CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ METAVERSE 9 1. Khái niệm 9 2. Các yếu tố liên quan đến metaverse 9 2.1 Các lớp cấu thành nên metaverse: 12 2.2 Các yếu tố quan trọng trong metaverse: 12 CHƯƠNG II. CÁC TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI METAVERSE 16 1. Ba mô hình của metaverse: 16 1.1 Mô hình tập trung truyền thống (Traditional Centralized Metaverse) 16 1.2 Mô hình Blockchain tập trung (Centralized Blockchain Metaverse) 17 1.3 Mô hình Blockchain phi tập trung (Decentralized Blockchain Metaverse) 17 2. So sánh metaverse và công nghệ thực tế mở rộng: 17 2.1 Sơ lược về thực tế mở rộng 17 2.2 So sánh metaverse với thực tế mở rộng 18 CHƯƠNG III. TIỀM NĂNG CỦA METAVERSE 19 1. Ưu điểm của metaverse 22 2. Nhược điểm của metaverse 23 3. Đánh giá tiềm năng của metaverse 24 3.1 Cơ hội 25 3.2 Thách thức 26 CHƯƠNG IV. FACEBOOK VÀ “GIẤC MỘNG” METAVERSE 27 4.1 Quá trình phát triển của metaverse 27 4.2 Facebook và con đường tìm đến “giấc mộng” metaverse 28 30 CHƯƠNG V. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA FACEBOOK 31 5.1 Mục tiêu cốt lõi 31 5.2 Đối tượng và quy mô 32 5.3 Các dịch vụ metaverse do Facebook cung cấp 32 5.3.1 Các thiết bị phần cứng 32 5.3.2 Các ứng dụng phần mềm 33 5.4 Các hoạt động chiến lược 34 CHƯƠNG VI. ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN METAVERSE CỦA FACEBOOK 34 6.1 Tổng kết một số quan sát thông qua nghiên cứu 34 6.2 Thuận lợi và khó khăn của Facebook trong việc phát triển metaverse 36 6.2.1 Thuận lợi của Facebook 36 6.2.2 Khó khăn của Facebook 37 6.3 Tính khoa học và thực tiễn của nền tảng metaverse do Facebook xây dựng 38 6.3.1 Tính khoa học 38 6.3.2 Tính thực tiễn 39 5 Downloaded by MAI ??I CÁT (maingoc0911.minhhunglandgmail.com) lOMoARcPSD|183518906.4 Đề xuất giải pháp 41 TÀI LIỆU THAM KHẢO 41
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
- - -
-BÀI THẢO LUẬN
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CĂN BẢN
Đề tài: Tìm hiểu và phân tích định hướng phát triển giấc mộng về vũ trụ ảo
metaverse của Facebook trong thập kỷ tới.
Nhóm thực hiện : 03 Lớp học phần : 2293PCOM0111
Trang 2THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CĂN BẢN
ĐỀ TÀI THẢO LUẬN
TÌM HIỂU VÀ PHÂN TÍCH ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN GIẤC MỘNG VỀ
VŨ TRỤ ẢO METAVERSE CỦA FACEBOOK TRONG THẬP KỶ TỚI
Giáo viên hướng dẫn: TS Vũ Thị Thúy Hằng Nhóm thực hiện : 03
Lớp học phần : 2293PCOM0111
Trang 322 Đặng Thùy Dương
K58CD2 ▪ Phân tích thuận lợivà khó khăn của
Facebook trong việcphát triển metaverse
23 Lê Viết Dương
K58CD1 ▪ Tìm hiểu và phân tích các hoạt động
chiến lược và sản phẩm dịch vụ mà Facebook cung cấp tron
24 Nguyễn Ánh
Dương K58CD1 ▪ Phân tích các mô hình vũ trụ ảo
metaverse
▪ Làm slide thuyết trình
25
Trần Ánh Dương K58CD1 ▪ So sánh công nghệmetaverse với công
nghệ thực tế mở rộng
▪ Xây dựng cơ sở nghiên cứu đề tài
▪ Đánh giá và tổng hợp bài làm của nhóm viên26
Trần Thùy Dương K58CD2 ▪ Phân tích mục tiêucốt lõi, đối tượng và
quy mô của Facebook trong lĩnhvực công nghệ metaverse
▪ Tóm tắt nội dung slide
27 Vũ Thị Ánh Dương
K58CD1 ▪ Đánh giá nhược điểm của metaverse
▪ Phân tích cơ hội
và thách thức đối với metaverse
Trang 428 Lê Mạnh Duy
K58CD1 ▪ Đánh giá tiềm năng metaverse của
29 Cao Kỳ Duyên
K58CD1 ▪ Đánh giá ưu điểm của metaverse
▪ Phân tích cơ hội
và thách thức đối với metaverse
30 Hoàng Minh Giang
K58CD2 ▪ Tìm hiểu sự phát triển của metaverse
và con đường tìm đến giấc mộng metaverse của Facebook
▪ Thuyết trình
MỤC LỤC
Trang 5CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ METAVERSE 9
1.1 Mô hình tập trung truyền thống (Traditional Centralized Metaverse) 161.2 Mô hình Blockchain tập trung (Centralized Blockchain Metaverse) 171.3 Mô hình Blockchain phi tập trung (Decentralized Blockchain Metaverse) 17
3.2 Thách thức
26
4.2 Facebook và con đường tìm đến “giấc mộng” metaverse 28
30
CHƯƠNG VI ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN METAVERSE CỦA FACEBOOK 34
6.2 Thuận lợi và khó khăn của Facebook trong việc phát triển metaverse 36
6.3 Tính khoa học và thực tiễn của nền tảng metaverse do Facebook xây dựng 38
Trang 66.4 Đề xuất giải pháp 41
Trang 7Tìm Hiểu Và Phân Tích Định Hướng Phát Triển Giấc Mộng Về
Vũ Trụ Ảo Metaverse Của Facebook Trong Thập Kỷ Tới.
Bộ môn: Thương mại điện tử căn bản | Mã lớp học phần: 2293PCOM0111
NHÓM 3
Meta) Bài nghiên cứu được viết nhằm mục đích phân tích định hướng phát triển công nghệ metaverse tại Facebook
và đưa ra kết luận về khả năng thành công của Facebook trong việc ứng dụng công nghệ hoàn toàn mới này vào môhình của công ty Trước tiên, ở phần thứ nhất chúng tôi đánh giá về tiềm năng của công nghệ metaverse nói chungdựa trên hai phương diện, bao gồm sự phát triển của các công nghệ cốt lõi nằm trong phần cơ sở hạ tầng củametaverse và các vấn đề liên quan đến trải nghiệm của người dùng Dựa trên các yếu tố về mặt công nghệ, chúng tôiđưa ra kết luận về bốn mô hình chính của metaverse để làm một trong những cơ sở phân tích đề tài Ở phần thứ hai,chúng tôi đánh giá khả năng của Facebook trong việc phát triển metaverse dựa trên hai yếu tố: (1) Sự phát triển củaFacebook từ 2004 và những vướng mắc trong vòng pháp lý (2) Các dịch vụ và hoạt động chiến lược mà Facebookđưa ra khi nhắm vào metaverse Thông qua hai yếu tố nói trên, chúng tôi đi đến kết luận “giấc mộng” metaverse củaFacebook giống một “cơn sốt” công nghệ hơn là sự phát triển bền vững và khả năng cao Facebook sẽ bị thụt lùi sovới các nền tảng metaverse khác trong cuộc đua công nghệ này Cuối cùng, chúng tôi đưa ra các giải pháp có khảnăng có thể giải quyết được hiện tượng cơn sốt ảo trong con đường tìm đến "giấc mộng" metaverse của Facebook
Trang 8NỘI DUNG CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ METAVERSE
1 Khái niệm
Metaverse là sự kết hợp của hai từ tiếng Anh là "meta" - có nghĩa là “hơn cả” và “verse” trong “universe”
- có nghĩa là “vũ trụ”
Ta có thể hiểu một cách khái quát, metaverse là “vũ trụ ảo” nơi kết hợp môi trường vật lý với môi trường
kỹ thuật số Trong đó, mọi sự kiện và hoạt động trong vũ trụ ảo tiếp diễn liên tục, không ngừng nghỉ.Metaverse còn là sự hội tụ của những làn sóng công nghệ tiên tiến cho phép con người có thể tương tácvới môi trường trong vũ trụ ảo thông qua hình ảnh đại diện (avatar)
2 Các yếu tố liên quan đến metaverse
2.1 Các lớp cấu thành nên metaverse:
2.1.1 Lớp trải nghiệm
Metaverse không chỉ là một không gian 3D, hình ảnh 2D hay thậm chí nó không hẳn chỉ là đồ họa Bản
chất của metaverse là phi vật thể hóa khoảng cách địa lý, vật thể thực tế và không gian thực tế Trong đó
gồm có các trò chơi 3D như Fornite hoặc Roblox trong máy tính của chúng ta, cũng có thể là Siri trongđiện thoại thông minh hoặc Zoom - phòng làm việc trực tuyến
Về cơ bản, lớp trải nghiệm là những gì ta tiếp xúc, trải nghiệm trực tiếp thông qua sự hỗ trợ của các lớpdưới trong mô hình metaverse hoàn chỉnh Nhưng trải nghiệm này vốn đã có ở thời điểm hiện tại, song khihoàn toàn phi vật thể hóa khoảng cách địa lý, các chuỗi trải nghiệm trong metaverse được đánh giá là sẽ
đa dạng và phong phú hơn bao giờ hết
Trang 92.1.2 Lớp khai phá trải nghiệm
Lớp khai phá trải nghiệm, đúng như cái tên được đặt ra, nhiệm vụ của nó là thu hút và giới thiệu tới nhữngngười tham gia vào metaverse những thông tin, dịch vụ và trải nghiệm mà học không thể tự mình khámphá hết được Lớp khai phá trải nghiệm có thể chia ra làm hai mô hình: (i) Khai phá chủ động, (ii) Khaiphá bị động
Khai phá chủ động có nghĩa là người dùng tự tìm kiếm và khám phá ra thông tin trong thông qua bộ máytìm kiếm, những nội dung hướng tới cộng đồng, danh sách các ứng dụng nổi bật, sở thích cá nhân, ngườinổi tiếng
Ngược lại, khai phá bị động thiên về tiếp thị quảng cáo hơn Một số ví dụ mà chúng ta có thể dễ dàng tiếpcận ngày nay như quảng cáo qua email, thông qua các trang mạng xã hội, các website Chung quy lại, khaiphá bị động là sự tiếp cận của doanh nghiệp đối với người dùng nhằm mục đích giới thiệu sản phẩm, dịch
vụ và xây dựng database khách hàng
2.1.3 Lớp kinh tế sáng tạo (Creator Economy Layer)
Không chỉ những trải nghiệm của người dùng trong metaverse ngày càng được đa dạng hóa mà số những
nhà sáng tạo - creators đã tạo nên những trải nghiệm đó cũng không ngừng tăng lên theo cấp số nhân Lớp
kinh tế sáng tạo chứa tất cả những công nghệ mà người sáng tạo nội dung sử dụng để tạo ra chúng
Dù là trước đây, bây giờ hay trong tương lai, các bên sáng tạo nội dung cũng đi theo một mô hình nhấtquán với nhau với ba giai đoạn cụ thể
Trước hết là giai đoạn tiền kiến tạo, có nghĩa là con người tạo ra một trải nghiệm nào đó dựa vào côngnghệ mới được sinh ra Họ là những người dẫn đầu trong lĩnh vực đó và tạo ra thị trường để nền kinh tếsáng tạo có thể bước sang các giai đoạn tiếp theo Một số cái tên có thể kể đến như Amazon - công ty điđầu về bán lẻ trực tuyến hoặc Pixar - từ một công ty phần cứng xoàng xĩnh trở thành hãng phìm hoạt hìnhxuất sắc của mọi thời đại
Sau những thị trường được tạo ra thành công là sự bùng nổ số lượng các nhà sáng tạo Trong khi côngnghệ ở giai đoạn tiền kiến tạo còn sơ khai và chưa được khai thác một cách hiệu quả thì ở giai đoạn tiếptheo - giai đoạn xây dựng, các nhà sáng tạo tập trung vào việc phát triển công nghệ phần cứng hơn bao giờhết Việc bắt đầu xây dựng lại một nền tảng từ đầu sẽ khiến quá trình bị chậm lại và mất nhiều công sức
Do đó ở giai đoạn xây dựng bắt đầu có sự xuất hiện của các bên cung cấp vật liệu và nền tảng cho nhóm
những sáng tạo Ví dụ như thư viện đồ họa OpenGL, phần mềm hỗ trợ kết xuất đồ họa 3D DirectX bằngnhững câu lệnh đơn giản
Và cuối cùng cũng là giai đoạn quan trọng nhất trong lớp kinh tế sáng tạo, những gì mà chúng ta đanghướng tới đó là giai đoạn kiến tạo Ở giai đoạn này, cho dù đó là một nhóm ít người hay thậm chí chỉ một
cá nhân cũng có khả năng tham gia vào thị trường rộng lớn của metaverse Chúng ta có thể mở một trangweb bán hàng trực tuyến cho riêng mình thông qua Shopify mà không cần đến những dòng code Trảinghiệm tạo ra thế giới đồ họa 3D với Unity, Unreal, Roblox dù chưa từng thử qua APIs - Giao diện lập
trình ứng dụng Một ví dụ điển hình có thể kể đến đó là tựa game nổi tiếng Among Us trong vài năm gần
đây Tựa game này được tạo ra bởi ba cá nhân duy nhất thông qua Unity Hay một nhà sản xuất nổi tiếng
và tầm cỡ như Blizzard cũng sử dụng nền tảng này để tạo ra tựa game riêng của họ, có tên Hearthstones.
Tổng kết, lớp kinh tế sáng tạo mà chúng ta đang hướng đến ở hiện tại và trong tương lai là khi tất cả mọingười đều có thể tham gia vào sáng tạo các trải nghiệm trong mọi lĩnh vực trên nền tảng số mà không gặpphải những rào cản về mặt công nghệ hoặc hiểu một cách ngắn gọn, mọi người đều có thể tham gia vàosáng tạo trong metaverse giống như khi họ tham gia các hoạt động sáng tạo trong cuộc sống đời thường
Trang 102.1.4 Lớp điện toán không gian (Spatial Computing Layer)
Điện toán không gian là tiền đề cho công nghệ kết xuất thực tế ảo - Real Time Render, thứ giúp ta làm mờ
đi ranh giới giữa thế giới thực tế và thế giới ảo, có nghĩa là đem không gian vật lý để đưa vào các thiết bịnhư máy tính hoặc điện thoại thông minh Nói một cách cụ thể hơn, điện toán không gian cho phép tathâm nhập và tương tác với không gian 3D, ddiingf thời tăng cường trải nghiệm ở thế giới thực
Các phần mềm cơ bản của điện toán không gian bao gồm:
▪ Kỹ thuật 3D: Trình chiếu hoạt họa và không gian địa lý
▪ Nhận diện cử chỉ và giọng nói
▪ Internet vạn vật (Internet of Things): Tích hợp dữ liệu đa thiết bị, lưu trữ trắc sinh học
▪ Bản đồ liên không gian và nhận diện vật thể
2.1.5 Lớp nền phi tập trung (Decentralization Layer)
Nếu metaverse OASIS trong bộ phim Ready Player One được mô phỏng là vùng đất kiếm tìm kho báu
khổng lổ được tạo ra bởi một người duy nhất, thậm chí người được nhắc tới đã chết và chỉ tồn tại ở dạng avatar trong vũ trũ ảo đó, thì cấu trúc lý tưởng về metaverse trong tương lai của chúng ta lại nằm ở hướng hoàn toàn ngược lại
Đó phải là một hệ thống tối ưu hóa được sự cạnh tranh trong thị trường mà dữ liệu và các sáng tạo không hoàn toàn thuộc về sự sở hữu của bất kỳ doanh nghiệp nào Trong đó, doanh nghiệp chỉ đóng vai trò xây dựng metaverse và người tham gia vào metaverse đó là người duy nhất sở hữu chúng
Công nghệ Blockchain là cầu nối trong trao đổi
2.1.6 Lớp tương tác người dùng (Human Interface Layer)
Các thiết bị phần cứng như laptop, điện thoại thông minh, kính thực tế ảo là những gì nằm trong lớp tươngtác người dùng Chúng kết nối con người với những trải nghiệm được xây dựng trong các nền tảngmetaverse Tuy nhiên, trong tương lai các thiết bị này còn có thể phát triển nhiều hơn thế nữa Một số cáitên tiềm năng có thể kể đến như:
▪ Kính thông minh: Thực hiện toàn bộ chức năng của một chiếc điện thoại thông minh song tích hợp với
cả công nghệ thực tế tăng cường AR và thực tế ảo VR
▪ Kính in 3D: Dự đoán sẽ được sử dụng nhiều trong ngành công nghiệp thời trang
▪ Các thiết bị cảm biến sinh học thu nhỏ
▪ Thậm chí là tương tác thông qua sóng não
2.1.7 Lớp cơ sở hạ tầng
Lớp cơ sở hạ tầng bao gồm các công nghệ cho phép thiết bị kết nối với mạng và truyển tải thông tin Mạng 5G hiện đang phát triển liên tục, cải thiện băng thông một cách đáng kể, đồng thời giảm độ trễ vàcác xung đốt mạng Mạng 6G trong tương lai được dự đoán sẽ tăng tốc khả năng kết nối của thiết bị thuộclớp tương tác người dùng với các nội dung trải nghiệm với hiệu suất làm việc cao thông qua việc pháttriển hệ thống bán dẫn và hệ thống vi cơ điện tử
2.2 Các yếu tố quan trọng trong metaverse:
Trong bảy tầng cấu tạo nên metaverse bao gồm rất nhiều các yếu tố khác nhau Về cơ bản, ta có thể chiachúng ra thành hai nhóm, trong mỗi nhóm gồm những yếu tố cốt lõi và căn bản nhất để tạo nên mộtmetaverse hoàn chỉnh Hai nhóm đó là: Những công nghệ cốt lõi và các giá trị tạo nên một hệ sinh thái ảo
2.2.1 Các yếu tố công nghệ cốt lõi trong metaverse
Trang 11a Web 3.0
Web 3.0 được coi là phiên bản tiếp theo của World Wide Web và là sự kết hợp của các phát minh mới nhưmiền phi tập trung (Decentralized Domain), sổ cái phân tán DLT (Distributed Ledger Technologies) haynền kinh tế Token (Token-based Economics)
Khác với web 2.0, web 3.0 đảm bảo rằng dữ liệu sẽ không lưu trữ ở một nơi duy nhất cũng như không cómột tổ chức cụ thể nào có quyền sở hữu toàn bộ những dữ liệu đó Mọi thông tin và các tài sản ảo đềuthuộc quyền sở hữu của người dùng Nói một cách dễ hiểu, web 3.0 là một mạng lưới những con đườngliên kết các kho lưu trữ dữ liệu khác nhau mà không có điểm trung tâm
Mô phỏng miền tập trung (bên trái) và miền phi tập trung (bên phải)
Đây là một trong những yếu tố cơ bản nhất làm metaverse trở nên khác biệt với những nền tảng trước đây
b Blockchain:
Nếu coi Web 3.0 là mạng lưới những con đường, thì blockchain chính là nơi lưu trữ dữ liệu đã được nhắc
tới trước đó Nó được coi là sổ cái phân tán gồm có các khối và móc xích nối các khối lại với nhau Đó lànơi có thể lưu trữ mọi dữ liệu đã được số hóa Ví dụ: thông tin sản phẩm, phiếu bầu cử hoặc tiền ảo Blockchain là nguồn dữ liệu mở và được công khai với tất cả mọi người tham gia vào chuỗi đó, song đểthay đổi dữ liệu của một khối trong chuỗi là điều rất khó khăn Có ba yếu tố khiến blockchain trở thànhkho lưu trữ dữ liệu đáng tin cậy hơn bao giờ hết
Thứ nhất, data trong một khối luôn hiển thị rõ thông tin của người gửi và người nhận cũng như thông tingiao dịch, đồng thời chúng được công khai với tất cả các bên Ví dụ, trong thanh toán séc điện tử,authorize.net là bên thứ ba buộc phải có mặt để đảm bảo không có gian lận xảy ra trong quá trình giao
Trang 12dịch giữa người mua và người bán Dù vậy, rủi ro vẫn có khả năng xảy ra nếu bên thứ ba xuất hiện vấn đề.
Để giải quyết vấn đề đó, người mua có thể sử dụng tới blockchain để lưu trữ séc chứa chữ ký điện tử trongmột khối và khối đó sẽ được cập nhật với người bán thông qua cơ chế hoạt động của blockchain
Thứ hai, dữ liệu trong blockchain luôn được mã hóa bằng hàm hash Mỗi một khối trong chuỗi đều có một
mã hash riêng mà ta có thể coi chúng giống với dấu vân tay được sử dụng để định danh Một khi thông tintrong khối thay đổi, mã hash1 sẽ thay đổi theo
Thứ ba, ngoài mã hash1 của mỗi khối, các khối trong blockchain còn chứ mã hash2 của các khối đứngtrước nó Mã hash lúc này đóng vai trò như mắt xích giữa các khối, xác định khối đứng trước hoặc sautrong một chuỗi
e Trí thông minh nhân tạo:
Trí thông minh nhân tạo - AI là công nghệ thổi hồn vào thế giới ảo AI có vai trò to lớn trong việc tạo rametaverse Nó giúp thế giới ảo trở nên chân thực nhất có thể, đồng thời tăng khả năng tương tác của ngườidùng với vật thể và môi trường ảo
Ứng dụng phổ biến nhất có thể thấy ở AI là đọc và phân tích các thực thể phức tạp trong thế giới thực vàbiến chúng thành định dạng mà máy tính có thể đọc được Ví dụ: Xử lý ngôn ngữ của con người, đọc cácđặc điểm trong cử chỉ của con người Nhờ đó, avatar được hình thành
Ngoài ra AI có thể tham gia vào các quá trình phân tích, xử lý các dữ liệu phức tạp hơn Điều này giúpmetaverse phản ứng nhanh hơn với các hành động của người dùng và làm trải nghiệm của họ trở nên cực
kỳ chân thực Không chỉ vậy, trong tương lai, AI được dự đoán có thể giúp con người hiển thị tại mộtkhông gian địa lý thực tế bất kỳ dưới dạng avatar
2.2.2 Hệ sinh thái ảo metaverse
Bởi tính phức tạp và độ rộng lớn của metaverse, việc xây dựng hệ sinh thái ảo hoàn chỉnh, nơi mà con người có thể tin tưởng và tham gia vào lao động như ở thế giới thực, cũng cần cân nhắc tới rất nhiều yếu
tố Dưới đây là 4 yếu tố quan trọng đáng lưu tâm để xác định một hệ sinh thái là khỏe mạnh hay độc hại
a Ảnh đại diện (Avatar):
Avatar là hình đại diện của một cá nhân Ảnh đại diện có chức năng định danh người dùng, đồng thời là
Trang 13cách để tăng cường trải nghiệm của họ trong metaverse thông qua tính chân thực và tính cá nhân hóa Ảnhđại diện trong metaverse không bao giờ mất đi, đặc điểm này giống với tính chất tiếp diễn và liên tục củachính metaverse Đồng thời, chúng có khả năng lưu trữ thông tin và tìm hiểu đặc điểm cá nhân của ngườidùng nhờ trí thông minh nhân tạo.
b Sáng tạo nội dung:
Sáng tạo nội dung là quá trình mà mọi người đều có thể tham gia dù ở đời thực hay trong thế giới ảo.Trong metaverse, quá trình sáng tạo nội dung được nhắc đến nằm ở tầng Trải nghiệm, mọi người sử dụngcác công cụ sẵn có do chính nền tảng metaverse đó cung cấp để tạo ra sản phẩm Quá trình sáng tạo có thể
là xây dựng một kiến trúc ảo, tổ chức một sự kiện hoặc thiết kế các sản phẩm ảo
Tuy nhiên, metaverse là một hệ thống mở và phi tập trung, nói một cách rõ ràng hơn nó thiếu tính kiểmsoát Do đó, khi xây dựng hệ sinh thái trong metaverse ta cũng cần chú ý đến các vấn đề trong sáng tạo nội
dung, bao gồm: (i) Quyền tác giả, (ii) Sự kiểm duyệt, (iii) Chuẩn mực xã hội Nội dung chi tiết về các vấn
đề được viết tại Chương III - Tiềm năng của metaverse
c Nền kinh tế ảo:
Mặc dù còn đang trong giai đoạn thử nghiệm, chúng ta đã có thể nhìn thấy một nền kinh tế mới đang bùng
nổ trong metaverse Ở sân chơi mới này, các ngân hàng, người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể cùngtham gia để tìm kiếm cơ hội tăng trưởng thuộc mọi lĩnh vực trong tương lai Nền kinh tế trong metaverseđược đánh giá sẽ trở thành tương lai mới của thương mại điện tử
e An toàn và bảo mật:
Hệ thống an toàn mạng và bảo mật dữ liệu luôn là một bộ phận không thể tách rời trong một xã hội Đặcbiệt, với cấu trúc phức tạp và độ rộng lớn của metaverse, việc xây dựng một hệ thống bảo vệ vững chắc làđiều quan trọng hơn hết
Trong an ninh mạng cần chú ý tới định danh người dùng bởi lẽ, đây không chỉ là một mạng xã hội đơngiản mà chúng ta vẫn thường thấy trong các nền tảng như Facebook, Instagram hay Twitter Nó là một xãhội số mà các hoạt động sáng tạo và lao động sản xuất diễn ra như trong cuộc sống đời thực Việc địnhdanh một avatar có thể so sánh với việc cấp mã định danh cho một công dân
Tương tự, trong bảo mật dữ liệu cần đặc biệt hướng tới các giải pháp an toàn về mặt công nghệ để tránh rò
rỉ thông tin của doanh nghiệp hoặc cá nhân
CHƯƠNG II CÁC TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI METAVERSE
1 Ba mô hình của metaverse:
Dựa vào 5 yếu tố công nghệ cốt lõi trong lớp cơ sở hạ tầng của metaverse, ta nhận thấy trong đó có haiđặc điểm nổi bật nhất mà không một nền tảng nào xây dựng trên Web 2.0 có được, đó là: Công nghệBlockchain và tính phi tập trung của Web 3.0
Qua đó, ta có thể kết luận ba mô hình metaverse phổ biến ở thời điểm hiện tại nhằm có cái nhìn cụ thểhơn, rốt cuộc metaverse là gì
Trang 14Sơ đồ các loại mô hình metaverse phổ biến Trong đó trục tung chỉ mô hình lưu trữ dữ liệu và trục hoành chỉ mô hình phân quyền
dữ liệu.
1.1 Mô hình tập trung truyền thống (Traditional Centralized Metaverse)
Các mô hình metaverse này không tích hợp blockchain trong cơ chế của chúng và hoạt động trên một hệthống tập trung Nói cách khác, chúng là không gian ảo được điều khiển bởi một tổ chức trung tâm lưu trữ
dữ liệu của người dùng Trong những nền tảng metaverse, người dùng sẽ có một hình đại diện để họ tiếnthực hiện các nhiệm vụ xuyên suốt trò chơi Ưu điểm đáng kể đến của các mô hình metaverse này làchúng có lượng người dùng nhiều nhất so với các mô hình metaverse khác Chẳng hạn, trò chơi Fortnite
có khoảng khoảng 278 triệu người dùng Với thế mạnh đó, những nền tảng này dễ dàng gây chú ý tronglĩnh vực thời trang Các thương hiệu sẽ cung cấp cho người dùng những trang bị (trang phục hoặc phụkiê ̣n) cho hình đại diện của họ, hoặc các vật phẩm cho phép họ mở khóa các đặc quyền trong trò chơi
1.2 Mô hình Blockchain tập trung (Centralized Blockchain Metaverse)
Mô hình blockchain tập trung cho phép sự tương tác của người dùng phát triển và nâng cao trong khônggian ảo Qua đó họ có thể tham gia vào quá trình sáng tạo vào lao động nhằm tạo ra sản phẩm, của cải.Điều này tạo ra một môi trường kinh tế số hoàn chỉnh, trong đó người dùng kiếm tiền từ việc mua bánnhững sáng tạo của họ Trong các hệ thống này, ta có thể thấy thanh toán điện tử nhưng dựa vào côngnghệ NFTs giúp quá trình thanh toán diễn ra nhanh chóng và minh bạch Tuy vậy, mô hình này có một hạnchế vô cùng lớn đó là mọi dữ liệu của người dùng đều do bên thứ ba nắm giữ và có thể họ sẽ sử dụng dữliệu sai mục đích Các ví dụ điển hình cho mô hình này có thể kể đến như, Meta (Facebook) với nền tảngmetaverse mang tên Horizon Worlds hoặc Unity và Fornite
1.3 Mô hình Blockchain phi tập trung (Decentralized Blockchain Metaverse)
Những siêu metaverse này thường được xây dựng trên một hệ thống gọi là DAO (DecentralizedAutonomous Organization - Tổ chức tự trị phi tâ ̣p trung) Mô ̣t hê ̣ thống DAO được xây dựng dựa trên cácquy tắc, mã và các chương trình giúp hệ thống được vâ ̣n hành tự đô ̣ng, loại bỏ hoàn toàn sự cản thiệp của
cơ quan quản lý trung ương, tạo ra mô ̣t cấu trúc kiểm soát phi tâ ̣p trung
Thông qua viê ̣c sử dụng các hợp đồng thông minh (smart contract), DAO sẽ xây dựng hệ thống những quytắc trong mô ̣t vũ trụ ảo Trong các mô hình metaverse blockchain phi tâ ̣p trung, sức mạnh đưa ra quyếtđịnh không nằm ở một tổ chức trung tâm, mà nằm ở người dùng Mỗi người dùng sở hữu một mã địnhdanh của metaverse và có quyền đóng vai trò quyết định trong việc quản lý thế giới ảo nơi họ phát triển.Các mô hình metaverse blockchain cũng phát triển một nền kinh tế ảo dựa trên tiền điện tử Loại siêu vũtrụ ảo này được biết đến là hình thức thành công nhất trong các mô hình metaverse Một vài ví dụ vềmetaverse blockchain phi tập trung: Axie Infinity hoặc một số nền tảng metaverse nổi tiếng trên OpenSeanhư Decentraland
Trang 152 So sánh metaverse và công nghệ thực tế mở rộng:
2.1 Sơ lược về thực tế mở rộng
Extended Reality - XR, thực tế mở rộng có lẽ dạng công nghệ metaverse thường được nhắc đến nhiều nhất
hiện nay XR liên quan đến việc hợp nhất thế giới vật lý và kỹ thuật số thông qua việc sử dụng các thiết bịđeo như kính thực tế ảo hay tai nghe thực tế ảo Với thực tế mở rộng, chúng ta có thể bước vào thế giới ảo
và tương tác với hình đại diện 3D trong cộng đồng Cho tới thời điểm hiện tại có ba mô hình thực tế mở
rộng đáng chú ý: (i) Virtual Reality - Thực tế ảo, (ii) Agumented Reality - Thực tế tăng cường, (iii) Mixed
Reality - Thực tế hỗn hợp.
Hình ảnh minh họa các mô hình thực tế mở rộng
2.2 So sánh metaverse với thực tế mở rộng
Thực tế mở rộng hay Extended Reality, viết tắt là XR
Trong khi khái niệm XR đã được nghiên cứu và định hình một cách rõ ràng trong vài thập kỷ trở lại đâythì metaverse vẫn còn mơ hồ và chưa thực sự đạt đến mức độ phát triển như mong đợi Do đó, dù đã đưa
ra định nghĩa và một vài mô hình về metaverse, việc so sánh metaverse với XR là cần thiết nhằm giúpngười đọc hình dung metaverse một cách rõ ràng và cụ thể hơn
Trước hết, metaverse và XR đều có thể coi là một trong những phát minh hiện đại nhất trong thời đại ngàynay có liên quan đến sự tương tác của người dùng với thế giới ảo cũng như tăng cường các trải nghiệmtrong thế giới thực
Tuy vậy, hai công nghệ này vẫn còn tồn tại những điểm khác biệt đáng kể mà chúng chính là một trongnhững yếu tố giúp metaverse trở thành làn sóng công nghệ mạnh mẽ hơn bao giờ hết
▪ Thứ nhất, metaverse chưa được định nghĩa rõ ràng Thậm chí đến thời điểm hiện tại, khi các công ty lớnnói về chính công nghệ mà họ đang phát triển, họ cũng khó có thể đưa ra một định nghĩa nào bao hàmtoàn bộ tính chất của metaverse Trong khi đó thực tế mở rộng đã được nghiên cứu sâu, định nghĩa mộtcách rõ ràng và ngày càng được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực hơn
▪ Thứ hai, metaverse là một không gian ảo mà người dùng có thể truy cập qua internet với đa dạng trảinghiệm, một điều mà các thiết bị thực tế mở rộng chưa đạt đến được Về cơ bản, không gian ảo trong
Trang 16metaverse gần như tương tự với không gian được tạo ra trong công nghệ thực tế mở rộng Sự khác biệtchính là trong khi các thế giới ảo của XR bị giới hạn về kích thước, thì metaverse sẽ cung cấp quyền chophép người dùng truy cập vào toàn bộ internet.
▪ Thứ ba, trong lĩnh vực metaverse, thực tế mở rộng được coi là một công cụ hỗ trợ Có nghĩa là thực tế
mở rộng nằm trong các tầng cấu tạo nên metaverse với nhiệm vụ là kết nối các giác quan của người dùngvới metaverse Metaverse bao hàm thực tế mở rộng
▪ Mặc dù thực tế tăng cường đã được sử dụng trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, kinh doanh, song nóvẫn thường được biết đến như một công cụ để giải trí nhiều hơn Trong khi đó, với các yếu tố công nghệcốt lõi như Blockchain hay NFTs, metaverse được đánh giá là một hệ sinh thái rộng lớn tồn tại song songvới thế giới thực và vận hành như thế giới thực
CHƯƠNG III TIỀM NĂNG CỦA METAVERSE
1 Ưu điểm của metaverse
1.1 Kết nối bạn tới muôn nơi với trải nghiệm nhập vai.
1.1.1 Trải nghiệm nhập vai - nơi người dùng được sáng tạo.
Đến với metaverse, người dùng sẽ có hình đại diện của riêng mình, đây không chỉ là phiên bản của chúng
ta trong môi trường thế giới ảo mà còn là nơi mỗi cá tính, chất riêng được thể hiện Người tham giametaverse được thỏa sức lựa chọn, thay đổi diện mạo của bản thân một cách nhanh chóng, quy mô với cáctính năng tùy chỉnh trong hệ thống xây dựng avatar, vì thế avatar mang tính biểu tượng Người dùng cóthể tạo cho mình một avatar rất giống với bản thân ngoài đời thực hoặc có thể là một điều gì đó khác vớibạn ở thực tế, miễn rằng đó là phiên bản mà bạn muốn trở thành Việc có một avatar như ý sẽ làm tăng sự
tự tin khi giao tiếp trong môi trường ảo, góp phần xây dựng các mối quan hệ trực tuyến của bạn
1.1.2 Kết nối bạn tới muôn nơi - khoảng cách địa lí không còn là rào cản.
Metaverse có thể tạo ra một môi trường kỹ thuật số gần với thế giới thực nhất có thể nhờ sự trợ giúp củacông nghệ tái tạo 3D Chúng ta có được bản sao ảo chân thực của các tòa nhà, địa điểm và thực thể thậtthông qua các dữ liệu không gian 3D và ảnh chụp 4K được xử lí Vì thế thông qua metaverse, bạn có thể
dễ dàng tham quan một thành phố cách mình nửa vòng trái đất, lượn lờ ở con phố mình yêu thích, ngắmnhìn cảnh vật ở một đất nước xa xôi ngay khi đang ngồi tại nhà, các vấn đề về thời tiết, di chuyển, chi phí
ăn ở, thủ tục xuất nhập cảnh,… không còn là điều bạn phải lo lắng Hơn thế nữa, thông qua metaversekhoảng cách thời đại cũng có thể được xóa bỏ, bạn có thể ngắm nhìn khung cảnh các di tích lịch sử, thànhphố cổ khi chưa bị phá hủy, trải nghiệm chân thực nhịp sống của những năm tháng đã qua thông qua cáckhông gian ảo được xây dựng
1.2 Tương tác online bước lên một tầm cao mới, mạng xã hội được nâng cấp.
1.2.1 Tương tác online bước lên một tầm cao mới.
Ở thời điểm hiện tại, ta dễ dàng bắt gặp mọi người sử dụng các phương thức tương tác online như chat,video call; đăng tải thông tin, cập nhật hình ảnh,video; react hoặc bình luận trên các nền tảng mạng xã hội.Nói chung, tương tác online ngày một phổ biến và nhanh gọn, tuy nhiên, tương tác online còn tồn tại hạnchế do con người vẫn còn cảm nhận được rào cản vật lý Với sự hỗ trợ từ metaverse, tương tác vật lýonline sẽ sớm thành hiện thực Người dùng có thể tham gia buổi họp của công ty, bắt tay với đồng nghiệp;họp mặt gia đình, gặp gỡ bạn bè, trao cho họ những cái ôm; tham dự các buổi nhạc hội, các cuộc gặp mặthoặc những bữa tiệc ngay tại nhà mà vẫn có thể có những tương tác vật lý với mọi người xung quanhthông qua avatar của mỗi người
1.2.2 Nâng cấp mạng xã hội
Mạng xã hội trở thành một thuật ngữ quen thuộc với sự xuất hiện của những nền tảng phổ biến trongnhững thập kỷ vừa qua như Facebook, Twitter, Snapchat Đây là những nơi tạo dựng nên thế giới online
Trang 17với hàng triệu người sử dụng trên toàn thế giới, có sức ảnh hưởng rất lớn đến việc tương tác của con ngườitrên Internet Metaverse có thể sẽ trở thành một bước ngoặt mới mà các nền tảng này muốn chinh phục bởinhững lợi ích to lớn mà một không gian ba chiều sẽ đem lại cho cả người dùng lẫn doanh nghiệp Khimạng xã hội và metaverse được kết hợp, một không gian ảo 3D với hàng triệu người sử dụng sẽ ra đời,người dùng sẽ dễ dàng kết bạn với mọi người từ khắp nơi trên thế giới; tìm được những người đồng điệu
về sở thích, tâm hồn; gặp gỡ, bắt tay, chào hỏi họ mà không cần phải lo lắng về vấn đề an toàn hay dichuyển bởi tất cả đều được thực hiện ngay tại không gian sống của bạn
1.3 Tạo ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp, đem lại trải nghiệm mới cho người dùng.
1.3.1 Tạo ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp.
Việc thu hút khách hàng trở thành điều ngày một khó khăn đối với các doanh nghiệp, ở thời điểm hiện tạirất khó để người tiêu dùng đến tham quan trực tiếp một cửa hàng hay vào website tìm hiểu các sản phẩm
mà doanh nghiệp kinh doanh, các giải pháp truyền thống như ưu đãi, khuyến mãi, giảm giá đã dần trở nênnhàm chán Việc đưa showroom, cửa hàng lên không gian ba chiều của metaverse được xem là một giảipháp mới lạ, nắm bắt được thị hiếu của khách hàng khi đem đến cho họ những trải nghiệm độc đáo vớikhông gian 360 độ, tham quan chi tiết đến từng ngóc ngách của showroom Hơn thế, việc ứng dụngmetaverse còn là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận với khách hàng trên toàn thế giới mà không phải mởnhiều cửa hàng, chi nhánh trên toàn cầu, tiết kiệm được nhiều loại chi phí vận hành, quản lí
1.3.2 Đem lại trải nghiệm mới cho người dùng.
Khi sử dụng các phương pháp mua sắm hiện tại, hoặc là người dùng phải di chuyển tới địa điểm bán đểtrực tiếp trải nghiệm sản phẩm hoặc là phải mua sắm qua màn hình điện thoại, laptop mà không được trảinghiệm Metaverse sẽ giải quyết những bất cập mà ta gặp phải khi cho phép người dùng ngồi tại nhà muasắm mà vẫn được trải nghiệm cận cảnh chất lượng sản phẩm
Vào năm ngoái, hãng thời trang Gucci đã mở một không gian ảo mang tên The Gucci Garden trên nền
tảng Roblox, cho phép người xem tham quan từng gian phòng họ tạo nên và mua sắm các loại trang phục
kỹ thuật số
1.4 Tạo ra nền kinh tế ảo
Khi một nền tảng mới xuất hiện con người luôn tìm được cách kinh doanh, kiếm tiền từ nó Hiện nay tuymetaverse chỉ ở giai đoạn sơ khai nhưng đã có rất nhiều người thấy được tiềm năng kinh tế mà nó đem lại
Họ bắt đầu bỏ tiền đầu tư bất động sản kỹ thuật số, xây dựng các công trình, kiến trúc trong các khônggian của metaverse Ví dụ như các tựa game Decentraland và The Sandbox cho phép người dùng mua các
lô đất ảo và xây dựng không gian của riêng họ Ngoài ra, người dùng có thể mở giao dịch tiền điện tử, tàisản số; tổ chức concerts, triển lãm trong thế giới 3D; đào tạo đội ngũ nhân viên phát triển và xây dựngmetaverse Nhiều người kiếm tiền tại metaverse thông qua việc chơi game để nhận lại các phần thưởng số
có giá trị trao đổi thành tiền thực
Nói tóm lại, metaverse giúp khai thác tiềm năng kinh tế của các cá nhân và doanh nghiệp, tạo ra sân chơigiúp họ hội nhập và phát triển, trở thành một cổng kết nối đa quốc gia của nền kinh tế mang xu hướng hộinhập ngày nay, góp phần thúc đẩy kinh tế, xã hội
1.5 Mang lại ảnh hưởng tốt đến tiền điện tử và NFTs (Non-fungible Tokens - Tài sản không thể thay thế)
Tiền điện tử và NFTs, hai ứng dụng của blockchain đóng vai trò rất quan trọng trong thế giới ảo Tiền điện
tử sẽ trở thành loại tiền được dùng để trao đổi tại metaverse, mỗi không gian ảo sẽ có riêng cho mình mộtloại tiền ảo và người dùng không thể dùng loại tiền ngoài đời thực để lưu hành tại các không gian này NFTs có vai trò thậm chí còn quan trọng hơn tiền điện tử trong metaverse, chúng là một loại mã thông báoquyền sở hữu một tài sản vật lý hoặc kỹ thuật số Rất nhiều thương hiệu lớn đã tham gia vào tổ hợp NFTs
bao gồm Dolce & Gabbana, Coca-Cola, Adidas và Nike Trong tương lai, khi mua một sản phẩm của thế
