Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế của việt nam

MỞ ĐẦU Bởi sự khác biệt về đường lối chính trị, kinh tế cùng cách nhìn nhận, quan điểm trái ngược nhau mà tranh chấp luôn là khả năng tiềm ẩn phát sinh trong quá trình thiết lập các quan hệ hợp tác quốc tế giữa các quốc gia. Do đó, vấn đề đặt ra là phải giải quyết những mâu thuẫn, xung đột này, đồng thời đảm bảo được lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp mà không phương hại đến hào bình, an ninh quốc tế. Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, em xin lựa chọn đề bài: “Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế của Việt Nam”. Cụ thể là tranh chấp quốc tế trên biển.

MỞ ĐẦU

Bởi sự khác biệt về đường lối chính trị, kinh tế cùng cách nhìn nhận, quan điểm trái ngược nhau mà tranh chấp luôn là khả năng tiềm ẩn phát sinh trong quá trình thiết lập các quan hệ hợp tác quốc tế giữa các quốc gia Do đó, vấn đề đặt ra là phải giải quyết những mâu thuẫn, xung đột này, đồng thời đảm bảo được lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp

mà không phương hại đến hào bình, an ninh quốc tế

Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, em xin lựa chọn đề bài: “Phân tích

các vấn đề pháp lý và thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế của Việt Nam” Cụ thể là tranh chấp quốc tế trên biển

NỘI DUNG

1 Cơ sở pháp lý giải quyết tranh chấp trên biển

Tranh chấp quốc tế trên biển là những hoàn cảnh thực tế, tại đó các

chủ thể Luật quốc tế có sự mẫu thuẫn, xung đột về lợi ích hay có quan điểm trái ngược nhau về một vấn đề pháp lí liên quan đến hoạt động trên biển, như xác định vùng biển, phân định biển, thực hiện chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán trên biển và các hoạt động khai thác, sử dụng biển khác.1

1.1 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp

Để giải quyết những tranh chấp phát sinh, các quốc gia có nghĩa vụ

áp dụng các biện pháp hoà bình, trên cơ sở tuân thủ các quy định của Luật biển quốc tế Với tính chất là điều ước đa phương toàn cầu lớn nhất

trong lĩnh vực Luật biển, UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea) 1982 được coi là cơ sở pháp lí quan trọng để các quốc

gia cũng như các cơ quan tài phán quốc tế áp dụng trong giải quyết các tranh chấp trên biển

Công ước 1982 quy định các quốc gia thành viên có nghĩa vụ giải quyết các tranh chấp về giải thích và áp dụng Công ước trên cơ sở trước hết là Hiến chương Liên hiệp quốc

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật biển quốc tế, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2019

Theo Hiến chương Liên hiệp quốc, các tranh chấp quốc tế bao gồm: các tranh chấp đe dọa hòa bình và an ninh, các tranh chấp mang tính chất pháp lý là các tranh chấp về giải thích các điều ước, các vấn đề bất kỳ của luật quốc tế, các sự kiện vi phạm các cam kết quốc tế, bồi thường thiệt hại

Các tranh chấp đó, theo Hiến chương2, cần phải được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình Trong các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc

tế, việc áp dụng nguyên tắc giải quyết hoà bình các tranh chấp quốc tế, một mặt xác lập nghĩa vụ của các bên trong một vụ tranh chấp, mặt khác

có ý nghĩa thừa nhận quyền của các bên trong một vụ tranh chấp được lựa chọn những biện pháp hoà bình thích hợp Việc sử dụng một biện pháp cụ thể hoàn toàn do các bên liên quan thoả thuận lựa chọn, chỉ với điều kiện, đó phải là những biện pháp hoà bình

1.2 Các biện pháp giải quyết tranh chấp

Xuất phát từ những đặc trưng cơ bản của luật quốc tế, như đặc trưng về chủ thể, về đối tượng điều chỉnh nên thẩm quyền giải quyết tranh chấp trong luật quốc tế cũng có những điểm khác biệt so với luật quốc gia Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của luật quốc tế suy cho cùng, đều do chính các chủ thể tự quyết định

2 Điều 33 về giải quyết hoà bình các vụ tranh chấp:

1. Các bên đương sự trong các cuộc tranh chấp, mà việc kéo dài các cuộc tranh chấp ấy có thể đe dọa đến hoà bình và an ninh quốc tế, trước hết, phải cố gắng tìm cách giải quyết tranh chấp bằng con đường đàm phán, điều tra, trung gian, hoà giải, trọng tài, toà án, sử dụng những tổ chức hoặc những điều ước khu vực, hoặc bằng các biện pháp hoà bình khác tùy theo sự lựa chọn của mình;

2. Hội đồng bảo an, nếu thấy cần thiết, sẽ yêu cầu các đương sự giải quyết tranh chấp của họ bằng các biện pháp nói trên

Chính việc thoả thuận lựa chọn các phương thức thích hợp để giải quyết vấn đề tranh chấp là một trong những cơ sở xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp Thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế từ trước tới nay cho thấy có các phương thức giải quyết tranh chấp cơ bản sau đây:

- Giải quyết trực tiếp tranh chấp;

- Giải quyết tranh chấp thông qua bên thứ ba;

- Giải quyết tranh chấp trong khuôn khổ xá tổ chức quốc

tế và hiệp định khu vực;

- Giải quyết tranh chấp thông qua các cơ quan tài phán

1.3 Các thiết chế giải quyết tranh chấp

UNCLOS không quy định một cơ quan tài phán duy nhất mà cho phép các quốc gia được lựa chọn một trong số bốn thiết chế tài phán sau:

- Toà án Công lí quốc tế;

- Toà án Luật biển quốc tế;

- Toà trọng tài thành lập theo phụ lục VII của UNCLOS 1982 và; - Toà trọng tài thành lập theo phụ lục VIII của UNCLOS

1982

Theo Công ước 1982, các quốc gia thành viên có quyền đi đến thỏa thuận giải quyết vào bất cứ lúc nào, bằng bất kỳ phương pháp hòa bình nào theo lựa chọn của mình một vụ tranh chấp xảy ra giữa họ về các vấn đề đã nêu trên

2 Liên hệ thực tiễn trong giải quyết tranh chấp quốc tế của Việt Nam về biển

Đông

Tranh chấp biển Đông hiện nay với sự tham gia của những chủ thể sau: Việt Nam, Trung Quốc, Malaysia, Philipines, Đài Loan, Brunei Trong đó:

- Tất cả các chủ thể đều trở thành thành viên của Hiến chương Liên Hợp Quốc và Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982;

- Ngoại trừ Trung Quốc và Đài Loan thì những chủ thể còn lại đã trở thành thành viên của Hiến chương ASEAN

Chính phủ Việt Nam đối với việc tôn trọng và thực thi các quy định của Công ước Luật Biển 1982, đồng thời thể hiện nỗ lực và chủ trương nhất quán của Việt Nam trong việc hợp tác giải quyết các tranh chấp, bất đồng trên biển bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Luật Biển 1982, nhằm thúc đẩy hợp tác với các quốc gia, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của Việt Nam ở Biển Đông Trong bối cảnh tranh chấp phức tạp hiện nay ở Biển Đông, việc tôn trọng

và tuân thủ đầy đủ Công ước Luật Biển 1982 càng có vai trò quan trọng trong duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở khu vực

Trước hết, các quốc gia cần tôn trọng nguyên tắc thượng tôn pháp luật trên các vùng biển và đại dương, tôn trọng các tiến trình ngoại giao và pháp lý cũng như các tiến trình đàm phán đang diễn ra, tránh có những động thái nhằm làm xói mòn, hạ thấp vai trò của Công ước Mọi yêu sách về biển của các nước cần dựa trên các quy định của Công ước, không áp đặt các yêu sách thái quá, không phù hợp với quy định của Công ước2

2 Ngô Hải Hoàn, Luận văn thạc sĩ Luật học, “Áp dụng nguyên tắc hoà bình trong giải quyết tranh chấp quốc tế về

vấn đề tranh chấp ở biển Đông”, Hà Nội, 2014

Khi có bất đồng hoặc khác biệt liên quan đến giải thích và thực thi Công ước, các bên liên quan cần thương lượng, giải quyết bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế trong đó có Công ước Luật Biển 1982 Nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế không phải là điều gì mới bởi đây là một trong các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế Nguyên tắc này đã hình thành từ lâu, đặc biệt từ năm 1945 khi Hiến chương Liên Hợp Quốc ra đời, trong đó nhắc tới việc các quốc gia có nghĩa vụ phải giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình thông qua các biện

pháp phi vũ lực Các biện pháp cụ thể để giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế rất đa dạng, từ đàm phán, trung gian, hòa giải, đến điều tra,

sử dụng các dàn xếp khu vực, các biện pháp tòa án, trọng tài,… Tất cả những nội dung này được liệt kê trong Điều 33 của Hiến chương Liên Hợp Quốc và các các quốc gia có quyền tự do lựa chọn3.Trong khi chưa giải quyết được các tranh chấp, các nước liên quan cần tôn trọng và thực hiện đầy đủ DOC, kiềm chế, không thực hiện các hoạt động đơn phương

có thể làm phức tạp tình hình và gia tăng tranh chấp, tham gia đàm phán một cách xây dựng nhằm sớm đạt một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với các quy định của Công ước Luật Biển 1982

3 Bộ Công An Học viện Chính trị Công an Nhân dân, “Giải quyết tranh chấp biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc

tế, Thứ Ba”, 15/09/2020, 16:52

Việt Nam luôn kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán được quy định bởi luật quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), bằng các biện pháp hoà bình, phù hợp với luật pháp quốc tế

KẾT LUẬN

Tranh chấp đầu tư quốc tế, về bản chất luôn là một loại hình tranh chấp đặc biệt khi có sự tham gia của cả thực thể tư và thực thể công Trong suốt chiều dài phát triển của hoạt động đầu tư quốc tế, hệ thống các quy phạm điều chỉnh loại hình tranh chấp này cũng đã luôn được thay đổi theo hướng giới hạn hoặc mở rộng nghĩa vụ của nước tiếp nhận đầu tư tuỳ thuộc vào nhu cầu của các thành viên trong hiệp định, hay theo hướng giới hạn giải quyết tranh chấp tại các cơ quan tài phán trong nước tại nước tiếp nhận đầu tư hoặc trao quyền cho nhà đầu tư được khởi kiện ra trọng tài quốc tế

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật biển quốc tế, Nxb Tư

pháp, Hà Nội, 2019

2. Ngô Hải Hoàn, Luận văn thạc sĩ Luật học, “Áp dụng nguyên tắc hoà bình trong giải quyết tranh chấp quốc tế về vấn đề tranh chấp ở biển Đông”, Hà Nội, 2014

3. Trường Đại học Luật Hà Nội, Chủ quyền quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế, Kỉ yếu hội thảo khoa học cấp Trường, Hà Nội, 2011

4. Bộ Công An Học viện Chính trị Công an Nhân dân, “Giải quyết tranh chấp biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế, Thứ Ba”,

http://hvctcand.edu.vn/llct - xdll cand/nghien - cuu - trao - doi/giai - quyet - tranh - chap -o- bien - dong - tren - co - so - luat - phap quoc - te - chu - khong - phai

- bang - yeu - sach - phi - ly - 1707 , 15/09/2020, 16:52

5. Báo điện tử Chính phủ nước Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Việt Nam chủ trương giải quyết tranh chấp trên biển bằng biện pháp hoà bình,

http://baochinhphu.vn/Bien-Viet-Nam/Viet-Nam-chu-truong-giai-quyet-tranhchap-tren-bien-bang-bien-phap-hoa-binh/371675.vgp , 27/07/2019, 15:06

6. Bùi Minh Thuỳ, Thạc sĩ Luận văn Thạc sĩ Luật học, “Cơ chế giải quyết tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ trên biển theo Luật quốc tế

và thực tiễn giải quyết tranh chấp giữa Việt Nam và các nước trong khu vực”, Hà Nội, 2014

7. Công ước của Liên hợp quốc năm 1982 về luật biển

8. Công ước Viên năm 1969 về Luật điều ước quốc tế

9. Hiến chương ASEAN

10. Hiến chương Liên hợp quốc năm 1945

11. Luật biên giới quốc gia năm 2003

12. Luật biển Việt Nam năm 2012