Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện bắc mê, tỉnh hà giang hiện nay

…Trước những yêu cầu của thực tiễn đòi hỏi phải nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác của đội ngũ Bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, cần thiết phải tiến hành nghiên cứu một cách

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN TUẤN ANH

CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ CHI BỘ THÔN, BẢN

Ở HUYỆN BẮC MÊ, TỈNH HÀ GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI – 2023

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN TUẤN ANH

CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ CHI BỘ THÔN, BẢN

Ở HUYỆN BẮC MÊ, TỈNH HÀ GIANG HIỆN NAY

Ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước

Mã số : 8 31 02 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thọ Ánh

HÀ NỘI – 2023

Hà Nội, ngày tháng năm 2023

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Trần Thị Hương

Tôi xin cam đoan đây là công trình khoa học do tôi tự nghiên cứu dưới

sự hướng dẫn của TS Nguyễn Thọ Ánh Các số liệu và kết quả nghiên cứu của luận văn là trung thực và có cơ sở rõ ràng Các kết luận của luận văn chưa từng được công bố trong các công trình nghiên cứu khoa học khác

Tác giả

Nguyễn Tuấn Anh

Cụm từ viết nguyên Cụm từ viết tắt

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH,HĐH

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 10

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ CHI BỘ CÁC THÔN, BẢN Ở HUYỆN BẮC MÊ, TỈNH HÀ GIANG 10

1.1 Huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang, thôn, bản, chi bộ và đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang 10

1.2 Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản – quan niệm, các yếu tố quy đinh, tiêu chí đánh giá và vai trò 24

Chương 2: CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ CHI BỘ THÔN, BẢN Ở HUYỆN BẮC MÊ, TỈNH HÀ GIANG HIỆN NAY – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 40

2.1 Thực trạng chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang hiện nay 40

2.2 Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra 51

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ CHI BỘ THÔN, BẢN Ở HUYỆN BẮC MÊ, TỈNH HÀ GIANG TRONG THỜI GIAN TỚI 57

3.1 Thuận lợi, khó khăn và phương hướng nâng cao chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang trong thời gian tới 57

3.2 Những giải pháp chủ yếu nâng cao chất đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang trong thời gian tới 61

KẾT LUẬN 84

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PHỤ LỤC 91

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bí thư chi bộ chính là những người đứng đầu chi ủy, chi bộ, giữ vai trò lãnh đạo Do đó mỗi đồng chí đảm nhận chức vụ này cần phải có tinh thần trách nhiệm cao, có đủ năng lực, đủ sự nhiệt huyết thì mới có thể làm tốt được vai trò đầu tàu của mình; đối với bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang vai trò này được thể hiện trong việc lãnh đạo chi bộ tập hợp, vận động,

tổ chức, hướng dẫn nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, mà trực tiếp là của cấp ủy và chính quyền xã

Bắc Mê là một trong những huyện miền núi của tỉnh Hà Giang, đa số là người đồng báo dân tộc thiểu số, nhân dân sống và làm việc trên địa bàn nông thôn Qua 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XVI Đảng bộ tỉnh Hà Giang và sau gần 2 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XVII Đảng bộ tỉnh, Hà Giang đã đạt được những kết quả quan trọng, khá toàn diện trên các lĩnh vực Một trong những nguyên nhân của kết quả đó là do chất lượng của Bí thư chi bộ thôn, bản

đã và đang được nâng lên qua từng nhiệm kỳ Đảng bộ huyện Bắc Mê đánh giá, chất lượng làm việc của các cấp ủy, nhất là của Bí thư cấp ủy chi bộ tiếp tục được nâng lên Trong công tác lãnh đạo, điều hành đã bám sát nghị quyết đại hội, chủ trương của cấp ủy của cấp trên và tình hình thực tế của địa phương; trên cơ sở đó đề ra nghị quyết hằng năm và nghị quyết chuyên đề để chỉ đạo thực hiện, trong đó tập trung tháo gỡ khó khăn, khai thác tiềm năng, lợi thế, các vấn đề trọng tâm, bức xúc của địa phương, đơn vị Thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, đảm bảo sự lãnh đạo của tập thể, đề cao trách nhiệm của

Bí thư chi bộ

Xuất phát từ vai trò của Bí thư chi bộ là người đứng đầu của chi uỷ, chi

bộ do đại hội chi bộ bầu ra, được đảng ủy cấp trên trực tiếp chuẩn y Bí thư chi

bộ có trách nhiệm giúp chi uỷ, chi bộ xử lý vấn đề hàng ngày về tổ chức đảng

ở chi bộ theo thẩm quyền; chủ trì điều hành các công việc của chi uỷ, chi bộ với vai trò chỉ huy mọi hoạt động, xây dựng chi uỷ, chi bộ trong sạch vững mạnh và lãnh đạo đơn vị vững mạnh toàn diện Bí thư chi bộ là người thường xuyên tham gia với cấp uỷ thực hiện những chỉ thị nghị quyết của trên và đưa

ra nghị quyết, hướng dẫn việc tổ chức thi hành nghị quyết; là hạt nhân tập hợp đoàn kết trong chi uỷ, chi bộ Do đó, phẩm chất, năng lực, tác phong phương pháp công tác của bí thư chi bộ có ý nghĩa quyết định đến toàn bộ chất lượng, hiệu quả hoạt động lãnh đạo xây dựng đảng bộ, chi bộ TSVM; Vì vậy, nâng cao chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang là yêu cầu khách quan, nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng Đảng

Vai trò của chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản là vô cùng quan trọng Với đặc thù về địa lý và điều kiện công tác, sinh sống, làm việc, phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ năng lực, tác phong lề lối và sự mẫu mực của người bí thư chi bộ là một nhân tố cực kỳ quan trọng, trực tiếp tạo nên chất lượng, hiệu quả của hoạt động chi ủy, chi bộ

Vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản là vô cùng cần thiết Bí thư chi bộ cần phải phát huy vai trò là hạt nhân trung tâm đoàn kết của chi ủy, chi bộ và toàn đơn vị; sự mẫu mực của người bí thư chi bộ sẽ là tấm gương sáng thu phục, lôi cuốn quần chúng, đoàn kết tập hợp quần chúng của đơn vị đi theo Đảng, tự giác, hăng hái thực hiện chủ trương, nghị quyết lãnh đạo của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Từ thực tiễn chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê vẫn còn hạn chế, bất cập về nhiều mặt cần phải giải quyết Do đặc thù là một huyện miền núi, dân cư sinh sống chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn Nhiều cán bộ không được đào tạo bài bản

về chuyên môn nghiệp vụ, đa số là đào tạo theo phương thức vừa làm, vừa học Lãnh đạo, quản lý dựa trên năng lực là chính Một số cấp uỷ không gắn quy

hoạch với đào tạo, luân chuyển, bổ nhiệm và điều động cán bộ; trình độ, năng lực chuyên môn của một số ít bí thư chưa đáp ứng đủ nhu cầu, nhiều nơi công tác quản lý các bí thư chi bộ thôn, bản còn buông lỏng; việc đánh giá, giám sát định kỳ đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản chưa được thực hiện thường xuyên

…Trước những yêu cầu của thực tiễn đòi hỏi phải nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác của đội ngũ Bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, cần thiết phải tiến hành nghiên cứu một cách có hệ thống, xác định rõ vị trí vai trò của đội ngũ này trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở, đánh giá đúng chất lượng của đội ngũ Bí thư chi bộ thôn, bản trong hiện tại, dự báo chất lượng trong tương lai Từ đó đưa ra những giải pháp hợp lý nhằm nâng cao chất lượng cho đội ngũ này để họ hoàn thành tốt nhiệm vụ người lãnh đạo cao nhất của Đảng ở địa bàn nông thôn miền núi

Với ý nghĩa đó, tác giả chọn đề tài: “Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ

thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang hiện nay” làm đề tài luận văn tốt

về tổ chức và hoạt động của chi bộ đảng, phấn đấu rèn luyện để được đứng trong hàng ngũ của Đảng, xây dựng đất nước

Ban Tuyên giáo Trung ương (2017), Tài liệu bồi dưỡng bí thư chi bộ và cấp ủy viên cơ sở, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội – 2017; Nội dung

cuốn sách tập trung trình bày những vấn đề cơ bản nhất của công tác xây dựng Đảng, những chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng Đảng; về vị trí, tầm quan trọng nội dung và phương thức tiến hành công tác tư tưởng, công tác tổ chức, công tác kiểm tra, giám sát, khen thưởng, kỷ luật và công tác dân vận của chi bộ, đảng bộ cơ sở trong giai đoạn hiện nay; hướng dẫn thực hiện một số nguyên tắc, nghiệp vụ công tác cho bí thư chi bộ và cấp ủy viên ở cơ sở trên một số lĩnh vực quan trọng như: trong thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục

và đào tạo; xây dựng và phát triển văn hóa, con người bảo vệ tài nguyên môi trường; trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương; tuân thủ pháp luật của người dân trong phát triển kinh tế - xã hội; phòng, chống

"tự diễn biến", “tự chuyển hóa" trong cán bộ, đảng viên ở cơ sở

Đảng cộng sản Việt Nam, “Sổ tay Bí thư chi bộ và chi ủy viên”, Nhà xuất

bản Chính trị Quốc gia Sự Thật, Hà Nội – 2022; đây là cẩm nang nâng cao năng lực, nghiệp vụ công tác Đảng cho cấp ủy viên Tác giả đã hệ thống những văn bản mới của Đảng về hướng dẫn nghiệp vụ công tác đảng viên, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên; văn bản chỉ đạo việc đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ và quy định công tác cán bộ trong các cơ quan, tổ chức đảng mà mỗi bí thư chi bộ và cấp ủy viên chi bộ cần nắm rõ

Những công trình nghiên cứu trên đã đưa ra đến những vấn đề cơ bản về

tổ chức cơ sở Đảng, chức năng, nhiệm vụ và một số tiêu chí đánh giá đội ngũ

bí thư chi bộ Tuy nhiên các công trình này mới chỉ dừng lại ở những vấn đề lớn trong công tác Xây dựng Đảng và TCCSĐ và đội ngũ bí thư chi bộ nói chung mà vẫn chưa đi sâu vào từng địa phương cụ thể Những công trình khoa học này nội dung cơ bản là cơ sở và nguồn tư liệu quý giúp cho tác giả tham khảo và tiếp thu một cách có chọn lọc trong việc nghiên cứu để triển khai thực hiện đề tài

Đặng Minh Tâm (2013), “Xây dựng đội ngũ cán bộ xã người dân tộc thiểu số tỉnh Lào Cai hiện nay”, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng

Cộng sản Việt Nam Luận văn đã nghiên cứu và đánh giá thực trạng về đội ngũ cán bộ xã là người dân tộc thiểu số của tỉnh Lào Cai giai đoạn 2008-2012, đồng thời đưa ra những pháp trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ xã là người dân tộc thiểu số ở tỉnh Lào Cai

Bùi Thị Ánh Hồng (2014), “Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản

ở các xã biên giới tỉnh Lào Cai hiện nay”, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Xây

dựng Đảng và Chính quyền nhà nước, Học viện báo chí và tuyên truyền Luận văn đã nghiên cứ đánh giá khái quát chung về hoạt động của chi bộ thôn, bản

ở các xã biên giới thuộc tỉnh Lào Cai đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chi bộ thôn, bản ở tỉnh Lào Cai

Nguyễn Thị Hồng Anh (2019), “Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ của đảng bộ công an thành phố Hà Nội hiện nay”, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành

Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận về chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ của Đảng bộ Công an thành phố; Phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ

bí thư chi bộ của Đảng bộ Công an thành phố Hà Nội hiện nay; Đề xuất phương hướng, một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ bí thư chi

bộ của Đảng bộ Công an thành phố Hà Nội

Hồ Sỹ Sơn (2020), “Chất lượng bí thư chi bộ đơn vị quản lý học viên ở Đảng bộ Học viện Hậu cần, Bộ Quốc phòng hiện nay”, luận văn tốt nghiệp

chuyên ngành Xây dựng Đảng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn làm rõ những vấn đề cơ bản về Bí thư chi bộ và chất lượng Bí thư chi bộ đơn

vị quản lý học viên ở đảng bộ học viện, nhà trường trong quân đội nhân dân Việt Nam; Đánh giá được thực trạng chất lượng, chỉ rõ nguyên nhân, rút ra một

số vấn đề đặt ra để nâng cao chất lượng Bí thư chi bộ đơn vị quản lý học viên

ở Đảng bộ Học viện Hậu cần; Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng Bí thư chi bộ đơn vị quân đội nhân dân ở Đảng bộ Học viện Hậu cần

Nguyễn Thị Minh Hòa, “Giải pháp xây dựng chi bộ đảng trong sạch,

Võ Lâm, ““Nghề” bí thư chi bộ” (2017), Tạp chí Xây dựng Đảng Bài viết đưa

ra số liệu thống kê của đội ngũ bí thư chi bộ tại Hà Nội về những khó khăn, vất

vả và vai trò không thể thiếu, đồng thời chỉ ra những bất cập cần phải khắc phục

và những trăn trở về đội ngũ bí thư chi bộ trước những thực trạng về tình hình hoạt động và chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ nói chung

Thu Hoài- Ngọc Hải, “Bắc Mê nâng cao chất lượng đội ngũ Bí thư chi bộ”, Báo Hà Giang, web: hagiangtv.vn, 25/10/2017 Trong bài viết tác giả đã

có những đánh giá cơ bản về chất lượng và vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ

Bí thư chi bộ của huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

Nguyễn Xuân Ký, “Bài học về “Dân tin - Đảng cử” trong triển khai thành công mô hình “bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố” ở tỉnh Quảng Ninh” (2020), Tạp chí Cộng sản Bài viết đã đưa ra nhu cầu đòi hỏi

của thực tiễn tỉnh Quảng Ninh, giải pháp triển khai mô hình và Kết quả thực hiện và hiệu quả đạt được, đồng thời rút ra một số kinh nghiệm trong triển khai

thành công mô hình bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố ở tỉnh Quảng Ninh

Minh Chính, “Trang bị lý luận và kinh nghiệm thực tiễn cho Bí thư Chi

bộ và cấp ủy viên cơ sở” (2021), Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam Tác

giả đã nêu những vấn đề mang tính nghiệp vụ cụ thể trong các lĩnh vực xây dựng Đảng, những vấn đề mới phát sinh cần giải quyết trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại chi ủy chi bộ Tác giả đã làm rõ thực trạng tồn tại và đề ra các yêu cầu để nâng cao chất lượng cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở

Thanh Phúc, “Phát huy vai trò bí thư chi bộ ở thôn, tổ dân phố”(2022),

Báo Tuyên Quang, web: baotuyenquang.com.vn Tác giả đã nêu lên những thuận lợi, khó khăn của việc áp dụng mô hình bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn, bản, cụm dân cư Bài viết đưa ra những đánh giá phương hướng và giải pháp

cho việc áp dụng mô hình “Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn, Tổ trưởng dân phố” nhằm nâng cao chất lượng của đội ngũ bí thư chi bộ

Các công trình nghiên cứu trên đều đã đề cập tới nhiều khía cạnh khác nhau của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở nói chung và chức danh bí thư Đảng uỷ nói riêng Song chưa có công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện về chất lượng đội ngũ bí thư Chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc

Mê, tỉnh Hà Giang - một trong những chức danh quan trọng nhất của cán bộ

chủ chốt cấp cơ sở Vì vậy việc đi sâu nghiên cứu đề tài: “Chất lượng đội ngũ

bí chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang hiện nay” là cần thiết và

có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

3 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang, luận văn xác định phương hướng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản

ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên, những vấn đề đề tài phải giải quyết là:

- Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng đội ngũ bí chi

bộ thôn, bản ở huyện Bắc mê, tỉnh Hà Giang

- Điều tra, phân tích, đánh giá chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản

ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang, chỉ ra nguyên nhân và những vấn đề đặt ra

- Đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng

bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng

Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

4.2 Phạm vi nghiên cứu

* Không gian nghiên cứu: huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

* Thời gian: Từ 2015 đến nay (2023)

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

* Cơ sở Lý luận: Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa

Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về cán bộ và công tác cán bộ

* Cơ sở thực tiễn: Thực trạng chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản

ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể: kết hợp lịch sử và lôgic, phân tích và tổng hợp, thống kê - so sánh, thảo luận nhóm, phân tích, nghiên cứu tài liệu, tổng kết thực tiễn

- Phương pháp kết hợp phân tích và tổng hợp: Được sử dụng chủ yếu cho nghiên cứu lý thuyết và đồng thời cũng sử dụng trong phân tích thực tiễn ở một

số nội dung cần thiết

- Phương pháp thống kê - so sánh: Sử dụng các số liệu thống kê, phân tích, đánh giá và đưa ra kết luận về thực trạng chất đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang hiện nay

- Phương pháp tổng kết thực tiễn: khảo sát, đánh giá chất lượng đội ngũ

bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

6 Những đóng góp mới về khoa học của luận văn

Luận văn xác định được tiêu chí đánh giá về chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản và phân tích thực trạng chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang và đề xuất giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng bí thư Đảng chị bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang trong nhiệm kỳ tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể giúp cho các đảng ủy xã, thị trấn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang tham khảo để có giải pháp nần cao chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới

- Đề tài được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy và nghiên cứu trong các lớp trung cấp chính trị (TCCT) tại trường chính trị tỉnh

8 Cấu trúc của luận văn

Luận văn, ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 03 chương, 07 tiết

NỘI DUNG Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ BÍ THƯ CHI BỘ CÁC THÔN, BẢN Ở HUYỆN BẮC MÊ,

Huyện có 12 xã và 1 thị trấn (có 9 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn vùng III

và 4 xã, thị trấn vùng II), với 139 thôn, tổ dân phố, gồm 14 dân tộc sinh sống (Dân tộc Dao chiếm 36,5%; Dân tộc Tày chiếm 32,7%; Dân tộc H’Mông chiếm 23,3%; Dân tộc khác chiếm 7,5%), dân số trên 56 nghìn người…

Điều kiện tự nhiên:

Bắc Mê có địa hình chủ yếu là đồi núi, những dãy núi đá vôi thấp, sườn thoải, nhiều mạch nước ngầm chảy từ núi ra thung lũng đã tạo thành hệ thống sông, suối, ao, hồ dày đặc Độ cao trung bình 450 – 500 m so với mặt nước

biển, có đỉnh cao 1.409 m, bị chia cắt bởi các khe suối lớn nhỏ Bắc Mê có sông Gâm chảy qua

Khí hậu cận nhiệt đới ẩm, nhiệt độ trung bình từ 18 – 24 C, độ ẩm trung bình 82%, lượng mưa trung bình hàng năm 1.6500 mm, mùa mưa kéo dài từ tháng 6 đến tháng 10, thời tiết nóng, ẩm, mưa nhiều (tập trung vào các tháng 7,

8, 9), mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau Nhìn chung, khí hậu thuận lợi cho sản xuất nông – lâm nghiệp, nhất là những loại cây có nguồn gốc nhiệt đới

và cận nhiệt

Bắc Mê có sông Gâm chảy từ Cao Bằng qua địa phận 7 xã, thị trấn của huyện rồi đổ về Na Hang (Tuyên Quang) Đoạn chảy qua Bắc Mê dài 45 km Đây là con sông nhỏ, nhiều thác ghềnh, nước chảy xiết, thuyền bè đi lại khá khó khăn Bên cạnh đó, Bắc Mê có nhiều mạch nước chảy từ triền đồi, chân núi

ra, tạo thành những khe suối Năm 2005 Thuỷ điện Na Hang (tỉnh Tuyên Quang) tích nước đã hình thành khu vực lòng hồ thuỷ điện có ảnh hưởng tới 4

xã, thị trấn của huyện, tạo ra tuyến du lịch sinh thái vùng lòng hồ nối liền Bắc

Mê – Na Hang (Tuyên Quang) – Ba Bể (Bắc Kạn), đồng thời mang lại tiềm năng nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản

Bắc Mê có một số loại khoáng sản quý như ăngtimon, vàng sa khoáng, sắt, chì, kẽm… trong đó mỏ sắt Sàng Thần ở xã Minh Sơn có trữ lượng gần 32 triệu tấn Nguồn khoáng sản ở địa phương là cơ sở để phát triển ngành công nghiệp khai khoáng và luyện kim

Bắc Mê có độ che phủ rừng khá lớn, chiếm 55% diện tích tự nhiên, trong

đó có hơn 61% diện tích là rừng nguyên sinh Do điều kiện tự nhiện và khí hậu, rừng núi Bắc Mê rất đa dạng có về các loại động, thực vật, nhiều loại gỗ quý như đinh, trò, nghiến, lát hoa, pơ mu và rất nhiều các loại thảo dược Bắc Mê cũng là nơi có khu dự trữ thiên nhiên với quy mô 26.900 ha thuộc địa phận các

xã Minh Ngọc, Yên Định, Minh Sơn, Yên Cường, Phiêng Luông, Thượng Tân,

Lạc Nông Đây là một trong những khu bảo tồn và dự trữ thiên nhiên đặc dụng của tỉnh Hà Giang với thảm thực vật đa dạng, hệ sinh thái vô cùng phong phú

Lịch sử hình thành và phát triển:

Bắc Mê là tên gọi mới của địa phương, ra đời cách đây gần một thế kỷ,

là mảnh đất có truyền thống văn hoá lâu đời Các di chỉ, di vật khảo cổ học tìm thấy ở Bắc Mê cho thấy các dòng tộc người cư trú ở đây từ rất sớm, có niên đại cách đây khoảng ba vạn năm Trong chặng đường dài của lịch sử nước ta, vùng đất Bắc Mê mang nhiều tên gọi khác nhau nhưng đều thuộc một phần của châu

Vị Xuyên thuộc trấn Tuyên Quang của nhà nước Đại Việt Trong thời Pháp thuộc, vùng đất này được đặt dưới chế độ quân quản, nằm trong vùng kiểm soát của đạo quân binh thứ 3 Ngày 20/8/1891, tỉnh Hà Giang được thành lập, Bắc

Mê có 2 tổng của châu Vị Xuyên với tên gọi là tổng Yên Phú và tổng Yên Định

Cách mạng tháng Tám thành công, tiểu khu Bắc Mê được thành lập (thuộc huyện Vị Xuyên) gồm 7 xã với gần 6.000 dân Trước yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới, năm 1984, huyện Bắc Mê chính thức được thành lập Sau hơn 35 năm xây dựng và trưởng thành, đến nay huyện Bắc

Mê có 12 xã và 1 thị trấn với 173 thôn, tổ dân phố Huyện có 14 dân tộc anh

em cùng sinh sống, với trên 56.000 dân

Đồng bào các dân tộc cư trú xen kẽ trên khắp địa bàn toàn huyện Nghề trồng trọt đã trở thành nguồn sống chủ yếu, trong đó trồng lúa, ngô chiếm vị trí hàng đầu Trong những năm gần đây, mặc dù còn nhiều khó khăn, song cùng với những chính sách hỗ trợ, đầu tư của Đảng, Nhà nước, sự cố gắng, nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức của cấp uỷ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trên địa bàn, Bắc Mê đã và đang từng bước khoác lên mình một diện mạo mới, phấn đấu trở thành một trong những huyện động lực của tỉnh Hà Giang

Tiềm năng, thế mạnh của huyện:

Với diện tích đất nông nghiệp lớn (Đất nông nghiệp chiếm 14%, đất lâm nghiệp chiếm 58,3% trên tổng số diện tích đất tự nhiên 86.606,46 ha) có lòng

hồ thủy điện Bắc Mê, thủy điện Tuyên Quang và diện tích rừng đặc dụng quốc gia Du Già, khu bảo tồn Vọoc mũi hếch Khau Ka nằm trên địa bàn huyện, là tiềm năng, thế mạnh thuận lợi cho phát triển chăn nuôi gia súc, nuôi trồng thủy sản; khí hậu đặc hữu phù hợp cho sự phát triển nhiều loại cây trồng khác nhau tạo nên một hệ sinh thái phong phú với những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, đặc biệt phù hợp cho phát triển trồng rừng gắn với cây dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa và phát triển du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học

Huyện có di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia Căng Bắc Mê, có di chỉ khảo cổ học (hang Đán Cúm và Nà Chảo – xã Yên Cường, hang Khuẩy Nâng – xã Thượng Tân); vị trí địa lý gần trung tâm Tỉnh lỵ, có quốc lộ 34 đi qua, kết nối với thành phố Hà Giang 53 km, quốc lộ 280 và 279 kết nối với huyện Bảo Lâm (Cao Bằng) và huyện Na Hang (Tuyên Quang), có tỉnh lộ 176 kết nối với huyện Yên Minh và Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn; cách cửa khẩu Thanh Thủy – Hà Giang khoảng 70 km, cửa khẩu Cốc Pàng – Cao Bằng khoảng 80km, thuận lợi cho việc giao lưu hàng hóa giữa các vùng trong và ngoài tỉnh, phát triển du lịch vùng, là tiềm năng cho sự phát triển kinh

tế - xã hội huyện

Trong những năm gần đây, diện mạo kinh tế xã hội của huyện có những chuyển biến căn bản Từ một huyện nghèo nàn, lạc hậu, nông nghiệp là chính; đến nay, kinh tế của huyện tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch đúng hướng, tỷ trọng về công nghiệp - xây dựng, thương mại dịch vụ ngày càng tăng cao Thu ngân sách trên địa bàn tăng nhanh, năm 2022 ước đạt 268,691 tỷ đồng, tăng 102,2% so với nhiệm kỳ 2015 - 2020

1.1.1.2 Các thôn, bản của huyện Bắc Mê – quan niệm, đặc điểm

*Quan niệm thôn, bản nói chung và đặc điểm của các thôn, bản của Bắc mê

Theo nghĩa thông dụng, thôn là đơn vị dân cư gắn liền với xóm, làng ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc bộ, bản là đơn vị dân cư gắn với địa bàn các tỉnh miền núi

Theo nghĩa là thiết chế tổ chức, thì Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày

31 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố quy định (tại Điều 2):

1 Thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc, (gọi chung là thôn); thôn

được tổ chức ở xã; dưới xã là thôn

2 Tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu, (gọi chung là tổ dân phố);

tổ dân phố được tổ chức ở phường, thị trấn; dưới phường, thị trấn là tổ dân phố

3 Thôn, tổ dân phố không phải là một cấp hành chính mà là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư có chung địa bàn cư trú trong một khu vực ở một

xã, phường, thị trấn (xã, phường, thị trấn sau đây gọi chung là cấp xã); nơi thực hiện dân chủ trực tiếp và rộng rãi để phát huy các hình thức hoạt động tự quản,

tổ chức nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ cấp trên giao

Luận văn sử dụng khái niệm thôn, bản là địa bàn cư trú của đồng bào các

dân tộc tại các tỉnh miền núi Như vậy, thôn, bản của huyện Bắc Mê là một đơn

vị dân cư sinh sống thuộc các xã trên địa bàn huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

* Đặc điểm

Hiện nay, trên địa bàn huyện Bắc Mê có tổng số 173 thôn, bản thuộc 12

xã và 1 thị trấn Các thôn, bản ở các xã trên địa bàn huyện Bắc Mê là rất phân tán, cách xa nhau, có bản cách trung tâm xã xa nhất là 15km và không sử dụng được các phương tiện giao thông Đường giao thông nối liền giữa các thôn, các

xã chưa được phát triển đồng bộ, diện tích địa bàn rộng, địa hình nhiều thôn, bản hiểm trở phức tạp, phân tầng độ cao lớn, mức độ chia cắt mạnh, có rất nhiều núi, mật độ sông suối dày đặc, khí hậu mùa đông khắc nhiệt, nhiều nơi xuất hiện băng giá làm khả năng truyền tin cũng như hữu tuyến, vô tuyến hiện nay

ở các xã của huyện Bắc Mê gặp rất nhiều khó khăn

Đặc điểm kinh tế của đồng bào nhân dân ở các xã vùng cao huyện Bắc

Mê chủ yếu là du canh, đa số là một vụ duy nhất, phương thức sản xuất nông

nghiệp là đốt rừng làm nương rẫy, kinh tế còn mang nặng tính chất tự cung tự cấp môi trường biệt lập, tỷ lệ người dân được hưởng lợi từ các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe ban đầu còn rất thấp

Nền nếp, phong tục tập quán của đồng bào còn nhiều hủ tục lạc hậu, trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ còn khá cao ở một số dân tộc, mạng lưới thông tin liên lạc còn hạn chế nên người dân không nắm bắt được các thông tin, tuyên truyền chính sách của Đảng và nhà nước, các đối tượng xấu dễ lợi dụng nhân dân vào các hoạt động tôn giáo trái pháp luật, chia rẽ, mất đoàn kết dân tộc trong cộng đồng khiến họ xa lánh, không tin cán bộ thôn, bản đảng viên

Do đặc thù về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội nên đời sống nhân dân các xã còn nhiều khó khăn, hộ nghèo, cận nghèo còn nhiều, công tác quản lý dân cư khu vực biên giới còn rất nhiều khó khăn khó khăn chưa chặt chẽ, việc tổ chức thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở thôn còn nhiều khó khăn

Những khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa xã hội ở các xã của huyện Bắc Mê đã ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản

do gia đình còn nghèo đói, thiếu ăn, phụ cấp thấp, không được phải kể đến nhiều cám dỗ như: buôn bán lao động qua biên giới, sự bóc lột vật chất của các thế lực thù địch, các tổ chức hoạt động tôn giáo trá hình do đó cần thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, làm tốt công tác tư tưởng cho họ để không làm ảnh hưởng tiêu cực đến phẩm chất chính trị, đạo đức của bí thư chi bộ thôn, bản

1.1.2 Chi bộ thôn, bản và đội ngũ bí thư chi bộ các thôn bản của huyện Bắc mê, tỉnh Hà Giang

1.1.2.1 Chi bộ các thôn, bản của huyện Bắc Mê – quan niệm, đặc điểm và vai trò

* Quan niệm

Chi bộ là một trong những nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ

sở của hệ thống cơ cấu tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập ở

các địa bàn dân cư, cơ quan nhà nước, các đơn vị trong lực lượng vũ trang, trường học, doanh nghiệp…

Điều 24- Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: “Chi bộ lãnh đạo

thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị; giáo dục, quản lý và phân công công tác cho đảng viên; làm công tác vận động quần chúng và công tác phát triển

đảng viên; kiểm tra, giám sát thi hành kỷ luật đảng viên; thu, nộp đảng phí”

Từ khái niệm về thôn, bản và khái niệm trên có thể hiểu như sau:

Chi bộ thôn, bản là các chi bộ được thành lập và hoạt động ở các khu dân

cư thuộc các xã ở vùng dân tộc thiểu số miền núi

Chi bộ thôn, bản của huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang là các chi bộ thuộc các xã, thị trấn của huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

* Chức năng, nhiệm vụ của chi bộ

Chi bộ thôn, bản là nòng cốt lãnh đạo chính trị, là đơn vị chiến đấu ở cơ

sở, giữ vai trò trung tâm trực tiếp giữa Đảng với quần chúng, là trường học giáo dục, rèn luyện, kết nạp đảng viên, là nơi quản lý, phân công, kiểm tra công tác

và sàng lọc đảng viên Tất cả hoạt động của chi bộ nhằm bảo đảm cho đường lối, chính sách của Đảng được quán triệt và thực hiện một cách có thành công

và hiệu quả ở cơ sở đồng thời góp phần vào việc bổ sung, hoàn chỉnh đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng

Hồ Chủ tịch nói: “Để lãnh đạo cách mạng, Đảng ta phải mạnh Đảng mạnh

là do nhiều chi bộ tốt, chi bộ tốt là do có nhiều đảng viên tốt”

Vì vậy, để mỗi chi bộ vững mạnh thì phải không ngừng nâng cao chất lượng lãnh đạo của từng người bí thư chi bộ để đảm bảo từng bí thư chi bộ thôn, bản đáp ứng được nhiều nhiệm vụ tương ứng của giai đoạn phát triển mới

* Đặc điểm

Đặc điểm đảng viên

Theo báo cáo của Ban Tổ chức huyện ủy bắt đầu từ 2016 các xã trên địa bàn huyện mới chỉ có 54,4% chi bộ thôn, bản chị bộ độc lập, 46,6% chi bộ ghép thôn,

bản đây là một tỷ lệ thấp so với các xã khác trong tỉnh, có nơi ghép 3 - 4 thôn, bản mới có một chi bộ, còn 41 thôn, bản chưa có đảng viên; 22 thôn, bản trong 3 năm không kết nạp được đảng viên mới và chỉ có 1 đến 2 đảng viên Từ thực trạng TCCSĐ ở các xã trên địa bàn huyện, huyện ủy Bắc Mê đã chỉ đạo đồng bộ các cấp ủy Đảng triển khai mạnh mẽ và thực hiện Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 17/8/2016 Tỉnh ủy Hà Giang ban hành “Về đẩy mạnh công tác phát triển đảng, xây dựng chi bộ thôn, bản, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Hà Giang giai đoạn 2016 – 2020”, trong 5 năm từ 2016 đến 2020 Đảng bộ (12 xã) các xã đã kết nạp 379 quần chúng ưu tú ở thôn, bản vào Đảng, qua các năm tỷ lệ kết nạp đều có chiều hướng tăng lên: năm 2016 kết nạp 57 đảng viên, năm 2017 kết nạp 62 đảng viên, năm 2018 kết nạp 75 đảng viên, năm 2019 kết nạp 143 đảng viên và năm 2020 kết nạp 42 đảng viên; từ 2016 - 2020 thành lập mới 39 chi bộ độc lập ở thôn, bản nâng tổng số chi bộ độc lập ở thôn, bản lên 130 chi bộ, giảm số chi bộ ghép thôn, bản còn 29 chi bộ [phụ lục 2]

Từ kết quả trên cho thấy công tác phát triển đảng viên và xây dựng TCCSĐ ở các xã trên địa bàn huyện Bắc Mê có những bước chuyển biến rõ rệt hơn nhiệm kỳ trước đó là, số đảng viên được kết nạp hàng năm ở Đảng bộ các

xã tăng tương đối đều trong đó năm 2019 vượt lên khá mạnh, tỷ lệ kết nạp đảng viên so với số lượng kết nạp trong khối Đảng bộ huyện năm 2009 là 14,57% và năm 2019 là 19,89% (5,32%) Đảng viên là người dân tộc thiểu số còn chiếm

tỷ lệ thấp có 35,1% so với tỷ lệ dân số 92,5% của huyện là dân tộc ít người (tỷ

lệ thấp hơn so với dân tộc kinh 26,7%), tỷ lệ đảng viên nam - nữ cũng có sự chênh lệch khá lớn (tỷ lệ nữ thấp hơn nam 11,7%) Kết nạp ở các chi bộ nông thôn nói chung và ở thôn, bản các xã nói riêng vẫn còn chiếm tỷ lệ thấp hơn nhiều so với các chi bộ cơ quan, trường học và các lực lượng khác, theo báo cáo tổng kết công tác phát triển đảng viên của Ban Tổ chức huyện ủy Bắc Mê

tỷ lệ kết nạp đảng viên giữa các chi bộ thôn, bản với tỷ lệ kết nạp hàng năm của Đảng bộ huyện: năm 2016 là 12,57%, năm 2017 là 16,89%, năm 2018 là

22,21%, năm 2019 là 17,24% và năm 2020 là 19,26% Sự chênh lệch lớn như vậy do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phải kể đến: xuất phát từ trình

độ học vấn, đặc thù về điều kiện tự nhiên (đặc thù riêng của các xã vùng sâu, vùng xa), điều này tác động đáng kể có sự ảnh hưởng đến công tác đào tạo nguồn và quy hoạch cán bộ chủ chốt và trọng tâm là đội ngũ bí thư chi bộ ở thôn, bản[Phụ lục 2]

Đặc điểm nổi bật của đảng viên các chi bộ thôn, bản ở Bắc Mê là đều là người dân tộc thiểu số, gắn với hoạt động kinh tế cơ bản là chăn nuôi nhỏ và trồng trọt, có trình độ văn hóa khá thấp so với đảng viên thuộc các loại hình TCCS đảng khác của huyện Bắc Mê, và cũng thấp hơn so với đảng viên ở các địa bàn dân cư nông thôn ở các vùng miền khác Đặc điểm này ảnh hưởng rất lớn đế chất lượng tổ chức Đảng và cũng ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản của huyện Bắc Mê

* Đặc điểm tổ chức đảng

Các chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê là loại hình tổ chức Đảng ở khu dân cư miền núi, được hình thành từ các đảng viên là người dân tộc thiểu số Nhiệm vụ lãnh đạo cơ bản của các chi bộ này là lãnh đạo công tác tư tưởng, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị ở địa phương (mà quan trọng nhất là xây dựng, phát triển kinh tế, thực hiện các tiêu chí nông thôn mới, xóa đói, giảm nghèo và xây dựng Đảng, lãnh đạo các tổ chức quần chúng ở thôn, bản Theo báo cáo của Ban Tổ chức huyện ủy hiện nay Đảng bộ các xã trên địa bàn huyện hiện nay là 12 Đảng bộ cấp xã và 1 Đảng bộ thị trấn, tổng số 194 chi bộ trực thuộc Đảng ủy cấp xã; trong số 194 chi bộ có 159 chi bộ thôn, bản (130 chi bộ thôn, bản hoạt động độc lập và 29 chi bộ hoạt động ghép các thôn, bản) và 30 chi bộ trường học, y tế Tổng số đảng viên các xã là 1.830 trong đó

974 đảng viên chi bộ thôn, bản và 865 đảng viên khối trường học, y tế

Trong tổng số 974 đảng viên ở chi bộ thôn, bản có: về giới tính nam 547 chiếm tỷ lệ 59,11%; nữ 429 chiếm tỷ lệ 41,88%; dân tộc kinh 97 chiếm tỷ lệ

10,22%; dân tộc tít người 877 chiếm tỷ lệ 87,68% trong đó nữ là dân tộc thiểu

số là 394 chiếm tỷ lệ 38,79% Về học vấn phổ thông, biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ 2 chiếm tỷ lệ 0,05%; bậc tiểu học 216 chiếm tỷ lệ 24,65%; bậc trung học cơ sở 516 chiếm tỷ lệ 51,16% và bậc trung học phổ thông 240 chiếm tỷ lệ 27,73% Về trình độ chuyên môn, chưa qua đào tạo 586 chiếm tỷ lệ 63,75%; công nhân kỹ thuật; trung cấp 321 chiếm tỷ lệ 32,57%; cao đẳng 26 chiếm tỷ

lệ 1,69%; đại học 41 chiếm tỷ lệ 2,64% Về trình độ lý luận chính trị, chưa qua đào tạo 571 chiếm tỷ lệ 67,33%; sơ cấp 225 chiếm tỷ lệ 17,33%; trung cấp 178

chiếm tỷ lệ 13,96% [Phụ lục 1]

1.1.2.2 Đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang – quan niệm, chức trách, nhiệm vụ, đặc điểm

* Quan niệm về Bí thư chi bộ thôn, bản và đội ngũ bí thư chi bộ thôn bản

ở huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

Người đứng đầu cấp ủy trong hệ thống tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam được gọi là Bí thư cấp ủy Bí thư chi bộ là người đứng đầu chi ủy, chi bộ được đại hội chi bộ bầu ra theo quy định của Điều lệ Đảng

Bí thư chi bộ thay mặt chi ủy trực tiếp tiếp nhận và giải quyết mối quan

hệ với các đảng viên trong chi bộ, là người đứng đầu chi bộ được đại hội chi

bộ hoặc chi ủy bầu ra, với người phụ trách đơn vị và các đoàn thể, đồng thời giữ mối liên hệ chặt chẽ với cấp ủy cấp trên

Bí thư chi bộ thôn, bản là người đứng đầu chi ủy, chi bộ thuộc đơn vị dân

cư nhỏ nhất ở một số vùng dân tộc thiểu số miền ở khu vực phía Bắc nước ta

Bí thư chi bộ là người có vai trò quyết định, giữ vị trí then chốt trong việc giúp chi bộ tổ chức thực hiện tốt quyền lợi, nghĩa vụ công dân đồng thời chỉ đạo xây dựng tổ chức và hoạt động của các tổ chức đoàn thể trong thôn, bản thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội theo đúng quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; bí thư chi bộ giữ vai trò nòng

cốt, tập hợp, phát huy sức mạnh của quần chúng thực hiện nhiệm vụ chính trị

ở thôn, bản

Theo từ điển tiếng Việt đội ngũ là hàng ngũ [51, tr.374]

Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng [51,tr.328]

Từ những khái niệm trên có thể hiểu như sau:

Đội ngũ bí thư chi bộ là những người đứng đầu các chi ủy, chi bộ có vai trò lãnh đạo chi bộ thực hiện nhiệm vụ chính trị; thay mặt chi ủy thường ngày trực tiếp giải quyết mối quan hệ giữa các đảng viên trong chi bộ đồng thời phụ trách các đoàn thể quần chúng và giữ mối liên hệ chặt chẽ với cấp ủy cấp trên trực tiếp

Đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản là những người đứng đầu các chi ủy, chi

bộ thôn, bản thuộc các xã ở vùng dân tộc thiểu số, lãnh đạo chi bộ thực hiện nhiệm vụ chính trị; thay mặt chi ủy thường ngày trực tiếp giải quyết mối quan

hệ giữa các đảng viên trong chi bộ đồng thời phụ trách các đoàn thể quần chúng ở thôn, bản và giữ mối liên hệ chặt chẽ với đảng ủy xã

Đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản của huyện Bắc Mê là những người đứng đầu các chi ủy, chi bộ thôn, bản thuộc các xã trên địa bàn huyện Bắc Mê, lãnh đạo chi bộ thực hiện nhiệm vụ chính trị; thay mặt chi ủy thường ngày trực tiếp giải quyết mối quan hệ giữa các đảng viên trong chi bộ đồng thời phụ trách các đoàn thể quần chúng ở thôn, bản và giữ mối liên hệ chặt chẽ với Đảng ủy xã

* Chức trách, nhiệm vụ

Bí thư chi bộ là những người đứng đầu chi bộ, giữ vai trò lãnh đạo, có trách nhiệm tổ chức thực hiện sự lãnh đạo của chi bộ trên mọi mặt công tác theo quy định của Điều lệ Đảng Bí thư chi bộ là người đại diện cho chi bộ, chi

ủy trước chính quyền và các đoàn thể quần chúng ở đơn vị, chịu trách nhiệm trước chi ủy, đề xuất và tổ chức sinh hoạt, hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo của chi ủy; thay mặt chi ủy thường ngày trực tiếp giải quyết mối quan hệ với các đảng

viên trong chi bộ, với người phụ trách đơn vị và các đoàn thể; đồng thời giữ mối liên hệ chặt chẽ với người đứng đầu chính quyền, cơ quan đoàn thể, tổ

chức quần chúng,… Theo quy định được nêu trong cuốn “Sổ tay bí thư chi bộ

và chi ủy viên”, người bí thư chi bộ có chức trách và nhiệm vụ cụ thể như sau:

- Bí thư chi bộ có vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động của đơn vị, là hạt nhân đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động trong chi bộ và các

tổ chức ở đơn vị

- Bí thư chi bộ là người giữ trọng trách cao nhất trong chi bộ, chi ủy; đồng thời cũng là một đảng viên trong chi bộ Vì vậy, Bí thư chi bộ phải nêu cao vai trò, trách nhiệm cá nhân trong việc triển khai thực hiện Nghị quyết và các công việc của chi bộ; gương mẫu chấp hành các chỉ thị, nghị quyết của đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kiểm tra việc thực hiện Điều lệ Đảng, thực hiện các Nghị quyết, chỉ thị của cấp trên và Nghị quyết của chi bộ.”[50.29]

thời tạo điều kiện cho từng cấp ủy viên phát huy vai trò của mình trong thực hiện nhiệm vụ được giao

Trong quá trình lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, bí thư chi bộ phát huy vai trò đầu tàu, gương mẫu, cùng tập thể chi ủy làm tốt vai trò hạt nhân đoàn kết, lãnh đạo các hoạt động của đơn vị, xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh

Bí thư chi bộ thường xuyên nắm bắt tình hình và dự báo chiều hướng phát triển về tư tưởng của đảng viên trong chi bộ, nhất là những trường hợp có vướng mắc trong nhận thức tư tưởng; phải nhạy bén phát hiện vấn đề, nắm bắt dư luận

xã hội, dư luận trong dơn vị, cùng chi ủy có những biện pháp thích hợp để làm tốt công tác tư tưởng

Bí thư chi bộ thường xuyên phối hợp chặt chẽ với người phụ trách cơ quan, đơn vị trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị

Trong công tác lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị, mối quan

hệ giữa bí thư chi bộ và người phụ trách cơ quan, đơn vị là mối quan hệ phối hợp về trách nhiệm, tôn trọng, đoàn kết, giúp đỡ nhau, cùng nhau lãnh đạo đơn

vị hoàn thành tốt nhiệm vụ Xây dựng và thực hiện tốt quy chế làm việc giữa chi ủy với lãnh đạo cơ quan, đơn vị; giữa Bí thư chi bộ với người phụ trách cơ quan, đơn vị (trong trường hợp chi bộ không có chi ủy)

Bí thư chi bộ cần có trình độ, kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ và công tác đảng; đồng thời có khả năng tham gia vào việc kiểm tra công tác của người phụ trách đơn vị khi cần thiết

Bí thư chi bộ và người phụ trách đơn vị cần có sự thống nhất về quan điểm và các quyết định thuộc về công tác xây dựng cơ quan, đơn vị Trong trường hợp đột xuất, không có điều kiện bàn bạc thống nhất về chủ trương công tác theo quy định thì người phụ trách cơ quan, đơn vị có quyền chủ động quyết định, sau đó hai bên đều có trách nhiệm thảo luận, thống nhất và báo cáo lên cấp trên và xin ý kiến chỉ đạo

Các quyết định của Bí thư chi bộ phải có sự thảo luận, thống nhất trong cấp ủy theo nguyên tắc tập trung dân chủ Bí thư chi bộ phải chịu trách nhiệm

về những ý kiến và quyết định của mình trước cấp ủy và chi bộ

Bí thư chi bộ với công tác tổ chức ở chi bộ

Thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ và các nguyên tắc xây dựng đảng:

Bí thư chi bộ chủ trì xây dựng quy chế làm việc của chi ủy, chi bộ, xây dựng chương trình công tác toàn khóa và hằng năm của chi bộ; chủ trì xây dựng báo cáo hàng tháng, quý, năm và báo cáo tổng kết nhiệm kỳ

Chủ trì việc thực hiện kiểm điểm, đánh giá xếp loại đảng viên và chi bộ hằng năm để báo cáo cấp trên

Các nghị quyết của chi bộ chỉ có giá trị khi có trên ½ đảng viên chính thức tán thành; nghị quyết về việc kết nạp đảng viên, công nhận chính thức, xóa tên, kỷ luật khai trừ đảng viên phải được từ 2/3 đảng viên chính thức của chi bộ tán thành sau đó báo cáo lên cấp trên có thẩm quyền quyết định

Đối với công tác phát triển đảng viên mới:

Bí thư chi bộ cùng chi ủy, chi bộ có kế hoạch tạo nguồn thực hiện đúng nguyên tắc, thủ tục xem xét, kết nạp đảng viên, chuyển đảng chính thức cho đảng viên mới đúng theo quy định

Đối với công tác bảo vệ chính trị nội bộ ở chi bộ:

Thực hiện nghiêm quy định số 58-QĐ/TW ngày 08/02/2022 quy định một

số vấn đề về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng thay thế Quy định số 126-QĐ/TW, ngày 28/2/2018 của Bộ Chính trị một số vấn đề về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng, chú trọng các nội dung:

Bảo vệ cán bộ, đảng viên về mặt chính trị, chấp hành đúng quy định về những điều đảng viên không được làm

Quản lý đảng viên trong quan hệ với nước ngoài, đi nước ngoài, có thân nhân ở nước ngoài

Công tác bảo vệ chính trị nội bộ trong tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ, trong công tác phát triển đảng viên

Công tác quản lý hồ sơ, tài liệu mật, sổ ghi chép bảo vệ nội bộ

Toàn chi bộ làm công tác bảo vệ chính trị nội bộ, trước hết là trách nhiệm của chi ủy, bí thư chi bộ

Công tác của Bí thư chi bộ trong sinh hoạt chi bộ

Bí thư chi bộ chủ trì sinh hoạt, cùng chi bộ chuẩn bị ra nghị quyết và tổ chức thực hiện

Chủ trì chuẩn bị nội dung sinh hoạt hằng tháng: Căn cứ vào chương trình,

kế hoạch công tác và sự chỉ đạo của cấp ủy cấp trên; chức năng, nhiệm vụ và đặc điểm của chi bộ, Bí thư chi bộ dự kiến thời gian, nội dung, chủ trì họp chi ủy; sau đó, chi ủy thống nhất các nội dung mà bí thư chi bộ đưa ra và những nội dung bàn bạc trong chi ủy, chi ủy thông báo đến đảng viên về dự kiến thời gian, hình thức sinh hoạt, nội dung sinh hoạt chi bộ hằng tháng

Chuẩn bị nội dung sinh hoạt chuyên đề: Theo quy định, mỗi quý sinh hoạt chuyên đề một lần, ngoài việc chuẩn bị về thời gian, địa điểm, phân công đảng viên chuẩn bị, thống nhất với lãnh đạo cơ quan…, bí thư chi bộ phải rất coi

trọng lựa chọn và chuẩn bị nội dung của chuyên đề.”[45.31]

1.2 Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản – quan niệm, các yếu tố quy đinh, tiêu chí đánh giá

1.2.1 Quan niệm về chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản

Từ điển Tiếng Việt khái niệm: “Chất lượng là cái tạo nên giá trị của một

con người, một vật, một việc” [51, tr202]

Theo Giáo sư Hoàng Phê: “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị

của một con người, một sự vật” [51, tr139]

Từ điển Triết học khái niệm về chất lượng: “Chất lượng (chất) là tính quy định bản chất của sự vật, tính quy định của những đặc điểm và tính cách vốn

có của sự vật; do tính quy định đó, sự vật là sự vật như nó đang tồn tại, chứ

không phải sự vật khác, tính quy định đó phân biệt sự vật ấy với sự vật khác”

Từ điển Bách khoa cho rằng: “Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối

của sự vật, phân biệt nó với sự vật khác” [2, 20,519]

Trong các lĩnh vực khác nhau sẽ có những cách thức khác nhau để đánh giá về chất lượng sự việc, sự vật, kết quả nhưng có điểm chung là: chất lượng của nhân tố được đánh giá là tổng hợp nhiều yếu tố tạo nên bản chất của đối tượng, tạo nên hiệu quả, giá trị của nhân tố đó Nói đến chất lượng là nói đến tốt hay còn chưa tốt, đạt hay còn chưa đạt được của một chuẩn mực nhất định nào đó Khi đặt vấn đề về chất lượng cán bộ cần phải lưu ý trên hai phương diện: chất lượng là tổng hoà chung nhất các phẩm chất, tính chất làm nên giá trị của từng cá nhân cán bộ và những phẩm chất, tính chất ấy đã biểu hiện được

ở mức nào so với những yêu cầu thực tiễn đưa ra trong một thời gian và không gian nhất định Những vấn đề về phẩm chất, tính chất tạo nên giá trị cán bộ mang tính ổn định cân bằng tương đối và có thể thay đổi, chuyển biến do có sự tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan từ

cả bên trong và bên ngoài

Từ các khái niệm về chất lượng, ta có thể đưa ra khái niệm chất lượng đội ngũbí thư chi bộ như sau:

Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn bản là tổng hòa các yếu tố cấu thành, bao gồm: số lượng, cơ cấu, các phẩm chất, năng lực và khả năng hoàn thành chức trách, nhiệm vụ

Năng lực đội ngũ Bí thư chi bộ được tạo nên từ phẩm chất của chính cá nhân người bí thư chi bộ Phẩm chất của một cá nhân được hiểu là có các phẩm chất cơ bản như sức khoẻ, tri thức, chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức, trí tuệ, lòng nhiệt tình, năng lực, v.v Bí thư chi bộ là người có những phẩm chất trên, có trình độ chuyên môn cao, có trình độ lý luận chính trị, phẩm chất

chính trị tư tưởng vững vàng và đạo đức cách mạng trong sáng sang; có lối sinh hoạt đúng đắn, lành mạnh; có kinh nghiệm công tác; có năng lực lãnh đạo, chỉ huy, tổ chức, điều hành để thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được giao Vì vậy, khi nói đến chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản cần xem xét hai mặt: tập hợp những cá nhân đủ tư cách hoàn thành tốt nhiệm vụ và số lượng phải đáp ứng yêu cầu yêu cầu về cơ cấu, bố trí hợp lý so với nhiệm vụ đặt ra Từ đó có thể nắm được chất lượng bí thư chi bộ và chất lượng bí thư chi bộ ở thôn, bản như sau:

Chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ là tổng hòa giữa tiêu chí cá nhân hoàn thành tốt nhiệm vụ và số lượng phải đáp ứng yêu cầu về cơ cấu, bố trí hợp lý

so với nhiệm vụ đặt ra

Chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản, khu dân cư là tổng hòa của các tiêu chí riêng, với cơ cấu phù hợp để thực hiện nhiệm vụ đặt ra ở các cộng đồng miền núi phía Bắc

Cụm từ “bố trí hợp lý”, “cơ cấu hợp lý” được hiểu là sự điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế của từng đơn vị nhằm bảo đảm hoạt động hiệu quả, trong

đó mỗi cá nhân phát huy hết năng lực, sở trường của mình để thực hiện công việc được phân công đảm bảo thực hiện có hiệu quả sự lãnh đạo của Đảng ủy và đơn

vị Chất lượng của người bí thư chi bộ được đánh giá căn trên cứ cơ vào sở năng lực thực hiện nhiệm vụ được giao và gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ quan, địa phương, đơn vị Đánh giá chất lượng bí thư chi bộ trên các mặt: Phẩm phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; Trình độ bao gồm: trình độ học vấn, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và trình độ lý luận chính trị trị, và năng khả lực năng thực hiện nhiệm vụ được giao

1.2.2 Các yếu tố quy định chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ, thôn, bản của huyện Bắc mê, tỉnh Hà Giang

Đặc thù của các thôn, bản ở các tỉnh miền núi là rất phân tán, cách xa nhau, có bản cách trung tâm xã và không sử dụng được các phương tiện giao

thông Đường giao thông liên xã, liên thôn chưa phát triển, quy mô địa bàn rộng, địa hình hiểm trở phức tạp, phân tầng độ cao lớn, mức độ chia cắt mạnh,

có rất nhiều núi, mật độ sông suối dày đặc làm khả năng truyền tin cũng như hữu tuyến, vô tuyến hiện nay gặp rất nhiều khó khăn Đặc điểm kinh tế của cư dân các xã vùng cao chủ yếu làm nương rẫy, đa số là sản xuất một vụ, phương thức canh tác là đốt rừng làm nương rẫy còn mang nặng tính chất kinh tế tự cung tự cấp, môi trường khép kín biệt lập, tỷ lệ người dân được hưởng các dịch

vụ y tế, chăm sóc sức khỏe ban đầu còn rất thấp Vì những đặc thù về tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội nên đời sống của nhân dân các thôn, bản còn gặp nhiều khó khăn, hộ nghèo còn nhiều, công tác quản lý dân cư trên địa bàn biên giới chưa chặt chẽ, tổ chức việc triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thôn còn gặp nhiều khó khăn Nền nếp, phong tục tập quán của đồng bào còn nhiều hủ tục lạc hậu, trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ còn khá cao ở một số dân tộc, mạng lưới thông tin liên lạc còn hạn chế nên người dân không nắm bắt được các thông tin, tuyên truyền chính sách của Đảng và nhà nước, các đối tượng xấu dễ lợi dụng nhân dân vào các hoạt động tôn giáo trái pháp luật, chia rẽ, mất đoàn kết dân tộc trong cộng đồng khiến họ xa lánh, không tin cán bộ thôn, bản, đảng viên

Cần phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và làm tốt công tác tư tưởng cho họ thì sẽ không có tiêu cực làm ảnh hưởng đến phẩm chất chính trị và đạo đức lối sống của đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản Do những điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa xã hội đã ảnh hưởng đến chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản vì bản thân gia đình còn nghèo, chưa đủ ăn, phụ cấp thấp bên cạnh đó lại có nhiều cám dỗ như: lao động và buôn bán qua biên giới, sự lợi dụng về vật chất của các thế lực thù địch, các tổ chức đội lốt hoạt động tôn giáo…

Thứ nhất, sự lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp ủy cấp trên chi bộ

Bí thư chi bộ chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện và chịu trách nhiệm tập thể, cá nhân trước Đảng ủy về toàn bộ nhiệm vụ của chi bộ thông

qua việc chỉ đạo thực hiện các nghị quyết, quyết định, mệnh lệnh của cấp ủy các cấp và nhiệm vụ của thôn, bản

Đảng lãnh đạo toàn diện mọi mặt đời sống xã hội thông qua các chỉ thị, nghị quyết, chính sách Sự lãnh đạo, định hướng sâu sát của Đảng ủy đối với đội chí bí thư chi bộ trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị của chi bộ thôn, bản mang ý nghĩa quan trọng, quyết định đến hiệu quả hoạt động của cả

hệ thống chính trị cơ sở và các đầu mối ở thôn, bản Đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở lãnh đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị của chi bộ mình dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Đảng bộ xã mang ý nghĩa rất lớn, hết sức quan trọng và có tác dụng ảnh hưởng lớn đến tư tưởng của đảng viên và quần chúng nhân dân tạo nên tình đoàn kết, gắn bó thôn, bản giúp nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Cùng với đó, điều này góp phần tích cực vào công tác nâng cao chất lượng của các tổ chức đoàn thể quần chúng ở thôn, bản, nâng cao chất lượng của tổ chức cơ sở đảng; cán bộ, đảng viên và trực tiếp là chất lượng của đội ngũ bí thư chi bộ ở thôn, bản Để hướng dẫn giúp cho đội ngũ bí thư chi bộ nâng cao năng lực điều hành, kỹ năng công tác và cập nhật kiến thức, thực hiện công tác lãnh đạo, giám sát, kiểm tra đôn đốc các chi bộ triển khai và tổ chức thực hiện nghị quyết, kế hoạch, chương trình của Đảng ủy

xã về phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng - an ninh của cấp ủy cấp trên là vô cùng cần thiết

Thứ hai, sự phấn đấu, rèn luyện của đội ngũ bí thư chi bộ, thôn bản

Nỗ lực, rèn luyện là một quá trình với các trình độ nhận thức khác nhau, hực tiễn là động lực thúc đẩy sự vận động, phát triển của nhận thức Người có năng lực nhận thức tốt là người biết được điểm mạnh, điểm yếu của mình để thích nghi trong quá trình học tập, làm việc cũng như trong đời sống xã hội nên năng lực nhận thức của người bí thư giúp họ có khả năng tự điều chỉnh hành vi của mình để ra quyết định đúng đắn, đây là kỹ năng rất quan trọng trong công việc của mỗi cán bộ, nhằm phát huy mặt tích cực và loại bỏ mặt tiêu cực luôn

có cơ hội nảy sinh Từ thực tiễn cho thấy, ở đâu cán bộ biết nhận thức đúng và vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn ở cơ quan, đơn vị mình phụ trách thì việc thực hiện nhiệm vụ sẽ đạt kết quả cao và ngược lại, điều này cho thấy khả năng cụ thể hóa nhận thức cá nhân về khoa học, lý luận đúng đắn và cũng là sự thể hiện phẩm chất, trình độ năng lực, phong cách làm việc của mỗi người bí thư chi bộ và cả đội ngũ bí thư chi bộ, chính vì vậy phẩm chất, trình độ, năng lực, phong cách công tác của người bí thư chi bộ là nhân tố chủ quan quyết định chất lượng của đội ngũ bí thư chi bộ

Trình độ học vấn phổ thông, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và trình độ

lý luận chính trị cùng với kiến thức về lĩnh vực văn hóa, quản lý Nhà nước là

cơ sở quan trọng để nhận thức, hiểu biết về đường lối, chỉ đạo của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Người bí thư chi bộ phải có trình độ học vấn phổ thông, lý luận chính trị từ đó để họ có khả năng nhận thức các lĩnh vực khác ở cấp độ cao hơn để phục cho công tác của mình Có trình độ sẽ tiếp thư những tiến bộ, có thể làm thay đổi nhận thức của bản thân cũng như của đảng viên trong chi bộ và nhân dân trong thôn Người bí thư chi bộ phải có trình độ nhận thức các kiến thức về: công tác Đảng, quản lý Nhà nước và kinh nghiệm vận động quần chúng trên địa phương mình sinh sống thì người bí thư chị mới thực hiện tốt vai trò của mình là người đứng đầu chi ủy, chi bộ là hạt nhân trung tâm đoàn kết của chi ủy, bên cạnh những các yêu cầu về phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức lối sống, phong cách…

Kỹ năng công tác là điều rất cần thiếu đối với đội ngũ bí thư chi bộ, kỹ năng này là khả năng vận dụng những kiến thức của con người vào thực tiễn,

để có kỹ năng công tác tốt yêu cầu người bí thư chi bộ cần phải có kiến thức, ngược lại không có kỹ năng thì kiến thức sẽ không phát triển Đồng thời, Người

bí thư chi bộ muốn hoàn thành được nhiệm vụ của mình được giao phải hội tụ đầy đủ các yếu tố: năng lực, kiến thức, sức khỏe, có khả năng nắm bắt thực tiễn,

đề xuất chủ trương, giải pháp đóng góp vào sự lãnh đạo của chi bộ và vận dụng

sáng tạo, có kết quả đường lối nghị quyết của Đảng vào thực tiễn của cuộc sống Những kỹ năng cơ bản của người bí thư chi bộ thôn, bản gồm những kỹ năng làm việc tập thể, giao tiếp và ứng xử Để hoàn thành nhiệm vụ ở cơ sở người bí thư chi bộ vừa phải có năng lực cụ thể hóa tổ chức chỉ đạo thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng phù hợp điều cụ thể của cơ sở, vừa phải có năng lực phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức đoàn thể quần chúng ở thôn, bản lắng nghe ý kiến, nguyện vọng chính đáng của quần chúng và đoàn kết nội bộ, có

uy tín và có khả năng quy tụ cán bộ cơ sở được đảng viên, quần chúng tín nhiệm, đồng tình ủng hộ cao Đặc biệt người bí thư chi bộ phải có kỹ năng về lãnh đạo, kỹ năng tổ chức điều hành hoạt động, kỹ năng xây dựng và giải quyết các mối quan hệ công tác, kỹ năng tổ chức, nắm bắt tiềm năng kinh tế - xã hội

ở cơ sở và các kỹ năng hành chính (nắm bắt điều tra dư luận xã hội, xây dựng

và xử lý thông tin, lĩnh hội tiếp thu thông tin, phát biểu …)

Thứ ba, chất lượng chi ủy, chi bộ

Nhiều chi bộ thôn bản vùng sâu, vùng xa chất lượng hoạt động còn hạn chế Nguyên nhân cơ bản là nội dung hoạt động ở nhiều chi bộ còn đơn giản, trong các buổi sinh hoạt chủ yếu là truyền đạt nghị quyết, văn bản cấp trên, sau sinh hoạt chưa phân công, giao nhiệm vụ cụ thể cho đảng viên Việc xác định nhiệm vụ chính trị chưa có trọng tâm, thiếu các giải pháp về phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, xây dựng hạ tầng, thiếu mạnh dạn phát huy lợi thế và tiềm năng của thôn, bản Việc thực hiện Quy chế dân chủ ở một

số thôn, bản còn hình thức, kém hiệu quả, chưa huy động được sự đóng góp trí

tuệ của nhân dân

Đội ngũ cấp ủy viên, chi ủy, chi bộ cần phải có chất lượng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, gương mẫu thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, cần thường xuyên học tập, bồi dưỡng cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị và năng

lực lãnh đạo, quản lý; hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, giữ vai trò nòng cốt

và hạt nhân chính trị trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ ở từng đơn vị cơ sở

Do đặc thù các thôn, bản là nơi sinh sống của các đồng bào dân tộc thiểu

số nên việc kết nạp, bổ xung vào hàng ngũ của Đảng, chi ủy, chi bộ và đặc biệt

là đội ngũ bí thư chi bộ cần phải cân đối tỉ thể, chú trọng những đảng viên ưu

tú là người dân tộc thiểu số có uy tín và năng lực vào chi uy, đặc biệt là làm bí thư chi bộ

Thứ tư, sự phối hợp công tác của đội ngũ cán bộ cơ sở (xã, thôn, bản)

Bí thư chi bộ thôn, bản cùng với Chi bộ, Chi ủy lãnh đạo Ban công tác mặt trận và các chi hội đoàn thể, chi đoàn thanh niên, công an viên, thôn đội trưởng, tổ bảo vệ dân phố …bằng chủ trương, nghị quyết, định hướng nhiệm vụ; bằng công tác tổ chức cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát và thông qua các

đảng viên trong tổ chức đó

Bí thư Chi bộ thôn, bản phải thật sự là trung tâm đoàn kết, quy tụ, giữ vững sự đoàn kết thống nhất trong tập thể Chi ủy và Chi bộ; thường xuyên giữ mối liên hệ chặt chẽ với Đảng ủy, HĐND, UBND và các tổ chức chính trị - xã hội cấp trên, bảo đảm sự thống nhất trong quản lý, điều hành, hoàn thành nhiệm

vụ trong hoạt động của thôn, bản

Thực tế cho thấy, ở thôn, bản vùng cao còn nhiều khó khăn, địa bàn sinh sinh chủ yếu là các đồng bào dân tộc thiểu số, những chi bộ ở đây cần có sự đoàn kết, thống nhất, phát huy vai trò lãnh đạo thì nơi đó khơi dậy được tiềm năng lợi thế, tạo nhiều chuyển biến trong phát triển kinh tế, nâng cao đời sống

cho người dân

Chi bộ thôn, bản là những tế bào của Đảng, là hạt nhân lãnh đạo chính trị,

tư tưởng ở các địa bàn dân cư, trong các tổ chức và các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội Do đó, tổ chức đảng ở thôn, bản là những chi bộ trực thuộc đảng

ủy xã, phường, thị trấn, được thành lập do cấp ủy có thẩm quyền quyết định

Tổ chức đảng ở thôn, bản là những chi bộ trực thuộc đảng ủy xã, phường, thị trấn, được thành lập do cấp ủy có thẩm quyền quyết định Do đó, chi bộ thôn, bản là những tế bào của Đảng, là hạt nhân lãnh đạo chính trị, tư tưởng ở các địa bàn dân cư, trong các tổ chức và các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội

Để thực hiện tốt và thắng lợi các chỉ thị, nghị quyết, chính sách của Đảng

và Nhà nước cần có sự phối hợp chặt chẽ công tác của đội ngũ cán bộ cơ sở và các tổ chức cơ sở đảng ở các thôn, bản

Thư năm, điều kiện sống và làm việc của bí thư chi bộ thôn, bản

Những khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa xã hội đã ảnh hưởng đến chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản vì bản thân gia đình còn nghèo,

Chính sách có vai trò hết sức quan trọng, chính sách tác động mạnh mẽ đến hoạt động của con người, nó có thể mở đường, là động lực phát huy tính tích cực, khả năng sáng tạo, nhiệt tình và trách nhiệm của mỗi con người, nhưng cũng có thể kìm hãm những hoạt động của họ, bóp nghẹt tài năng và sức sáng tạo của họ Chính sách được tồn tại và thực hiện trên mọi các lĩnh vực của đời sống xã hội, bao gồm: chính sách cán bộ, chính sách đào tạo bồi dưỡng, chính sách dân tộc …vv, trong đó chính sách cán bộ là một trong những chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, có ý nghĩa đặc biệt đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta Vì vậy, chính sách cán bộ còn góp phần ổn định, phát triển và tiến bộ xã hội, bảo đảm cho mọi người sống trong bình đẳng, phát triển hài hòa, chính sách cán bộ giữ vai trò quan trọng trong chiến lược của Đảng về đào tạo,

bồi dưỡng, sử dụng và quản lý cán bộ, đồng thời có tác dụng thúc đẩy và giúp cho chính sách kinh tế - xã hội thực hiện mục tiêu đề ra, có thể nói, chất lượng đội ngũ cán bộ cũng như chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản luôn gắn liền với hệ thống chính sách cán bộ (chính sách đãi ngộ cán bộ, chính sách đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và quản lý cán bộ),

Để thực hiện có hiệu quả chương trình phát triển kinh tế xã hội ở địa phương thì thôn, bản là nơi cụ thể hóa tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng Việc duy trì giữ mối quan hệ chặt chẽ mối quan hệ giữa bí thư chi bộ với người đứng đầu phụ trách công tác đoàn thể và trưởng thôn, bản trên thực tế hiện nay

là vô cùng quan trọng Để thực hiện đạt hiệu quả cao các chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, đòi hỏi người bí thư phải thường xuyên tăng cường giữ mối quan hệ chặt chẽ với đội ngũ cán bộ chủ chốt của thôn, bản và trong từng trường hợp cụ thể, bí thư cần tranh thủ người có uy tín trong thôn như: già làng, trưởng bản nhằm bảo đảm sự thống nhất quản lý, điều hành các hoạt động ở thôn, bản nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh Đây có thể hiểu là mối quan hệ về trách nhiệm, tôn trọng, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, phát huy vai trò của các cá nhân lãnh đạo tập thể để hoàn thành nhiệm vụ xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân ở thôn, bản mình chứ không phải là mối quan hệ giữa lãnh đạo và phục tùng

1.2.3 Tiêu chí đánh giá chất lượng bí thư chi bộ thôn, bản

Đại từ điển Tiếng Việt khái niệm: “Tiêu chí là đặc trưng, dấu hiệu làm cơ

sở, căn cứ để nhận biết xếp loại các sự vật, các khái niệm” [51, tr 956]

Từ khái niệm, cách hiểu liên quan đến chất lượng của đội ngũ bí thư chi

bộ, chất lượng đó được cấu thành bởi các yếu tố: số lượng, cơ cấu; phẩm chất, chính trị, đạo đức và lối sống; trình độ và năng lực; mức độ hoàn thành chức trách, nhiệm vụ

Thứ nhất: số lượng và cơ cấu

Số lượng: cơ cấu số lượng bí thư chi bộ phải phù hợp với số thôn trên địa bàn một xã (đảm bảo số bí thư chi bộ bằng số thôn) trong trường hợp đủ điều

kiện các thôn, bản có chi bộ độc lập; nếu không đủ điều kiện thành lập chi bộ độc lập mà phải tổ chức ghép thôn, bản vẫn phải đảm bảo yếu tố cơ cấu về số lượng cho phù hợp với thực tế và đúng quy định của Điều lệ (mỗi chi bộ phải

có 1 bí thư), tổ chức tốt việc lãnh đạo chi bộ và các đoàn thể thực hiện nhiệm

vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Độ tuổi: không quá 45 tuổi khi tham gia giữ chức vụ lần đầu

Thành phần dân tộc: để đảm bảo cơ cấu về thành phần dân tộc của đội

ngũ bí thư chi bộ thôn, bản phải căn cứ vào số lượng tộc người sống cùng trên địa bàn thôn, bản đó để đảm bảo tính hợp lý cơ cấu dân tộc, nếu thực hiện đảm bảo cơ cấu thành phần dân tộc trong thôn, làng phát huy hết khả năng, năng lực của đội ngũ cán bộ gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Thành phần xuất thân: nhiệm vụ chính trị của các loại hình TCCSĐ có

sự khác nhau dẫn đến nhiệm vụ của bí thư chi bộ ở các loại hình TCCSĐ cũng khác nhau Từ yêu cầu thực tiễn thực hiện nhiệm vụ của các loại hình tổ chức

cơ sở đảng, cơ cấu bí thư chi bộ của các chi bộ cần được điều chỉnh cho phù hợp với loại hình tổ chức cơ sở, vì vậy đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản ở đòi hỏi

cơ bản phải là người sinh ra và sinh sống tại thôn, bản nơi mà họ đang đảm nhiệm công tác (đảm bảo các tiêu chuẩn theo yêu cầu thực tiễn) đây là điều kiện thuận lợi trong quá trình công tác của đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản

Thứ hai: phẩm chất chính trị và đạo đức, lối sống

Phẩm chất chính trị: Phẩm chất chính trị là tiêu chí hàng đầu, có ý nghĩa

quyết định chất lượng hoạt động của người bí thư, là yêu cầu cơ bản của mỗi người bí thư trong mọi thời kỳ cách mạng, phẩm chất chính trị của đội ngũ bí thư chi bộ thôn, bản hiện nay đó là lòng “trung với Đảng, hiếu với dân”, trung với Đảng; hiếu với dân nghĩa là phải bảo vệ dân, biết lo cho dân bằng những công việc thực tế hàng ngày ở ngay tại thôn, bản mình