Thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận cầu giấy, thành phố hà nội hiện nay

Đối với người lao động bị ảnh hưởng bởi công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, ASXH hỗ trợ chuyển đổi việc làm cho lao động mất đất, lao động di cư, lao động bị tác động bở

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ VŨ QUYÊN

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ASXH

Ở QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

Chuyên ngành: Quản lý xã hội

Mã số: 8 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Cao Thị Dung

HÀ NỘI - 2023

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày tháng năm 2023

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

TS Vũ Thị Thu Quyên

Tôi xin cam đoan luận văn “Thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay” là nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của giảng viên hướng dẫn TS Cao Thị Dung Các số liệu là rõ ràng, có sự tham khảo và kế thừa, chọn lọc từ những công trình nghiên cứu có liên quan tới đề tài theo quy định

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Vũ Quyên

Trong quá trình thực hiện luận văn “Thực hiện chính sách ASXH ở

quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay”, tác giả đã nhận được nhiều sự

quan tâm, giúp đỡ từ quý thầy cô, gia đình và bạn bè, tác giả luận văn xin gửi

lời cảm ơn chân thành đến đến giảng viên hướng dẫn: TS Cao Thị Dung đã

tận tình chỉ bảo, giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận văn một cách tốt nhất Xin

chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè đã quan

tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận văn này

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Vũ Quyên

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ASXH Ở QUẬN 8

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện chính sách ASXH ở quận 8

1.2 Nguyên tắc, quy trình, phương pháp và các điều kiện đảm bảo thực hiện chính sách ASXH ở quận 20

Chương 2 : THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ASXH Ở QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 35

2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội 35

2.2 Ưu điểm, hạn chế trong việc thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay và nguyên nhân 47

Chương 3 : PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ASXH Ở QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI 67

3.1 Phương hướng bảo đảm thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội trong thời gian tới 67

3.2 Giải pháp bảo đảm thực hiện chính sách ASXH tại quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội trong thời gian tới 71

KẾT LUẬN 91

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

T M TẮT LUẬN VĂN 97

Bảng 2.1.Các khu đô thị thuộc địa phận quận Cầu Giấy 37 Bảng 2.2 Tình hình thu chi ngân sách 42 Bảng 2.3 Chỉ số việc làm của quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội giai đoạn

2017 - 2021 57 Bảng 2.4 Số người tham gia BHYT, BHXH quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội giai đoạn 2017 – 2021 58

ASXH: An sinh xã hội

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Những năm qua Đảng, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam luôn quan tâm xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách an sinh xã hội (ASXH), coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững ASXH nói chung, ASXH ở Việt Nam nói riêng là hoạt động tốt đẹp thể hiện truyền thống tương thân tương ái, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau vượt qua hoạn nạn, khó khăn Đây chính là nhân tố để tạo nên sự ổn định và phát triển cho toàn xã hội, hoàn thiện những giá trị nhân văn của con người, từ đó thúc đẩy sự phát triển của

cả cộng đồng Đảm bảo ASXH là vấn đề trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước góp phần ổn định chính trị - xã hội, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Quận Cầu Giấy có diện tích trên 12,4 km2, gồm 8 phường với dân số 292.536 người, là quận có tốc độ đô thị hóa và dân số cơ học tăng nhanh, đồng thời cũng là nơi có nhiều cơ quan, đơn vị của Trung ương và nhiều trường Đại học, Cao đẳng, Viện nghiên cứu Trong năm 2022 sau ảnh hưởng của dịch Covid 19, quận Cầu Giấy đã hỗ trợ giải quyết việc làm cho 6.312/6.000 người đạt 105,2% chỉ tiêu Thành phố giao, thực hiện nhiều chính sách hỗ trợ đào tạo tư vấn, giới thiệu việc làm cho người lao động, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, người lao động kết nối cung cầu lao động thông cho các Câu lạc bộ Doanh nghiệp, doanh nhân trên địa bàn; phối hợp tổ chức hòa giải kịp thời các tranh chấp hợp đồng lao động; không để xảy ra các cuộc đình công tập thể của người lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn; thực hiện có hiệu quả các chương trình vay vốn hỗ trợ giải quyết việc làm thông qua Ngân hàng chính sách xã hội Hà Nội

Bên cạnh đó, UBND quận triển khai đầy đủ, kịp thời, đúng quy định về chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do

đại dịch Covid 19 theo các Nghị quyết của Chính phủ và Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố Tính đến hết năm 2021, UBND quận đã phê duyệt danh sách và kinh phí hỗ trợ cho 21.351 người với số tiền 50.769.750.000 đồng Đồng thời tham gia huy động các tổ chức, cá nhân ủng hộ nhiều hoàng hóa, nhu yếu phẩm thiết yếu, vật tư y tế hỗ trợ người lao động gặp khó khăn trị giá 20.170.500.000 đồng góp phần đảm bảo ASXH trên địa bàn, từng bước thực hiện tốt chính sách ASXH, đời sống của người dân được đảm bảo, kinh tế, chính trị, xã hội ngày càng phát triển ổn định Tuy nhiên, bên cạnh thực hiện chính sách ASXH vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế như: số lượng các doanh nghiệp phá sản của quận tăng cao, năm 2022 lên đến 1025 doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng thất nghiệp nhiều có đến 1087 lao động bị thất nghiệp Tỉ lệ người tham gia BHXH, BHYT giảm mạnh Đặc biệt một số doanh nghiệp trên địa bàn không tuân thủ quy định của nhà nước, không thực hiện đóng bảo hiểm cho người lao động UBND quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội đã có nhiều cố gắng, nỗ lực trong việc hoàn thiện và đưa ra nhiều chính sách đảm bảo ASXH cho người dân song vẫn gặp không ít khó khăn, một số mặt còn hạn chế, kéo dài, chậm được khắc phục

Vì vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu và lý giải một cách có hệ thống, đánh giá đúng thực trạng thực hiện chính sách xã hội, từ đó đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện tốt chính sách ASXH trên địa bàn Quận Cầu Giấy là vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hiện nay Vì vậy tác giả chọn nội

dung “Thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận Cầu Giấy, Thành phố

Hà Nội hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản

lý xã hội

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thực hiện chính sách xã hội nói chung, chính sách ASXH nói riêng là vấn đề thu hút sự chú ý của nhiều nhà khoa học Có nhiều công trình nghiên

cứu, các đề tài, bài viết, tư liệu liên quan về vấn đề thực hiện chính sách ASXH có thể kể đến như:

Cuốn sách của tác giả Lê Thị Hoài Thu Quyền ASXH và đảm bảo thực hiện trong pháp Luật Việt Nam do Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội ấn

hành năm 2014 đã trang bị những vấn đề lý luận cơ bản nhất về lĩnh vực ASXH và bảo đảm được thực hiện trong pháp luật Việt Nam

Sách chuyên khảo “Phát triển hệ thống ASXH ở Việt Nam đến năm 2020” do Viện khoa học Lao động và xã hội thuộc Bộ Lao động - Thương

binh và Xã hội Việt Nam biên soạn năm 2016 đã đề cập và làm rõ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, thực trạng hệ thống ASXH ở Việt Nam, thực trạng phát triển hệ thống ASXH, các chính sách chủ yếu cũng như định hướng phát triển chính sách ASXH đến năm 2020

Đề tài khoa học cấp bộ “Vai trò của ASXH với sự tiến bộ xã hội ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Tiến Hùng (Chủ nhiệm) bảo vệ năm 2016

đã làm rõ những vấn đề lý luận về vai trò của ASXH đối với tiến bộ xã hội, đánh giá được thực trạng vai trò của ASXH đến tiến bộ xã hội ở Việt Nam từ

đó đề ra phương hướng, giải pháp phát huy vai trò của ASXH, thúc đẩy sự tiến bộ xã hội ở Việt Nam trong thời gian tới

Luận án Tiến sỹ của tác giả Mai Ngọc Anh 2019 với tên gọi “ASXH đối với nông dân trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam” bảo vệ tại Hội

đồng trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, đã nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận của việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH đối với nông dân trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam; đánh giá những

ưu điểm, hạn chế trong thực hiện ASXH đối với nông dân trong điều kiện hiện nay Trên cơ sở đó, luận án đề xuất phương hướng, giải pháp tăng cường ASXH cho người nông dân ở Việt Nam trong thời gian tới

Luận văn Thạc sỹ của tác giả Nguyễn Chương Phát 2020 bảo vệ tại

hội đồng Trường đại học Kinh tế - Quản trị kinh doanh, Đại học Thái

Nguyên “Ảnh hưởng của hệ thống ASXH tới vấn đề nghèo đói của hộ nông dân huyện Văn Chấn - tỉnh Yên Bái” đã làm rõ những vấn đề lý luận về ảnh

hưởng của hệ thống ASXH tới vấn đề nghèo đón của hộ nông dân; đánh giá thực trạng ảnh hưởng của hệ thống ASXH tới vấn đề nghèo đói của hộ nông dân huyện Văn Chấn - tỉnh Yên Bái, chỉ ra nguyên nhân và đề xuất những giải pháp phát huy ảnh hưởng tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của hệ thống ASXH tới vấn đề nghèo đói của hộ nông dân huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái

Qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử vấn đề, nhìn chung các công trình nghiên cứu đã đi sâu vào nghiên cứu về vấn đề ASXH ở nhiều góc độ Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới chỉ đề cập tới công tác quản lý ASXH

ở tầm vĩ mô, có thể khẳng định chưa có đề tài nào nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách ASXH ở một địa phương cụ thể, đặc biệt tại quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội Công

trình”Thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội hiện nay hiện nay” được nghiên cứu, triển khai trên cơ sở hệ thống hóa những vấn

đề lý luận và thực tiễn thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội, kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu của các công trình

có liên quan để giải quyết những yêu cầu đặt ra của đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về thực hiện chính sách ASXH ở quận; phân tích, đánh giá thực trạng việc thực hiện các chính sách ASXH tại quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay; trên cơ sở đó đề xuất phương hướng, giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện hiệu quả chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn tiến hành thực hiện những nhiệm

vụ sau:

Một là, làm rõ cơ sở lý luận về thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu

Giấy, thành phố Hà Nội

Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách ASXH ở

quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay

Ba là, đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả

thực hiện chính sách ASXH tại quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là vấn đề thực hiện chính sách an sinh xã hộ ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Phạm vi thời gian: từ năm 2017 đến năm 2022

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn “Thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố

Hà Nội hiện nay hiện nay” được nghiên cứu dựa trên quan điểm của chủ

nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về ASXH; hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước

về thực hiện chính sách ASXH

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp một số phương pháp sau:

Phương pháp thu thập số liệu

Thu thập dữ liệu thứ cấp bao gồm các văn bản, các báo về thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội; những báo cáo, tài liệu, bài báo có liên quan đến đề tài nghiên cứu để phân tích, đưa ra các dẫn chứng chứng minh trong quá trình phân tích thực trạng

Phương pháp nghiên cứu tổng hợp

Để triển khai đề tài nghiên cứu, tác giả tiến hành thu thập và tổng hợp các

dữ liệu qua sách báo, tài liệu, internet, những công trình liên quan về thực hiện chính sách ASXH trên phạm vi cả nước nói chung, ở các địa phương nói riêng dựa trên chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

Phương pháp thống kê mô tả

Thống kê số liệu một cách cụ thể về thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội nhằm phục vụ cho việc phân tích thực trạng của thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội, làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp

Phương pháp thống kế phân tích

Nghiên cứu các số liệu báo cáo của các cơ quan, đơn vị để đưa ra những ưu điểm và hạn chế của thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội để từ đó phát huy những ưu điểm và hạn chế của các nhược điểm, đề ra các giải pháp

Phương pháp so sánh, đối chiếu

Được sử dụng để phân tích, đánh giá, so sánh kết quả của thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội với phương hướng, nhiệm vụ đã được đề ra trong từng thời kỳ

6 Những đóng góp mới của đề tài

Một là, hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về thực hiện chính sách

ASXH ở quận: chỉ rõ khái niệm, đặc điểm, nội dung và những điều kiện đảm bảo thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn quận

Hai là, phân tích thực trạng thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu

Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay

Ba là, đề xuất phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm đảm bảo việc

thực hiện chính sách ASXH tại quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

7.1 Ý nghĩa lý luận

Đề tài nghiên cứu đã hệ thống hóa làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản

về chính sách ASXH như một số khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện chính sách ASXH

Luận văn đã trình bày khái quát thực trạng và vai trò của chính sách ASXH tại quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

8 Kết cấu của luận văn

Luận văn “Thực hiện chính sách ASXH ở quận Cầu Giấy, Thành phố

Hà Nội hiện nay hiện nay” ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu

tham khảo, phụ lục, luận văn bao gồm 3 chương, 6 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

AN SINH XÃ HỘI Ở QUẬN 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện chính sách an sinh

xã hội ở quận

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

Khái niệm an sinh xã hội

An sinh xã hội là hình thức tập hợp các thành viên xã hội nhằm tương hợp, đoàn kết trên tinh thần tương thân tương ái, thiện nguyện chống lại những biến cố rủi ro, bất hạnh của mỗi cá nhân từ đó những khó khăn của cá nhân được chia sẻ trên phạm vi rộng, mọi người cùng giúp đỡ để các cá nhân vượt qua khó khăn [28]

Do tính chất phức tạp và đa dạng của ASXH nên có nhiều nhận thức khác nhau của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu thực tiễn về vấn đề này, bởi vậy, khái niệm về ASXH cũng còn nhiều quan điểm khác biệt:

Theo nghĩa rộng: ASXH là sự bảo đảm thực hiện các quyền để con người được an bình, hạnh phúc, xã hội ổn định, phát triển [9, tr.6-7] Theo nghĩa hẹp, ASXH bao gồm các khoản trợ cấp bằng tiền, lương hưu, trợ cấp và khoản khác cho những người có công và những người trong hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Ngân hàng thế giới cho rằng ASXH là những biện pháp công giúp cho mọi người có thể giảm, kiềm chế nguy cơ tác động đến thu nhập nhằm giảm tính bị tổn thương, giảm bớt những tác động bất lợi của những biến động xã hội, rủi ro xã hội đối với các hộ gia đình, cá nhân

Theo H Beveridge, nhà kinh tế học và xã hội học người Anh, ASXH là

sự bảo đảm về việc làm khi người ta còn sức làm việc và bảo đảm một lợi tức khi người ta không còn sức làm việc nữa để có thể dựa trên phần lợi tức đó, con người sống và hưởng thụ các giá trị của cuộc sống

Trên cơ sở các quan điểm về ASXH, có thể hiểu khái niệm ASXH theo

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO): ASXH là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt biện pháp công cộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị ngừng hoặc giảm thu nhập, gây ra bởi

ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, thương tật, tuổi già và chết; đồng thời, đảm bảo các chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con

Ở Việt Nam, an sinh xã hội được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, trong cuốn Quản lý an sinh xã hội của Khoa Nhà nước và Pháp luật, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, TS Vũ Thị Thu Quyên đã chuyển tải khái niệm an sinh xã hội trong hội thảo quốc tế Hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam, theo đó: ASXH là một hệ thống các cơ chế, chính sách, biện pháp của Nhà nước và

xã hội nhằm trợ giúp mọi thành viên trong xã hội đối phó với các rủi ro, các

cú sốc về kinh tế xã hội làm cho họ có nguy cơ bị suy giảm mất nguồn thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn, bệnh nghề nghiệp, già cả không còn sức lao động hoặc vì những nguyên nhân khách quan rơi vào hoàn cảnh nghèo khổ và cung cấp các dịch vụ sức khoẻ cho cộng đồng, thông qua hệ thống mạng lưới về BHXH, BHYT và trợ giúp xã hội [29]

Về mặt bản chất, ASXH là góp phần đảm bảo thu nhập và đời sống cho các công dân trong xã hội khi họ không may gặp phải những rủi ro xã hội hoặc các biến cố xã hội dẫn đến ngừng hoặc giảm thu nhập, thông qua các biện pháp công cộng, có sự tham gia của Nhà nước, tổ chức và các cá nhân hướng tới mục đích tạo ra sự “an sinh” cho mọi thành viên trong xã hội Trên

cơ sở mục đích đó, có thể khẳng định, ASXH là hoạt động mang tính xã hội

và tính nhân văn sâu sắc, đây cũng là tư tưởng muốn hướng tới sự hưng thịnh

và hạnh phúc cho mọi người và cho xã hội nhằm xây dựng cộng đồng vững mạnh hơn

An sinh xã hội và việc thực hiện ASXH là biểu hiện rõ nét của quyền con người đã được Liên hợp quốc thừa nhận bởi ASXH góp phần tạo ra một

mạng lưới an toàn mà những con người ở trong mạng lưới đó được bảo vệ, được san sẻ và có được công bằng xã hội theo các cách thức, phương thức và các biện pháp khác nhau khi cá nhân bị rủi ro, biến cố xã hội dẫn tới giảm hoặc mất thu nhập… không đảm bảo được cho cuộc sống của mình

Bên cạnh đó, ASXH tạo động lực tích cực cho con người trong xã hội không phân biệt dân tộc, giới tính, tôn giáo hay địa vị xã hội…giúp họ cùng nhau hướng tới chuẩn mực chân – thiện – mỹ, tạo nên sự hòa đồng, góp phần tạo nên cuộc sống công bằng hơn Đối với các đối tượng yếu thế, an sinh giúp cho họ có thêm những điều kiện, lực đẩy cần thiết để có thể nỗ lực vượt qua khó khăn, biến cố và rủi ro, vươn lên trong cuộc sống Điều này vừa cho bản thân cá nhân yếu thế có thể phát triển, hòa nhập cộng đồng, vừa giảm bớt gánh nặng cho cộng đồng

An sinh xã hội là đảm bảo cho mọi thành viên trong xã hội được tồn tại một cách bình yên trước các thay đổi của môi trường sống do các tác động về kinh tế, chính trị, xã hội và môi trường bằng hệ thống các chính sách và biện pháp mang tính kinh tế - xã hội phù hợp với thể chế xã hội đó ASXH có chức năng và ý nghĩa quan trọng trong đời sống thể hiện ở các nội dung như:

Thứ nhất, an sinh giúp công dân đảm bảo thu nhập ở mức tối thiểu trước tiên để đáp ứng các nhu cầu sống, ăn, sức khỏe, giáo dục, nhà ở và một

số dịch vụ xã hội cơ bản ASXH cũng giúp phân phối thu nhập thể hiện thông qua phương châm của BHXH – người trẻ đóng, người già hưởng, hay phương châm của BHYT - người khỏe đóng, người ốm hưởng

Thứ hai, ASXH hỗ trợ người dân vượt qua khủng hoảng, giảm thiểu rủi ro đảm bảo cuộc sống Các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam triển khai ngày càng rộng rãi hoạt động thiết kế và phát triển hệ thống ASXH nhằm hỗ trợ tối đa cho người nghèo và các đối tượng yếu thế trong xã hội đặc biệt trong giai đoạng khủng hoảng kinh tế và dịch bệnh hoành hành Chức năng trước tiên của ASXH là chức năng phòng ngừa, hỗ trợ người dân chủ động ngăn ngừa rủi ro

trong đời sống, sức khỏe và các hoạt động khác; bên cạnh đó khi rủi ro đang xảy

ra, ASXH giúp giảm thiểu những rủi ro ấy bằng cách tạo động lực để người dân

bù đắp những thiếu hụt về thu nhập để đảm bảo các nhu cầu thiết yếu; và khi rủi

ro xảy ra rồi, kịp thời khắc phục rủi ro là hoạt động thường xuyên của ASXH, giúp người dân hạn chế tối đa các tác động không lường trước hoặc vượt khả năng kiểm soát của họ đối với các biến cố trong đời sống

Thứ ba, ASXH thúc đẩy sự phát triển bền vững, góp phần gắn kết xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý xã hội Sở dĩ như vậy bởi, ASXH tạo nên sự phát triển bền vững, người lao động được hỗ trợ đào tạo nghề, kết nối cung cầu lao động, giảm thiểu mất cân bằng cung cầu lao động, hỗ trợ tạo việc làm trực tiếp cho một bộ phận người lao động thông qua các chương trình vay vốn tín dụng ưu đãi, chương trình việc làm công và các chương trình thị trường lao động khác Đối với người lao động bị ảnh hưởng bởi công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, ASXH hỗ trợ chuyển đổi việc làm cho lao động mất đất, lao động di cư, lao động bị tác động bởi khủng hoảng kinh tế… ASXH là một trong 3 cấu phần của chính sách xã hội, là một trong những hệ thống chương trình, chính sách quan trọng để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của một quốc gia, là công cụ quản lý của nhà nước trong lĩnh vực phân phối và điều tiết phân phối, góp phần điều tiết, phân phối lại thu nhập giữa các khu vực kinh tế, các vùng kinh tế, các nhóm dân cư và các thế

hệ, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý xã hội Nhà nước thông qua chính sách hỗ trợ người nghèo và các đối tượng yếu thế, tiến hành đầu tư, điều chỉnh nguồn lực cho địa phương nghèo, chậm phát triển góp phần tạo nên sự hài hòa, giảm bớt chênh lệch giàu nghèo và phân hóa giàu nghèo, hạn chế sự bất bình đẳng, tạo sự đồng thuận giữa các giai cấp, tầng lớp trong xã hội

Khái niệm chính sách an sinh xã hội

Theo Từ điển Tiếng Việt thì “chính sách” là “sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra [46; tr.122]

Chính sách còn được hiểu là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa,

mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi cho một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội [14; tr.23]

Trong hệ thống chính sách, chính sách xã hội có vai trò quan trọng trong việc cung cấp phúc lợi cho những người không còn khả năng tự bảo đảm nhu cầu thiết yếu cho bản thân hoặc có nhu cầu hỗ trợ tạm thời; cung cấp các biện pháp chủ động và tức thời cho cá nhân, tập thể nhằm đối phó với những rủi ro lien quan đến con người (ASXH); khuyến khích và hỗ trợ nâng cao năng lực khắc phục rủi ro cho các nhóm thiệt thòi (trao quyền xã hội) và tái phân bổ thu nhập giữa các nhóm dân cư có thu nhập khác nhau và tái phân

bổ nguồn lực giữa những nhóm dân cư có nguy cơ bị rủi ro khác nhau (công bằng xã hội)

Một trong những chính sách cơ bản của quốc gia, giữ vai trò là trụ cột của hệ thống chính sách xã hội là chính sách ASXH hướng tới việc bảo vệ, bảo đảm ba toàn cho công dân trong trường hợp bị rủi ro xã hội Hiện nay các nước trên thế giới đều chủ động xây dựng hệ thống chính sách ASXH đa tầng, linh hoạt và hỗ trợ lẫn nhau, bảo đảm việc phòng ngừa, giảm thiểu, khắc phục rủi ro – một mô hình hệ thống ASXH hoàn chỉnh và hiệu quả, kết hợp đề cao trách nhiệm cá nhân, cộng đồng và nhà nước để không ai bị gạt ra bên lề xã hội, mọi người được hưởng những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống

Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) khi đưa ra định nghĩa về chính sách ASXH nhấn mạnh đây là hệ thống chính sách mà các nước thực hiện để cung cấp phúc lợi cho người dân, ngăn chặn sự suy giảm sức sống hoặc cải thiện mức sống thấp, mở rộng việc làm cho các đối tượng ở khu vực kinh tế không chính thức

Như vậy, chính sách ASXH được hiểu là hệ thống chủ trương, phương hướng và biện pháp của Đảng, Nhà nước giúp cho công dân bị giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm, ốm đau, bệnh tật…những người yếu thế đảm bảo được thu nhập và những điều kiện thiết yếu khác

Nhà nước Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách ASXH theo hướng sử dụng những công cụ của thị trường để thực hiện các mục tiêu xã hội Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam, nhất thiết cần phải học những bài học kinh nghiệm về xây dựng

và thực thi chính sách ASXH của các nước trên thế giới để có những bước áp dụng phù hợp và hiệu quả trong điều kiện cụ thể của Việt Nam

Khái niệm thực hiện chính sách an sinh xã hội

Đảm bảo ASXH thực chất là đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội, hướng đến phát triển toàn diện con người trên cơ sở bình đẳng, công bằng và tiến bộ xã hội Có thể thấy, trong xã hội văn minh, ASXH vừa là mục tiêu, vừa là động lực đảm bảo sự ổn định và thúc đẩy xã hội phát triển bền vững

Thực hiện chính sách ASXH là giải quyết các vấn đề liên quan trực tiếp đến con người, vì sự phát triển toàn diện của con người và xã hội, thể hiện bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan niệm rằng, cần xây dựng một xã hội mà ở đó con người có điều kiện phát triển toàn diện, mọi người ai cũng no ấm, sung sướng, tự do, ai cũng thông thái và có đạo đức, được hưởng thụ cuộc sống xứng với phẩm giá con người Để thực hiện mục tiêu đó, cần xây dựng và thực hiện một hệ thống chính sách ASXH quan tâm và đáp ứng tốt nhu cầu, lợi ích của con người, lấy việc phục vụ con người làm mục đích cao nhất, và cũng chính hệ thống đó sẽ góp phần phát huy nhân tố con người với tư cách là động lực chủ yếu của quá trình xây dựng xã hội mới

Qua hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TƯ về một số vấn đề chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020 ngày 01 tháng 6 năm 2012, tại Hội nghị lần thứ 5 khoá XI, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc cơ bản bảo đảm ASXH toàn dân, bảo đảm mức tối thiểu về thu nhập, giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch và thông tin, truyền thông, góp phần từng bước nâng cao thu nhập, bảo đảm cuộc sống an toàn, bình đẳng và hạnh phúc của nhân dân, tuy vậy, có những mục tiêu ASXH vẫn chưa đạt được như mong muốn, đồng thời, cũng đã và đang xuất hiện nhiều vấn đề mới về ASXH, cần được quan tâm giải quyết

Thực hiện chính sách ASXH có vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa các chính sách ASXH trong thực tiễn đời sống, trên cơ sở các khái niệm

về ASXH, chính sách ASXH, có thể quan niệm về thực hiện chính sách ASXH như sau:

Như vậy, thực hiện chính sách ASXH được hiểu là tổng thể các hoạt động tác động vào các đối tượng được thụ hưởng chính sách ASXH dựa trên chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, tạo điều kiện cho họ đảm bảo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và tái sản xuất sức lao động xã hội

Khái niệm thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

Thực hiện chính sách ASXH không phải là sự ban phát hay đem đến cho đối tượng nào đó được hưởng thụ những giá trị vật chất mang tính tạm thời giống như một sự cứu trợ vì mục đích của thực hiện chính sách ASXH vì cuộc sống hạnh phúc và đảm bảo quyền con người cho nên đây là hoạt động

có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội mang tính nhân văn sâu sắc

Quận là đơn vị hành chính thuộc cấp huyện, dưới sự quản lý của đơn vị hành chính cấp tỉnh, để thực hiện các chính sách xã hội nói chung, chính sách ASXH nói riêng, quận sẽ dựa trên các văn bản quản lý của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền từ trung ương xuống cấp tỉnh, cấp huyện Các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực quản lý ASXH ở thành phố trực thuộc trung ương sẽ cụ thể hóa các văn bản quản lý ASXH và triển khai xuống các quận, huyện, thị xã thuộc địa phương mình cho các đối tượng, các nhóm đối tượng trên địa bàn quận cụ thể bao gồm hệ thống các chính sách: BHXH, BHYT, chính sách đối với người có công, thương binh, liệt sỹ, người già neo đơn, trẻ mồ côi…

Trên cơ sở đó, thực hiện chính sách ASXH ở quận được hiểu là tổng thể các hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền tác động vào các đối tượng được thụ hưởng chính sách ASXH trên địa bàn quận dựa trên chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, tạo điều kiện cho các đối tượng thụ hưởng đảm bảo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và tái sản xuất sức lao động xã hội

1.1.2 Đặc điểm thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

Một là, đặc điểm về chủ thể thực hiện chính sách ASXH ở quận

Chủ thể thực hiện chính sách ASXH ở quận là các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong triển khai thực hiện chính sách ASXH ở quận nhằm

hỗ trợ người dân tại địa phương nơi cư trú giảm thiểu rủi ro về sức khỏe khi

ốm đau, tai nạn, tuổi già và khi bị thất nghiệp thông qua các hình thức, cơ chế, phương thức để bù đắp một phần thu nhập bị mất hoặc bị suy giảm

Chủ thể thực hiện chính sách ASXH ở quận gồm nhiều chủ thể trong

đó chủ thể chủ yếu thực hiện chính sách ASXH ở quận là hệ thống cơ quan hành chính nhà nước Ở trung ương, Chính phủ ban hành các Nghị định cụ thể hóa các văn bản quy phạm pháp luật về thực hiện chính sách ASXH và ban hành các văn bản quản lý liên quan Ở địa phương, đó là UBND các cấp, riêng đối với quận, chịu sự quản lý của UBND thành phố trực thuộc trung ương UBND thành phố trực thuộc trung ương ban hành các quyết định quản

lý lĩnh vực ASXH trên cơ sở các văn bản quản lý ASXH của cơ quan nhà nước cấp trên sau đó triển khai xuống các quận UBND các quận tùy vào đặc điểm tình hình cụ thể của từng địa phương, cụ thể hóa và ban hành các văn bản quản lý phù hợp thẩm quyền của mình về quản lý ASXH nhằm đảm bảo tính hợp pháp, hợp lý và triển khai có hiệu quả các hoạt động quản lý, để các chính sách ASXH được triển khai tốt trong thực tiễn đời sống, mang lại cuộc sống vật chất, tinh thần đảm bảo cho nhân dân

Hai là, đặc điểm về đối tượng thụ hưởng chính sách ASXH ở quận

Đối tượng thụ hưởng chính sách ASXH ở quận là những người dân trên địa bàn quận, đặc biệt là các nhóm đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, các đối tượng yếu thế, cụ thể như: Người già, người cận nghèo, người có công với cách mạng, người bị ảnh hưởng do dịch bệnh… Điều cần lưu ý ở đây là, chính sách xã hội, trong đó có chính sách ASXH, quan tâm đến mọi người, nhưng không phải là cào bằng, càng không phải là sự ban phát từ trên xuống Mọi đối tượng, kể cả đối tượng “yếu thế” trong xã hội, tuyệt đối không thể có tâm lý, thái độ trông chờ, ỷ lại, mà phải biết trân trọng các điều kiện mà chính sách xã hội mang lại, không ngừng nỗ lực, phấn đấu, đóng góp phần mình vào sự ổn định và phát triển chung của xã hội

Hệ thống chính sách ASXH rất đa dạng, phong phú, đối tượng thụ hưởng chính sách ASXH gồm nhiều nhóm khác nhau bởi vậy trong quá trình thực hiện chính sách ASXH, các chủ thể thực hiện chính sách cần có cái nhìn bao quát đảm bảo các nhóm đối tượng đều được thụ hưởng các chính sách ASXH, góp phần tạo nên sự phát triển chung cho địa phương, quận

Ba là, quận là đơn vị hành chính đô thị thuộc thành phố trực thuộc trung ương, điều kiện kinh tế - xã hội tương đối phát triển, dân cư đông đúc, mật độ dân cư cao, nhiều thành phần dân cư sinh sống trên địa bàn, trình độ dân trí, hiểu biết của người dân so với nhiều địa phương khác trên cả nước là tương đối

tốt Đặc điểm này có ảnh hưởng lớn tới thực hiện chính sách ASXH, đòi hỏi các chủ thể thực hiện chính sách phải triển khai đầy đủ, nhanh chóng và hiệu quả các chính sách ASXH tới người dân Thực hiện chính sách ASXH ở quận

để đảm bảo việc làm, tạo thu nhập và giảm nghèo nhằm hỗ trợ người dân chủ động phòng ngừa các rủi ro trên thị trường lao động thông qua các chính sách đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, tín dụng, tạo việc làm, thu nhập tối thiểu và giảm nghèo đơn chiều, đa chiều, bền vững Thực hiện chính sách ASXH ở quận giúp

xã hội nhằm hỗ trợ đột xuất và hỗ trợ thường xuyên cho người dân khắc phục các rủi ro khó lường, vượt quá khả năng kiểm soát như mất mùa, đói nghèo theo

sự chỉ đạo của cấp tỉnh và trung ương

1.1.3 Vai trò của thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

Hệ thống ASXH sẽ ngày càng trở thành bộ phận cốt lõi của chính sách kinh tế, chứ không chỉ của chính sách xã hội của Việt Nam nói chung, các quận nói riêng Hệ thống ASXH sẽ ngày càng cần phải là một hệ thống khuyến khích tiết kiệm để hỗ trợ tăng trưởng bao trùm, ứng phó với dân số già, thúc đẩy thị trường lao động hiệu quả hơn, quản lý rủi ro cấp quốc gia và cấp hộ gia đình Thực hiện chính sách ASXH ở quận có vai trò quan trọng:

Thứ nhất, thực hiện chính sách ASXH góp phần tăng cường các cơ hội

có việc làm, bảo đảm thu nhập tối cho người dân trên địa bàn quận, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần Hội nhập quốc tế và khu vực mở ra nhiều điều kiện phát triển tuy nhiên lại làm gia tăng nghèo đói, tình trạng phân hóa xã hội ngày càng sâu sắc, ô nhiễm môi trường và nhiều vấn đề xã hội khác nảy sinh ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống của người dân Do vậy, kinh tế thị trường càng phát triển mạnh thì vai trò của nhà nước về ASXH càng lớn, có như vậy mới đảm bảo sự hài hoà giữa phát triển kinh tế với phát triển xã hội trong từng bước đi, trong từng giai đoạn phát triển của đất nước nói chung, ở các địa phương nói riêng trong đó có địa bàn quận

Thứ hai, thực hiện chính sách ASXH ở quận giúp người dân tiếp cận tốt hơn hệ thống dịch vụ xã hội cơ bản Thông qua các chính sách ASXH, các chương trình về giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, vệ sinh môi trường, thông tin đến được với người dân dễ dàng hơn ASXH ở quận còn có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro, phòng ngừa từ xa, sự phòng ngừa rủi ro này có ý nghĩa quan trọng cho việc ổn định cuộc sống của mọi thành viên trong xã hội Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng chi phí cho phòng ngừa rủi ro sẽ thấp hon rất nhiều chi phí cho hạn chế và khắc phục rủi ro, nếu đem so sách hai loại chi phí này thì chi phí cho các chính sách, chương trình mang tính chất phòng ngừa sẽ đem lại hiệu quả kinh tế rất cao Ví dụ vấn đề phòng ngừa HIV/AIDS, phòng ngừa tàn tật, dịch bệnh, phòng ngừa thảm hoạ thiên tai Có những rủi ro biết trước nó sẽ diễn ra trong cuộc đời như già yếu, không còn khả năng lao động, phòng ngừa sự cố này Nhà nước phải tạo môi trường cho các thành viên xã hội tiết kiệm từ khi còn trẻ thông qua hệ thống BHXH hoặc bảo hiểm tuổi già, đến khi về già họ có khả năng đối phó với rủi ro đó là có lương hưu hoặc tiền bảo hiểm tuổi già Nếu họ không có thu nhập để bảo đảm cuộc sống thì trách nhiệm của nhà nước, cộng đồng, gia đình phải chăm lo cho họ, chúng ta có thể thông qua các chính sách và chương trình an sinh cụ thể nhằm giúp cho các thành viên xã hội ổn định cuộc sống, tái hoà nhập cộng đồng hoặc bảo đảm cho

họ có mức sống ở mức tối thiểu không bị rơi vào bần cùng hoá

Thứ ba, thực hiện chính sách ASXH ở quận góp phần bình ổn và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội ở quận nhất là trong tình hình xã hội có nhiều biến động Trong những năm qua khi đại dịch hoành hành và cho đến thời điểm hiện tại khi dịch bệnh đã dần được kiểm soát, trên địa bàn các quận nói riêng, cả nước nói chung, đã có nhiều triệu người dân đã nhận được cần trợ cấp từ gói hỗ trợ khẩn cấp khi gặp khó khăn do dịch COVID-19 Các chính sách BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT cũng đã cho thấy vai trò

quan trọng khi đã phần nào san sẻ gánh nặng với Chính phủ trong giải quyết khủng hoảng do dịch bệnh Hệ thống ASXH với các chính sách bảo hiểm, trợ cấp xã hội được các chuyên gia nhận định sẽ vẫn là một trong những công cụ hữu ích để bình ổn xã hội, góp phần cải thiện đời sống cho người dân

Tác động của đại dịch COVID-19 tiếp tục tiềm ẩn nhiều nguy cơ bất ổn

về tài chính, tiền tệ toàn cầu, tăng trưởng kinh tế thế giới có khả năng chậm hơn giai đoạn trước, do đó ASXH sẽ tiếp tục là công cụ bình ổn kinh tế và xã hội Trong tình hình dịch, theo thống kê, cả nước mỗi năm có hơn 1 triệu lao động đến nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, đối với những lao động không được hưởng bảo hiểm thất nghiệp, Chính phủ cũng triển khai gói hỗ trợ khẩn cấp mỗi năm dịch cho hơn 1 triệu lao động Những người lao động được hỗ trợ là lao động tạm hoãn hợp đồng, nghỉ việc không hưởng lương; lao động không có giao kết hợp đồng bị mất việc; lao động bị chấm dứt hợp đồng không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp Như vậy, ngoài chính sách bảo hiểm thất nghiệp, Chính phủ đã kịp thời ban hành gói trợ cấp xã hội để hỗ trợ người lao động vượt qua khó khăn Không chỉ hướng đến lao động bị mất việc, gói chính sách trợ cấp khẩn cấp còn hướng đến những đối tượng khác như hộ cận nghèo… Mỗi năm dịch, gần 8 triệu người nghèo, hơn 1 triệu người có công với cách mạng, hơn 2,8 triệu đối tượng bảo trợ xã hội cũng đã nhận được trợ cấp do gặp khó khăn vì COVID-19 Giai đoạn tới hệ thống ASXH đã thể hiện được vai trò của mình trong giải quyết khủng hoảng, khi

mà các chính sách BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp và cả các gói trợ cấp đều đã phát huy hiệu quả hỗ trợ người dân vượt qua những thử thách, cam go

Với những biến động của tình hình kinh tế - xã hội, nhà nước, thành phố trực thuộc trung ương, các quận sẽ phải chi ngân sách nhiều hơn cho hệ thống ASXH, bao gồm cả mạng lưới cơ sở trợ giúp xã hội, cho BHXH khi dân số già đi và tỷ lệ bao phủ mở rộng cho các chương trình lao động tích cực

mà chi ngân sách hiện đang ở mức thấp Việt Nam nói riêng trong đó có các quận sẽ cần phải phát triển cách thức tài trợ cho hệ thống ASXH, nếu Chính phủ dự định đưa khu vực phi chính thức tham gia nhiều hơn vào các chương trình phòng ngừa

1.2 Nguyên tắc, quy trình, phương pháp và các điều kiện đảm bảo thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

1.2.1 Nguyên tắc thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

Một xã hội phát triển phải là một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, một xã hội vì hạnh phúc của con người, lấy con người làm mục tiêu, là động lực cho sự phát triển; như vậy, xã hội càng phát triển, cuộc sống của con người càng được cải thiện, càng bớt rủi ro và nếu có gặp rủi ro thì vẫn bảo đảm được cuộc sống và cũng dễ dàng vượt qua rủi ro với sự trợ giúp của Nhà nước, xã hội, cộng đồng và gia đình Để bảo đảm định hướng nêu trên, việc thực hiện ASXH ở quận phải đảm bảo các nguyên tắc cơ bản sau đây:

Một là, nguyên tắc Đảng lãnh đạo

Sự lãnh đạo của Đảng có vai trò đặc biệt quan trọng, là kim chỉ nam cho các lĩnh vực nói chung, lĩnh vực đảm bảo ASXH ở quận nói riêng nhằm chăm lo cho đời sống nhân dân, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, mở cửa và hội nhập Việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực đảm bảo ASXH ở quận thể hiện rõ ý Đảng, lòng dân, góp phần củng cố vững chắc hệ thống chính trị và khẳng định vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng ở các lĩnh vực khác Trong bổi cảnh hiện nay, đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực đảm bảo ASXH ở quận cho người dân là một yêu cầu tất yếu khách quan

Đảng lãnh đạo công tác thực hiện ASXH ở quận với các nội dung cụ thể: đảm bảo ASXH cho người dân ở quận thông qua đường lối, chủ trương; đảm bảo ASXH bằng các chính sách, hệ thống pháp luật cụ thể; đảm bảo ASXH thông qua kế hoạch, chương trình hành động; đảm bảo ASXH thông

qua công tác cán bộ và vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên;

đảm bảo ASXH bằng công tác kiểm tra

Hai là, nguyên tắc pháp chế

Thực hiện chính sách ASXH ở quận là hoạt động đòi hỏi phải tuân thủ dựa trên cơ sở pháp luật Các chủ triển khai chính sách ASXH ở quận khi đưa các chính sách ASXH đến với người dân, các đối tượng yếu thế trên địa bàn quận phải nhất nhất tuân theo các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản quản lý có liên quan để triển khai cho đúng, trúng, kịp thời và hiệu quả hệ thống chính sách về lao động, việc làm, BHYT, chính sách người có công và các chính sách an sinh khác Đối với nước ta nói chung, các quận nói riêng chưa có nhiều tổ chức chuyên nghiệp cung cấp dịch vụ về ASXH ngoại trừ hệ thống tổ chức sự nghiệp BHXH, BHYT do nhà nước quản lý, mà hiện nay đang phân chia ra nhiều bộ phận khác nhau do các cơ quan khác nhau quản lý, điều hành hoạt động Vì vậy, về lâu dài cần hình thành một đến hai hệ thống

tổ chức điều hành hoạt động của hệ thống ASXH đó là hệ thống tổ chức BHXH kiêm cả hoạt động về bảo hiểm thất nghiệp; BHYT, trong hệ thống ấy

có thể có nhiều tổ chức của nhà nước và tư nhân tham gia hoạt động bảo hiểm tuổi già, BHYT nhưng nhà nước vẫn cần có hệ thống tổ chức của mình để tham gia vào các hoạt động này và phải giữ vai trò chủ đạo) Hệ thống tổ chức quản lý điều hành hoạt động về trợ giúp đặc biệt và trợ giúp xã hội thì có thể dựa vào bộ máy quản lý nhà nước hiện có và xã hội hóa các hình thức cung cấp dịch vụ, giao cho khu vực tư nhân hoạt động

Ba là, nguyên tắc tập trung dân chủ

Thực hiện chính sách ASXH ở quận như đã nói hoạt động này do nhiều chủ thể tiến hành, trong đó chủ yếu và cơ bản là do các cơ quan nhà nước Bởi vậy trong quá trình triển khai chính sách, bên cạnh việc đảm bảo nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nguyên tắc pháp chế, các chủ thể thực hiện chính sách ASXH

ở quận cũng cần tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ Tập trung ở đây là

đảm bảo tính lãnh đạo, chỉ đạo trong thực hiện chính sách ASXH từ trên xuống, từ trung ương tới địa phương theo hệ thống thống nhất Còn dân chủ là đảm bảo tính chủ động trong vận dụng các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật ASXH cho phù hợp với địa phương mình và phù hợp với các nhóm đối tượng khác nhau, đảm bảo hiệu quả tối ưu khi triển khai các chính sách Thực hiện chính sách ASXH ở quận hướng tới bao phủ mọi thành viên để bảo

vệ an toàn cuộc sống cho họ khi có những biến cố rủi ro xảy ra làm suy giảm

về kinh tế hoặc làm mất khả năng bảo đảm về kinh tế Bởi về mặt lý thuyết cũng như thực tiễn, mọi thành viên trong xã hội đều có nguy cơ phải đối phó với rủi ro, chỉ có điều mức độ rủi ro ở từng người có thể khác nhau mà thôi, nếu không tham gia vào một hình thức nào đó của các chính sách ASXH thì nguy cơ rủi ro càng cao Tuy nhiên, việc hướng tới bao phủ tất cả thành viên xã hội không phải chỉ bằng một lưới ASXH nào đó mà phải bằng cả một hệ thống lưới an sinh khác nhau và cũng không phải lúc nào các thành viên xã hội cũng dùng đến những tấm lưới đó Do vậy, cần thiết lập hệ thống tiêu chí xác định đối tượng tham gia vào các hợp phần của hệ thống ASXH phù hợp và mỗi loại đối tượng có quyền lợi và trách nhiệm khác nhau Đây chính là đặc thù riêng

về đối tượng thụ hưởng chính sách và môi trường thực hiện chính sách mà các chủ thể phải quan tâm để chính sách triển khai được hiệu quả

Bốn là, nguyên tắc đảm bảo tính bền vững về tài chính và tạo môi trường, khuyến khích người dân hỗ trợ, thực hiện chính sách ASXH ở quận

Bất cứ một chính sách ASXH nào khi triển khai thực hiện cũng phải bảo đảm tính bền vững về tài chính (nguồn thu/nguồn hình thành và chi) Vì vậy khi triển khai thực hiện chính sách ASXH ở quận phải có hệ thống chính sách tài chính cho phù hợp để đảm bảo chính sách không chỉ triển khai trong thời gian ngắn mà còn tiến hành thường xuyên, lâu dài và đảm bảo được tính hiệu quả của chính sách Hiện nay, ở các quận khi thực hiện các chính sách an

sinh vẫn đang áp dụng cơ chế chia sẻ trách nhiệm, lấy số đông bù số ít, người khỏe hỗ trợ người yếu, người đi làm hỗ trợ người nghỉ hưu, tuy nhiên không phải lúc nào chi cũng có thu, có những hợp phần chỉ chi cho chính sách an sinh mà không có thu từ người hưởng lợi như các chính sách trợ giúp đặc biệt, trợ giúp xã hội và các trợ giúp đột xuất Nguông của các hợp phần thu này được hình thành chủ yếu từ ngân sách nhà nước như thuế, phí, bởi vậy, việc thiết lập hệ thống thể chế và tài chính phù hợp là rất cần thiết

Năm là, nguyên tắc thực hiện chính sách ASXH công khai, công bằng, bình đẳng

Thực hiện chính sách ASXH nói chung, chính sách ASXH ở quận nói riêng cần đảm bảo tuân thủ nguyên tắc công khai để các đối tượng thụ hưởng chính sách được biết về chủ trương, đường lối, chính sách, về các thức tổ chức triển khai, về những hỗ trợ được hưởng…Bên cạnh đó, đảm bảo tính công bằng, bình đẳng trong quá trình thực hiện chính sách ASXH cũng là yêu cầu, đòi hỏi đối với các chủ thể trong quá trình triển khai chính sách để các đối tượng thụ hưởng chính sách nhận được những hỗ trợ công bằng, bình đẳng không có đặc quyền, đặc lợi riêng

Trong quá trình thực hiện chính sách xã hội ở quận cần tạo cơ chế, tạo môi trường và khuyến khích các cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng, các tổ chức xã hội dân sự, các tổ chức phi chính phủ, khu vực tư nhân tham gia vào thực hiện các chính sách xã hội, giảm bớt gánh nặng cho nhà nước, nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ASXH Các chủ thể này sẽ phát huy hiệu quả rất tốt trong các hoạt động trợ giúp xã hội trên tinh thần chia sẻ trách nhiệm

xã hội và tham gia vào việc cung cấp các dịch vụ bảo hiểm tuổi già, BHYT một cách bình đẳng, cùng có lợi

Như vậy, các nguyên tắc cơ bản để thực hiện chính sách ASXH ở quận bao gồm nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nguyên tắc pháp chế, nguyên tắc tập

trung dân chủ hay nguyên tắc đảm bảo tính bền vững về tài chính và tạo môi trường, khuyến khích người dân hỗ trợ, thực hiện chính sách ASXH ở quận bảo đảm quyền của người dân tiếp cận, thụ hưởng các chính sách ASXH;

công bằng và bền vững; gắn trách nhiệm và quyền lợi; có sự chia sẻ trên cơ sở

gắn bó, đoàn kết, liên kết, tương trợ, bù đắp giữa các cá nhân, các nhóm trong

xã hội và nhà nước; tăng cường trách nhiệm các chủ thể quản lý, thúc đẩy các

nỗ lực tự an sinh của bản thân người dân, gia đình, cộng đồng Khi tuân thủ tốt các nguyên tắc trong thực hiện chính sách ASXH ở quận sẽ đạt được sự nhận thức rõ và thống nhất trong xã hội về bảo đảm ASXH cho người dân vừa

là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đất nước; thực hiện quyền được bảo đảm ASXH của mọi công dân vì mục tiêu phát triển con người; đạt được tiến bộ, công bằng, đồng thuận xã hội trong bảo đảm quyền ASXH của người dân trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa các chủ thể, nhóm xã hội, hạn chế phân tầng xã hội không hợp thức, phân hóa giàu nghèo; giải quyết cơ bản các vấn đề ASXH bức xúc nhằm phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro cho con người; hòa nhập xã hội tốt hơn đối với nhóm yếu thế và dễ bị tổn thương để không một ai bị bỏ lại phía sau

1.2.2 Quy trình thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

Quy trình thực hiện chính sách ASXH được triển khai trên các nội dung

phường Các kế hoạch phải dựa trên hệ thống pháp luật và chính sách phát triển ASXH theo đúng quy định và thẩm quyền của từng đơn vị

Các kế hoạch triển khai thực hiện chính sách ASXH ở quận bắt đầu từ việc xác định kế hoạch xây dựng nhóm đối tượng thuộc diện thụ hưởng chính sách và mức hỗ trợ tương ứng với từng đối tượng Ở quận các đối tượng thụ hưởng chính sách chủ yếu là người thất nghiệp, người thiếu việc làm, người

có thu nhập thấp, người già, người tàn tật, trẻ em mồ côi, người nghèo Kế hoạch nguồn lực đầu tư phát triển các lĩnh vực cho ASXH quận, huyện Nguồn lực đầu tư cho triển khai thực hiện chính sách ASXH cấp quận phải được xây dựng dựa trên số lượng đối tượng được hưởng, số nguồn kinh phí từ tỉnh hỗ trợ và cân đối nguồn kinh phí của quận Ngoài ra, quận có thể tăng cường thu hút đầu tư từ ngân sách nhà nước và huy động từ nhiều nguồn lực trong xã hội góp phần tăng thu nhập, tạo công ăn việc làm cho người dân, ưu đãi người có công, y tế, trợ giúp người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, người yếu thế trên địa bàn quận Khi xây dựng chính sách ASXH phải có mục tiêu

cụ thể và cụ thể hóa thành các chính sách như chính sách BHXH, BHYT,

chính sách ưu đãi xã hội, chính sách cứu trợ xã hội…

Hai là, phổ biến, tuyên truyền, giải thích chính sách ASXH

Thực hiện chính sách ASXH ở quận là vấn đề quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh là sự thể hiện rõ nhất tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường tại Việt Nam với vai trò là đơn vị cơ sở Vì vậy, việc phổ biến, tuyên truyền, giải thích chính sách ASXH phải được quan tâm xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách ASXH, coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững, ổn định chính trị - xã hội, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa theo đúng định hướng mà Đảng ta đã nhấn mạnh “ Phát triển kinh tế nhanh, bền vững, đồng thời thực hiện có hiệu quả tiến bộ công bằng xã hội, đảm bảo

ASXH trong từng bước và từng chính sách phát triển” bảo đảm ASXH trở thành vấn đề trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước”

Phổ biến, tuyên truyền, giải thích chính sách ASXH là những chủ trương, chính sách đúng đắn, để cấp cơ sở làm tốt vai trò của mình nhằm thực hiện tốt chính sách ASXH, đời sống của người dân được đảm bảo, kinh tế chính trị, xã hội ngày càng phát triển ổn định Xác định việc thực hiện chính sách ASXH nhằm đảm bảo đời sống ấm no hạnh phúc cho người nghèo, giúp

họ vươn lên hòa nhập với cuôc sống ộng đồng, góp phần vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo, đào tạo dạy nghè cho người nghèo, đảm bảo tốt các chính sách bảo trợ xã hội, trợ giúp xã hội và ưu đãi người có công… Phổ biến, tuyên truyền, giải thích chính sách ASXH để tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống các văn bản về việc thực hiện chính sách ASXH, xây dựng các

kế hoạch triển khai việc thực hiện chính sách ASXH của quận

Bên cạnh đó, phổ biến, tuyên truyền, giải thích chính sách ASXH ở quận để tạo việc làm và giảm nghèo, thực hiện mức trợ cấp xã hội đúng người, và làm tốt công tác bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ người dân, nhất là đối với người nghèo

Ba là, phân công, phối hợp thực hiện chính sách ASXH

Phân công, phối hợp thực hiện chính sách ASXH quận để thực hiện tốt

sự chỉ đạo từ cấp trung ương và giao nhiệm vụ đúng cho các phường trên địa bàn quận

Nhóm thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế và trợ giúp tạo việc làm: Chính sách hỗ trợ kinh tế là mục tiêu của toàn xã hội với các hệ thống chính sách cho vay ưu đãi đối với các đối tượng chính sách, học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn; trợ cấp xã hội cả thường xuyên, đột xuất; hỗ trợ

đầu tư trực tiếp tác động đến sản xuất, kinh doanh khu, cụm công nghiệp, làng

nghề; tác động tới việc làm và đời sống của nhân dân Nâng cao chất lượng công tác giải quyết việc làm, trong đó ưu tiên lao động thuộc diện chính sách,

đẩy mạnh xuất khẩu lao động Phấn đấu bình quân hàng năm giải quyết việc làm mới cho lao động trong các khu vực thương mại, dịch vụ, các cụm khu công nghiệp, tiếp tục duy trì và phát huy có hiệu quả các phiên giao dịch việc làm cho các nhóm đối tượng lao động khác nhau trên địa bàn quận

Nhóm thực hiện chính sách BHXH

Thông qua việc đóng thường xuyên một khoản tiền phí bảo hiểm cho tổ chức người lao động sẽ được bù đắp một phần thu nhập khi họ gặp rủi ro trong đời sống, mang lại trạng thái an toàn về tinh thần, giảm bớt sự lo âu cho người được bảo hiểm, giảm sức ép cho hệ thống phúc lợi xã hội Việc thay thế hoặc bù đắp thu nhập cho người được bảo hiểm tương ứng với xác xuất xảy ra

và chi phí cho các rủi ro liên quan được tính toán theo quy định của pháp luật

Chính sách BHXH hiện nay bao gồm các chế độ hưu trí, mất sức, ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và tử tuất với các cầu phần bảo hiểm

đó là BHYT, BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và bảo hiểm thất nghiệp

Nhóm thực hiện các chính sách trợ giúp xã hội

Trợ giúp xã hội ở các quận hiện nay được triển khai với 3 loại hình chủ yếu là hỗ trợ thu nhập, các dịch vụ xã hội và trợ cấp gia đình dựa trên cơ sở đánh giá hoàn cảnh thực tế của gia đình hoặc mức thu nhập nhất định nhằm đảm bảo mức sống tối thiểu cho đối tượng thụ hưởng Hình thức trợ giúp xã hội ở các địa phương nói chung, các quận nói riêng thông qua trợ giúp bằng tiến mặt hoặc hiện vật của Nhà nước thông qua thuế, hướng tới các đối tượng rất khó khăn, dễ bị tổn thương và tạo điều kiện cho họ tiếp cận các dịch vụ xã hội Các chính sách trợ giúp xã hội triển khai chủ yếu dựa trên nguồn chi ngân sách, không có thu nên các quận hiện nay đều chuẩn bị nguồn tài chính phù hợp để thực hiện hiệu quả chính sách

Nhóm thực hiện các chính sách dịch vụ xã hội cơ bản

Các dịch vụ xã hội cơ bản phục vụ cho đời sống người dân ở quận đó là dịch vụ tạo việc làm, dịch vụ y tế và công tác xã hội nhằm đáp ứng những nhu

cầu tối thiểu của đời sống Nhóm các chính sách dịch vụ xã hội cơ bản giữ vai trò quan trọng trong sự thành bại của thực hiện các chính sách ASXH ở quận trong giai đoạn hiện nay

Trong quá trình triển khai các chính sách ASXH ở quận cần có sự phân công, phối hợp nhịp nhàng để có thể thực hiện hiệu quả với các nhóm chính sách cụ thể: Nhóm thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế và trợ giúp tạo việc làm; Nhóm thực hiện chính sách BHXH; Nhóm thực hiện các chính sách trợ giúp xã hội; Nhóm thực hiện các chính sách dịch vụ xã hội cơ bản

Bốn là, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong thực hiện chính sách an sinh xã hội

Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong thực hiện chính sách ASXH ở quận cần thực hiện thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT Việc thanh tra, kiểm tra không gây khó khăn, ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp, giúp các đơn vị sử dụng lao động tuân thủ tốt hơn các quy định của pháp luật về BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT, góp phần đảm bảo quyền lợi của người lao động,

từ đó chính sách ASXH được thực hiện tốt hơn Các đoàn thanh tra, kiểm tra chủ yếu tập trung kiểm tra tại các đơn vị, doanh nghiệp đang cố tình trốn đóng,

nợ đọng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT, chưa tham gia đầy đủ cho số lao động thuộc diện phải tham gia, đơn vị có dấu hiệu vi phạm pháp luật về việc giải quyết chế độ cho người lao động Qua đó, đôn đốc các đơn vị thực hiện kết luận thanh tra, nộp khắc phục nợ đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT

Qua công tác thanh tra, kiểm tra cho thấy, hiện tượng trốn đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT của các chủ sử dụng lao động với mục đích bảo

vệ người lao động Việc đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT cho người lao động cũng là một hình thức góp phần thực hiện chính sách ASXH

Năm là, đánh giá, tổng kết việc thực hiện chính sách an sinh xã hội

Để đánh giá, tổng kết việc thực hiện chính sách ASXH cần tổng hợp từ

việc xây dựng hệ thống thực hiện chính sách đến kết quả đạt được của việc thực hiện chính sách ASXH Đánh giá, tổng kết việc thực hiện chính sách ASXH dựa trên hệ thống chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước được xây dựng, thiết lập trên cơ sở điều kiện thực tế của đất nước bảo đảm cho mọi người dân có mức sống ổn định, có cơ hội, điều kiện được tiếp cận, hưởng thụ các dịch vụ về y tế, nhà ở, giáo dục, văn hóa, thông tin…

1.2.3 Phương pháp thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

Phương pháp thực hiện chính sách ASXH ở quận là các cách thức, biện pháp mà các chủ thể có thẩm quyền sử dụng nhằm tác động tới các đối tượng thụ hưởng chính sách nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, thúc đẩy sự phát triển bền vững

Trong thực hiện chính sách ASXH ở quận, có nhiều phương pháp được

sử dụng trong đó có ba phương pháp cơ bản sau:

Một là, phương pháp giáo dục, thuyết phục

Thuyết phục là làm cho đối tượng thụ hưởng chính sách ASXH ở quận hiểu rõ những việc mình được làm và những việc không nên làm trong quá trình thực hiện các chính sách ASXH Thực hiện chính sách ASXH thể hiện ý chí và phục vụ lợi ích của nhân dân lao động, vì vậy, phương pháp giáo dục, thuyết phục thực hiện chính sách ASXH chủ yếu là phương pháp thuyết phục

Thông qua phương pháp thuyết phục, các chủ thể tham gia trong chính sách ASXH giáo dục cho mọi công dân nhận thức đúng đắn về kỷ cương xã hội, kỷ cương nhà nước, động viên họ tự giác thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước và xã hội thông qua việc giải thích, nhắc nhở, tổ chức, giáo dục, cung cấp thông tin, tuyên truyền, phát triển các hình thức tự quản xã hội, tổ chức thi đua, khen thưởng trong thực hiện các chính sách ASXH

Hai là, phương pháp hành chính

Phương pháp thực hiện chính sách ASXH ở quận dựa trên cơ sở lấy con người là trung tâm Lấy con người là trung tâm của quá trình phát triển,

các chính sách xã hội phải được xây dựng và triển khai thực hiện hài hòa, đồng bộ với các chính sách phát triển kinh tế bởi đầu tư cho con người, cho chính sách xã hội là đầu tư cho phát triển Trong thực hiện chính sách ASXH

ở quận, giáo dục thuyết phục thôi chưa đủ và trong một số trường hợp chưa đạt được hiệu quả tối ưu Vì vậy, khi thực hiện chính sách, các chủ thể thường

và hay sử dụng phương pháp hành chính

Phương pháp hành chính hay mệnh lệnh hành chính là cách thức nhà nước và các chủ thể nhân danh quyền lực nhà nước tác động đến các đối tượng thụ hưởng chính sách thông qua các quyết định hành chính, hành vi hành chính Các quyết định, hành vi này thể hiện tính quyền lực nhà nước và

có tính bắt buộc đối với các thành viên

Ba là, phương pháp kinh tế

Phương pháp kinh tế trong thực hiện chính sách ASXH ở quận là việc

sử dụng đòn bẩy kinh tế để tác động đến các đối tượng thụ hưởng, tạo động lực cho họ thực hiện nhanh hơn, đạt kết quả tốt hơn trong quá trình triển khai các chính sách ASXH ở quận

Sử dụng có có hiệu quả phương pháp kinh tế trong thực hiện chính sách ASXH ở quận mang lại lợi ích tốt cho cả chủ thể quản lý và đối tượng thụ hưởng trrong thực hiện các chính sách nhất là chính sách hỗ trợ việc làm giúp người dân chủ động phòng ngừa các rủi ro thông qua tham gia thị trường lao động để có được việc làm tốt, thu nhập tối thiểu và giảm nghèo bền vững Bên cạnh đó áp dụng phương pháp kinh tế trong thực hiện chính sách BHXH hiện nay được sử dụng khá tốt trong hỗ trợ người dân giảm thiểu rủi ro khi bị ốm đau, tai nạn lao động, tuổi già… thông qua tham gia BHXH để chủ động bù đắp phần thu nhập bị suy giảm hoặc bị mất do các rủi ro trên

Trong quá trình thực hiện chính sách ASXH ở quận, chủ thể quản lý có thể sử dụng đơn phương pháp hoặc áp dụng kết hợp nhiều phương pháp để

đạt được hiệu quả Việc sử dụng một hay nhiều phương pháp còn phụ thuộc vào đặc điểm tình hình, trình độ, kinh nghiệm, phán đoán của chủ thể quản lý Sử dụng các phương pháp để tập trung huy động mọi nguồn lực xã hội, nâng cao nhận thức và hành động để triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình vì sự phát triển bền vững, thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế xã hội, về giáo dục nghề nghiệp, tạo

việc làm, trợ giúp xã hội… Đặc biệt, cần hiện đại hóa hệ thống quản lý, đáp ứng

yêu cầu ngày càng cao trong xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách ASXH ở quận, thực hiện đồng bộ các giải pháp như phối hợp và liên kết giữa các chính sách và các can thiệp khác nhau; Hệ thống ASXH cần nhạy cảm hơn về giới và phản ứng với diễn biến bất thường xảy ra như thiên tai, dịch bệnh; Thiết kế các chính sách và can thiệp dựa trên cách tiếp cận vòng đời; Đảm bảo ASXH không

bỏ ai lại phía sau; Thúc đẩy sự tham gia của nhiều bên liên quan trong quá trình hoạch định chính sách ASXH trên địa bàn quận…

1.2.4 Điều kiện đảm bảo thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận

Một là, điều kiện đảm bảo về chính trị

Đảm bảo ASXH đã được Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam coi là một nhiệm vụ quan trọng của công cuộc đổi mới đất nước cùng với những thành tựu trong đổi mới kinh tế - xã hội, đường lối lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước về xây dựng hệ thống chính sách ASXH cũng có nhiều đổi mới về mục tiêu, nội dung và phương thức thực hiện theo hướng ngày càng toàn diện và hiệu quả hơn

Thời gian qua, nhà nước ta đã có nhiều chuyển biến tích cực về đời sống vật chất, nhưng kết quả đạt được trong đảm bảo ASXH còn hạn chế và chưa vững chắc thể hiện ở chỗ đời sống của một bộ phận nhân dân nhìn chung còn khó khăn; một bộ phận không nhỏ nhân dân ta còn sống dưới nhu cầu tối thiểu

Với thực trạng thực hiện chính sách xã hội đó, Đảng và Nhà nước đã đưa ra nhiều chủ trương, chính sách về ASXH góp phần tạo sự ổn định chính

trị - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, tạo tiền đề vững chắc cho công cuộc đổi mới, góp phần đưa sự nghiệp đổi mới đến thành công và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

Hai là, những quy định pháp lý đảm bảo cho việc thực hiện an sinh xã hội ở quận

An sinh xã hội chính là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình trước các khó khăn, rủi ro về kinh tế, xã hội thông qua các cơ chế bảo vệ thu nhập, sức khỏe và các điều kiện sống nhằm khắc phục, giảm thiểu rủi ro, hướng tới hòa nhập và phát triển bền vững trên cơ sở pháp luật Chính vì vậy, để đánh giá việc đảm bảo quyền con người ở các quốc gia, người ta thường thông qua các cơ chế bảo vệ của hệ thống ASXH Tùy phạm vi tiếp cận rộng hẹp khác nhau mà nội dung của ASXH cũng có nội hàm khác nhau Ở phạm vi rộng, ASXH được hiểu là hệ thống bảo vệ bao trùm lên tất cả các lĩnh vực của đời sống Ở phạm vi hẹp, cũng là cách tiếp cận trong pháp luật của hầu hết các quốc gia, nội dung cơ bản của ASXH bao gồm: cơ chế bảo vệ thu nhập, bảo vệ sức khỏe, các chế độ trợ giúp và phúc lợi xã hội, tiếp cận các dịch vụ xã hội… Từ nhận thức về quyền con người và nội dung của pháp luật ASXH, ở góc độ cơ bản nhất có thể đưa ra một định nghĩa khái quát về quyền con người trong pháp luật ASXH

Tương tự như quyền con người trong các lĩnh vực khác, quyền con người trong ASXH là một quyền phổ quát, tự nhiên, vốn có và khách quan của con người, không có sự phân biệt đối xử hay kỳ thị vì những nguyên nhân

về dân tộc, tôn giáo, giới tính,độ tuổi… Mặc dù để được hưởng các quyền lợi

về an sinh, chủ thể phải đáp ứng một số điều kiện nhất định, song đó không phải là sự giới hạn quyền tham gia mà nhằm “đảm bảo công bằng, trên cơ sở nhu cầu của đối tượng trong hoàn cảnh thực tế của họ, hoặc sự đóng góp của nhóm đối tượng đó, phù hợp với trình độ quản lý rủi ro của Nhà nước”

Ba là, điều kiện đảm bảo về kinh tế, văn hóa, xã hội