HƯỚNG DẪN KHỬ KHUẨN TIỆT KHUẨN DỤNG CỤ TÁI SỬ DỤNG

ĐỊNH NGHĨA  Tiệt khuẩn: Là quá trình tiêu diệt hoặc loại bỏ tất cả các dạng của VSV sống bao gồm cả bào tử vi khuẩn  Khử khuẩn: Là quá trình loại bỏ hầu hết hoặc tất cả VSV gây bệnh trên DC nhưng không diệt được bào tử vi khuẩn Chú ý: KHỬ KHUẨN không diệt được bào tử của vi sinh vật Dụng cụ dùng lại không được xử lý thích hợp là nguyên nhân gây NKBV và ô nhiễm môi trường  1974 – 2001: nội soi đường tiêu hóa, có 36 vụ dịch gây NKBV mà nguyên nhân do không tuân thủ quy trình KK – TK  2002: Trên những người PT tim, sau PT tim đã xảy ra 5 người tử vong, 17 người bị NKBV. Nguyên nhân là do chất lượng lò hấpTK đã không được kiểm soát và đảm bảo dẩn đến các DC không được TK như yêu cầu

HƯỚNG DẪN KHỬ KHUẨN - TIỆT KHUẨN

DỤNG CỤ TÁI SỬ DỤNG

CN Đinh Thị Kim Thư

Khoa KSNK

Chú ý: KHỬ KHUẨN không diệt được bào tử của vi sinh vật

Tại sao phải KK-TK dụng cụ?

Dụng cụ dùng lại không được xử lý thích hợp là nguyên nhân gây NKBV và ô nhiễm môi trường

 1974 – 2001: nội soi đường tiêu hóa, có 36 vụ dịchgây NKBV mà nguyên nhân do không tuân thủ quytrình KK – TK

 2002: Trên những người PT tim, sau PT tim đã xảy ra

5 người tử vong, 17 người bị NKBV Nguyên nhân là

do chất lượng lò hấpTK đã không được kiểm soát vàđảm bảo dẩn đến các DC không được TK như yêucầu

Tại sao phải đảm bảo chất lượng

dụng cụ tiệt khuẩn ?

 Khi quá trình tiệt khuẩn bị thất bại ?

 Các dụng cụ xem như không được TK

 Nguy cơ nhiễm khuẩn từ dụng cụ sẽ xảy ra

 Đặc biệt là một số loại DC:

 Phẫu thuật

 Nội soi

 Tái sử dụng các DC dùng 1 lần

 Không xem trọng khâu xử lý ban đầu: chùi

rửa, làm sạch

 Không theo đúng hướng dẫn khử tiệt khuẩn

 Không tuân thủ của nhà sản xuất làm hỏng DC

 Dụng cụ cần tiệt khuẩn, nhiều khi chỉ được

khử khuẩn

Những sai sót thường gặp trong

xử lý dụng cụ

Những sai sót thường gặp trong xử

lý dụng cụ

 Sử dụng hóa chất khử khuẩn không đúng

 Không đủ thời gian ngâm

 Không kiểm tra nồng độ

 Làm khô không thỏa đáng

 Bảo quản sau khử khuẩn  tái nhiễm

II Những yếu tố tác động lên

quy trình khử/tiệt khuẩn

 Số lượng và vị trí VSV

 Số lượng càng nhiều, càng cần thời gian để tiêu

diệt : vd Cần 30 phút để diệt 10 bào tử nhưng

trong 3 giờ diệt 100,000 bào tử

 Dụng cụ nhiều ngóc ngách khó khử khuẫn hơn

dụng cụ phẳng

 Sự hiện diện của chất hữu cơ và vô cơ

 Sự đề kháng của VSV Tầm quan trọng của làm sạch

 Nồng độ và thời gian của hóa chất :

Nồng độ càng cao càng diệt VSV với thời gian ngắn hơn Tuy nhiên không phải hóa chất nào cũng chịu ảnh hưởng bời điều chỉnh nồng độ theo quy luật như nhau

 Yếu tố hóa học và vật lý : Nhiệt độ, pH, độ cứng của nước,

độ ẩm

 Biofilms:

 VSV được bảo vệ bởi biofilm (là màng sinh học trên DC – bảo

vệ VSV Quá trình TK sẽ không diệt được chúng)

 VK trong biofilms kháng với HÓA CHẤT khử khuẩn 1,000 lần so với những VK không có khả năng tạo màng sinh học

II Những yếu tố tác động lên

quy trình khử/tiệt khuẩn

Dụng cụ không được làm sạch

Biofilm trên dụng cụ

Hình forceps sau giai đoạn làm sạch, vẫn còn những chất hữu cơ tồn đọng

Biofilm: Màng VSV

trên bề mặt

III CÁC TÁC NHÂN GÂY BỆNH THƯỜNG GẶP TỪ DỤNG CỤ KHÔNG ĐƯỢC KK, TK ĐÚNG

 Hầu hết các tác nhân gây bệnh từ người bệnh và môi

trường đều có thể lây nhiễm vào DC chăm sóc người bệnh

 Cầu khuẩn, trực khuẩn gram dương (+) Staphy, Strepto

VK gram (-): E.coli, Klebsiella, VK đa kháng

 Vi rút: cúm, virút hợp bào đường hô hấp, sởi, lao… virút lây qua đường máu như vi rút viêm gan B, C, HIV

 Nấm: Candida spp, Arpergillus spp

 Các ký sinh trùng gây bệnh như ghẻ, chấy, rận ?, giun,

ấu trùng của giun… Ghẻ, chấy Là từ người dân

thường gọi CHÍ,RỆP Em lấy từ trong sách hướng dẩn KK-TK

IV NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:

5.1 Nguyên tắc khử khuẩn và tiệt khuẩn dụng cụ:

 DC khi sử dụng cho mỗi người bệnh phải được

xử lý thích hợp

 DC sau khi xử lý phải được bảo quản bảo đảm

an toàn cho đến khi sử dụng

 DC y tế trong các cơ sở KBCB phải được quản lý và

xử lý tập trung (QĐ 3671/ QĐBYT- 2012)

 NVYT phải được huấn luyện, trang bị đầy đủ các kiếnthức và kỹ năng cũng như phương tiện phòng hộ…

1 Phổ kháng khuẩn rộng.

2 Tác dụng nhanh.

3 Không bị tác dụng của yếu tố môi trường

4 Không độc.

5 Không tác hại tới dụng cụ kim loại, cao su nhựa

6 Hiệu quả kéo dài trên bề mặt được xử lý

7 Dễ dàng sử dụng.

8 Không mùi hoặc có mùi dễ chịu.

9 Kinh tế

10 Có khả năng pha loãng.

11 Có nồng độ ổn định kể cả khi pha loãng

12 Có khả năng làm sách tốt

5.2 Nguyên tắc lựa chọn hóa chất KK-TK dụng cụ:

PHÂN LOẠI DỤNG CỤ

 Tiếp xúc với da lành hoặc không tiếp xúc trực tiếp với BN

PHÂN LOẠI DỤNG CỤ

Dụng cụ phải kk mức độ cao:

 Tiếp xúc với niêm mạc hoặc da bị tổn thương

PHÂN LOẠI DỤNG CỤ

 Tiếp xúc mô, mạch máu và các khoang vô trùng:

Tiệt khuẩn nhiệt độ cao Tiệt khuẩn nhiệt độ thấp

Đề kháng vi sinh vật và các mức đợ

M.tuberculosis Các loại vi-rút không vỏ bọc

rhino-

HSV, CMV, HBV, HIV

Tiệt Trùng

Mức độ trung bình

Mức độ cao

Mức độ thấp

Những vấn đề cần chú ý trong

công tác tái xử lý dụng cụ bằng hóa chất

LÀM SẠCH DỤNG CỤ

 Tăng hiệu quả của quá trình tiệt khuẩn

 Giảm ăn mòn và phá hủy DC đắt tiền

 An toàn trong kiểm tra, đóng gói

 Quá trình làm sạch dụng cụ có thể loại bỏ tới 90%

VSV và là cách tốt nhất để giảm số lượng bào tử

 Không nên đê chất hữu cơ bẩn, khô kết lâu ngày trên dụng cụ

NHỮNG LƯU Ý / LÀM SẠCH

 Nên sử dụng các chất tẩy rửa mang hoạt tính enzyme

đê có thê làm sạch các chất bẩn nằm sâu trong khe kẻ dụng cụ

 Phải tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn sử dụng của nhà

sản xuất

 Tráng lại kỹ càng bằng nước sạch Chú ý lau khô

dụng cụ

 Các DC sau khi làm sạch cần được kiểm tra các bề

mặt, khe khớp và loại bỏ hoặc sửa chữa các DC bị

gãy, bị hỏng, rỉ sét trước khi đem KK-TK

 Luôn sử dụng phương tiện PHCN: găng tay,

 Sử dụng găng tay hộ lý để làm sạch dụng cụ

Hoá chất Tiệt khuẩn

ngâm trong nhiều giờ, nhiều ngày

Hoá chất khử khuẩn

Các bào tử vi

khuẩn

Mycobacteria

Các loại vi-rút

không vỏ bọc

Nấm

Vi khuẩn thực

vật

Các loại vi-rút

có vỏ bọc

Hoá chất khử khuẩn mức đợ trung bình

Hợp chất chứa Chlorin Iodophors

Ortho-phalaldehyde

TIỆT KHUẨN DỤNG CỤ

Phương pháp chọn lựa cho những

dụng cụ chịu được nhiệt và độ ẩm

 An toàn cho môi trường và nhân viên y tế

 Thời gian tiệt khuẩn ngắn

 Tiệt khuẩn DC không chịu nhiệt: khí EO, plasma, Ozone: dụng cụ nội soi, vi phẫu…

TIEÄT KHUAÅN DUÏNG CUÏ

PP Plasma

Dụng cụ vi PT

 Tiệt khuẩn bằng pp hấp khô (ít dùng vì làm hỏng DC)

 Tiệt khuẩn bằng pp ngâm hóa chất (cần thời gian)

 Tiệt khuẩn chớp nhoáng (giảm tuổi thọ dụng cụ)

TIEÄT KHUAÅN DUÏNG CUÏ

QUY TRÌNH XỬ LÝ DỤNG CỤ

DC DƠ TẠI CÁC KHOA PHÒNG

(Tháo rời ra nếu có thể)

QUY TRÌNH XỬ LÝ DỤNG CỤ CHUNG

LÀM SẠCH

Chất tẩy

rửa/Enzyme

CỌ RỬA – XẢ SẠCH BẰNG NƯỚC MÁY – LAU KHÔ

CHO VÀO THÙNG CÓ NẮP ĐẬY

Vận chuyển an toàn

CHUYỂN XUÔNG ĐƠN VỊ TKTT

Phân loại dụng cụ và xử lý theo qui định

DỤNG SAU KHI SỬ DỤNG TẠI KHOA

 Kết quả XN sau đó cho thấy BN có test

nhanh HIV (+) Kết quả này có làm thay đổi quá trình khử khuẩn dụng cụ đã làm