Tiểu Luận Cơ Sở Văn Hóa Việt Nam Vũ Thị Giang 21010763.Pdf

TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC BAÙCH KHOA THAØNH PHOÀ HOÀ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHENIKAA KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN  BÀI THI HẾT MÔN VĂN HÓA VIỆT NAM Đề bài Những đặc điểm cơ bản của văn hóa Việt Nam từ truyền thốn[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHENIKAA KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN



BÀI THI HẾT MÔN VĂN HÓA VIỆT NAM

Đề bài : Những đặc điểm cơ bản của văn hóa Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại? Ý kiến cá nhân Văn hóa học đường ở trường đại học và văn hóa học đường tại Trường Đại học Phenikaa

Giảng viên : Nguyễn Ngọc Long

Sinh viên : Vũ Thị Giang

Lớp :Cơ sở văn hóa Việt Nam_1_2(15Chung)_5.LT

Mã SV : 21010763

HÀ NỘI ,THÁNG 7/2022

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 3

1.Thế nào là văn hóa 3

2 Phân biệt văn hóa và các khái niệm khác 4

2.1 Văn hóa với văn minh, văn hiến, văn vật 4

3.Những đặc điểm cơ bản 5

3.1 Văn hóa Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại 5

3.1.1Yếu tố nội sinh 6

3.1.2 Yếu tố ngoại sinh 7

4 Ý kiến cá nhân Văn hóa học đường ở trường đại học và văn hóa học đường tại Trường Đại học Phenikaa 8

4.1 Những vấn đề của văn hóa học đường 8

4.2 Văn hóa học đường ở trường Đại học cần chú ý những gì 9

4.3 Cảm nhận văn hóa học đường tại Đại học Phenikaa 9

4.4 Biện pháp nâng cao Văn hóa học đường ở trường Đại học nói chung, Trường Đại học Phenikaa nói riêng 10

KẾT LUẬN 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

2

LỜI MỞ ĐẦU

Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, sự phát triển của từng dân tộc và cá nhân không thể tách rời truyền thống và càng không thể không có

sự tiếp thu những thành tựu hiện đại Văn hóa tinh thần cũng vậy, sự phát triển của nó không thể đoạn tuyệt với quá khứ mà không có sự cách tân sáng tạo phù hợp với nhu cầu của cuộc sống hiện đại Điều đó không có nghĩa là những gì nhân danh truyền thống, nhân danh cái mới, cái hiện đại đều nghiễm nhiên tồn tại và phát triển

Nhân loại đã bước vào thời kỳ hiện đại và đang bước sang thời kỳ hậu hiện đại Sự tiến bộ đó là cả một sự đào thải liên tục, trong đó có sự đào thải những yếu tố bảo thủ, lạc hậu, và cả việc phải tỉnh táo sáng suốt loại bỏ những cái giả tạo, nhân danh dưới những nhãn hiệu rất hiện đại, dưới

những lời hoa mỹ rất hợp thời Nói như thế cũng để thấy rằng, cái mới cái tiến bộ được đẻ ra, được cưu mang trong đớn đau và khổ ải

Cùng với việc giáo dục những phẩm chất mới của con người và văn hóa hiện đại, phải đặc biệt quan tâm giáo dục và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc, coi đó là giá đỡ tinh thần cho việc hiện đại hóa văn hóa, chăm lo xây dựng con người Việt Nam “Giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân; có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi; sống có văn hóa, nghĩa tình; có tinh thần quốc tế chân chính”

3

NỘI DUNG 1.Thế nào là văn hóa

Văn hóa là tất cả những giá trị vật thể do con người sáng tạo ra trên nền của thế giới tự nhiên Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người Văn hóa bao gồm tất cả những sản phẩm của con người, và như vậy, văn hóa bao gồm cả hai khía cạnh: khía cạnh phi vật chất của xã hội như ngôn ngữ, tư tưởng, giá trị và các khía cạnh vật chất như nhà cửa, quần áo, các phương tiện, v.v Cả hai khía cạnh cần thiết để làm ra sản phẩm và đó là một phần của văn hóa

Trong cuộc sống hàng ngày, văn hóa thường được hiểu là văn học, nghệ thuật như thơ ca, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh Các "trung tâm văn hóa" có ở khắp nơi chính là cách hiểu này Một cách hiểu thông thường khác: văn hóa

là cách sống bao gồm phong cách ẩm thực, trang phục, cư xử và cả đức tin, tri thức được tiếp nhận

Trong nhân loại học và xã hội học, khái niệm văn hóa được đề cập đến theo một nghĩa rộng nhất Văn hóa bao gồm tất cả mọi thứ vốn là một bộ phận trong đời sống con người Văn hóa không chỉ là những gì liên quan đến tinh thần mà bao gồm cả vật chất

Văn hoá là một phạm trù gắn với lịch sử hình thành và phát triển của nhân loại Với tư cách là kết tinh những giá trị tốt đẹp nhất trong quan hệ giữa con người với con người, thiên nhiên, xã hội, trong nếp sống, lối sống, đạo đức

xã hội, văn hoá nghệ thuật…Văn hoá chính là nền tảng tinh thần thể hiện tầm cao và chiều sâu về trình độ phát triển của một dân tộc, là một chủ thể thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển toàn diện của văn minh con người và xã hội trong tiến trình lịch sử

Ví dụ văn hóa vật chất sử dụng để chỉ khả năng sáng tạo của con người thể hiện qua các vật thể, đồ sử dụng, dụng cụ do con người làm ra Văn hóa tinh thần gồm có các tư tưởng, giá trí tinh thần, những lý luận mà con người sáng tạo ra trong quá trình sinh sống

4

2 Phân biệt văn hóa và các khái niệm khác

2.1 Văn hóa với văn minh, văn hiến, văn vật

Giống nhau: ở văn

Khác nhau:

Văn hóa: Hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần có bề dày lịch sử mang tính dân tộc, gắn bó nhiều hơn với Phương Đông nông nghiệp, là một khái niệm mang nội hàm rộng lớn, liên quan đến mọi mặt của cuộc sống con người và do vậy có rất nhiều cách hiểu Trong cuộc sống hàng ngày, văn hóa thường được hiểu là văn học, nghệ thuật như thơ ca, mỹ thuật, sân khấu, phim ảnh Một cách hiểu thông thường khác: văn hóa là cách sống bao gồm phong cách ăn mặc, ăn uống, cư xử và cả đức tin, tri thức được tiếp nhận Vì thế chúng ta nói một người nào đó là văn hóa cao, có văn hóa hoặc văn hóa thấp, vô văn hóa

Văn minh: lát cát đồng đại, thiên về vật chất mang tính quốc tế, gắn bó nhiều hơn với Phương Tây đô thị, là sự kết hợp đầy đủ các yếu tố tiên tiến tại thời điểm xét đến để tạo nên, duy trì, vận hành và tiến hoá xã hội loài người Các yếu tố của văn minh có thể hiểu gọn lại là di sản tích luỹ tri thức, tinh thần và vật chất của con người kể từ khi loài người hình thành cho đến thời điểm xét đến

Nếu như hai khái niệm văn hoá và văn minh hiện được dùng phổ biến có nguồn gốc từ phương Tây thì khái niệm văn hiến là hoàn toàn gốc từ

phương Đông Phương Tây không có khái niệm này Chỉ ở Việt Nam và Trung Quốc khái niệm văn hiến mới được dùng phổ biến

Văn hiến:Truyền thống văn hóa lâu đời và tốt đẹp , gắn bó nhiều hơn với Phương Đông nông nghiệp, là trạng thái phát triển nhất định của một dân tộc Nó nói lên xu hướng luôn luôn khắc phục tình trạng nguyên sơ lạc hậu

5

và thấp kém để vươn tới cuộc sống ngày một phát triển hơn, tiến bộ hơn, cao đẹp hơn, với sự phong phú của đời sống vật chất và tinh thần, với sự xuất hiện ngày một nhiều những hiền tài của đất nước Nó đánh dấu trình

độ của một dân tộc đã đạt được trong quá trình sử dụng thiên nhiên, hoàn thiện đời sống xã hội và không ngừng đào tạo ra những con người ưu tú cả

về trí tuệ, phẩm chất và tài năng

Văn vật: nhiều nhân tài trong lịch sử, di tích lịch sử gắn bó nhiều hơn với phương Đông nông nghiệp

3.Những đặc điểm cơ bản

3.1 Yếu tố nội sinh

Cơ tầng văn hóa Việt Nam là cơ tầng văn hóa Đông Nam Á

Trồng trọt: Chuyển từ trồng củ sang trồng lúa

Chăn nuôi: Trâu bồ được thuần hóa , dùng để làm sức kéo

Luyện kim: Kimm khí chủ yếu là đồng và sắt dùng để chế tạo công cụ vũ khí

và dụng cụ, nghi lễ

Sinh nhai: Cư dân thành thạo nghề đi biển

Thờ cúng: Totem( bái vật giáo) là thờ thần , thời đất, thần nước, thần lúa , thờ thần mặt trời , thờ cây , thờ đá, thờ hổ, thờ cá sấu,…

Là kết quả của quá trình sáng tạo bền bỉ về vật chất và tinh thần của người dân mỗi quốc gia trong quá trình tương tác với thế giới tự nhiên, xã hội, được biểu hiện phong phú qua nhiều dạng thức (tiềm lực kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, giáo dục, văn hóa,…), tạo nên sức mạnh tổng hợp, đáp ứng tốt nhu cầu sinh tồn của người dân và sự phát triển của mỗi dân tộc

Việt Nam: trồng lúa, thuần dưỡng trâu bò , trồng dâu nuôi tằm , làm nhà sàn, chữa bệnh bằng cây thuốc,…

3.1 Văn hóa Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại

Văn hóa Việt Nam đa dạng, phong phú trong một chỉnh thể thống nhất trên

cơ sở văn hóa Việt Nam

6

Tiến trình văn hóa Việt Nam có nhiều yếu tố nội sinh( là vốn có) và ngoại sinh ( tiếp xúc , du nhập và tiếp nhận)

3.1.1Yếu tố nội sinh

Cơ tầng văn hóa Việt Nam là cơ tầng văn hóa Đông Nam Á

Trồng trọt: Chuyển từ trồng củ sang trồng lúa

Chăn nuôi: Trâu bồ được thuần hóa , dùng để làm sức kéo

Luyện kim: Kimm khí chủ yếu là đồng và sắt dùng để chế tạo công cụ vũ khí

và dụng cụ, nghi lễ

Sinh nhai: Cư dân thành thạo nghề đi biển

Thờ cúng: Totem( bái vật giáo) là thờ thần , thời đất, thần nước, thần lúa , thờ thần mặt trời , thờ cây , thờ đá, thờ hổ, thờ cá sấu,…

Là kết quả của quá trình sáng tạo bền bỉ về vật chất và tinh thần của người dân mỗi quốc gia trong quá trình tương tác với thế giới tự nhiên, xã hội, được biểu hiện phong phú qua nhiều dạng thức (tiềm lực kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, giáo dục, văn hóa,…), tạo nên sức mạnh tổng hợp, đáp ứng tốt nhu cầu sinh tồn của người dân và sự phát triển của mỗi dân tộc

Việt Nam: trồng lúa, thuần dưỡng trâu bò , trồng dâu nuôi tằm , làm nhà sàn, chữa bệnh bằng cây thuốc,…

Hằng số văn hoá Việt Nam là những yếu tố khách quan vũ trụ cố định đã tạo ra nền tảng của một nền văn hóa dân tộc, từ đó sinh ra những đặc điểm

cơ bản không thay đổi trong lịch sử - gọi là hằng số văn hóa.Nghề nông trồng lúa nước Kéo theo những giá trị văn hóa khác như: kĩ thuật canh tác, một số gia súc chăn nuôi như trâu, bò, heo, gà, vịt, một số cây trồng: khoai, sắn, bắp Từ những hằng số văn hóa ấy, một số đặc trưng được hình thành gọi là bản sắc văn hóa dân tộc.Bản sắc văn hoá dân tộc Xuất phát từ nghề nông trồng lúa nước và các hằng số văn hóa, dẫn đến các giá trị văn hóa chủ yếu sau: Tổ chức làng xã bền vững, ổn định Tính cộng đồng, tính đoàn kết Tính tự trị, tính dân chủ, ý thức độc lập dân tộc và lòng yêu nước nồng nàn Lối ứng xử năng động, linh hoạt, khả năng thích nghi cao với mọi tình

7

huống, biến đổi Lối tư duy tổng hợp và biện chứng tinh thần dung hợp và

xu hướng kết hợp, tích hợp nhiều nguồn văn hóa Bản sắc văn hóa dân tộc

là sự kết tinh toàn bộ giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và tồn tại dưới dạng tinh thần Bản sắc ấy còn gọi là tính cách văn hóa - cá tính văn hóa của dân tộc Bản sắc văn hóa dân tộc cũng chứa đựng cả mặt trái,

những nhược điểm cố hữu Chúng ta cần nhìn nhận nhược điểm ấy để có quyết tâm và biện pháp sửa chữa Bản sắc văn hóa rất ổn định, bền vững, chậm thay đổi

Gía trị văn hoá truyền thống là tất cả những giá trị văn hóa còn thích hợp với thời đại ngày nay (“Truyền”: lớp trước chuyển giao, “thống”: lớp sau tiếp nhận Khi truyền và nhận đều có sự chọn lựa, gạn lọc bỏ đi những giá trị lỗi thời) Giá trị văn hóa truyền thống, bao gồm cả những giá trị văn hóa dân tộc khác vốn đã được dân tộc ta tiếp thu, trải nghiệm qua thời gian, đã được dung hợp, tích hợp

Gía trị văn hoá tiêu biểu là một số trong những giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt riêng của Việt nam, là phần đóng góp vào nền đại văn hóa vô cùng phong phú của nhân loại Gồm một số nhóm giá trị văn hóa sau Đồ cổ: Trống đồng,thạp đồng,đồ gốm, đồ thủ công mỹ nghệ cổ, đồng tiền cổ Đó

là những kỉ vật của tổ tiên để lại Là sản phẩm đặc biệt do tất cả người Việt tạo nên suốt trường kì lịch sử.Tiếng Việt cần được giữ gìn, phổ thông hóa, chính âm, chính tả và trong sáng Các giá trị văn nghệ dân gian: cần được sưu tầm, khai thác, kế thừa và phát huy Một số nghề thủ công độc đáo như mây tre đan,làm trống, kim hoàn, thêu may, áo dài phụ nữ, dệt lụa tơ tằm Những thủ thuật y học cổ truyền ,cây thuốc nam Những món ăn dân tộc độc đáo v v

3.1.2 Yếu tố ngoại sinh

8

Văn hóa Việt Nam là sự khoan hòa: Không chối từ, hấp thu văn háo ngoại sinh

Tiếp xúc với văn hóa Trung Hoa : Tiếp nhận theo cách cưỡng bức và tự nguyện, tiếp nhận mô hình về chính quyền, tiếp nhận nho giáo,tiếp nhận chữ Hán , tạo ra chữ Nôm, xây dựng cách đọc Hán Việt

Tiếp xúc với các văn hoá Ấn độ: Tiếp nhận theo cách tự nguyện, ảnh

hưởng của văn hoá Ấn Độ chỉ diễn ra trong tầng lớp dân chúng nhưng lại

có sự phát triển rất lớn, giao châu trơt thành trung tâm Phật giáo lớn nhất Đông Nam Á

Tiếp xúc với văn hoá Phương Tây: Tiếp nhận theo cách cưỡng bức và tự nguyện, là khởi đầu thời kỳ văn hoá Việt Nam hội nhập vào nền văn hoá nhân loại, lối tư duy phân tích phương Tây đã bổ sung khá nhuần nhuyễn cho lối tư duy tổng hợp truyền thống, ý thức về vai trò cá nhân được nâng cao dần bổ sung cho ý thức cộng đồng truyền thống, phát triển đô thị khoa học công nghệ, giải trí,trang phục, chữ Quốc Ngữ xuất hiện

Văn hoá truyền thống đứng trước công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hóa

Từ cuối thế kỉ 20 sang thế kỷ 21, Việt Nam bước vào cuộc giao lưu rộng rãi

đa phương với các nền văn hóa Âu - Mỹ, Đông Nam Á và các dân tộc khác.Chúng ta cần đặc biệt lưu ý khi giao lưu với các nền văn hóa Âu - Mỹ Đứng trước thời đại mở cửa, đất nước ta tiến hành đổi mới, trước hết phải đối mặt với nền kinh tế thị trường

4 Ý kiến cá nhân Văn hóa học đường ở trường đại học và văn hóa học đường tại Trường Đại học Phenikaa

4.1 Những vấn đề của văn hóa học đường

Phần lớn thế hệ trẻ trong nhà trường hiện nay có kiến thức rất rộng, nhanh nhạy trong nắm bắt thông tin có sức khoẻ tốt, tinh thần cầu thị trong học tập, khả năng ứng dụng những kiến thức học vào thực tiễn cao, quý trọng thầy cô, đoàn kết với bạn bè sống có kỷ cương, không ngừng phấn đấu

9

vươn nên trong học tập và trong cuộc sống Nhưng cũng có một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ đang ứng xử một cách vô văn hoá Văn hoá học

đường đang xuống cấp nghiêm trọng, là sự xuống cấp đáng sợ nhất của một nền giáo dục Hiện có rất nhiều người đồng tình với ý kiến này khi cho rằng văn hoá ứng xử học đường đang bị xem nhẹ Thực tế cho thấy trong môi trường học đường, nơi văn hoá được coi trọng, được xây dựng và phát huy lại đang diễn ra những điều thiếu văn hoá Trong môi trường giáo dục hai mối quan hệ chính là quan hệ giữa giảng viên với sinh viên và quan hệ giữa sinh viên với nhau

4.2 Văn hóa học đường ở trường Đại học cần chú ý những gì

Hiện nay văn hóa học đường đang có rất nhiều vấn đề phổ cập vậy nên chúng ta cần phải chú ý đên lời ăn tiếng nói, quy tắc ứng xử khi giao tiếp

và các hoạt động nhóm , văn hóa trong lớp học,…Vì vậy mỗi chúng ta cần phải có ý thức xây dựng văn hoá học đường văn minh hiện đại không còn văn hoá lạc hậu của hồi xưa

4.3 Cảm nhận văn hóa học đường tại Đại học Phenikaa

Tích cực: Trường Đại học Phenikaa là ngôi trường đại học có cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ giảng viên xuất sắc, sinh viên đa tài, sáng tạo, năng động, tích cực , xây dựng môi trường học tập hiện đại,văn minh Văn hóa học đường ở trường Đại học Phenikaa là nơi sinh viên thỏa thích khám phá chính bản thân mình, tự do ngôn luận , trao đổi ý kiến, có cơ hội làm việc nhóm , tìm ra điểm mạnh điểm yếu của bản thân từ đó hoàn thiện bản thân mỗi người hơn, giúp cho mỗi cá nhân tự tin giao tiếp không sợ đám đông, như là ở môi trường văn hóa học đường nơi tiếp xúc với rất nhiều người việc tự tin giao tiếp là yếu tố cực kỳ quan trọng

Hạn chế : bên cạnh những tích cực của văn hóa học đường mang lại thì không thể thiếu những điều tiêu cực như là bất đồng về quan điểm dẫn đến