Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 có những tác động mạnh mẽ đến nền báo chí truyền thông Việt Nam, đặt ra nhiều cơ hội và thách thức cho vấn đề giải quyết việc làm cho sinh viên ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Để giải quyết tốt vấn đề việc làm cho sinh viên khối báo chí truyền thông cần phải có sự phối hợp từ cả sinh viên, Học viện và các cơ quan báo chí truyền thông
Trang 1Đề xuất các giải pháp định hướng việc làm cho sinh viên khối Báo chí Truyền
thông ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền hiện nay
Đào Thị Hồng Ngọc
Bí thư chi đoàn, Phó Bí thư Liên chi đoàn khoa Xuất bản;
Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
Tóm tắt: Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 có những tác động mạnh mẽ đến nền báo chí truyền thông Việt Nam, đặt ra nhiều cơ hội và thách thức cho vấn đề giải quyết việc làm cho sinh viên ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền Để giải quyết tốt vấn đề việc làm cho sinh viên khối báo chí truyền thông cần phải có sự phối hợp từ cả sinh viên, Học viện và các cơ quan báo chí truyền thông
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển nhanh chóng và bùng nổ của cuộc cách mạng công nghệ 4.0, loài người cũng bước sang kỷ nguyên mới của xã hội công nghiệp thông tin, xã hội tri thức và xã hội học tập Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 có những tác động mạnh mẽ đến nền báo chí Việt Nam như: tạo ra cuộc cách mạng và sự khuếch tán công nghệ trong nền báo chí truyền thông; sự biến đổi nghề nghiệp, nhất là lĩnh vực thông tin - truyền thông; sự biến đổi các dòng chảy trong “xã hội thông tin”,… Về vấn đề việc làm, theo tổ chức lao động quốc tế (ILO), hiện nay thời đại số hóa đã khiến cho thị trường nghề nghiệp trong ngành truyền thông có sự dịch chuyển: nhiều cơ hội việc làm mới cho ngành báo nhưng cũng không ít công việc trong ngành truyền thông in ấn đang giảm rõ rệt; lượng truy cập báo online tăng lên;
số lượng nhà báo tự do cũng gia tăng làm cân bằng với lượng nhà báo toàn thời gian làm việc tại các tòa soạn; yêu cầu đối với sản phẩm báo chí truyền thông được nâng lên, đòi hỏi tính đa phương tiện, đa nền tảng;…
Học viện Báo chí và Tuyên truyền là đơn vị đào tạo báo chí truyền thông sớm nhất toàn quốc, từ đó đến nay Học viện vẫn luôn giữ vững vị thế là cơ sở đào tạo báo chí truyền thông hàng đầu ở Việt Nam Những năm gần đây, Học viện đều đặn tuyển sinh khoảng gần 1000 chỉ tiêu cho khối ngành báo chí truyền thông Điều này đồng nghĩa với việc, mỗi năm sẽ có gần 1000 cử nhân báo chí truyền thông cần tìm kiếm
Trang 2việc làm Đứng trước những đòi hỏi của thực tế xã hội, vấn đề việc làm cho sinh viên khối báo chí truyền thông sau khi tốt nghiệp ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền ngày càng trở nên quan trọng và trở thành một vấn đề cần được quan tâm
Đối với sinh viên, để tìm kiếm việc làm ngành báo chí truyền thông, sinh viên
cần phải đóng vai trò chủ động và tích cực trong suốt quá trình học tập tại trường Năng lực của sinh viên là yếu tố quyết định trong sự thành công tìm kiếm việc làm Muốn vậy:
Thứ nhất, sinh viên cần phải có tinh thần lập thân, lập nghiệp, cần phải xác định
đúng đắn mục tiêu nghề nghiệp và tập trung vào mục tiêu đó trong suốt quá trình học tập Thị trường việc làm ngành báo chí truyền thông hiện nay vô cùng phong phú; công tác đào tạo báo chí truyền thông tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền do đó cũng có rất nhiều chuyên ngành, khóa bồi dưỡng nghiệp vụ, hội thảo, mở ra nhiều cơ hội cho sinh viên lựa chọn Sinh viên cần phải lựa chọn ngành học và định hướng nghề nghiệp phù hợp với sở thích và năng lực của bản thân, đồng thời đáp ứng được nhu cầu của xã hội Việc chọn đúng ngành học không chỉ giúp sinh viên hào hứng, tích cực hơn trong thời gian học mà còn giúp người học cảm thấy hạnh phúc trong mỗi ngày làm việc sau này
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng quan niệm đạo đức là nền tảng và là sức mạnh của người cách mạng Trên mặt trận báo chí, nhà báo chính là chiến sĩ cách mạng, cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ, bài báo là tờ lịch cách mạng… Mỗi sinh viên khi theo học ngành báo chí truyền thông trước hết cần hiểu rõ tầm quan trọng của báo chí truyền thông; xác định rõ những yêu cầu và khuynh hướng phát triển của ngành nghề này; từ đó có thái độ chủ động, tích cực trong quá trình tiếp cận tri thức, luôn luôn trau dồi bản lĩnh, ý chí cách mạng vững vàng, khả năng tư duy lý luận đúng đắn, cách thức ứng xử chuẩn mực về pháp luật và đạo đức nghề nghiệp Chính tinh thần này sẽ tạo nên sự khác biệt, là điều kiện tiên quyết khi các sinh viên tốt nghiệp và phải cạnh tranh với nhau khi tìm kiếm việc làm
Thứ hai, sinh viên muốn thành công tìm kiếm việc làm ngành báo chí truyền
thông lẽ dĩ nhiên cần phải có quá trình học tập chuyên ngành một cách nghiêm túc và
Trang 3có được những kết quả tích cực Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, sinh viên theo học ngành báo chí truyền thông cần theo học đầy đủ 4 năm đối với hệ đào tạo đại học chính quy, hoàn thành hơn 130 tín chỉ tùy theo từng chuyên ngành cụ thể, hoàn thành
1 học phần kiến tập năm ba và 1 học phần thực tập ở năm thứ tư, Trong mỗi học phần, sinh viên cần tuân thủ đầy đủ những quy định về quy chế môn học, luôn luôn tích cực, chủ động trong quá trình tiếp cận kiến thức lý thuyết và hoàn thành tốt những bài tập vận dụng, thực hành Bên cạnh đó, sinh viên các ngành khác, trường khác cũng
có cơ hội được đăng ký tham gia các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí truyền thông của Học viện được tổ chức từ 2-3 đợt/năm học Như vậy, cơ hội mở ra cho sinh viên được học những kiến thức cơ bản của lĩnh vực báo chí truyền thông là rất nhiều Tuy nhiên, đại học là quá trình tự học; người giảng viên là người hướng dẫn, hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập; sinh viên mới chính là chủ thể của quá trình học tập và quyết định kết quả của quá trình học tập Vì vậy, bên cạnh việc học tập nghiêm túc trên giảng đường, sinh viên cần phải luôn luôn chủ động, tự giác tìm hiểu, học tập; tham gia nghiên cứu đề tài khoa học sinh viên; tham gia các cuộc thi về báo chí, truyền thông; tìm kiếm những cơ hội được tiếp xúc và trải nghiệm ngành nghề tại các CLB, tòa soạn, công ty, agency,… Đây sẽ là những trải nghiệm thực tế quý báu, giúp sinh viên vận dụng sáng tạo vào quá trình học tập trên lớp, tích lũy kinh nghiệp để nhanh chóng bắt nhịp với công việc sau khi tốt nghiệp đại học
Thứ ba, ngoài việc học kiến thức và kỹ năng chuyên môn tại giảng đường, sinh
viên theo học ngành báo chí truyền thông cũng cần được tăng cường thêm năng lực về một số mặt: ngoại ngữ, kỹ năng mềm, phong cách làm việc chuyên nghiệp,… Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế như hiện nay, ngoại ngữ
và tin học có vai trò vô cùng quan trọng trong tất cả mọi lĩnh vực hoạt động, kể cả báo chí truyền thông Báo chí truyền thông Việt Nam đang ngày càng tích cực, chủ động tham gia vào các hoạt động của báo chí khu vực và thế giới, Hội Nhà báo Việt Nam là thành viên của Tổ chức quốc tế các nhà báo (OIJ), Liên đoàn báo chí ASEAN (CAJ) Hội và các cơ quan báo chí Việt Nam cũng đẩy mạnh quan hệ ngoại giao, hợp tác với các tổ chức, cơ quan báo chí trên khắp thế giới; Đài THVN, TTXVN,… đều có phóng
Trang 4viên thường trú ở hơn 30 nước trên thế giới;… Internet vạn vật cũng mở ra yêu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ đối với ngành báo chí truyền thông, hiện nay hầu hết các cơ quan báo chí truyền thông đều có trang web, kênh mạng xã hội,… để nhanh chóng truyền tải thông tin đến với độc giả, đón nhận và phản hồi lại nhanh chóng những tương tác của độc giả,… Có thể thấy, sinh viên muốn có được cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp nhất định cần phải có: khả năng ngoại ngữ, cơ bản nhất là tiếng Anh; thành thạo cơ bản kỹ năng tin học văn phòng; kỹ năng mềm như thuyết trình, làm việc nhóm;…
Đối với Học viện Báo chí và Tuyên truyền, giải quyết vấn đề việc làm cho
sinh viên sau khi tốt nghiệp chính là đánh giá được hiệu quả của công tác đào tạo Chất lượng đào tạo là yếu tố quan trọng trong việc hình thành năng lực làm việc của sinh viên nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội Để nâng cao chất lượng đào tạo, Học viện cần tập trung vào các hoạt động:
Thứ nhất, Học viện cần chú trọng đến hoạt động đào tạo, cụ thể: quan tâm đến
việc phát triển đội ngũ giảng dạy, cơ sở vật chất và chương trình đào tạo
Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã và đang thực hiện tốt công tác đào tạo cũng như quan tâm chú trọng đến vấn đề việc làm của sinh viên Mới đây, ngày 4/5/2021, Học viện đã chính thức được cấp phép tổ chức thi và cấp chứng chỉ theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dành cho Việt Nam và Chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin theo Thông tư 03/2014/TT-BTTTT Điều này đã khẳng định năng lực đào tạo của đội ngũ giảng viên, thể hiện sự quan tâm, sát sao của nhà trường đối với vấn đề chuẩn hóa đầu ra tin học, ngoại ngữ cho sinh viên Học viện hiện cũng đang là thanh viên của dự án “Khảo sát xu hướng làm việc của sinh viên Việt Nam sau tốt nghiệp” (MOTIVE) do quỹ Eramus và Liên minh châu Âu tài trợ Dự án đã lọt top
300 dự án tốt nhất trên thế giới, hướng tới mong muốn sẽ giải quyết được các thách thức trong việc giải quyết việc làm cho sinh viên sau khi tốt nghiệp
Để tiếp tục làm tốt hơn nữa công tác đào tạo, đội ngũ giảng viên đào tạo báo chí truyền thông cần tiếp tục nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, xây dựng giáo trình giảng dạy theo hướng đa phương tiện, liên tục đổi mới theo sự thay
Trang 5đổi của công nghệ thông tin nhằm tạo ra sự hứng thú, thu hút sinh viên học tập, nghiên cứu và nâng cao hiệu quả giảng dạy Mở rộng và nâng cao cơ sở vật chất, cải tiến các thiết bị giảng dạy, tạo điều kiện cho sinh viên được tiếp cận với công nghệ mới, hiện đại đang được áp dụng trong thực tiễn Có như vậy, sau khi ra trường các bạn mới trở thành những người đi tiên phong trong công cuộc đổi mới ngành báo chí truyền thông Bên cạnh việc chủ động cập nhật, cải tiến chương trình đào tạo nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội, Học viện cần định kỳ thực hiện kiểm định chất lượng chương trình đào tạo Việc kiểm định là cơ sở khách quan đánh giá chất lượng toàn bộ hoạt động đào tạo của nhà trường
Thứ hai, Học viện cần chú trọng và tiếp tục đẩy mạnh hoạt động liên kết, hợp
tác với các cơ quan báo chí truyền thông Quan hệ hợp tác giữa trường học và doanh nghiệp cần được xây dựng trên nền tảng bình đẳng và có lợi cho hai bên nhằm góp phần vào sự phát triển chung của xã hội Trong việc hợp tác này, hiện nay mỗi năm Học viện đều có kế hoạch tổ chức cho sinh viên đi thực tế, kiến tập, thực tập tại các cơ quan báo chí truyền thông nhằm giúp sinh viên có cơ hội được tiếp cận môi trường làm việc thực tế, quan sát môi trường và văn hóa làm việc tại công sở, thực hành nghề nghiệp,… Học viện cũng thường xuyên tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo, mời các báo cáo viên có trình độ và kinh nghiệm thực tiễn đến báo cáo chuyên đề, trao đổi và chia sẻ với sinh viên rất nhiều những vấn đề thực tiễn trong lĩnh vực báo chí truyền thông Ngược lại, các cơ quan báo chí truyền thông cũng được cung cấp nguồn nhân lực mới, được tiếp cận trước để đánh giá và lựa chọn những nhân lực có năng lực tốt, đạo đức tốt ngay từ khi sinh viên chưa tốt nghiệp Đồng thời các cơ quan báo chí truyền thông cũng sẽ là đơn vị đánh giá, phản hồi về năng lực của sinh viên, chất lượng đào tạo của Học viện để từ đó nhà trường có những điều chỉnh phù hợp trong công tác đào tạo đúng với nhu cầu cần thiết của các cơ quan và xã hội Tiếp tục thực hiện tốt công tác liên kết, mở rộng hơn nữa quy mô và phạm vi liên kết với các cơ quan báo chí truyền thông, Học viện hoàn toàn có thể giải quyết tốt vấn đề việc làm cho sinh viên sau khi tốt nghiệp trong thời gian tới
Trang 6Thứ ba, Học viện muốn giải quyết tốt vấn đề việc làm cho sinh viên cần luôn
luôn chủ động lắng nghe mong muốn, nguyện vọng, ý kiến của sinh viên Hiểu được sinh viên muốn gì, cần gì, sinh viên đánh giá như thế nào về chất lượng giảng dạy tại Học viện sẽ giúp nhà trường đưa ra những giải pháp phù hợp Nếu những ý kiến của sinh viên là đúng đắn, cần thiết; sinh viên hoàn toàn có thể trở thành nhân lực cùng Học viện thay đổi, điều chỉnh và hợp lý hóa hoạt động đào tạo, giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo Nếu nhận thấy sinh viên có những mong muốn, nguyện vọng chưa phù hợp hoặc ý kiến của sinh viên đang đi sai hướng, Học viện cũng nhờ vậy sẽ có các biện pháp nhằm phân tích, giảng giải cho sinh viên hiểu và điều hướng sinh viên Việc giải quyết vấn đề việc làm cho sinh viên chỉ có thể được thực hiện tốt nếu Học viên thấu hiểu, có được sự chủ động, tích cực từ chủ thể của vấn đề là sinh viên
Đối với nhà tuyển dụng là các cơ quan báo chí truyền thông: nhà tuyển dụng
sẽ đặt ra các yêu cầu về chuyên môn, đạo đức đối với sinh viên; đóng vai trò phản biện, hỗ trợ Học viện trong việc xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu
sử dụng lao động từ phía nhà tuyển dụng Các nhà tuyển dụng muốn tìm kiếm được những nhân lực tốt, vừa hồng vừa chuyên thì cần tích cực tạo môi trường thuận lợi cho sinh viên đến tham quan, thực tập; phối hợp cùng nhà trường tổ chức ngày hội việc làm; cử các cán bộ có trình độ đến tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học tại Học viện; đặt hàng các nghiên cứu khoa học phục vụ giải quyết các vấn đề của các cơ quan
và xã hội,…
Nói tóm lại, hiện nay ngành báo chí truyền thông tại Việt Nam đang phát triển rất nhanh chóng và luôn có những yêu cầu mới đối với chất lượng nguồn nhân lực Để giải quyết tốt vấn đề việc làm cho sinh viên khối báo chí truyền thông ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền cần có sự phối hợp chặt chẽ từ cả sinh viên, Học viện và nhà tuyển dụng Giải quyết việc làm ở đây không đơn thuần chỉ là đảm bảo cho tất cả các sinh viên ra trường đều có việc làm, mà còn là phải tạo ra được một đội ngũ cán bộ báo chí truyền thông toàn diện, vừa có kỹ năng, nghiệp vụ tác nghiệp, vừa có tư tưởng chính trị và đạo đức nghề nghiệp tốt, phục vụ xã hội và công cuộc xây dựng đất nước