Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận long biên, thành phố hà nội hiện nay

Nhưng bên cạnh những kết quả đáng khích lệ, công tác quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên còn một số hạn chế nhất định như các hoạt động văn hóa chưa thực sự được nâ

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ THANH QUỲNH

QUẢN LÝ XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA

Ở QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội - 2022

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ THANH QUỲNH

QUẢN LÝ XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA

Ở QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

Chuyên ngành: Quản lý xã hội

Mã số: 8310201

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Cao Thị Dung

Hà Nội – 2022

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ chính trị học với đề tài “Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội hiện nay” là công trình nghiên cứu của riêng tôi Đề tài được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Cao Thị Dung

Các kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực và không trùng lặp với các công trình đã được công bố trước đây Luận văn có sử dụng, phát triển

và kế thừa những tư liệu, số liệu, kết quả nghiên cứu từ các sách, giáo trình, tài liệu liên quan đến nội dung đề tài Thông tin trích dẫn trong Luận văn đều được ghi rõ nguồn

Hà Nội, ngày…tháng 11 năm 2022

Tác giả Luận văn

Nguyễn Thị Thanh Quỳnh

Lời đầu tiên, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến TS Cao Thị Dung, người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi thực hiện Luận văn Trong quá trình thực hiện Luận văn, tôi cũng đã nhận được sự hỗ trợ, đồng hành và góp ý của các thầy cô giáo ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền nói chung và Khoa Nhà nước và Pháp luật nói riêng

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các đồng nghiệp đã hết lòng giúp đỡ trong quá trình thu thập tài liệu, chia sẻ kinh nghiệm, cảm ơn sự quan tâm của gia đình, bạn bè và người thân đã động viên giúp đỡ, tạo điều kiện

Mặc dù rất cố gắng nhưng Luận văn vẫn còn nhiều khiếm khuyết cần phải bổ sung Rất mong tiếp tục nhận được sự giúp đỡ của quý thầy cô để Luận văn được hoàn thiện hơn

Hà Nội, ngày…tháng 11 năm 2022

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thanh Quỳnh

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA Ở QUẬN 7

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận 7

1.2 Nguyên tắc, nội dung, phương pháp quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận 21

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA Ở QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 34

2.1 Những yếu tố tác động đến quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, Thành phố Hà Nội hiện nay 34

2.2 Ưu điểm, hạn chế trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội hiện nay và nguyên nhân 43

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA Ở QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI 67

3.1 Phương hướng tăng cường quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội thời gian tới 67

3.2 Giải pháp tăng cường quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội trong thời gian tới 71

KẾT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

TÓM TẮT LUẬN VĂN 94

HĐND : Hội đồng nhân dân HĐVH : Hoạt động văn hóa MTTQ : Mặt trận Tổ quốc QLHĐVH : Quản lý hoạt động văn hóa UBND : Ủy ban nhân dân

VHTT&DL : Văn hóa - Thể thao và Du lịch

VH – TT : Văn hóa - Thông tin

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, văn hóa là một vấn đề toàn cầu vì hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi văn hóa là mục tiêu, động lực phát triển đất nước Xác định được tầm quan trọng đó, Đảng ta luôn đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng sự nghiệp xây dựng và phát triển một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam Đối với nước ta, văn hóa cũng chính là nền tảng tinh thần cốt lõi của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển đất nước về mọi mặt Căn cứ vào hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối chỉ đạo của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa đó, Nhà nước đã thể chế hóa thành những chính sách và pháp luật cụ thể để tạo sự thống nhất trong quản lý văn hóa trên phạm vi toàn lãnh thổ đất nước Theo đó, từ chính phủ đến UBND các cấp và các cơ quan chức năng luôn quan tâm sâu sát đến công tác quản lý xã hội về văn hóa, nhờ đó cũng đã đạt được những tín hiệu tích cực nhất định Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, đường lối, chính sách nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý xã hội về văn hóa Thông qua Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước có thể thấy văn hóa là vấn đề quan trọng của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Trong đó cũng chỉ ra mục tiêu chính của phát triển văn hóa là thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội; chủ động hợp tác và giao lưu quốc tế về văn hóa; quảng bá văn hóa Việt Nam; tiếp nhận có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới và đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển

Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế trong công tác quản lý xã hội về văn hóa ở các cấp, điển hình là quản lý cấp quận, trong đó có quận Long Biên Long Biên là quận nội thành có diện tích lớn nhất của thủ đô Hà Nội Đồng thời là tuyến đường nối Hà Nội với các tỉnh khác bằng đường thủy thông qua sông

Hồng Đây là nơi dễ dàng giao thương hàng hóa với các tỉnh lân cận thuận lợi

để phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân

Mặc dù công tác quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa đã góp phần tích cực vào phát triển kinh tế, xã hội của quận Long Biên, góp phần đáp ứng

cơ bản nhu cầu văn hóa của nhân dân và mức hưởng thụ văn hóa cũng được nâng lên đáng kể Nhưng bên cạnh những kết quả đáng khích lệ, công tác quản

lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên còn một số hạn chế nhất định như các hoạt động văn hóa chưa thực sự được nâng cao về chất lượng; Công tác bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ làm văn hóa còn ít được quan tâm;

Cơ sở vật chất và trang thiết bị hoạt động văn hóa bước đầu được đầu tư song còn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tiễn; Hạn chế trong lãnh đạo, chỉ đạo, tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật, trong thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm Trên cơ sở những lý luận và thực tiễn nêu trên, tác giả đã lựa chọn đề tài:

“Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội hiện nay” làm Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý xã hội

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trong những năm gần đây, tình hình nghiên cứu đề tài quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa được rất nhiều các nhà quản lý, nhà khoa học, nhà nghiên cứu quan tâm và được nghiên cứu chuyên sâu ở các góc độ khác nhau trên phạm vi cả nước Có thể kể đến như:

Sách “Lý luận văn hóa” của tác giả Phạm Ngọc Trung (2012), Nhà xuất

bản Chính trị Quốc gia - Sự thật ấn hành đã trang bị những vấn đề lý luận cơ bản nhất về lĩnh vực văn hóa và định hướng xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Cuốn sách “Văn hóa Việt Nam trên con đường giải phóng, đổi mới, hội

nhập và phát triển” của tác giả Đỗ Huy (2013), do Nhà xuất bản Thông tin và

Truyền thông ấn hành là một tác phẩm phân tích trên bình diện lý luận về bản chất của văn hóa theo quan niệm Mác-xít và đối thoại những quan điểm ngoài Mác-xít nhằm khẳng định rõ hệ tư tưởng Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

là thế hệ tư tưởng chính thống của văn hóa Việt Nam hiện đại Tác giả giới thiệu quá trình giải phóng, đổi mới, hội nhập và phát triển văn hóa trên cơ sở

tư tưởng này, đồng thời dự báo bước phát triển mới của văn hóa Việt Nam trong thập niên thứ hai đầu thế kỷ 21

Đề tài khoa học cấp bộ “Quản lý xu hướng và trào lưu văn hóa nhóm ở

Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Tuấn Anh

(Chủ nhiệm) bảo vệ năm 2015, đã đánh giá tác động của trào lưu văn hóa nhóm đến đời sống văn hóa hiện nay ở Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh

và dự báo xu hướng hình thành các nhóm văn hóa trong thời gian sắp tới Từ

đó tác giả đề xuất các giải pháp quản lý cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với xu hướng và trào lưu văn hóa nhóm ở Thành phố Hà Nội và Thành phố

Hồ Chí Minh

Bài viết “Đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý xã hội đối với

hoạt động văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững” của tác giả Nguyễn

Ngọc Thiện đăng trên tạp chí Cộng sản số 928 năm 2019 đã nhấn mạnh việc đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa, hội

nhập quốc tế và sự bùng nổ của công nghệ thông tin, truyền thông hiện nay

Bài viết “Văn hóa với sự phát triển bền vững của đất nước” của tác giả

Đinh Xuân Dũng đăng trên tạp chí Cộng sản số 921 năm 2019 đã chỉ ra thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước ta và đặt ra yêu cầu về phát triển bền vững Rất nhiều vấn đề được nhắc đến như quan hệ giữa tăng trưởng và phát triển; các yếu tố đảm bảo cho sự phát triển bền vững và mối quan hệ biện chứng của các yếu tố đó; tầm quan trọng của văn hóa; phương thức chỉ đạo và

tổ chức thực tiễn để đảm bảo cho sự phát triển bền vững Đó chính là các vấn

đề mà mỗi quốc gia trên thế giới cần giải quyết, không ngoại trừ Việt Nam

Bài viết “Sản nghiệp văn hóa Thăng Long – Hà Nội và một số vấn đề về

nhận thức trong mối quan hệ với phát triển kinh tế - xã hội” của tác giả Nguyễn

Ngọc Mai đăng trên tạp chí Di sản văn hóa số 47 năm 2014 đã chỉ ra những

hạn chế trong công tác quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa và chỉ ra mối quan hệ giữa văn hóa với sự phát triển kinh tế - xã hội; từ đó đưa ra những định hướng, chiến lược cụ thể nhằm cải thiện công tác quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa không chỉ trên địa bàn thành phố Hà Nội mà còn trên cả nước Việt Nam

Tại Hội nghị văn hóa Đảng toàn quốc triển khai thực hiện nghị quyết Đại hội XIII của Đảng được diễn ra vào ngày 24/11/2021, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, trưởng ban tuyên giáo Trung ương khẳng định, sau 35 năm đổi mới đất nước, việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác văn hóa tiếp tục được đổi mới, cơ bản đáp ứng được yêu cầu thực tiễn Đảng đã ban hành nhiều chủ trương, đường lối, nghị quyết, chỉ thị, đạo đức, lối sống của con người thời đại mới đã được đưa vào các văn bản pháp luật, vào quy ước, hương ước làng xã; vào quy chế, quy định, nội dung quy tắc của cơ quan, đơn vị tổ chức Mặc dù đạt được nhiều kết quả quan trọng, nhưng việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam còn không ít hạn chế, yếu kém, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển bền vững đất nước Quan điểm xây dựng văn hóa, trọng tâm là chăm lo xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp chưa được triển khai mạnh mẽ, chưa thật sự thấm sâu trong các tầng lớp xã hội Việc quán triệt và thực hiện đường lối, quan điểm, nghị quyết của Đảng về văn hóa có lúc, có nơi chưa đạt yêu cầu đề ra Để chấn hưng và phát triển văn hoá, xây dựng con người Việt Nam theo phương hướng nói trên, trong thời gian tới, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng chỉ đạo cần tập trung thực hiện một cách quyết liệt và có hiệu quả một số giải pháp nhằm cải thiện công tác quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa không chỉ trên địa bàn thành phố Hà Nội mà còn trên cả nước Việt Nam

Nhìn chung các công trình nghiên cứu đã đi sâu vào nghiên cứu về vấn

đề quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở nhiều góc độ Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới chỉ đề cập tới công tác quản lý văn hóa mang tầm vĩ mô

và không nhiều đề tài nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện lý luận và thực tiễn về quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở tại một địa phương cụ thể, đặc biệt

là tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội Thực hiện đề tài “Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận Long Biên, thành phố hà Nội hiện nay” tác

giả kế thừa các kết quả nghiên cứu từ các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học để triển khai các nội dung của đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận; phân tích, đánh giá thực trạng quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội hiện nay; trên cơ

sở đó đề xuất phương hướng, giải pháp tăng cường quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên đề tài có các nhiệm vụ sau:

Một là, làm rõ cơ sở lý luận về quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

ở quận

Hai là, phân tích thực trạng về những kết quả đạt được cùng với một số

hạn chế, nguyên nhân trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội hiện nay

Ba là, đề xuất các phương hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao chất

lượng quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố

Hà Nội trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: quận Long Biên, thành phố Hà Nội

Phạm vi thời gian: từ năm 2016 đến 2021

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam; chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với văn hóa và vấn đề quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin Bên cạnh đó,

đề tài khóa luận còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: logic - lịch sử, nghiên cứu tài liệu, phân tích - tổng hợp, tổng kết thực tiễn, phân tích

số liệu liên quan đến nội dung của đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Đây là công trình khảo sát đầu tiên thực hiện nghiên cứu tương đối toàn diện và có hệ thống ở cấp độ Luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành Quản lý xã hội hoạt động văn hóa trên địa bàn quận Long Biên, Hà Nội hiện nay, nhằm làm rõ đặc điểm, nội dung, nguyên tắc và phương pháp quản lý xã hội đối với các hoạt động văn hóa tại Quận Long Biên từ đó đưa ra được các phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường quản lý xã hội đối với các hoạt động văn hóa tại quận Long Biên đáp ứng yêu cầu quản lý của đất nước trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo đối với sinh viên chuyên ngành Quản lý xã hội ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đồng thời làm tài liệu học tập, nghiên cứu đối với cán bộ quản lý liên quan đến quản lý xã hội đối với quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên cũng như các địa phương khác

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn gồm 03 chương, 06 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG

VĂN HÓA Ở QUẬN

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm văn hóa

Văn hóa gắn liền với sự tiến bộ của nền văn minh nhân loại Văn hóa được sản sinh và kế thừa cùng với sự hình thành của xã hội loài người Với mỗi cách tiếp cận lại có một định nghĩa khác nhau về văn hóa Trong lịch sử, khái niệm văn hóa xuất hiện từ rất sớm ở cả phương Đông và phương Tây Ở phương Tây,

từ văn hóa xuất phát từ tiếng Latinh, có nghĩa là trồng trọt và tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu của con người Khái niệm văn hóa về sau phát triển ngày càng phong phú Văn hóa là thước đo nhân bản trong con người, là trình độ người của các quan hệ xã hội Văn hóa cũng chính là yếu tố làm nên bản sắc của mỗi dân tộc, là nền tảng tinh thần của xã hội

Xuất phát từ những biến động của xã hội loài người trong thập niên 80 của thế kỷ XX, vào năm 1982, định nghĩa đầu tiên về “Văn hóa” của UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) trong

“Tuyên bố về chính sách văn hóa” được công bố Cách hiểu này được coi là thông dụng hơn cả từ xưa tới nay: Văn hóa là tổng thể các nét đặc thù về tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc quy định tính cách của một xã hội hay một nhóm xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những truyền thống và tín ngưỡng UNESCO đã đưa ra định nghĩa nhằm khẳng định vị trí quan trọng của văn hóa Đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho các quốc gia chỉ tìm mọi cách phát triển kinh tế mà bỏ qua những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình

Nguyễn Trãi viết: “ Như nước Đại Việt ta từ trước; Vốn xưng nền văn hiến đã lâu”[24] Văn hóa Việt Nam đã hun đúc lên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam, trở thành nguồn sức mạnh chiến thắng mọi kẻ thù, làm rạng rỡ lịch sử dân tộc

Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc cũng đã từng nói rằng “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa

Có thể nói, văn hóa có những đặc điểm cơ bản sau:

Trước hết, văn hóa do con người tạo ra và thuộc về con người, những gì

không phải do con người tạo ra thì không thuộc khái niệm văn hóa văn hóa trở thành đặc trưng cơ bản phân biệt con người với động vật, đồng thời là tiêu chí

cơ bản để phân biệt sản phẩm nhân tạo với sản phẩm tự nhiên Văn hóa cũng

là kết quả của sự thích nghi tích cực có ý thức giữa con người và tự nhiên

Thứ hai, sự chuyển thể này là sự chuyển thể có ý thức và tích cực, không

phải là sự chuyển thể máy móc mà thường là sự phóng tác sáng tạo, phù hợp

với các giá trị Chân - Thiện - Mỹ

Thứ ba, văn hóa bao gồm cả sản phẩm vật chất và tinh thần chứ không chỉ

riêng sản phẩm tinh thần

Thứ tư, văn hóa không chỉ là văn học, nghệ thuật như chúng ta vẫn thường

gọi Văn học nghệ thuật chỉ là bộ phận cao nhất trong lĩnh vực văn hóa

Tóm lại, có thể hiểu: Văn hóa là sự sáng tạo của con người về vật chất và

tinh thần nhằm mục đích phục vụ cho cuộc sống và xã hội loài người

1.1.1.2 Khái niệm hoạt động văn hóa

Hoạt động văn hóa là quá trình thực hành của cá nhân và các thiết chế xã hội trong việc sản xuất, bảo tồn, duy trì, phân phối và tiêu dùng những giá trị tinh thần nhằm giao lưu những tư tưởng, ý nghĩa và những sản phẩm văn hóa của con người sinh ra và cũng là để hoàn thiện chất lượng cuộc sống

Hoạt động văn hóa là một hệ thống các hoạt động sáng tạo của con người hình thành nên hệ thống giá trị, thị hiếu – những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc (quốc gia) So với các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, HĐVH mang một màu sắc riêng, sự riêng biệt đó nó được thể hiện qua các đặc điểm như:

Hoạt động văn hóa là hoạt động tinh thần Nghĩa là nó tác động trực tiếp

và có ảnh hưởng trực tiếp đến tư tưởng tình cảm của con người vì thế đây cũng

là một vấn đề phức tạp và tương đối nhạy cảm

Sản phẩm của HĐVH hàm chứa giá trị tinh thần mà các cá nhân hay cộng đồng sáng tạo ra vừa thỏa mãn nhu cầu tinh thần, vừa nuôi dưỡng và phát triển giá trị nhân văn của con người và xã hội

Ngoài ra, hoạt động văn hóa được phân biệt với các hoạt động xã hội khác bởi tính đặc thù của việc tạo ra giá trị văn hóa và tinh thần, bao gồm từ công trình văn hóa, khuôn mẫu văn hóa đến giá trị văn hóa và chương trình văn hóa Việc tạo ra giá trị văn hóa là một quá trình sản xuất tinh thần đặc biệt, không hoàn toàn bằng máy móc là quá trình công nghệ sản xuất sản phẩm vật chất Quá trình tạo ra các giá trị văn hóa đôi khi được thực hiện bởi các cá nhân và đôi khi bởi các nhóm Ngoài ra, kết quả của hoạt động sáng tạo văn hóa phụ thuộc một phần vào tài năng và trình độ của người sáng tạo và khán giả Sản phẩm văn hóa có giá trị sử dụng hay tác động hiệu quả hay không cũng rất khó đánh giá, nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố như định lượng theo thời gian và không gian Sáng tạo ra giá trị văn hóa là một quá trình sản xuất tinh thần đặc biệt, tác dụng của nó là cấp số nhân về tinh thần, đồng thời cũng có giá trị vật chất ở một mức độ nhất định

Sự đa dạng và phong phú của các HĐVH có thể chia ra thành những hoạt động của từng lĩnh vực và cấp độ khác nhau như:

Các hoạt động thuộc lĩnh vực điện ảnh;

Các hoạt động thuộc lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn;

Các hoạt động thuộc lĩnh vực mỹ thuật;

Các hoạt động thuộc lĩnh vực bảo tồn, bảo tàng;

Các hoạt động thuộc lĩnh vực văn hóa các dân tộc thiểu số;

Các hoạt động thuộc lĩnh vực thuộc quyền tác giả, nhuận bút;

Các hoạt động thuộc lĩnh vực tốt chức quản lý bộ máy văn hóa;

Các hoạt động thuộc lĩnh vực đào tạo

Như vậy, có các hoạt động văn hóa khác nhau tùy theo các tiêu chí và cách tiếp cận vấn đề khác nhau

1.1.1.3 Khái niệm quản lý xã hội

Ở góc độ chính trị - xã hội, quản lý được hiểu là sự kết hợp giữa tri thức với lao động, còn ở góc độ hành động, quản lý được hiểu là điều khiển, chỉ huy, điều hành Hoạt động quản lý bắt nguồn từ đời sống lao động xã hội, bất cứ lao động xã hội hay lao động chung nào được tiến hành trên quy mô nhất định đều cần có sự điều khiển, chỉ huy Quản lý sẽ đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của tổ chức Theo PGS.TS Phạm Ngọc Thanh, quản lý là một loại hoạt động thực tiễn đặc biệt của con người, trong đó các chủ thể tác động lên các đối tượng bằng những công cụ và phương pháp khác nhau, thông qua quy trình quản

lý nhất định nhằm thực hiện một cách hiệu quả nhất các mục tiêu của tổ chức trong điều kiện biến động của môi trường [26]

Còn theo GS.TS Phan Ngọc, quản lý là một tập hợp các hoạt động lập

kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các quá trình tự nhiên, xã hội, khoa học, kỹ thuật và công nghệ để chúng phát triển hợp quy luật, các nguồn lực (hiện hữu và tiềm năng) vật chất và tinh thần, hệ thống tổ chức và các thành viên thuộc hệ thống, các hoạt động để đạt được các mục đích đã định [16] Theo PGS.TS Nguyễn Vũ Tiến, quản lý xã hội là sự tác động liên tục,

có tổ chức, có chủ đích của chủ thể quản lý xã hội lên xã hội và các khách thể có liên quan, nhằm duy trì và phát triển xã hội theo các đặc trưng và các mục tiêu mà các chủ thể quản lý đặt ra phù hợp với xu thế phát triển khách quan [ 27]

Như vậy, quản lý xã hội là sự tác động của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã định

Trong điều kiện hiện nay, các chủ thể quản lý sử dụng nhiều công cụ quản lý, trong đó công cụ chủ yếu và quan trọng chính là pháp luật Bằng pháp luật chủ thể quản lý điều chỉnh hành vi hoạt động của con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người, cộng đồng xã hội, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội

1.1.1.4 Khái niệm quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

Văn hóa được coi là một lĩnh vực của đời sống xã hội

Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa là hoạt động của bộ máy nhà nước nhằm giữ gìn, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam Nó là công việc của của các chủ thể quản lý được thực hiện thông qua việc ban hành, tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực văn hóa, đặc biệt nhằm góp phần phát triển kinh tế, xã hội của từng địa phương nói riêng và cả nước nói chung Bản chất của quản lý xã hội đối với HĐVH là khẳng định quyền lực của nhà nước trong quá trình xây dựng và phát triển văn hóa nhằm khơi dậy, hướng dẫn và tổ chức HĐVH, tập hợp và phát huy các nguồn lực nhằm thúc đẩy sự sáng tạo, sản xuất, trao đổi và hưởng thụ các giá trị văn hóa

Quản lý xã hội đối với HĐVH là phải khuyến khích các xu thế phát triển văn hóa lành mạnh, hình thành đường lối chính cho những xu thế theo đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước hiện nay Để đạt được mục tiêu đó, Nhà nước cần tiến hành xây dựng một cơ chế quản lý văn hóa chặt chẽ

về nguyên tắc nhưng linh hoạt, không gò bó, đảm bảo quyền tự do, dân chủ cho nhân dân sáng tạo và hưởng thụ văn hóa

Theo nghĩa rộng, quản lý xã hội đối với HĐVH được tiến hành bởi xã hội (Nhà nước chỉ là một trong số chủ thể quản lý), bằng cách thức khác nhau với công cụ và phương thức khác nhau Ngày nay và đối với lĩnh vực văn hóa, trong

đó có một số hoạt động văn hóa đặc thù, việc sử dụng các tác động quyền lực (của

Nhà nước) sẽ không hiệu quả so với tác động của cộng đồng, của truyền thống Quản lý xã hội đối với HĐVH hiểu theo nghĩa hẹp là hoạt động quản lý của các cơ quan trong bộ máy nhà nước; thông qua các hoạt động của chính quyền đối với việc xây dựng và phát triển văn hóa thực chất là khẳng định quyền lực chính trị của nhà nước và trách nhiệm của nhà nước đối với việc xây dựng và phát triển văn hóa của đất nước Nhà nước là trụ cột của hệ thống chính trị, là công cụ đặc biệt để thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp Quản lý này mang tính pháp quyền và thực hiện theo nguyên tắc pháp chế Mặt khác quản lý bằng pháp luật là tất yếu Văn hóa là lĩnh vực liên quan mật thiết đến đời sống tinh thần dân tộc, cần được quản lý bằng pháp luật Theo nghĩa này, quản lý hoạt động văn hóa được thể hiện trong hoạt động quản lý mang tính chất nhà nước nhằm điều hành hoạt động, phát triển văn hóa, được thể hiện bởi

cơ quan hành pháp (Chính phủ - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)

Vì thế, có thể hiểu: Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa là sự tác

động liên tục, có tổ chức, có mục đích của các chủ thể quản lý đến các hoạt động văn hóa và các quan hệ liên quan để phát huy, bảo tồn, duy trì và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của con người và xã hội

1.1.2 Đặc điểm quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận

Một là, về chủ thể quản lý

Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa nói chung, trên địa bàn quận nói riêng được thực hiện bởi nhiều chủ thể có thể kể đến như: sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, quản lý của Chính phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch,

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao), UBND quận, Phòng Văn hóa, thông tin và một số chủ thể khác, đó là các tổ chức chính trị xã hội,

sự tham gia của các tổ chức đoàn thể, người dân…

Chính phủ

Cơ quan có chức năng quản lý xã hội về HĐVH là chính phủ, chính phủ thực thi Hiến pháp và pháp luật, hoạch định và điều hành chính các chính

sách của đất nước, tổ chức thực hiện phân bổ ngân sách, quản lý và phát huy tất cả các nguồn lực của quốc gia nhằm ổn định trật tự xã hội, giữ gìn những nét đẹp của văn hoá truyền thống, xây dựng nếp sống văn hoá mới… Bên cạnh

đó cũng ban hành nhiểu văn bản pháp luật quy định những khuôn mẫu ứng xử trong xã hội [5]

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Từ tháng 07/2013, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 76/2013/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Theo đó Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về văn hóa, gia đình, TDTT

và du lịch trong phạm vi cả nước; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc lĩnh vực văn hóa, gia đình, TDTT và du lịch theo quy định của pháp luật Riêng

về lĩnh vực quảng cáo, Bộ thống nhất quản lý về quảng cáo như cấp, đổi, sửa đổi, bổ sung, thu hồi giấy phép đặt chi nhánh của tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo nước ngoài Thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động quảng cáo trên các phương tiện (trừ báo chí, mạng thông tin máy tính và xuất bản phẩm)

Cũng theo Nghị định số 76/2013/NĐ-CP thì Bộ VHTT&DL có các nhiệm

vụ sau: Trình Chính phủ các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội, Ủy viên Ban Thường vụ Quốc hội; các dự thảo Nghị quyết; Nghị định của Chính phủ theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật của Bộ đã được phê duyệt và các đề án khác theo sự phân công của Chính phủ Trình Thủ tướng Chính phủ về chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển dài hạn, năm năm, hàng năm; chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hành động và các dự án, công trình quan trọng quốc gia; các dự thảo quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về văn hóa, gia đình TDTT và du lịch Trình Thủ tướng Chính phủ các giải thưởng, danh hiệu vinh dự Nhà nước thuộc lĩnh vực văn hóa, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch; quyết định thành lập các Hội đồng quốc gia về lĩnh vực văn hóa, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch Ban hành

các quyết định, chỉ thị, thông tư thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và chịu trách nhiệm thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, chương trình, kế hoạch đã được phê duyệt thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Sở VHTT&DL: Là cơ quan chuyên môn của UBND tỉnh (Quy định tại Nghị định số 24/2014/NĐ-CP ngày 04/4/2014 của Chính phủ: Quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương), có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được quy định tại Thông

tư liên tịch số 43/2008/TTLT-BVHTTDL-BNV, ngày 06/6/2008: Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở VHTT&DL thuộc UBND cấp tỉnh/thành phố, Phòng VH&TT cấp quận/quận [4]

UBND quận

Ở quận, chủ thể quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa là UBND quận, cũng là chủ thể quản lý đối với toàn bộ hoạt động của quận trong đó có hoạt động văn hóa ở quận Với tư cách là cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương, UBND là cơ quan thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước, chấp hành nghị quyết của HĐND cùng cấp cũng như các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên

Phòng Văn hóa và Thông tin

Phòng VH&TT cấp quận/quận là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp quận/quận (Quy định tại Nghị định 37/2014/NĐ-CP ngày 5 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ) Có chức năng tham mưu, giúp UBND cấp quận/quận quản lý nhà nước về: văn hóa, gia đình, du lịch, thông tin truyền thông và các dịch vụ công thuộc lĩnh vực văn hóa, gia đình và du lịch trên địa bàn cấp quận/quận

Bên cạnh đó còn có sự tham gia của cấp ủy Đảng, các tổ chức chính trị

xã hội, các đoàn thể quần chúng, người dân phối hợp thực hiện các hoạt động văn hóa thông tin theo kế hoạch hoạt động của từng đoàn thể

Hai là, về đối tượng quản lý

Đối tượng quản lý chính là các hoạt động văn hóa Cấu trúc hoạt động văn hóa bao gồm một hệ thống với ba phân hệ hoạt động cơ bản là: (1) hoạt động sáng tạo ra sản phẩm văn hóa, (2) hoạt động tổ chức phân phối, trao đổi sản phẩm văn hóa, (3) hoạt động hưởng thụ tiêu dùng sản phẩm văn hóa

Văn hóa do con người sáng tạo ra, chi phối toàn bộ hoạt động của con người, là hoạt động sản xuất nhằm cung cấp năng lượng tinh thần cho con người, làm cho con người ngày càng hoàn thiện, xa rời trạng thái nguyên sơ ban đầu khi

từ con vật phát triển thành con người Con người tồn tại, không chỉ cần những sản phẩm vật chất mà còn có nhu cầu hưởng thụ sản phẩm văn hóa tinh thần, con người và xã hội loài người càng phát triển thì nhu cầu văn hóa tinh thần đòi hỏi ngày càng cao Đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần đó chính là đảm bảo sự phát triển ngày càng nhiều của cải vật chất cho con người và xã hội

Theo ý nghĩa đó, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là mục tiêu của sự phát triển Trong đó, bản chất nhân văn, nhân đạo của mỗi cá nhân cũng như của cả cộng đồng được bồi dưỡng; phát huy trở thành giá trị cao quý và chuẩn mực tốt đẹp của toàn xã hội Mục tiêu này phù hợp với khát vọng lâu đời của nhân loại và là mục đích phát triển bền vững, tiến bộ của các quốc gia, dân tộc

Ba là, về công cụ quản lý

Pháp luật là công cụ để quản lý xã hội, trong HĐVH cũng vậy, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, các quy chế, quy tắc chính là cơ sở để đảm bảo ổn định trong quản lý HĐVH

Trước đây, trong nền kinh tế quan liêu bao cấp, quan hệ sản xuất văn hóa

tự cung tự cấp đã đáp ứng một phần nhu cầu văn hóa của nhân dân Nhưng sau khi đi vào nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, hệ thống văn hóa cũ không còn áp dụng được nữa, tất nhiên quan hệ sản xuất văn hóa trước đây không đáp ứng được yêu cầu đổi mới quan hệ văn hóa, có thể giải phóng và phát triển lực lượng sản xuất văn hóa như chúng ta mong muốn Vì vậy, việc cải tạo hệ thống

văn hóa trước hết phải cập nhật hóa những quan hệ sản xuất văn hóa lạc hậu không còn phù hợp với lực lượng sản xuất văn hóa xã hội tiên tiến, thông qua

sự thay đổi quan hệ đó thì nền sản xuất văn hóa mới được giải phóng đến mức

độ lớn nhất Năng suất văn hóa mới không phải là năng suất văn hóa của một đơn vị hay cá nhân, mà là năng suất văn hóa của cả dân tộc Chỉ có giải phóng sức sản xuất văn hóa và tiềm năng sáng tạo của quần chúng nhân dân thì chúng

ta mới có cơ hội bứt phá và thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa Phong tục cũng là công cụ quản lý xã hội đối với HĐVH, tùy theo từng địa phương, đặc điểm về con người, truyền thống văn hóa của mỗi địa phương

mà sẽ có các phong tục riêng để quản lý HĐVH

1.1.3 Vai trò quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận

Một là, quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận góp phần hiện thực hóa các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa

Công tác quản lý xã hội nói chung và quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa nói riêng đều hướng đến việc điều chỉnh, định hướng và thiết lập trật

tự xã hội một cách có hệ thống Công tác quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận hướng đến mục tiêu và yêu cầu của sự phát triển văn hóa hiện nay

Nhằm đạt mục tiêu về phát triển nền văn hóa và con người Việt Nam ngày càng toàn diện, Nhà nước cần phải chú trọng xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hóa Hiện nay, thể chế văn hóa bao gồm hai loại hệ thống chuẩn mực: chuẩn mực luật pháp (thể chế cứng) và chuẩn mực phong tục tập quán (thể chế mềm) Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa bằng thể chế mềm tức là sử dụng những phong tục, tập quán, quy ước, nội quy của địa phương để điều chỉnh hoạt động văn hóa phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và dựa vào đó để đưa ra những quyết định phù hợp Trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa cần áp dụng cả “pháp trị” lẫn “đức trị” trong quản lý, vừa có tính răn đe, vừa có tính giáo dục

Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa mà không cần luật pháp Bởi các văn bản quy phạm pháp luật là cơ sở

để xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh và kiểm soát các hoạt động văn hóa Việc xây dựng thể chế mềm nhằm phân loại những hoạt động văn hóa cần có sự can thiệp của pháp luật và những hoạt động văn hóa chỉ cần thể chế mềm để quản lý

Trong quản lý xã hội, việc sử dụng pháp luật là công cụ hữu hiệu để quản

lý, là cơ sở đề điều chỉnh các quan hệ trong xã hội, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và đảm bảo xã hội phát triển lành mạnh, bền vững Do đó, những quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa góp phần xây dựng hệ thống và quản lý các hoạt động văn hóa một cách thống nhất để tất cả các hoạt động văn hóa đều phải dựa trên một khuôn khổ nhất định và đạt hiệu quả cao

Hai là, quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận tạo điều kiện cho

tổ chức, cá nhân, cộng đồng tham gia sáng tạo, bảo vệ và phát triển hoạt động văn hóa của dân tộc, của địa phương

Hoạt động quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa không chỉ hướng đến việc phát triển kinh tế mà bên cạnh đó hoạt động quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa còn tạo điều kiện thỏa mãn các nhu cầu được sáng tạo, bảo vệ văn hóa dân tộc của mỗi người dân

Văn hóa là động lực cho sự sáng tạo và văn hóa cũng sáng tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần theo quy luật của cái đẹp, thấm nhuần văn hóa cũng tức

là cảm nhận được cái đẹp trong sáng tạo Quá trình thẩm thấu những giá trị văn hóa là quá trình mà con người nhận biết và được giáo dục bởi văn hóa giúp cho con người có tri thức và khát vọng Chính nhận thức mới và khát vọng mới đã mang lại hứng thú và thôi thúc con người lao động, sáng tạo theo quy luật của cái đẹp Văn hóa bao gồm một hệ thống các giá trị, vì vậy con người cũng được kích thích theo nhiều thang giá trị khác nhau, ở những lĩnh vực khác nhau, chẳng hạn: Kích thích khát vọng chiếm lĩnh tri thức đỉnh cao (con người văn

hóa - trí tuệ); Kích thích khát vọng sáng tạo nghệ thuật (con người văn hóa - nghệ sĩ); Kích thích khát vọng tạo lập quan hệ xã hội (con người văn hóa - xã hội); Kích thích khát vọng khẳng định bản thân (con người văn hóa - bản ngã) Văn hóa không chỉ là để hiểu biết mà còn là một nguồn năng lượng vô tận mang đến cho con người những suy nghĩ sống có ích và không ngừng phát triển, hoàn thiện bản thân, cống hiến đóng góp cho văn hóa dân tộc

Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, khao khát được giao lưu văn hóa giữa Việt Nam với các nước trên thế giới ở mỗi người dân càng nhiều hơn bao giờ hết, ngày càng sôi động và đa dạng Bởi giao lưu văn hóa tạo cơ hội cho mỗi người cơ hội được trao đổi và học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn hóa, giữa các cộng đồng văn hóa khác nhau với những phương thức sống và thế giới quan khác nhau Ở cấp Quận, công tác quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa là tạo cơ sở, điều kiện cụ thể cho các hoạt động văn hóa được tổ chức và diễn ra một cách hiệu quả, góp phần tạo cơ hội cho người dân tham gia, từ đó quảng bá hình ảnh địa phương, đất nước và phát triển nền văn hóa nước nhà

Ba là, quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, nâng cao đời sống của nhân dân

Phát triển hài hòa giữa kinh tế và xã hội là nhu cầu thiết yếu của cuộc sống Hoạt động kinh tế - xã hội và hoạt động văn hóa luôn luôn có sự liên kết với nhau, không thể tách rời Điều này được biểu hiện thông qua các chủ trương tạo mối liên kết giữa kinh doanh thương mại với các hoạt động văn hóa như phát triển đa dạng các loại hình thương mại dịch vụ gắn với du lịch, văn hóa,

lễ hội, sinh thái; khuyến khích đầu tư và phát triển hệ thống dịch vụ phục vụ du lịch; đẩy mạnh việc xã hội hóa đầu tư tôn tạo các di tích lịch sử, cách mạng; xây dựng các trung tâm thể thao, văn hóa, vui chơi giải trí; quảng bá hình ảnh các khu di tích lịch sử - văn hóa, các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của địa phương… Xử lý đúng quan hệ giữa văn hóa với kinh tế sẽ là động lực quan trọng cho sự phát triển của địa phương [11]

Bốn là, quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận phát triển hoạt động văn hóa trên địa bàn Quận, góp phần xây dựng và phát triển bền vững nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Giá trị văn hóa dân tộc là một trong những giá trị được các quốc gia đề cao, coi trọng và coi là cơ sở của sự phát triển bền vững - nguồn lực to lớn và

là một bộ phận quan trọng của văn hóa dân tộc Quốc gia hay dân tộc trong tổng lực nội sinh của mỗi người Bởi vậy quản lý hoạt động văn hóa ở cấp cơ

sở tốt thì quản lý nhà nước về văn hóa quy mô đất nước sẽ tốt theo Cứ như vậy các cấp đều tốt thì tự khắc việc thực hiện các mục tiêu, các chương trình, giải pháp để phát triển mạnh mẽ nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc sẽ trở nên dễ dàng hơn [2]

Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là phải hun đúc lòng yêu nước nồng nàn, ý chí quật cường đất nước, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân, gia đình, làng, nước; nhân ái, bao dung, trọng nghĩa tình,… Bản sắc văn hóa dân tộc ngày càng đậm nét và bền vững hơn chỉ khi người dân thực sự tiếp cận được các hoạt động văn hóa Đó cũng chính là nhiệm

vụ đặt ra trong quản lý xã hội đối với các hoạt động văn hóa trên địa bàn Quận Quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận còn gây dựng sự liên kết

xã hội cho người dân Không chỉ mang tính giá trị, văn hóa mà còn hình thành những hình thái đặc thù có chức năng liên kết, gắn bó các thành viên trong cộng đồng xã hội với nhau Hơn thế nữa, những hoạt động văn hóa còn có thể điều tiết hài hòa các mối quan hệ, cải tạo con người từ đó dần tạo ra sự ổn định chung cho xã hội, hướng đến xây dựng một thiết chế văn hóa bền vững [9]

1.2 Nguyên tắc, nội dung, phương pháp quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận

1.2.1 Nguyên tắc quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận

Nguyên tắc quản lý xã hội đối với HĐVH là những quy tắc chỉ đạo, những tiêu chuẩn hành vi, những quan điểm cơ bản chi phối mọi quá trình văn hóa mà chủ thể quản lý phải tuân thủ Nguyên tắc quản lý xã hội đối với HĐVH là sản

phẩm chủ quan của con người phù hợp với sự vận động khách quan của văn hóa Trong quản lý xã hội đối với HĐVH có một số nguyên tắc cơ bản sau:

Một là, nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

Trong quản lý xã hội, nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng là một trong những nguyên tắc then chốt để đạt được hiệu quả Thông qua hoạch định, chiến lược, định hướng chính sách, chủ trương văn hóa mà đảng có thể lãnh đạo; ngoài ra còn thông qua tính tiền phong, gương mẫu của đảng viên thông qua các hoạt động tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát Đảng lãnh đạo thông qua Nhà nước và Nhà nước cũng là chủ thể cụ thể hóa các mục tiêu, đường lối của Đảng

Lợi ích của nhân dân chính là mục tiêu mà những quan điểm, đường lối của Đảng, mọi cơ chế, chính sách của Nhà nước về văn hóa hướng đến Hệ thống chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của dân tộc ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhân dân là những vấn đề mà nhân dân cần biết, bàn bạc, thực hiện, giám sát, kiểm tra

Hai là, nguyên tắc tập trung dân chủ

Nguyên tắc tập trung dân chủ là thống nhất, không tách rời, không có sự đối lập giữa tập trung và dân chủ; trong đó, dân chủ không đối lập với tập trung

mà chỉ đối lập với quan liêu, chuyên chế, độc tài và tập trung cũng không đối lập với dân chủ mà chỉ đối lập với phân tán, cục bộ, bè phái, tự do vô chính phủ… Một mặt dân chủ là điều kiện, tiền đề của tập trung; một mặt tập trung

là cơ sở để xác định và phát huy dân chủ Trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa, trên cơ sở nâng cao dân trí cho nhân dân trong lĩnh vực văn hóa thì cũng cần hoàn thiện bộ máy Nhà nước thông minh, một nhà nước hiệu quả

để đảm bảo vai trò quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa nói riêng và tất cả các lĩnh vực khác nói chung của đời sống xã hội

Ba là, nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa

Nói đến pháp chế là nói đến việc các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội

và công dân tôn trọng và thực thi pháp luật một cách triệt để Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của quản lý hành chính nhà nước Ngoài ra, pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước được hiểu là trật tự pháp luật bảo vệ và phát triển quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, củng cố và duy trì địa vị pháp

lý hành chính của các cơ quan nhà nước, tổ chức nhà nước và xã hội

Đảm bảo pháp chế là tập hợp các biện pháp, phương tiện pháp lý có tổ chức do các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân áp dụng để thực hiện chức năng, quyền hạn và nghĩa vụ của các cơ quan này cũng như việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân

Bảo đảm pháp chế được hiểu là điều kiện thực tế, phương tiện và khả năng xây dựng, củng cố pháp luật hiện hành nhằm xây dựng và củng cố nhà nước pháp quyền, vì dân, vì dân, bảo vệ quyền và lợi ích của người dân Nhiệm

vụ của công dân trong mọi mặt của đời sống xã hội Bảo đảm pháp quyền trong nền hành chính quốc gia xét cho cùng cũng là một hoạt động thực thi pháp luật ngày càng có hiệu quả trên thực tế

Bốn là, nguyên tắc quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận phải gắn phát triển hoạt động văn hóa với các chính sách phát triển kinh tế

Văn hóa và kinh tế có mối quan hệ tương quan qua lại với nhau Một mặt, kinh tế phát triển hay đi xuống đều chịu ảnh hưởng bởi vấn đề xây dựng văn hóa có chất lượng hay không, từ việc xác định các giá trị tiêu chuẩn, xây dựng, hoạch định chính sách đến việc cung cấp nguồn lực, cơ sở vật chất và điều kiện làm việc cho các tổ chức văn minh, hiện đại Mặt khác, văn hóa là động lực của sự phát triển kinh tế Văn hóa điều tiết các hoạt động kinh tế theo hướng của con người, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, tinh thần yêu nước và ý chí tự lực tự cường để phát triển kinh tế

Mặt khác, sự phát triển kinh tế của một quốc gia có ảnh hưởng và chi phối đến việc hình thành và xây dựng các giá trị văn hóa Nơi có nền kinh tế phát triển sẽ có cơ hội đầu tư nhiều nguồn lực hơn vào việc xây dựng nền văn

hóa chất lượng cao Đầu vào của các nguồn lực cũng cần tăng cường quản lý, thực hiện các biện pháp tổ chức và hoạt động linh hoạt, thúc đẩy sự hài hòa giữa mọi người trong tổ chức, nâng cao hiệu quả Đặc biệt, khi chất lượng hoạt động của các cơ quan hành chính càng cao thì sẽ giúp đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của xã hội và người dân

1.2.2 Nội dung quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận

Quản lý xã hội đối với HĐVH được tiến hành trên các nội dung cơ bản sau:

Một là, xây dựng, ban hành các văn bản quản lý đối với hoạt động văn hóa

Hoạt động văn hóa rất đa dạng, bởi vậy mà hệ thống các văn bản quản

lý đối với hoạt động văn hóa được các chủ thể quản lý ban hành khá phong phú để điều chỉnh các quan hệ xã hội, tình huống phát sinh trong lĩnh vực văn hóa Có thể kể đến như:

Thông tư 02/2005/TTLT-BVHTT-BNV ngày 21/01/2005, Thông tư liên tịch của Bộ Văn hóa, Thông tin và Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban nhân dân quản lý nhà nước về văn hoá - thông tin ở địa phương

Thông tư 01/2010/TT-BVHTTDL ngày 26/02/2010, Thông tư ban hành quy chế về tổ chức và hoạt động của tổ chức sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Thông tư số 191/2011/TTLT/BTC-BVHTTDL ngày 21/12/2011, Thông tư liên tịch hướng dẫn chế độ quản lý đặc thù đối với đội thông tin lưu động cấp tỉnh, thành phố, quận, thị xã

Nghị định 76/2013/NĐ-CP quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Thông tư 17/2014/TT-BVHTTDL ngày 16/07/2013 quy định về hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý nhà nước

Nghị định số 142/2018/NĐ-CP ngày 09/10/2018, Nghị định sửa đổi một

số quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước

Chính sách văn hóa được hiểu là tổng thể những nguyên tắc thể hiện tư tưởng chủ đạo của Nhà nước về đường lối, phương hướng xây dựng và phát triển nền văn hóa Chính sách văn hóa đưa ra những nguyên tắc chung về phát triển văn hóa phù hợp với mục tiêu phát triển văn hóa chung của đất nước Các chính sách hiện hành về quản lý và phát triển văn hóa bao gồm: tạo ra giá trị văn hóa; bảo vệ và phát huy tài sản văn hóa; phát triển văn hóa cơ sở; giao lưu văn hóa quốc tế; hiện đại hóa công nghệ và phương thức sản xuất và phân phối sản phẩm mạ kẽm; đào tạo và phát triển đội ngũ tri thức và nghệ nhân; Ngân sách và các điều kiện pháp lý để phát triển văn hóa; nâng cao năng lực tự quản, phân cấp quản lý văn hóa

Chính sách văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý các hoạt động văn hóa, nhưng nó không thể thay thế pháp luật Bởi Nhà nước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về văn hóa nhằm phát huy vai trò và giá trị của văn hóa trong việc hình thành nhân cách và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của nhân dân Ví dụ, trong quản lý xã hội đối với các hoạt động văn hóa nghệ thuật, nhà nước ban hành các chính sách nhằm phát triển văn hóa sâu rộng trong quần chúng nhân dân và thúc đẩy sự sáng tạo Nhà nước cũng thực hiện các chính sách bảo hộ vật chất ở các mức độ khác nhau đối với các loại hình văn hóa nghệ thuật không tồn tại trong quan hệ kinh tế thị trường tự phát triển như tuồng, chèo Tuy nhiên, để tạo điều kiện cho công dân, quyền bình đẳng trong nghiên cứu khoa học và công nghệ, sáng tạo nghệ thuật phải được quy định rõ trong pháp luật Điều 60 của Hiến pháp 2013 quy định:

“1 Nhà nước, xã hội chăm lo xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại;

2 Nhà nước, xã hội phát triển văn học, nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần đa dạng và lành mạnh của Nhân dân; phát triển các phương tiện thông tin đại chúng nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của Nhân dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc;

3 Nhà nước, xã hội tạo môi trường xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, tiến bộ, hạnh phúc; xây dựng con người Việt Nam có sức khỏe, văn hóa, giàu lòng yêu nước, có tinh thần đoàn kết, ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân”[17]

Hai là, tuyên truyền, phổ biến các văn bản quản lý đối với hoạt động văn hóa

Tuyên truyền, phổ biến về hoạt động xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, hoạt động văn nghệ quần chúng cần phải đa dạng hóa về hình thức tổ chức nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, văn nghệ, sáng tạo của quần chúng nhân dân

Tuyên truyền về các hoạt động lễ hội, thể thao trên địa bàn Quận Trong

đó, các lễ hội được phục hồi và tổ chức đều được thực hiện theo đúng quan điểm chỉ đạo của Đảng về mục tiêu xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Tuyên truyền trên cơ sở Quy chế hoạt động văn hóa, dịch vụ văn hóa công cộng ban hành kèm theo Nghị định số 103/2009/NĐ-CP ngày 6/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 04/2009/TTBVHTTDL ngày 16/12/2009 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thi hành Nghị định 103/2009/NĐ-CP Hoạt động lễ hội đã thực sự trở thành hoạt động văn hóa du lịch, quảng bá hình ảnh và các sản phẩm kinh

tế, văn hóa, du lịch, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Bên cạnh đó Quận đã tiến hành tổ chức, tái hiện lại các lễ hội cổ truyền, các trang phục truyền thống, ẩm thực, các di tích lịch sử,… mang lại nhiều màu sắc khác nhau

Các cơ sở tín ngưỡng khác như đình, chùa được xã hội hóa để tu bổ di tích, mở rộng khuôn viên, tạo điều kiện để tổ chức lễ hội lớn và thu hút nhiều

du khách

Chính phủ, Bộ VHTT&DL (cấp Trung ương) là các cơ quan có chức năng chủ yếu trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa Ủy ban nhân dân là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, thực hiện chức năng quản lý văn hóa,

xã hội ở địa phương theo quy định của pháp luật và thực hiện triển khai các văn

bản đó đi vào đời sống nhân dân Cụ thể là xác định giải pháp và thực hiện các

kế hoạch; ban hành và tiến hành thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; chỉ đạo và tuyên truyền; thẩm định; cấp giấy phép, giấy chứng nhận Văn hóa đem lại những lợi ích cực kì lớn nên đầu tư về hoạt động văn hóa được xem là một hoạt động sản xuất hiệu quả, nó vừa đem lại lợi ích cho cả người dân và Nhà nước Tuy nhiên cũng cần phải thích nghi một cách triệt để cơ chế thị trường để vừa phát triển kinh tế vừa phát triển văn hóa theo đúng hướng

Ba là, đào tạo, bồi dưỡng, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

Trên cơ sở Nghị định số 14/NĐ-CP ngày 04 tháng 02 năm 2008 của Chính phủ về việc thành lập tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cùng với Thông tư liên tịch số 43/2008 / TTLB-BVHTTDL BNV ngày 06 tháng 8 năm 2008 Bộ Văn hóa, Thể thao và

Du lịch, Bộ Nội vụ về hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các cơ quan chuyên môn giúp Ủy ban nhân dân quản lý hệ thống các chủ trương về văn hóa ở trên địa bàn, trong đó trách nhiệm của Phòng Văn hóa

và Thể thao, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được quy định cụ thể như sau:

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, có chức năng hướng dẫn, giúp

Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện tốt công tác quản lý quốc gia về văn hóa, gia đình, thể thao, du lịch và quảng cáo Các dịch vụ công cộng thuộc lĩnh vực quản

lý của Sở và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn được Ủy ban nhân dân tỉnh

ủy quyền theo quy định của pháp luật Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu

sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, thành lập và hoạt động của Ủy ban nhân dân tỉnh chức và chấp nhận sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra hoạt động kinh doanh của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Phòng Văn hóa và Thông tin là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân quận, có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân quận quản lý cả nước

về văn hóa, gia đình, thể thao và du lịch trên địa bàn Quận Trong sự phân cấp này, những cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân chịu sự hướng dẫn, quản lý về tổ chức và cán bộ của Ủy ban nhân dân cùng cấp, bên cạnh đó là chịu sự chỉ đạo về hoạt động của cơ quan chuyên môn ở cấp trên Điều này cho chúng tôi biết, trong quản lý văn hóa cần chú trọng song song sự phân cấp và phát triển các hình thái tự quản về văn hóa.

Đào tạo, bồi dưỡng công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa phải căn cứ vào vị trí việc làm, tiêu chuẩn ngạch và chức vụ lãnh đạo, quản lý và nhu cầu xây dựng, phát triển nguồn nhân lực của cơ quan, đơn vị; bảo đảm tính tự chủ của cơ quan quản lý, đơn vị sử dụng công chức trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng; kết hợp cơ chế phân cấp và cơ chế cạnh tranh trong tổ chức đào tạo, bồi dưỡng; đề cao vai trò tự học và quyền của công chức trong việc lựa chọn chương trình bồi dưỡng theo vị trí việc làm; bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả

Bốn là, huy động các nguồn lực trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

Trong công tác quản lý hoạt động văn hóa, huy động nguồn lực có vai trò

đặc biệt thiết yếu, không chỉ có quan hệ trực tiếp với chính trị, mà còn tác động trực tiếp đến sự hình thành và phát triển nhân cách con người Trước xu thế xã hội hóa văn hóa đang có nhiều tác động tiêu cực, cần quan tâm đến việc huy động các nguồn lực quản lý xã hội cho các hoạt động văn hóa, có kế hoạch và

tổ chức hoạt động có sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành Như vậy mới có thể tìm và đưa ra được phương án giải quyết các vấn đề về công tác quản lý văn hóa một các hiệu quả

Trước hết là tăng cường nguồn lực tài chính cho hoạt động quản lý xã hội đối với HĐVH, tăng cường ban hành các thể chế, chính sách trong quản lý HĐVH Như vậy sẽ giải quyết những vấn đề phức tạp ở phạm vi rộng hơn, bao quát hơn, toàn diện hơn theo ý nghĩa vị thế và vai trò của văn hóa đối với sự phát triển đất nước

Nguồn lực ở đây cũng là tăng cường sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, các cấp đối với HĐVH, làm cho văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần, vừa là động lực vừa là mục tiêu Qua đó góp phần phát triển bền vững đất nước, xây dựng xã hội ấm no, hạnh phúc từ văn hóa

Ngay trong Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII, Đảng ta đã xác định “Lấy giá trị văn hóa, con người Việt Nam làm nền tảng, sức mạnh nội sinh quan trọng

để bảo đảm sự phát triển bền vững” cũng như quan tâm đầu tư đúng mức cho phát triển văn hóa Như vậy, con người chính là nguồn lực quan trọng trong quản lý xã hội đối với HĐVH, tăng cường nguồn lực cán bộ đủ đức đủ tài, có năng lực chuyên môn để nâng cao chất lượng thực thi và quản lý HĐVH thực

lý, khơi dậy họ tích cực làm việc với trí tuệ và khả năng cao nhất

Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hóa gắn liền với trách nhiệm của cá nhân, tổ chức, là cơ sở đánh giá thực thi công vụ và điều

chỉnh hoạt động văn hóa Trong công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hóa, Nhà nước cần sử dụng linh hoạt phương pháp quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa để tạo sự đồng bộ trong quản lý xã hội Không được bao che, dung túng cho các hành vi vi phạm [6]

1.2.3 Phương pháp quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận

Phương thức quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa là toàn bộ các phương thức tác động có mục đích vào các hoạt động và các mối quan hệ nảy sinh trong quá trình hoạt động văn hóa theo đặc điểm văn hóa của từng thời kỳ Cách thức và phạm vi ảnh hưởng của các kỷ luật quản lý đến toàn bộ quá trình hoạt động văn hóa rất đa dạng, luôn thay đổi và không ngừng cải tiến để thích ứng với thực tiễn và nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân Theo sự vận động, phát triển của đối tượng quản lý và quá trình hoạt động văn hóa, chủ thể quản lý phải lựa chọn phương thức tác động thích hợp để đạt được hiệu quả Phương pháp quản lý có vai trò rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả của quá trình quản lý Trong quá trình quản lý, chủ thể quản lý cần biết

áp dụng đúng phương pháp quản lý và vận dụng linh hoạt các phương pháp

quản lý với nhau

Một là, phương pháp giáo dục, thuyết phục

Phương pháp giáo dục, thuyết phục là cách thức tác động đến nhận thức

và tình cảm của đối tượng quản lý để tăng cường tinh thần tự giác và nhiệt tình của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ dựa trên cơ sở sự vận dụng những quy luật tâm lý Đặc điểm của phương pháp này là có tính thuyết phục, kích thích tinh thần, có tác dụng huy động ý thức, tính tự giác của chủ thể quản lý, khơi dậy họ tích cực lao động với trí tuệ và khả năng cao nhất Quản lý văn hóa các cấp có ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện các chính sách phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Đảng và đất nước

Nội dung giáo dục, thuyết phục trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa bao gồm: Quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa; giáo dục ý thức công dân; giáo dục tư tưởng,

đạo đức, lối sống lành mạnh cho công dân; xây dựng chuẩn mực ứng xử, tác phong trong công việc Công tác giáo dục văn hóa hiện nay được biểu hiện thông qua các hình thức như tuyên truyền cổ động; phương tiện truyền thông đại chúng; tổ chức hội nghị, hội thi; tổ chức những sự kiện giao lưu văn hóa…

Hai là, phương pháp hành chính

Phương pháp hành chính trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa

là cách thức tác động trực tiếp của chủ thể quản lý đến cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa hoặc có liên quan đến lĩnh vực văn hóa bằng các quyết định dứt khóat mang tính bắt buộc và tính quyền lực Phương pháp này có tác dụng to lớn trong công tác quản lý chung, vì nó có thể thiết lập trật tự, kỷ cương trong tổ chức, giải quyết công việc một cách nhanh chóng; và các chính sách, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Đảng và đất nước

Tính bắt buộc trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa được thể hiện thông qua việc đối tượng quản lý phải nghiêm chỉnh chấp hành những quyết định, mệnh lệnh của Nhà nước trong việc điều chỉnh các hoạt động văn hóa, nếu vi phạm sẽ bị xử lý

Tính quyền lực trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa được thể hiện thông qua việc dựa trên thẩm quyền quản lý của mình, chủ thể quản lý phải ban hành những văn bản hành chính kịp thời để điều chỉnh các hoạt động văn hóa

Ba là, phương pháp kinh tế

Phương pháp kinh tế là phương pháp tác động vào đối tượng quản lý thông qua các lợi ích kinh tế bằng việc sử dụng các đòn bẩy kinh tế (tiền lương, thưởng, phạt, giá cả, lợi nhuận,…) để làm cho đối tượng quản lý tự lựa chọn phương án hoạt động có hiệu quả nhất trong môi trường làm việc của họ

Về bản chất, phương pháp kinh tế là biện pháp để sử dụng các quy luật kinh tế trong HĐVH Tác động thông qua lợi ích kinh tế (vật chất) tạo ra động lực thúc đẩy cá nhân và xã hội tích cực sáng tạo, bảo tồn, duy trì, phát triển các

hoạt động, giá trị văn hóa Cách thức tác động vào lợi ích đã đặt các đối tượng của quản lý vào những điều kiện kinh tế cụ thể để họ có khả năng kết hợp đúng đắn lợi ích của mình với lợi ích chung của xã hội

Những điều kiện khuyến khích kinh tế cho phép các chủ thể quản lý triển khai các HĐVH bằng những phương tiện vật chất trong khuôn khổ nhất định; đồng thời mở rộng khả năng sáng tạo, tái tạo của con người đối với thế giới tự nhiên và xã hội

Trong quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa, phương pháp kinh tế được

sử dụng khá phổ biến như một cách thức tác động trực tiếp tới lợi ích của đối tượng quản lý bằng cách đưa ra những mục tiêu, nhiệm vụ yêu cầu đối tượng quản lý cần phải đạt được và gắn chúng với những điều kiện khuyến khích về kinh tế Việc đưa ra những mục tiêu, nhiệm vụ phải phù hợp điều kiện thực tế, gắn với đó là chỉ tiêu của từng mốc thời gian, từng đối tượng quản lý Phương pháp kinh tế cũng được biểu hiện thông qua việc đưa ra những điều kiện về phương tiện vật chất hỗ trợ cho đối tượng quản lý để thực hiện nhiệm vụ của mình Ngoài ra, phương pháp kinh tế điều chỉnh hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực văn hóa, thu hút tiềm năng đầu tư vào lĩnh vực văn hóa thông qua những chính sách ưu đãi kinh tế Những chính sách này là điều kiện, cơ sở để những tổ chức kinh tế có hứng thú đầu tư vào văn hóa, góp phần phát triển và nâng cao vai trò của văn hóa trong mối quan hệ giữa kinh tế và văn hóa

Tiểu kết chương 1

Hoạt động văn hóa là một bộ phận của hoạt động xã hội nhằm tạo ra những thành tựu văn hóa không chỉ đáp ứng nhu cầu văn hóa mà còn hướng con người xác lập các giá trị chân - thiện - mỹ, thúc đẩy tiến bộ xã hội Hoạt động văn hóa bao gồm quá trình sáng tạo, sản xuất, bảo tồn, phổ biến và tiêu thụ sản phẩm văn hóa Với việc lãnh đạo và thực hiện chủ trương xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, nhất là thực hiện các hoạt động xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu phố văn hóa, thiết chế văn hóa, đơn vị văn hóa, doanh

nghiệp văn hóa đã góp phần thực hiện mục tiêu phát triển văn hóa, văn hóa thấm nhuần vào mọi hoạt động xã hội, góp phần giữ gìn và phát huy các giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân Những vấn đề lý luận về quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở Quận

là cơ sở để người viết triển khai thực trạng quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội ở chương 2 và đề xuất phương hướng, giải pháp tăng cường quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, thành phố Hà Nội trong thời gian tới ở chương 3 của Luận văn

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG VĂN HÓA

Ở QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

2.1 Những yếu tố tác động đến quản lý xã hội đối với hoạt động văn hóa ở quận Long Biên, Thành phố Hà Nội hiện nay

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện lịch sử, văn hóa quận Long Biên, thành phố Hà Nội

Ngày 6 tháng 11 năm 2003, Nghị định số 132/2003/NĐ-CP được Chính phủ ban hành về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập Quận Long Biên bao gồm 14 phường trực thuộc: Thạch Bàn, Ngọc Thụy, Ngọc Lâm, Gia Thụy, Cự Khối, Thượng Thanh, Việt Hưng, Long Biên, Phúc Đồng, Sài Đồng, Phúc Lợi, Bồ Đề, Giang Biên, Đức Giang Quận Long Biên có diện tích: 60,38 km²; Dân số: 322.549 người (năm 2019); Mật độ: 5.392 người/km² Quận Long Biên có 87 di tích: 37 chùa, 36 đình, 14 đền, miếu Số di tích

đã xếp hạng là 58 chiếm tỷ lệ 66,7%, trong đó có 34 di tích xếp hạng cấp quốc gia và 24 di tích xếp hạng cấp thành phố Bên cạnh 87 di tích còn có 17 điểm

di tích cách mạng kháng chiến

Đây là Quận có vị trí chiến lược hết sức quan trọng về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của Hà Nội Có các huyết mạch giao thông quan trọng như đường sắt, đường cao tốc, đường thủy và đường cao tốc không kết nối Kết nối Hải Phòng, Quảng Ninh với các tỉnh phía Bắc và Đông Bắc như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương; Sân bay Gia Lâm, Quân khu, nhiều khu công nghiệp liên doanh với nước ngoài như: Khu công nghiệp công nghệ cao Sài Đồng B, KCN Sài Đồng A, nhiều công trình kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật công nghệ, các nhà máy và cơ quan, đơn vị sản xuất kinh doanh ở trung ương, đô thị

và địa phương Đặc biệt quận Long Biên sở hữu những yếu tố thuận lợi và quan trọng quyết định sự phát triển nhanh và mạnh mẽ như hiện nay Đó là lợi thế vị trí địa lý nối liền với trục tam giác kinh tế Hà Nội- Hải Phòng- Quảng Ninh,

đồng thời cũng là đón nhận những nguồn vốn đầu tư giúp phát kinh tế từ các nước trong khu vực và cả thế giới Một mảnh đất an cư khá ổn định về mặt địa lý và phù hợp với giá cả

Long Biên là một Quận ngày càng được đầu tư cả về đường xá lẫn cơ sở

hạ tầng, có tốc độ đô thị hóa nhanh chóng Một miếng đất vàng cho việc phát triển thêm các dự án nhà ở tại Quận Giao thông có đầy đủ hệ thống từ đường

bộ, đường sắt, đường thủy Những cung đường được đầu tư bài bản như đường Ngô Gia Tự với nút giao Long Biên đến cầu Đuống, tuyến đường Chu Huy Mân với hơn chục làn xe, tuyến đường này từ đường Nguyễn Văn Linh kéo dài đến khu đô thị Vinhomes Riverside – Long Biên Tuyến phố nối từ đường Nguyễn Văn Cừ đến đê tả ngạn sông Hồng, nút giao Cổ Linh Cơ sở hạ tầng đường xá được đầu tư lớn nhất quận Long Biên chính là nút giao Nguyễn Văn

Cừ - Long Biên Đường nối từ quốc lộ 1B đến khu đô thị mới Việt Hưng cũng rất khang trang, rộng và sạch đẹp

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội quận Long Biên, thành phố

Hà Nội

Sau gần 30 năm phát triển, kinh tế của quận phát triển nhanh và toàn diện,

cơ cấu kinh tế có sự thay đổi lớn, tỷ trọng công nghiệp dịch vụ không ngừng tăng lên, đổi mới hoàn toàn quan hệ sản xuất Tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân hàng năm đạt 8.95 % Thu ngân sách từ 50 tỷ năm 1990 lên 100 tỷ năm

2016 (tăng 2 lần so với khi bắt đầu thành lập Quận) Cơ cấu kinh tế chuyển dịch hợp lý, hiệu quả khi tỷ trọng công nghiệp - xây dựng, tiểu thủ công nghiệp

và dịch vụ tăng dần, tỷ trọng nông nghiệp có xu hướng giảm dần Tính đến năm

2016, cơ cấu kinh tế toàn vùng: 66,08% là nông, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp - xây dựng chiếm 14,01% và 19,91% còn lại là công nghiệp thương mại

- dịch vụ Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 4.154 tỷ đồng, tăng bình quân 6,85% Tăng trưởng kinh tế đã góp phần tích cực vào thu chi tài khóa của địa phương Thu ngân sách Quận hàng năm đều hoàn thành và vượt kế hoạch thành phố ban hành, năm sau cao hơn năm trước Chi ngân sách đáp ứng yêu cầu chi