Nguyên lý về sự phát triển của phép biện chứng duy vật phản ánh đặc trưng phổ quát nhất của thế giới, mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan đều có sự vận động và phát triển. Phát triển là những cái mới ra đời thay thế cái cũ, những vẫn trên cơ sở kế thừa những hạt nhân hợp lý của cái cũ, cải tạo và phát triển chúng hợp lý để nó trở thành điều kiện, tiền đề vững chắc cho cái mới phát triển nhanh, mạnh, vững hơn. Phát triển là đặc trưng phổ biến, phát triển là một tất yếu khách quan. Hơn nữa mọi nhận thức và thực tiễn trong cuộc sống đều phát triển. Giống như các kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử đã có sự phát triển, xuất hiện cái mới phù hợp, hoàn chỉnh hơn. Nhận thấy ý nghĩa quan trọng của nguyên lý về sự phát triển trong chủ nghĩa Mac – Lenin, em đã chọn đề tài số 3: “Trình bày nội dung, những yêu cầu cụ thể và cơ sở triết học của nguyên tắc phát triển. Vận dụng nguyên tắc phát triển để xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân nhằm hoàn thiện nhân cách bản thân”.
Trang 1TR ƯỜ NG Đ I H C KINH DOANH VÀ CÔNG NGH HÀ N I Ạ Ọ Ệ Ộ
Ch đ 3: ủ ề
Trình bày nội dung, những yêu cầu cụ thể và cơ sở triết học của nguyên tắc phát triển Vận dụng nguyên tắc phát triển để xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân nhằm hoàn thiện nhân
cách bản thân.
Giảng viên hướng dẫn :
Trang 2MỤC LỤC
L I CÁM N Ờ Ơ 3
L I CAM ĐOAN Ờ 4
A M đ u ở ầ 5
1 Lý do ch n đ tài ọ ề 5
2 Tính c p thi t c a đ tài ấ ế ủ ề 5
B N i dung ộ 6
1 Đ nh nghĩa v phát tri n ị ề ể 6
2 Nguyên lý v s phát tri n theo tri t h c Mac – Lenin ề ự ể ế ọ 7
3 Ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ 10
4 V n d ng nguyên t c phát tri n đ xây d ng ho t đ ng cá ậ ụ ắ ể ể ự ạ ộ nhân nh m hoàn thi n nhân cách b n thân ằ ệ ả 11
C K t lu n ế ậ 13
TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 14
Trang 3LỜI CÁM ƠN
Trước khi đến với nội dung bài tiểu luận em xin gửi lời cám ơn sâu sắc nhất đến cô giáo Hán Thị Hồng Liên đã giảng dạy giúp đỡ em nhiệt tình trong
suốt thời gian qua
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Bài tiểu luận là do bản thân em tự làm trong quá trình nghiên cứu tài liệu, giáo trình và không tham khảo, sao chép bất kì nội dung của bài nào khác
Trang 5A Mở đầu.
1 Lý do chọn đề tài.
Nguyên lý về sự phát triển của phép biện chứng duy vật phản ánh đặc trưng phổ quát nhất của thế giới, mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới khách
quan đều có sự vận động và phát triển.
Phát triển là những cái mới ra đời thay thế cái cũ, những vẫn trên cơ sở
kế thừa những hạt nhân hợp lý của cái cũ, cải tạo và phát triển chúng hợp lý để
nó trở thành điều kiện, tiền đề vững chắc cho cái mới phát triển nhanh, mạnh, vững hơn
Phát triển là đặc trưng phổ biến, phát triển là một tất yếu khách quan Hơn nữa mọi nhận thức và thực tiễn trong cuộc sống đều phát triển Giống như các kiểu và hình thức nhà nước trong lịch sử đã có sự phát triển, xuất hiện cái mới phù hợp, hoàn chỉnh hơn Nhận thấy ý nghĩa quan trọng của nguyên lý về
sự phát triển trong chủ nghĩa Mac – Lenin, em đã chọn đề tài số 3: “Trình bày
nội dung, những yêu cầu cụ thể và cơ sở triết học của nguyên tắc phát triển Vận dụng nguyên tắc phát triển để xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân nhằm hoàn thiện nhân cách bản thân”.
2 Tính cấp thiết của đề tài.
Đề tài tiểu luận hướng đến việc nghiên cứu về sự phát triển trong triết học Mác – Lenin đồng thời áp dụng vào thực tiễn việc xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân nhằm hoàn thiện nhân cách bản thân Đây là điều rất cần thiết để phát triển bản thân mỗi chúng ta trong giai đoạn hiện nay
Trang 6B Nội dung.
Trong cuộc sống, mọi sự vật hiện tượng luôn vận động, phát triển và tồn tại theo một quy luật nhất định Sự phát triển gắn liền với tính phổ thông của mọi sự vật, sự việc, hiện tượng Trong phép biện chứng duy vật, nguyên lý về
sự phát triển là một trong hai nguyên lý quan trọng, là cơ sở hình thành quan điểm toàn diện Phát triển là đặc trưng phổ biến, phát triển là một tất yếu khách quan
1 Định nghĩa về phát triển.
Có nhiều quan điểm về ” phát triển”, theo đó:
Theo quan niệm biện chứng sự phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao Quá trình đó diễn ra dần dần, nhảy vọt đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ, không phải lúc nào sự phát triển cũng diễn ra theo đường thẳng, mà rất quanh co, phức tạp, thậm chí có những bước lùi tạm thời Theo quan điểm biện chứng, sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình diễn ra theo đường xoáy ốc và hết mỗi chu kì sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở cấp độ cao hơn Quan điểm biện chứng cũng khẳng định nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bản thân sự vật
Theo quan điểm siêu hình phát triển chỉ là sự tăng lên, giảm thuần túy về lượng, không có sự thay đổi gì về mặt chất của sự vật; hoặc nếu có sự thay đổi nhất định về chất thì sự thay đổi ấy cũng chỉ diễn ra theo một vòng khép kín, chứ không có sự sinh thành ra cái mới với những chất mới Những người theo quan điểm siêu hình xem sự phát triển như là một quá trình tiến lên liên tục, không có bước quanh có, phức tạp
Trang 7Phát triển cũng là quá trình phát sinh và giải quyết mâu thuẫn khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là quá trình thống nhất giữa phủ định các nhân tố tiêu cực và kế thừa, nâng cao nhân tố tích cực từ sự vật, hiện tượng
cũ trong hình thái của sự vật, hiện tượng mới
2 Nguyên lý về sự phát triển theo triết học Mac – Lenin.
Theo quan điểm duy vật biện chứng, phát triển có 4 tính chất cơ bản: tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú
Tính khách quan của sự phát triển được biểu hiện trong nguồn gốc của sự vận động và phát triển Đó là quá trình bắt nguồn từ bản thân của sự vật, hiện tượng là quá trình giải quyết mâu thuẫn của sự vật, hiên tượng đó Tính chất này là thuộc tính tất yếu không phụ thuộc vào ý thức con người
Ví dụ: Hạt lúa, hạt đầu khi có nước, đất, chất dinh dưỡng, ánh sáng dù không có con người nhưng nó vẫn phát triển
Tính phổ biến của sự phát triển được thể hiện ở các quá trình phát triển diễn ra trong một lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy; trong tất cả mọi sự vật
và hiện tượng trong quá trình, mọi giai đoạn của sự vật hiện tượng đó Trong mỗi quá trình biến đổi đã có thể bao hàm khả năng dẫn đến sự ra đời phù hợp với quy luật khách quan
Trong tự nhiên : Tăng cường khả năng thích nghi cơ thể trước sự biến đổi của môi trường
Ví dụ: Người ở Miền Nam ra công tác làm việc ở Bắc thời gian đầu với khí hậu thay đổi họ sẽ khó chịu nhưng dần họ quen và thích nghi
Trang 8Trong xã hội: Nâng cao năng lực chinh phục tự nhiên, cải tạo xã hội, tiến tới mức độ ngày càng cao trong sự nghiệp giải phóng con người
Ví dụ: Mức sống của dân cư xã hội sau lúc nào cũng cao hơn so với xã hội trước
Trong tư duy : Khả năng nhận thức ngày càng sâu sắc, đầy đủ, đúng đắn hơn với tự nhiên và xã hội
Ví dụ: Trình độ hiểu biết của con người ngày càng cao so với trước đây
Tính đa dạng, phong phú của sự phát triển được thể hiện ở chỗ: phát triển
là khuynh hướng phát triển của sự vật hiện tượng song mỗi sự vật hiện tượng lại có quá trình phát triển không giống nhau, tồn tại ở những thời gian, không gian khác nhau, chịu những ảnh hưởng khác nhau và sự tác động đó có thể làm thay đổi chiều hướng quá trình phát triển của sự vật, đôi khi có thể làm sự vật, hiện tượng thụt lùi tạm thời
Đồng thời trong quá trình phát triển của mình, sự vật còn chịu sự tác động của các sự vật, hiện tượng khác, của rất nhiều yếu tố, điều kiện Sự tác động đó có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của sự vật, đôi khi có thể làm thay đổi chiều hướng phát triển của sự vật, thậm chí làm cho sự vật thụt lùi
Chẳng hạn, nói chung, ngày nay trẻ em phát triển nhanh hơn cả về thể chất lẫn trí tuệ so với trẻ em ở các thế hệ trước do chúng được thừa hưởng những thành quả, những điều kiện thuận lợi mà xã hội mang lại Trong thời đại hiện nay, thời gian công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước của các quốc gia chậm phát triển và kém phát triển sẽ ngắn hơn nhiều so với các
Trang 9quốc gia đã thực hiện chúng do đã thừa hưởng kinh nghiệm và sự hỗ trợ của các quốc gia đi trước Song vấn đề còn ở chỗ, sự vận dụng kinh nghiệm và tận dụng sự hỗ trợ đó như thế nào lại phụ thuộc rất lớn vào những nhà lãnh đạo và nhân dân của các nước chậm phát triển và kém phát triển
Để khái quát nên tính chất biến hóa của sự vật, hiện tượng, Ăng-ghen đã viết rằng:” Tư duy của nhà siêu hình chỉ dựa trên những phản đề tuyệt đối không thể dung nhau được, họ nói có là có, không là không Đối với họ, một
sự vật hoặc tồn tại hoặc không tồn tại, một hiện tượng không thể vừa là chính nó lại là vừa cái khác, cái khẳng định và cái phủ định tuyệt đối bài trừ nhau… Ngược lại tư duy biện chứng là một tư duy mềm dẻo linh hoạt, không còn biết đến những đường ranh giới tuyệt đối nghiêm ngặt, đến những cái “hoặc là”… “hoặc là”… “vô điều kiện” nữa (kiểu như: “hoặc là
có, hoặc là không”, hoặc tồn tại, hoặc không tồn tại”) Tư duy biện chứng thừa nhận trong những trường hợp cần thiết bên cạnh cái “hoặc là”… hoặc là” còn có cả cái “vừa là… Vừa là” nữa Chẳng hạn, theo quan điểm biện chứng, một vật hữu hình trong mỗi lúc vừa là nó, vừa không phải là nó, một cái tên đang bay trong mỗi lúc vừa ở vị trí A lại vừa không ở vị trí A, cái khẳng định và cái phủ định vừa loại trừ nhau vừa không thể lìa nhau được
Theo Lênin: Muốn thực sự hiểu được sự vật cần phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, các mối liên hệ và “quan hệ gián tiếp” của sự vật
đó và ông cũng cho rằng: Phép biện chứng đòi hỏi người ta phải chú ý đên tất cả các mặt của mối quan hệ trong sự phát triển cụ thể của những mối quan hệ đó
Trang 103 Ý nghĩa phương pháp luận.
Nguyên lý về sự phát triển là cơ sở lý luận khoa học để định hướng việc nhận thức thế giới và cải tạo thế giới Theo nguyên lý này, trong mọi nhận thức và thực tiễn cần phải có quan điểm phát triển Theo V.I.Lenin, “… Logic biện chứng đòi hỏi phải xét sự vật trong sự phát triển, trong “sự tự vận động”’…, trong sự biến đổi của nó” Quan điểm phát triển đòi hỏi phải khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, định kiến, đối lập với sự phát triển
Theo quan điểm phát triển, để nhận thức và giải quyết bất cứ vấn đề gì trong thực tiễn, một mặt cần phải đặt sự vật theo khuynh hướng đi lên của
nó vì vậy đòi hỏi phải nhận thức được tính quanh co, phức tạp của sự vật, hiện tượng trong quá trình phát triển của nó Để nhận thức và giải quyết bất
cứ vấn đề gì trong thực tiễn, một mặt, cần phải đặt sự vật, hiện tượng theo khuynh hướng đi lên của nó; mặt khác, con đường của sự phát triển lại là một quá trình biện chứng, bao hàm tính thuận nghịch, đầy mâu thuẫn, vì vậy, đòi hòi phải nhận thức được tính quanh co, phức tạp của sự vật, hiện tượng trong quá trình phát triển của nó, tức là cần phải có quan điểm lịch sử – cụ thể trong nhận thức và giải quyết các vấn đề của thực tiễn, phù hợp với tính chất phong phú, đa dạng, phức tạp của nó Quan điểm phát triển góp phần khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, định kiến trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn Với tư cách là những nguyên tắc phương pháp luận, quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử – cụ thể, quan điểm phát triển góp phần định hướng, chỉ đạo hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn cải tạo hiện thực, cải tạo chính bản thân con người Song để thực hiện được chúng, mỗi người cần nắm chắc cơ sở lý luận của chúng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển, biết vận dụng chúng một cách sáng tạo trong hoạt động của mình
Trang 11Từ đó có thể rút ra được những bài học về sự phát triển như sau:
– Thứ nhất, cần tích cực, chủ động nghiên cứu tìm ra được những mâu thuẫn trong mỗi sự vật, sự việc, hiện tượng để từ đó xác định được định hướng phát triển và những biện pháp giải quyết phù hợp
– Thứ hai, khi xem xét các sự vật, hiện tượng thì cần đặt sự vật hiện tượng đó trong sự vận động và phát triển Bởi sự vật không chỉ như là cái
mà nó đang có, đang hiện hữu trước mắt mà còn cần phải nắm được và hiểu
rõ được khuynh hướng phát triển, khả năng chuyển hóa của nó
– Thứ ba, cần phải có sự nhìn nhận, đánh giá khách quan đối với sự vật hiện tượng, không được dao động trước những quanh co, những phức tạp của sự phát triển ở trong thực tiễn
Kế thừa những thuộc tính, những bộ phận còn hợp lý của cái cũ nhưng đồng thời cũng phải kiên quyết loại quả những cái đã quá lạc hậu cản tở và gây ảnh hưởng đến sự phát triển Vì trong phát triển có sự kế thừa do đó cần phải chủ động phát hiện, cổ vũ những cái mới, cái phù hợp từ đó có thể tìm cách thúc đẩy để phát triển cái mới, để cái mới chiếm đóng vai trò chủ đạo
4 Vận dụng nguyên tắc phát triển để xây dựng hoạt động cá nhân nhằm hoàn thiện nhân cách bản thân.
Thứ nhất, nhằm hoàn thiện nhân cách của bản thân thì cá nhân em phải
cố gắng, nỗ lực học tập qua từng ngày Học tập là hoạt động cơ bản nhất thể hiện năng lực của bản thân Việc học tập ở môi trường đại học đạt được kết quả tốt là có nguyên nhân từ mục đích, tính chủ động, tích cực trong học tập
Trang 12của bản thân Việc học tập tốt sẽ giúp bản thân em được hoàn thiện hơn cả
về mặt kiến thức cũng như nhân cách của bản thân Lí do bởi vì khi chúng ta được học hành thì cách hành xử, đối nhân xử thế với mọi người xung quanh
sẽ đúng đắn hơn, chừng mực hơn, phải phép hơn
Thứ hai là phải xây dựng thế giới quan, lập trường chính trị vững vàng Thế giới quan là toàn bộ những quan niệm, quan điểm của con người về thế giới, về vai trò của con người trong thế giới mà chúng ta sinh sống Xây dựng thế giới quan cho bản thân là trang bị cho mình những kiến thức về thế giới tự nhiên, xã hội và tư duy con người thông qua các nguyên lý, qui luật, phạm trù cơ bản của chủ nghĩa Mac – Lenin Việc nắm bắt, tiếp thu được chủ nghĩa Mác – Lenin sẽ giúp em có cái nhìn bao quát, toàn diện và sâu sắc hơn với các sự kiện, vấn đề xảy ra xung quanh bản thân, từ đó có hướng xử
lí đúng đắn, nhân văn hơn Bên cạnh đó phải có lập trường vững vàng, để không bị lay động bởi các thế lực xấu, bạn bè xấu lôi kéo rủ rê vào con đường tội lỗi làm mất đi nhân cách của bản thân Muốn được như thế thì bản thân em phải rèn luyện, phấn đấu hàng ngày
Cuối cùng là tích cực tham gia các hoạt động xã hội, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn Điều này là hết sức quan trọng vì một mặt chúng ta có thể giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn hơn mình, sau đó là rèn luyện sự bền bỉ, chịu khó của bản thân khi đi các nơi xa xôi, khó khăn về đời sống, kinh tế để hoạt động tình nguyện Chính những điều nhỏ nhặt ấy lại giúp chúng ta hoàn thiện nhân cách qua từng ngày, hoặc cũng có thể làm
từ những điều nhỏ nhất như dọn dẹp rác, vệ sinh xung quanh ta Tất cả đều khiến mình trở nên phát triển hơn về tư duy, suy nghĩ, hành động và nhân cách ngày một tốt hơn
Trang 13C Kết luận.
Xây dựng nhân cách là chủ đề tiểu luận rất thiết thực và ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay, khi mà có một bộ phận người dân trở nên suy đồi nhân cách và đạo đức Đề tài không chỉ góp phần khẳng định tính thời sự của lý luận Mác – Lenin mà còn nêu lên được thực trạng, quá trình xây dựng nhân cách của sinh viên nói chung và bản thân em nói riêng để đáp ứng nhu cầu của xã hội
Con người được sinh ra nhưng nhân cách được hình thành Việc hình thành nhân cách ở mỗi con người là một quá trình liên tục, lâu dài và chịu
sự quy định của nhiều yếu tố, trong đó có tiền đề sinh học, hoàn cảnh sống
và các hoạt động, thói quen sinh hoạt của cá nhân là cơ bản Đối với việc xây dựng nhân cách sinh viên Việt Nam nói chung phù hợp với yêu cầu xã hội đòi hỏi phải dựa vào những cơ sở lý luận khoa học Đó là phải dựa vào tiền đề sinh học, hoàn cảnh sống và hoạt động của cá nhân Ngoài ra cũng còn phải tính đến các yếu tố khác như: tâm lý lứa tuổi, chức năng, nhiệm vụ của sinh viên, yêu cầu xã hội… có như vậy thì xây dựng nhân cách cho sinh viên mới đúng hướng, đúng mục tiêu và có hiệu quả
Trang 14TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Giáo trình Tri t h c Mác – Lenin – ĐH Kinh doanh và Công ngh Hà N i ế ọ ệ ộ
- Website: doc.edu.vn
- https://vncmd.com/chuyen-de/coaching-mentoring/phat-trien-ban-than/