đánh thức ở họ ý thức về khí hậu xungquanh, hãy sống cho mình và cả tương lai của con em mình sau này Tôi xinmạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau đây để các đồng nghiệp cùng tham khảo
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Giải Pháp 1: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo cho chuyên môn hướng dẫn giáo viên dạy trẻ ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai.
Việc đưa giáo dục biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai vào trường lớpmầm non là cần thiết ,do đó người giáo viên mầm non để làm được việc này,mỗi CBGV,NV trong nhà trường cần phải nắm vững nội dung và phương phápgiáo dục biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai cho trẻ mẫu giáo của nhàtrường Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch triển khai cho chuyên
môn hướng dẫn giáo viên dạy mẫu giáo để thực hiện
* Đối với Ban giám hiệu
Nghiêm túc thực hiện sự chỉ đạo của ngành đưa chương trình Giáo dục,ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai vào trong hoạtđộng của trường mầm non
Nghiên cứu kỹ mục đích, yêu cầu, nội dung của chuyên đề Giáo dục ứngphó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai Chỉ đạo tốt choCBGV, NV thực hiện
* Đối với Giáo viên, nhân viên.
Tham gia các lớp bồi dưỡng về nội dung, phương pháp, hình thức Giáo dụcứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khíhậu và phòng, chống thảm họa thiên tai vào trong các hoạt động của trẻ
Trang 8Tổ chức nội dung Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chốngthiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai thôngqua các chủ đề, chuyên đề để giáo dục trẻ, tuyên truyền cho các bậc phụ huynh
có ý thức trong việc ứng phó và phòng chống
Phối hợp với các ban ngành, đoàn thể để tổ chức tốt chuyên đề này dưới
nhiều hình thức
Nội dung cụ thể:
* Đối với Ban giám hiệu.
Tham gia các lớp bồi dưỡng do Phòng Giáo dục - Đào tạo tổ chức
Nghiên cứu kỹ nội dung chuyên đề
Xây dựng kế hoạch thực hiện nội dung, kế hoạch thực hiện chuyên đề choCBGV, NV trong nhà trường
Tổ chức và bồi dưỡng thường xuyên chuyên đề cho đội ngũ CBG, NVtrước khi triển khai thực hiện
Xây dựng các hoạt động dạy có tích hợp nội dung giáo dục ứng phó vớibiến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai cho giáo viên dự
Chỉ đạo cho CBGV, NV làm tốt công tác tuyên truyền về giáo dục ứng phóvới biến đổi khí hậu và phòng, chống thảm họa thiên tai đến phụ huynh học sinhlồng vào các nội dung cuộc họp trong năm học
Đưa tiêu chí thực hiện chuyên đề vào nội dung thi đua của CBGV, NV
* Đối với Giáo viên, nhân viên.
Không đưa vào từng đề tài riêng mà chỉ lồng ghép vào trong các hoạt độngsao cho phù hợp, tránh gượng ép, nên tập trung lồng ghép vào các hoạt động vuichơi, múa hát, vẽ, kể chuyện,… ngoài hoạt động học
Việc lồng ghép phải nhẹ nhàng, đơn giản, hấp dẫn, không gượng ép và thậtgần gũi với đời sống xung quanh trẻ, bảo đảm tính vừa sức, phù hợp từng độtuổi
Giúp trẻ nhận biết được vai trò của môi trường, biến đổi khí hậu, thảm họathiên tai đối với đời sống con người và những tác động của con người đối vớimôi trường.Thúc đẩy được tính tò mò, lòng ham thích được tiếp xúc với môitrường xung quanh, khám phá thiên nhiên của trẻ
Hình thức thực hiện chuyên đề Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và
- Tổ chức giao lưu Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chốngthiên tai phòng ngừa, ứng phó giảm nhẹ thiên tai
* Công tác chỉ đạo thực hiện.
Trang 9- Tôi luôn nhắc nhở, kiểm tra đưa nội dung giáo dục ứng phó với biến đổikhí hậu và phòng chống thiên tai phòng ngừa, ứng phó giảm nhẹ thiên tai trongtrường học.
-Chỉ đạo mỗi nhóm, lớp xây dựng nội dung tuyên truyền ở góc phụ huynh
- Trang trí, lồng ghép tuyên truyền như: hình ảnh, thơ, ca, hò,vè
- Trường xây dựng nội dung hội thi phù hợp, mang tính chất giáo dục
- Giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch, lồng ghép nội dung thực hiệntrong mỗi nhóm, lớp mình về chuyên đề này
- Đánh giá thực chất kết quả thực hiện chuyên đề qua những lần dự giờ,kiểm tra của Ban giám hiệu, Ban thanh tra nhân dân
Kết quả: 100% cán bộ giáo viên thực hiện tốt kế hoạch chỉ đạo đề ra và đạt
ra được những việc làm tốt, không tốt, những hành động đúng – hành độngkhông đúng kích thích trẻ suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, có thái độ phù hợp vớithiên nhiên, với môi trường sống
*Thông qua hoạt động giáo dục âm nhạc.
Tôi luôn chỉ đạo cho chuyên môn hướng dẫn giáo viên ở khối mẫu giáo chútrọng trong việc chọn bài hát dạy trẻ ở từng độ tuổi, những bài hát có nội dung
về biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.Tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu về biếnđổi khí hậu thông qua báo, đài, qua các trang web chuyên biệt về môi trường, vềbiến đổi khí hậu
- Chỉ đạo giáo viên lựa chọn nội dung sưu tầm bài hát về biến đổi khí hậubao gồm nhiều nội dung khác, cung cấp cho trẻ mầm non nói chung và trẻ Mẫugiáo nói riêng Chính vì vậy, biện pháp này giúp giáo viên sàng lọc, lựa chọn nộidung giáo dục biến đổi khí hậu sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của trẻ
Ví dụ: Khi dạy hoạt động âm nhạc ở chủ đề “Bản thân” cho trẻ Mẫu giáo
3 - 4 tuổi chỉ đạo giáo viên dạy trẻ nghe hát, hát, vận động minh họa các bài hát liên quan đến thời tiết, biến đổi khí hậu như bài hát “Trời nắng, trời mưa”, “Chotôi đi làm mưa với”, “Âm thanh của tôi”…
Ví dụ: Khi dạy hoạt động Âm nhạc ở chủ đề “Bản thân” cho trẻ mẫu giáo
4-5 tuổi chỉ đạo giáo viên dạy trẻ nghe hát, hát, vận động theo nhạc các bài hát
có nội dung về thời tiết , trái đất, môi trường, biến đổi khí hậu như bài hát “Bốnmùa của bé”, “Giai điệu của mưa”, “Đêm và ngày”…
Ví dụ : Khi dạy hoạt động Âm nhạc ở chủ đề “Nước và các hiện tượng tự
nhiên” cho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi, giáo viên cần dạy trẻ hát, nghe hát, vận độngtheo nhạc các bài hát có nội dung về Trái đất, Biến đổi khí hậu và cách ứng phónhư bài hát “Trái đất này là của chúng mình”, “Em yêu cây xanh”
Trang 10*Thông qua hoạt động Tạo hình Tôi luôn chỉ đạo giáo viên khối mẫu
giáo lồng ghép tích hợp vào hoạt động học như ngoài những yêu cầu trong sáchtôi chỉ đạo giáo viên yêu cầu trẻ vẽ, cắt, dán, nối tranh ảnh về trái đất, các nguồnnước, sử dụng năng lượng tiết kiệm, lựa chọn trang phục, đồ ăn thức uống phùhợp với thời tiết Tô màu tranh vẽ bạn có hành vi đúng trong tiết kiệm nănglượng, bảo vệ môi trường, biết cách ứng phó với biến đổi khí hậu
Ví dụ: Khi hướng dẫn hoạt động học Tạo hình ở chủ đề Bản thân cho trẻ
mẫu giáo ở độ tuổi 3 - 4 tuổi tôi chỉ đạo giáo viên hướng dẫn trẻ tô màu và nốinhững hành vi đúng trong tranh vẽ có nội dung về bảo vệ môi trường (Bỏ rácđúng nơi quy định, chăm sóc cây….)
Ví dụ: Khi hướng dẫn hoạt động Tạo hình ở chủ đề “Trường Mầm non”
cho trẻ mẫu giáo độ tuổi 4 - 5 tuổi, chỉ đạo giáo viên hướng dẫn trẻ vẽ, tô màu,cắt dán tranh ảnh về trái đất, vệ sinh cá nhân trẻ, bảo vệ môi trường, sử dụngnăng lượng tiết kiệm…
Ví dụ: Khi hướng dẫn hoạt động tạo hình ở chủ đề “Nước và các hiện
tượng tự nhiên” cho trẻ mẫu giáo đội tuổi 5-6 tuổi, chỉ đạo giáo viên hướng dẫntrẻ vẽ các vật chứa nước, vẽ mưa, giếng, ao, hồ, sông, suối Vẽ mặt trời, nhữngtia nắng, vẽ những vật dụng cần dùng khi ra ngoài trời (Ô, mũ, nón, ủng )
Hướng dẫn trẻ sưu tầm tranh ảnh có nội dung về hậu quả của bão, lốc xoáy,hạn hán, sạt lở đất… làm an bum Làm sách tranh về biến đổi khí hậu , cách ứng
phó và giảm nhẹ hậu quả của biến đổi khí hậu.
*Thông qua hoạt động Khám phá khoa học
Thông qua hoạt động này cho trẻ tìm hiểu về trái đất, trẻ được xem tranh,thảo luận về trái đất, trái đất có nước, không khí, trên trái đất có con người, độngvật và cây cối sinh sống Cho trẻ tìm hiểu về đất, nước, không khí trẻ thảo luận
về lợi ích của đất nước, cách bảo vệ nguồn nước sạch như sử dụng tiết kiệm ,không xả rác, thả xuống nguồn nước Cách giữ không khí trong lành như trồngcây, biết thu gom, phân loại và đổ rác đúng nơi quy định, không đốt củi, rơm, rạ,
đi vệ sinh đúng nơi quy định Cho trẻ xem tranh ảnh, băng hình và thảo luận tìmhiểu về thời tiết, khí hậu, biểu hiện của biến đổi khí hậu tham quan thực tế, thảoluận để tìm hiểu về một số nguyên nhân, hậu quả của biến đổi khí hậu Tìm hiểu
về các hiện tượng thời tiết bất thường do biến đổi khí hậu gây ra bão lốc, lũ lụt,sạt lở đất, hạn hán, cháy rừng Cho trẻ quan sát môi trường sống xung quangtrẻ, tìm hiểu nơi nào an toàn, không an toàn để trú ẩn hoặc tránh xa nơi nguyhiểm khi có thiên tai xảy ra
Ví dụ: Khi hướng dẫn hoạt động Khám phá khoa học ở chủ đề “Bản thân”
cho trẻ ở độ tuổi mẫu giáo 3 - 4 tuổi Tôi đã chỉ đạo cho chuyên môn hướng dẫngiáo viên hướng trẻ nhận biết đặc điểm an toàn, không an toàn và cách đi đếnnơi an toàn nhanh nhất để phòng chống tai nạn thương tích khi có thiên tai xảy
ra (Bão, lũ, lụt, sạt lở đất, cháy…) Nhận biết một số tác nhân gây nguy hiểmcho cơ thể khi thời tiết thay đổi, nắng nóng kéo dài làm cho người mệt mỏi khát nước, mất nước, dễ bị say nắng ốm đau… Rét kéo dài làm trẻ dễ bị cảmlạnh, ho, viêm phổi Lũ lụt làm ô nhiễm môi trường, trẻ dễ bị tiêu chảy, đaumắt bị đuối nước và một số bệnh khác Dạy trẻ biết khi trời nắng nóng trẻ cần
Trang 11uống đủ nước, không đi ra ngoài trời nắng to khi không cần thiết, nếu đi cầnphải đội mũ, nón, đeo khẩu trang Trời rét đậm trẻ phải mặc đủ ấm, quàng khăn,đội mũ, đi tất, ăn uống đủ chất dinh dưỡng để chống rét, trời mưa, bão trẻ phải ởtrong nhà, tuyệt đối không được ra ngoài trời, không đứng dưới cây to, tránh xacác cột điện và dây điện Nếu có lũ lụt, triều cường, trẻ phải tuân thủ sự hướngdẫn của người lớn di chuyển lên cao, tránh xa các vùng, hố nước sâu có dấuhiệu, cảnh báo nguy hiểm.
Ví dụ: Khi hướng dẫn hoạt động Khám phá khoa học ở chủ đề ‘Trường
Mầm non’ cho trẻ mẫu giáo độ tuổi 4 - 5 tuổi Tôi đã chỉ đạo giáo viên hướngdẫn trẻ nhận biết hiện tượng thời tiết đang diễn ra tại trường như nắng, mưa,mây, gió, nóng, lạnh ở các thời điểm khác nhau trong ngày, trong tuần, trẻ nhậnbiết các mùa trong năm mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông đối với miền Bắc, mùa mưa,mùa khô đối với Miền Nam Trẻ biết một số biểu hiện của biến đổi khí hậu nhưnắng nóng kéo dài, mưa bão bất thường và hay xảy ra, dông tố, lốc xoáy, lũ lụtkéo dài , rét đậm, rét hại, trẻ biết được hậu quả của biến đổi khí hậu gây ra nhiềuhậu quả nghiêm trọng đối với việc học tập và sức khỏe của trẻ, mưa nhiều gây lũlụt, nắng nóng kéo dài gây hạn hán, rét đậm , rét hại kéo dài trẻ phải nghỉ học,ảnh hưởng đến sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng
Ví dụ: Khi hướng dẫn hoạt động khám phá khoa học ở chủ đề “Nước và
các hiện tượng tự nhiên” cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi Tôi đã chỉ đạo giáo viênhướng dẫn trẻ xem tranh, băng hình, trao đổi, trò chuyện về nước, biết nước có
từ đâu? Nước giúp gì cho chúng ta? Vì sao ô nhiễm nước Do con người vứt rácthải bừa bãi, nhà máy thải nước bẩn Trẻ tìm hiểu về các trạng thái và ích lợi củanước, nước bốc hơi, nước nóng và nước lạnh, nước đá Cho trẻ xem tranh ảnh,băng hình, trao đổi, trò chuyện về mưa Mưa có từ đâu? Nếu mưa nhiều, mưa tođiều gì sẽ xảy ra? Trẻ cần làm gì? Không nên làm gì khi trời mưa? Trẻ xemtranh, băng hình, trao đổi, trò chuyện về gió, gió có từ đâu? Chúng ta có thể nhìnthấy gió không? Làm thế nào để biết có gió hay không?
*Thông qua hoạt động làm quen Văn học: Văn học Việt Nam rất phong
phú và đa dạng, trong đó kho tàng văn học thiếu nhi là bất tận do đó mỗi khichọn đề tài tôi luôn chú ý đến nội dung của bài thơ, câu chuyện, các câu tục ngữ,
ca dao như chỉ đạo giáo viên hướng dẫn trẻ nghe, kể chuyện, tự kể chuyện, đọcthơ, ca dao, tục ngữ về thời tiết, biến đổi khí hậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậuquả của biến đổi khí hậu
Ví dụ: Khi hướng dẫn hoạt động Làm quen Văn học ở chủ đề “Bản Thân”
cho trẻ Mẫu giáo 3-4 tuổi , tôi chỉ đạo giáo viên dạy trẻ nghe kể chuyện, đọc thơ
có nội dung về giáo dục bảo vệ sức khỏe và an toàn khi có hiện tượng thời tiếtbất thường như câu chuyện “Chuyện của Chép con”, “Biết đi đâu”, các bài thơnhư “Thỏ Bông bị ốm”, “Kiến con học nhảy dù”, “ Con heo”
Ví dụ : Khi hướng dẫn hoạt động Làm quen với Văn học ở chủ đề “Trường
Mầm non” cho trẻ Mẫu giáo ở độ tuổi 4 - 5 tuổi, tôi đã chỉ đạo giáo viên dạy trẻnghe, kể chuyện, đọc thơ, ca dao về biến đổi khí hậu, cách ứng phó và giảm nhẹhậu quả của biến đổi khí hậu như câu chuyện “Nỗi đau của lá”, “Ước mơ củaHươu Sao”, “Gấu trắng và Vẹt con biết lặn”…, những bài thơ “Cầu vồng”,
Trang 12“Dông chiều”, “Có mưa”…Hướng dẫn trẻ làm sách tranh về biến đổi khí hậu,cách ứng phó và giảm nhẹ hậu quả của biến đổi khí hậu.
Ví dụ : Khi hướng dẫn hoạt động Làm quen Văn học ở chủ đề “Nước và
các hiện tượng Tự nhiên” cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, Giáo viên dạy trẻ nghe, kểchuyện, kể chuyện sáng tạo, đọc thơ, ca dao, tục ngữ về thời tiết, về biến đổi khíhậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậu quả của biến đổi khí hậu như câu chuyện
“Cóc kiện trời”, “Tiếng kêu cứu của rừng xanh”, “Thần gió và mặt trời” Các bàithơ “Bão”, “Cả nhà chống bão”, “Rét về”
Như vậy việc lồng ghép giáo dục biến đổi khí hậu cho trẻ thông qua cáchoạt động quả thật rất phong phú, đa dạng khi chúng ta biết lồng ghép tích hợp
để giúp trẻ có những kiến thức hiểu biết về môi trường ảnh hưởng như thế nàođến cuộc sống đến thiên tai, bệnh tật của con người, động vật và cây cỏ, hoalá…
Kết quả: Việc lồng ghép tích hợp nội dung giáo dục về biến đổi khí hậu
cách ứng phó và giảm nhẹ thiên tai vào hoạt động học đã đạt hiệu quả cao khithực hiện Cụ thể:
Trẻ rất hứng thú tham gia vào hoạt động học trẻ hiểu về biến đổi khí hậu,thiên tai từ đó trẻ có ý thức về phòng tránh thiên tai là bảo vệ môi trường xungquanh trẻ Có ý thức được việc bỏ rác đúng nơi đúng loại, biết bảo vệ thiênnhiên cây hoa lá
Ý thức được hành vi đúng, sai khi chăm sóc bản thân và môi trường, cách
xử lý khi thời tiết thay đổi có một số kiến thức, hành vi, thái độ của mình về táchại của thiên tai (biết giữ gìn môi trường xanh sạch đẹp, biết bỏ rác và phân loạirác)
Giải pháp 3: Chỉ đạo chuyên môn hướng dẫn giáo viên Dạy trẻ Mẫu giáo hình thành những kỹ năng ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai theo chủ đề.
Như chúng ta đã biết trẻ ở lứa tuổi Mầm non nói chung và trẻ Mẫu giáo nóiriêng rất thích tiếp xúc với thiên nhiên và cuộc sống xung quanh dễ tiếp thu vàhình thành những nề nếp, thói quen, những giá trị tốt đẹp, tạo cơ sở ban đầu choviệc hình thành phát triển nhân cách sau này Đồng thời trẻ cũng rất nhạy cảmvới những tác động và ảnh hưởng của môi trường xung quanh, dễ bị tổn thươngbởi những tác động của biến đổi khí hậu
Tôi đã chỉ đạo giáo viên hiểu rõ nội dung giáo dục trẻ Mẫu giáo về biến đổikhí hậu, cách ứng phó và giảm nhẹ hậu quả của biến đổi khí hậu trong trườngmầm non cần phù hợp với mức độ phát triển của trẻ Được tích hợp trong tất cảcác lĩnh vực giáo dục trong các chủ đề., đó là giáo dục phát triển thể chất, giáodục phát triển nhận thức, giáo dục phát triển ngôn ngữ, giáo dục phát triển tìnhcảm và kỹ năng xã hội, giáo dục phát triển thẩm mỹ.Được đưa vào các hoạtđộng từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi củatrẻ, không gây quá tải
Ví dụ: Ở chủ đề “Trường Mầm non” Với các cháu độ tuổi 3 - 4 tuổi Tôi
chỉ đạo giáo viên trò chuyện với trẻ về trường Mầm non, nơi trường học đượcxây dựng, hãy cho trẻ liên hệ, xác định những vị trí khu vực, địa điểm an toàn
Trang 13mà trẻ có thể di chuyển đến đó khi có thiên tai Xác định những vật dụng có sẵn
ở trường cần thiết phải sử dụng khi có thiên tai Khi có thảm họa thiên tai nhắctrẻ không được sợ hãi, không hoảng loạn, bình tĩnh thực hiện những yêu cầu,hướng dẫn của cô giáo, giúp cô giáo đóng cửa nếu cần thiết, không tự ý ra khỏilớp, hoặc ra khỏi nơi sơ tán khi không có người lớn bên cạnh, cần biết tìm nơitrú ẩn an toàn, biết gọi người lớn khi gặp nguy hiểm
Ví dụ: Với chủ đề “Bản thân” Với các cháu mẫu giáo độ tuổi 4 - 5 tuổi Tôi
chỉ đạo giáo viên giúp trẻ nhận biết một số hiện tượng
*Giáo dục cho trẻ cần làm gì khi trời mưa, giông, sấm, sét:
Ví dụ: Khi có hiện tượng gió mạnh kèm theo mưa, giông, sấm, sét… Trẻ
phải chạy ngay vào nhà, lớp học, không được chơi đùa ngoài trời Nếu ở trongnhà trẻ phải tắt ti vi, máy tính, quạt điện… và tránh xa các thiết bị điện Đồngthời tránh những chỗ ẩm ướt như buồng tắm, bể nước, vòi nước Nếu đang ởngoài trời trẻ hãy nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn để ẩn nấp, tuyệt đói khôngđược nấp dưới những cây to, cột điện và những vật dụng bằng kim loại để đềphòng sét đánh và biết gọi cho người lớn khi gặp nguy hiểm
Hình ảnh mưa giông, sấm sét
* Giáo dục trẻ cần làm gì khi có bão, lốc xoáy:
Ví dụ: Khi có hiện tượng này nếu ở trong nhà trẻ cần tìm nơi trú ẩn an toàn
có vị trí sát mặt đất nhất Nếu ở ngoài trời hãy chạy về nhà ngay đóng cửa lạihoặc tìm bãi đất trống hay rãnh, mương, hố không có nước nằm xuống thật sátmặt đất, che kín đầu để khỏi bị thương do đất đá, cành cây rơi xuống Khôngnúp dưới bóng cây to dưới những ngôi nhà không chắc chắn hoặc quá lớn vì đó
là những nơi rất dễ bị sụp đổ Dạy trẻ tuyệt đối không được trú ẩn trong ô tô,tránh bị lốc xoáy cuốn đi, không chơi ngoài trời, không tắm mưa, tránh xa các
hố ga, đoạn dây điện bị đứt