Đề cương lý luận và pháp luật về quyền con người

Câu 1. Luật nhân quyền quốc tế đề cập đến những quyền và tự do cụ thể nào? Trả lời Khái niệm: Có nhiều định nghĩa khác nhau về Luật nhân quyền quốc tế (international human rights law), tuy nhiên, từ một góc độ khái quát, có thể hiểu đó là một hệ thống các quy tắc, tiêu chuẩn và tập quán pháp lý quốc tế xác lập, bảo vệ và thúc đẩy các quyền và tự do cơ bản cho mọi thành viên của cộng đồng nhân loại. Về mặt hình thức, Luật nhân quyền quốc tế được thể hiện qua hàng trăm văn kiện pháp lý quốc tế, bao gồm những văn kiện mang tính ràng buộc (các công ước, nghị định thư) và các văn kiện không mạng tính ràng buộc (các tuyên bố, tuyên ngôn, khuyến nghị, hướng dẫn...). Vị trí của luật nhân quyền quốc tế trong hệ thống luật quốc tế: Khái niệm Luật nhân quyền quốc tế hẹp hơn khái niệm Luật nhân quyền (human rights law). Cụ thể, trong khi Luật nhân quyền quốc tế chỉ bao gồm các văn kiện pháp lý quốc tế (toàn cầu và khu vực) thì Luật nhân quyền bao gồm cả các văn kiện pháp lý quốc tế, khu vực và quốc gia đề cập đến quyền con người. Quan điểm chung cho rằng Luật nhân quyền quốc tế là một ngành luật nằm trong hệ thống luật quốc tế chung (hay còn gọi là công pháp quốc tế public international law), cùng với các ngành luật quốc tế khác như Luật nhân đạo quốc tế, Luật hình sự quốc tế, Luật biển quốc tế, Luật hàng không quốc

ĐỀ CƯƠNG LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CON NGƯỜI

Học viện Hành chính Quốc gia – Khoa Nhà nước và Pháp luật

Khóa 21 – Thanh tra 21B Thi ngày: 13/06/2023

Câu 1 Luật nhân quyền quốc tế đề cập đến những quyền và tự do cụ thể nào?

Trả lời Khái niệm: Có nhiều định nghĩa khác nhau về Luật nhân quyền quốc tế (international

human rights law), tuy nhiên, từ một góc độ khái quát, có thể hiểu đó là một hệ thống các quy tắc, tiêu chuẩn và tập quán pháp lý quốc tế xác lập, bảo vệ và thúc đẩy các quyền và

tự do cơ bản cho mọi thành viên của cộng đồng nhân loại Về mặt hình thức, Luật nhân quyền quốc tế được thể hiện qua hàng trăm văn kiện pháp lý quốc tế, bao gồm những văn kiện mang tính ràng buộc (các công ước, nghị định thư) và các văn kiện không mạng tính ràng buộc (các tuyên bố, tuyên ngôn, khuyến nghị, hướng dẫn )

Vị trí của luật nhân quyền quốc tế trong hệ thống luật quốc tế: Khái niệm Luật

nhân quyền quốc tế hẹp hơn khái niệm Luật nhân quyền (human rights law) Cụ thể, trong khi Luật nhân quyền quốc tế chỉ bao gồm các văn kiện pháp lý quốc tế (toàn cầu và khu vực) thì Luật nhân quyền bao gồm cả các văn kiện pháp lý quốc tế, khu vực và quốc gia đề cập đến quyền con người

Quan điểm chung cho rằng Luật nhân quyền quốc tế là một ngành luật nằm trong hệ thống luật quốc tế chung (hay còn gọi là công pháp quốc tế - public international law), cùng với các ngành luật quốc tế khác như Luật nhân đạo quốc tế, Luật hình sự quốc tế, Luật biển quốc tế, Luật hàng không quốc tế, Luật ngoại giao và lãnh sự, Luật tổ chức quốc tế bởi hai lý do cơ bản sau đây:

Thứ nhất, Luật nhân quyền quốc tế mở rộng phạm vi chủ thể tham gia các quan hệ

pháp luật quốc tế Trước đây, luật quốc tế chỉ điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế, tuy nhiên hiện nay, cùng với sự ra đời của Luật nhân quyền quốc tế, mặc dù chủ thể chính của luật quốc tế vẫn là các quốc gia và tổ chức quốc tế nhưng trong một số bối cảnh, luật quốc tế còn điều chỉnh cả mối quan hệ giữa các cá nhân và các nhà nước, liên quan đến các quyền con người mà đã được các văn kiện quốc tế ghi nhận và bảo vệ

Thứ hai, Luật nhân quyền quốc tế làm thay đổi quan niệm truyền thống về tính bất

khả xâm phạm về phương diện đối nội của chủ quyền quốc gia Trong luật quốc tế trước

đây, về phương diện đối nội, chủ quyền quốc gia được hiểu là quyền toàn vẹn và bất khả xâm phạm của các nhà nước được tự do hành động trong đối xử với công dân và xử lý các công việc nội bộ của nước mình Tuy nhiên, với sự ra đời của Luật nhân quyền quốc tế, quan niệm này đã thay đổi Hiện nay, mặc dù các nhà nước vẫn có quyền đầu tiên và vai trò hàng đầu trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến công việc nội bộ và công dân của nước mình, song trong nhiều bối cảnh, quyền hành động của nhà nước với các công dân không phải là một quyền tuyệt đối Nói cách khác, với sự ra đời của Luật nhân quyền quốc

tế, các nhà nước không còn có quyền tự do hoàn toàn trong việc đối xử với công dân của nước mình như trước kia Trong mối quan hệ với công dân của minh, các nhà nước hiện đại không chỉ phải tuân thủ những quy định trong pháp luật do chính mình đề ra, mà còn phải tuân thủ những tiêu chuẩn pháp lý quốc tế về quyền con người mà mình đã tự nguyện tuân thủ (qua việc tham gia các điều ước quốc tế về vấn đề này), và bị bắt buộc phải tuân thủ (các tập quán quốc tế về quyền con người) Hiện nay, việc một nhà nước vi phạm các quyền con người của công dân nước mình đã được pháp luật quốc tế ghi nhận sẽ bị coi là

vi phạm nghĩa vụ quốc tế của nhà nước đó

Đối tượng và phương pháp đĩêu chỉnh của Luật nhân quyên quốc tế:

Là một ngành luật quốc tế độc lập nằm trong hệ thống luật quốc tế chung, Luật nhân quyền quốc tế có đối tượng và phương pháp điều chỉnh riêng

Về đối tượng điều chỉnh:

Luật nhân quyền quốc tế điều chỉnh mối quan hệ giữa các chủ thể truyền thống của luật quốc tế chung (các nhà nước và tổ chức quốc tế ) trong việc bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người Bên cạnh đó, trong nhiều bối cảnh, Luật nhân quyền quốc tế còn điều chỉnh mối quan hệ giữa các nhà nước và công dân của họ liên quan đến việc bảo đảm thực thi các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người (ví dụ, việc các ủy ban giám sát công ước xem xét đơn khiếu nại, tố cáo của các cá nhân cho rằng họ là nạn nhân của những hành động vi phạm quyền con người do các chính phủ của họ gây ra )

Về phương pháp điều chỉnh:

Luật nhân quyền quốc tế cũng áp dụng những phương pháp điều chỉnh chung của luật quốc tế Tuy nhiên, nhìn chung Luật nhân quyền quốc tế đặt trọng tâm vào các biện pháp vận động, gây sức ép quốc tể Các biện pháp cưỡng chế (trừng phạt về quân sự, ngoại giao, kinh tể) mặc dù về nguyên tắc có thể sử dụng nhưng rất ít khi được áp dụng

Khái niệm quyền con người trong luật quốc tế

Trong luật quốc tế, quyền con người có các đặc trưng là một thể thống nhất, được xác định bằng những quyền năng, chuẩn mực cụ thể, mang tính phổ cập và có sự thống nhất biện chứng giữa đặc tính dân tộc với đặc tính nhân loại, giữa quyền cá nhân và quyền tâp thể, giữa quyền con người và quyền công dân Mang bản chất là những quyền tự nhiên, vốn có, quyền con người là giá trị chung, phổ biến đối với mọi xã hội, quốc gia, dân tộc và gắn vói các điều kiện của quan hệ quốc tế Còn bản chất xã hội làm cho quyền con người phù hợp với đặc thù về lịch sử, chế độ chính tri, đặc trưng văn hoá, truyền thống dân tộc

và gắn với điều kiện, sự phát triển của kinh tế, văn hoá, xã hội tại mỗi quốc gia

Việc phân loại quyền con người trong luật quốc tế có thể căn cứ vào một số tiêu chí nhất định như tiêu chí chủ thể quyền (cá nhân, nhóm, tập thể); tính chất quyền (quyền tự

do, bình đẳng, dân chủ, quyền phát triển); nội dung quyền (quyền dân sự, chính tri, kinh

tế, xã hội, văn hoá) Việc phân loại quyền cơ bản của con người theo các tiêu chí nêu trên

có ý nghĩa tương đôì, vì bản chất của quyền con người là thống nhất, không thể bị chia cắt Trong các văn kiện pháp lý quốc tế, việc hình thành khái niệm các nhóm quyển dân sự, chính tri hay kinh tế, xã hội, văn hoá phản ánh chung nhất sự nhận thức cũng như cuộc đấu tranh giải phóng con người qua các thời đại và thời kỳ phát triển của nhân loại nói chung

và ở từng quốc gia dân tộc nói riêng

Ở góc độ pháp lý, quyền con người được bắt đầu từ môi trường quốc gia, trước khi cộng đồng quốc tế có thể thống nhất với nhau về những giá trị, chuẩn mực, quy định hay nguyên tắc chung để điều chỉnh cách thức ứng xử của các quốc gia đối vói công dân của nước đó và cả công dân của các nước khác Các chuẩn mực về quyền con người nhìn từ góc độ quốc gia hay quốc tế đều nhằm hạn chế sự tự do xâm phạm quyền con người của nhà nước trong cả hai lĩnh vực các quan hệ trong nội bộ quốc gia và các quan hệ quốc tế Còn sự phân loại các nhóm quyền theo chủ thể, tính chất hay nội dung quyền có tính chất

để xác định hay nhận diện quyền con người, với ý nghĩa là những quyền năng cụ thể, theo các tiêu chí hay chuẩn mực nhất định, để có cơ chế điệu chỉnh, giám sát, điều phối các hoạt động liên quan đến việc bảo vệ, phát triển quyền con người ở những quy mô và cấp độ khác nhau

Các thế hệ quyền con người:

Trong lý luận quyền con người hiện đại, khái niêm “Thế hệ quyền con người” được thừa nhận với ý nghĩa, khái quát những nội dung và đặc trưng cơ bản của quyền con người

ở tất cả các lĩnh vực, trong những điều kiện tồn tại khác nhau của sự phát triển xã hội và quyền con người

Thế hệ quyền con người thứ nhất

Quyền con người thế hệ thứ nhất gắn với cách mạng tư sản ở châu Âu thế kỷ xvn - xvin, là sự khẳng định mạnh mẽ các quyền tự do cá nhân với tính chất là các quyền dân sự-chính trị như quyền sống, quyền tự do, quyền được xét xử công bằng trước pháp luật Thế hệ quyền con người thứ nhất đã xác lập cách thức bảo vệ các quyền của cá nhân con người trước quyền lực nhà nước, qua đó xác định nghĩa vụ của nhà nước trong việc thừa nhận, tôn trọng và bảo đảm thực hiện các quyền cơ bản của con người Về phương diện khoa học, quyền con người thế hệ thứ nhất thể hiện ở Học thuyết nhân quyền tự nhiên còn

về phương diện pháp lý, quyền con người thế hệ thứ nhất được ghi nhận trong các văn bản pháp luật quốc gia (như Tuyên ngôn độc lập của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Tuyên ngôn ddân quyền và nhân quyền của Pháp 1789) và các văn kiện pháp lý quốc tế như các công ước quốc tế về quyền con người phổ cập, khu vực, song phương hay đa phương

Thế hệ quyền con người thứ hai

Quyền con người thế hệ thứ hai gắn với Cách mạng tháng Mười Nga và Chiến tranh thế giới lần thứ n về phương diện xã hội, quyền con người thế hệ thứ hai là thời kỳ phát triển các cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới cho các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá, quyền dân tộc tự quyết, về phương diện khoa học, quyền con người thế hệ thứ hai chịu ảnh hưởng sâu sắc của chủ nghĩa Mác- Lênin và các lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử

Thế hệ quyền con người thứ ba

Đây là thế hệ quyền con người phát triển trong điều kiện diễn ra xu thế khu vực hoá

và toàn cầu hoá các mặt của đời sống quốc gia cũng như đời sống quốc tế Trong điều kiện phát triển như hiện nay, con người ngày càng ý thức rõ hơn những lợi ích và giá trị của quyền con người, do đó những đòi hỏi triển khai các hoạt động trên phạm vi toàn cầu nhằm mục tiêu giữ gìn các thành quả mà nhân loại đã đạt được về các mặt càng trở lên cấp bách Cho nên, đặc trưng của quyền con người thế hệ thứ ba xác định trách nhiệm của các quốc gia và các tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực quyền con người về những nghĩa vụ sống còn đối với việc giải quyết có hiệu quả vấn đề quyền con người có tính thời đại như vấn đề môi trường và sự phát triển bền vững của các quốc gia dân tộc

Các quyền dân sự, chính trị

Đây là quyền con người cơ bản, được thực hiện trong lĩnh vực dân sự-chính trị Các quyền dân sự-chính trị có một số đặc điểm để phân biệt với các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá

- Về nguồn gốc, với tư cách là quyền chủ thể của cá nhân con người, khái niệm quyền dân sự-chính trị ra đời sớm hơn các quyền kinh tế-xã hội-văn hoá

- Là những quyền có tính chất gắn chặt với nhân thân của cá nhân con người, được hiểu là giá tri vốn có, không thể bị tước đoạt hay chuyển nhượng của cá nhân

- Là những quyền mà sự thực hiên ít bị phụ thuộc vào trình độ phát triển của quốc gia

Trong các văn bản pháp lý quốc tế, nội dung của quyền dân sự-chính trị thể hiện ra ở giá trị cá nhân và giá trị tập thể Sự thống nhất giữa hai giá trị này được giải thích từ bản chất xã hội của quyền con người, vì con người là một bộ phân quan trọng hợp thành xã hội nên xét từ khía cạnh này, quyền của cá nhân gắn liền với quyền của tập thể Suy đến cùng, các quyền của cá nhân không thể có ý nghĩa nếu không được đặt trong môi trường chính trị-xã hội mà họ đang sôrig

Quyền dân sự-chính trị cơ bản của cá nhân bao gồm những nhóm sau:

- Quyền sống được xác định dưới nhiều góc độ như không bị tước đoạt tính mạng một cách vô cớ, không bị ra tấn, đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo, không bị áp dụng nhục hình, không bị dùng làm vật thí nghiêm, không bị bắt làm nô lệ

- Quyền tự do cá nhân như quyền tự do và an ninh cá nhân (không bị can thiệp vào đời sống riêng tư, gia đình, nhà ở, thư tín, danh dự ), quyền tự do tín ngưỡng, tư tưởng và nhiều quyền tự do có tính chất dân sự khác (như quyền có quốc tịch, quyền được khai sinh, quyền được bảo vệ tính mạng, nhân phẩm ) So với nhiều quyền dân sự, chính trị khầc như quyền sống thì quyền tự do cá nhân có tính chất tương đối

- Quyền bình đẳng như quyền bình đẳng của cá nhân trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ

- Quyền tham gia quản lý các công việc của nhà nước và xã hội như quyền bầu cử, ứng cử, quyền được hưởng các chức vụ công cộng tại đất nước mình

Quyền dân sự-chính trị với ý nghĩa là quyền tập thể, bao gồm các nhóm quyền như quyền độc lập, chủ quyền của dân » tộc, quyền bình đẳng giữa các quốc gia dân tộc trong

quan hệ quốc tế, chủ quyền vĩnh viễn đối với tài nguyên thiên nhiên, quyền phát triển bền vững

Như vậy, quyền dân sự-chính trị được thể hiện ở mối quan hệ chặt chẽ một cách trực tiếp với con người như quan hê giữa các cá nhân với nhau hay quan hê giữa cá nhân với nhà nước Cùng với các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá, các quyền dân sự, chính trị chính

là một bộ phận cấu thành hệ thống nhu cầu và-lợi ích của con người, được luật quốc tế, luật quốc gia ghi nhận và bảo vệ Cho nên, khi xem xét khía cạnh pháp lý quốc tế của quyền dân sự-chính trị cần thiết phải xem xét mối quan hệ giữa quyền dân sự, chính trị với quyền kinh tế, xã hội, văn hoá Cụ thể, cơ sở vật chất và các điều kiên chính trị, kinh tế, xã hội đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc thực hiện quyền dân sự-chính trị vì mức độ và phạm vi bảo đảm của quyền dân sự-chính trị phụ thuộc vào sự ổn định hay tiến bộ của nền chính trị, kinh tế, xã hội

Các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá

Hiện nay, quan điểm cho rằng không nên xem sự thụ hưởng các giá trị kinh tế và phát triển văn hoá, xã hội là quyền con người đã bị loại bỏ khỏi đời sôhg cộng đồng quốc tế Luật quốc tế về quyền con người đã ghi nhận đầy đủ các quyền cơ bản của con người trong lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hoá Cũng như nhóm quyền dân sự, chính trị, quyền kinh tế,

xã hộị, văn hoá mang giá tri là các quyền cá nhân và tập thể

Với tư cách là quyền tập thể, quyền con người trong lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hoá

đề cập trước tiên khái niệm quyền tự quyết của các dân tộc Quyền tự quyết về phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội thể hiện ở một số nội dung cơ bản là quyền tự do lựa chọn trong phát triển và quyền bình đẳng về kinh tê' giữa các dân tộc, không phân biệt chế độ chính trị hay trình độ phát triển

Giá trị cá nhân của quyền kinh tế, xã hội, vãn hoá liên quan đến hai vấn đề lớn Một

là sự bình đẳng giữa các cá nhân trong thực hiện quyền và hưởng thụ các giá trị phát triển kinh tế, xã hội, văn hoá và hai là hình thành các tiêu chí pháp lý cụ thể để hiện thực hoá các quyền này vào đòi sống xã hội Cả hai vấh đề này đều chịu tác động của cơ chế và các đảm bảo cụ thể tại từng quốc gia Đối với các quốc gia đang phát triển, các quyền kinh tế,

xã hội, văn hoá có ý nghĩa hết sức quan trọiig, thậm chí có thể trở thành tiền đề cho việc thực hiện các quyền dân sự, chính trị

Trong các công ước phổ cập, nhóm quyền kinh tế, xã hội, văn hoá của cá nhân được ghi nhân theo các nội dung chủ yếu như những quyền về việc làm (có việc làm, hưởng điều

kiện làm việc công bằng, thuận lợi, thành lập và gia nhập công đoàn ), quyền được hưởng

an toàn và phúc lợi xã hội (bao gồm cả quyền được giáo dục, đào tạo và hưởng lợi ích do

áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật mà thực tiễn đem lại), quyền kinh tế, xã hội, văn hoá trong các quan hệ gia đình

Trong điều kiện toàn cầu hoá hiện nay, việc đảm bảo các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá của con người không chỉ tùy thuộc vào chính sách, pháp luật quốc gia mà còn có sự tác động đa chiều của các tổ chức quốc tế Đó chính là một trong những đặc điểm cần chú

ý đối với quyền con người trong kỷ nguyên toàn cầu hoá

Câu 2 Quyền sống được quy định như thế nào trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam?

Trả lời Khái niệm:

Quyền con người là những quyền tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế Và Quyền sống (the right to life) là một quyền tự nhiên, cơ bản của con người được ghi nhận trong

các văn kiện cốt lõi của luật nhân quyền quốc tế và pháp luật quốc gia

Trong pháp luật Quốc tế:

Hiến chương Liên hợp quốc: Ngay sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, ngày

24/10/1945, Hiến chương Liên hợp quốc được ban hành với mục tiêu: “Phòng ngừa cho những thế hệ tương lai khỏi thảm họa chiến tranh đã hai lần gây cho nhân loại đau thương không kể xiết; Tin tưởng vào những quyền cơ bản, nhân phẩm và giá trị của con người, ở quyền bình đẳng giữa nam và nữ, ở quyền bình đẳng giữa các quốc gia lớn và nhỏ; Tạo mọi điều kiện cần thiết để giữ gìn công lý và tôn trọng những nghĩa vụ do những điều ước

và các nguồn khác do luật quốc tế đặt ra; Khuyến khích sự tiến bộ xã hội và nâng cao điều kiện sống trong một nền tự do rộng rãi hơn”

Những nghĩa vụ theo Hiến chương của các thành viên được xem xét dưới hai góc độ

cơ bản, đó là những nghĩa vụ riêng của các quốc gia và nghĩa vụ chung của cộng đồng quốc

tế Hiến chương không chỉ là văn kiện nền tảng của luật quốc tế về quyền con người [3, tr 15], cơ sở pháp lý quan trọng thành lập Liên hợp quốc mà còn xác định trách nhiệm quốc gia khi tham gia cơ chế bảo đảm quyền con người cũng như là cơ sở pháp lý quốc tế để

xác định trách nhiệm của cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ và thúc đẩy sự phát triển của các quyền con người trên phạm vi toàn cầu

Theo Điều 6 Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị năm 1966 cụ thể hoá quy định về quyền sống trong Điều 3 Tuyên ngôn toàn thế giới về nhân quyền năm 1948, theo đó: “Mọi người đều có quyền cố hữu là được sống Quyền này phải được pháp luật bảo vệ Không ai có thể bị tước mạng sống một cách tuỳ tiện” (khoản 1)

Theo Ủy ban giám sát thực hiện ICCPR (Ủy ban nhân quyền - Human Rights Committee), yêu cầu này gồm cả các biện pháp để làm giảm tỷ lệ tử vong của bà mẹ, trẻ

em; xóa bỏ tình trạng suy dinh dưỡng và dịch bệnh cũng như nâng cao các tiêu chuẩn sống cho người dân Có nghĩa là việc bảo đảm quyền sống không chỉ được hiểu theo nghĩa hẹp

là bảo đảm sự toàn vẹn về tính mạng mà còn bao hàm việc bảo đảm sự tồn tại của con người

Quyền sống liên quan đến vấn đề hình phạt tử hình Mặc dù ICCPR chỉ khuyến nghị chứ không bắt buộc các quốc gia phải xóa bỏ hình phạt tử hình, Điều 6 Công ước yêu cầu các quốc gia thành viên giới hạn việc áp dụng hình phạt những tội ác nghiêm trọng nhất,

và không hình phạt này với những người dưới 18 tuổi, cũng như không được thi hành án

tử hình những phụ nữ đang mang thai

Trong pháp luật Việt Nam, quyền sống đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định

ngay trong Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, thông qua việc nhắc lại một mệnh đề trong bản

Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền

ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”

Văn bản pháp lý có hiệu lực cao nhất đã quy định liên quan đến quyền sống, Điều

19 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi quyền có quyền sống Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ Không ai bị tước đoạt tính mạng trái pháp luật”

Mặt khác, Điều 14 Hiến pháp năm 2013 cũng quy định: “1 Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật

2 Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng” Bên cạnh đó, Điều 48 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Người nước ngoài cư trú ở Việt Nam phải tuân theo Hiến pháp và pháp luật Việt

Nam; được bảo hộ tính mạng, tài sản và các quyền, lợi ích chính đáng theo pháp luật Việt Nam” Có thể thấy, quyền sống quy định trong Hiến pháp năm 2013 đồng nghĩa với việc

ràng buộc nghĩa vụ của Nhà nước phải bảo vệ sự sống của con người mọi lúc, mọi nơi và chỉ có thể bị hạn chế trong một số trường hợp cần thiết theo Luật định

Quy định này được tái khẳng định trong khoản 1 Điều 33 Bộ luật Dân sự năm 2015

(BLDS) quy định: “Cá nhân có quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, thân thể, quyền được pháp luật bảo hộ về sức khỏe Không ai bị tước đoạt tính mạng trái pháp luật”

Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổi sung 2017:

Tại Khoản 1 Điều 40 quy định: “Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định” Có thể thấy, điều khoản trên đã cụ thể hóa những trường hợp phạm tội có thể phải chịu án tử hình - tức là tước đi mạng sống con người, ngoài những trường hợp nêu trên, tổ chức, cá nhân phạm tội mà gây thiệt hại đến tính mạng con người thì chịu những chế tài tương ứng, cụ thể:

- Điều 78, 79, 80 quy định đình chỉ hoạt động có thời hạn; đình chỉ hoạt động vĩnh viễn và cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định đối với Pháp nhân thương mại phạm tội, theo đó, trong một số lĩnh vực, nếu mức độ phạm tội gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe con người hoặc có khả năng thực tế gây thiệt hại đến tính mạng con người thì sẽ bị áp dụng các biện pháp nêu trên

- Khoản 1 Điều 113 quy định: “Người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà xâm phạm tính mạng của cán bộ, công chức hoặc người khác hoặc phá hủy tài sản của Cơ quan, tổ chức, cá nhân, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình”

- Từ Điều 123 đến 133 quy định về các tội phạm xâm phạm tính mạng con người và kèm theo đó là chế tài tương ứng

- Điểm a khoản 4 Điều 134 quy định: người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe mà hậu quả làm chết người thì bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm

- Điểm b khoản 2 Điều 135 quy định: người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh mà hậu quả gây tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm chết người thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm

- Khoản 3 Điều 136 quy định: người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội mà hậu quả dẫn đến chết người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm

- Điểm d khoản 3 Điều 154 quy định: người nào mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người mà hậu quả làm chết người thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân

- Điểm c khoản 4 Điều 168 quy định: người nào cướp tài sản mà hậu quả làm chết người thì bị phạt tù từ 18 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân

- Điểm b khoản 4 Điều 169 quy định: người nào bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản mà hậu quả làm chết người thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân

- Điểm c khoản 4 Điều 171 quy định: người nào cướp giật tài sản mà hậu quả làm chết người thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân Khoản 5 Điều này còn quy định: “Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng”

- Điều 186 quy định: “Người nào có nghĩa vụ cấp dưỡng và có khả năng thực tế

để thực hiện việc cấp dưỡng đối với người mà mình có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật mà từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, làm cho người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 380 của Bộ luật này, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm”

- Điểm g khoản 2 Điều 192 quy định: người nào sản xuất, buôn bán hàng giả mà hậu quả làm chết người thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm

- Khoản 1 Điều 277 quy định: “Người nào chỉ huy, điều khiển tàu bay mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường không, có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả gây thiệt hại cho tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản của người khác nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm” Bên cạnh đó, điểm a, khoản 2 Điều 277 quy định: “Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm: a) Làm chết người; ”

- Khoản 1 Điều 299 quy định: “Người nào nhằm gây ra tình trạng hoảng sợ trong công chúng mà xâm phạm tính mạng của người khác hoặc phá hủy tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình” Ngoài ra, trong Bộ luật Hình sự còn rất nhiều quy định, chế tài nhằm bảo vệ quyền sống của con người Có thể nói, Bộ luật Hình sự là cơ sở pháp lý đầy đủ và cụ thể nhất để Nhà nước, tổ chức, cá nhân tùy theo thẩm quyền căn cứ vào đó mà có những hành động bảo vệ, lên án và trừng phạt những hành vi xâm phạm quyền sống của con người

Liên quan đến khía cạnh thứ hai của quyền sống (việc bảo đảm các điều kiện tồn tại của con người, đặc biệt là những đối tượng khó khăn), pháp luật Việt Nam đã bao gồm các

chế định cụ thể về bảo trợ xã hội Khuôn khổ pháp luật về vấn đề này hiện đã khá toàn diện

và ngày càng được hoàn thiện

Đề xuất giải pháp

Bảo đảm thực hiện quyền con người được đặt ra trước hết xuất phát từ mục tiêu, bản chất của chế độ; đó cũng là một trong những nội dung và đặc trưng rất cơ bản và quan trọng của Nhà nước pháp quyền XHCN mà chúng ta đang xây dựng; đồng thời, trước xu thế dân chủ hóa, giao lưu và hội nhập quốc tế ngày càng gia tăng, đòi hỏi quyền con người

và các quyền tự do cơ bản của cá nhân công dân phải được tôn trọng và tăng cường hơn nữa Trước yêu cầu đó, trong điều kiện nước ta hiện nay, bảo đảm hiện thực hóa quyền con người cần phải áp dụng một hệ thống đồng bộ các nhóm giải pháp

Thứ nhất, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo

vệ, thúc đẩy và phát triển quyền sống

Thứ hai, xây dựng chế độ trách nhiệm của cán bộ, công chức nhà nước và hoàn thiện

cơ chế kiểm tra, giám sát bảo đảm nhân dân tham gia thực sự công việc nhà nước

Thứ ba, xóa đói, giảm nghèo, thực hiện công bằng xã hội, giảm sự phân hóa giàu nghèo, nền tảng cho phát triển bền vững

Thứ tư, tăng cường bảo vệ quyền sống trong lĩnh vực tư pháp hình sự

Thứ năm, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với cơ quan tư pháp Bảo đảm sự

lãnh đạo của Đảng không phải là can thiệp vào hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, mà bảo đảm sự lãnh đạo chỉ đạo bằng đường lối, chủ trương lớn ở tầm vĩ mô; về xây dựng tổ chức,

bộ máy, về công tác cán bộ…

Thứ sáu, tăng cường sự giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp đối với

cơ quan tư pháp

Một nhận xét, kết luận:

Quyền sống là một quyền tự nhiên, cơ bản, tối cao của con người nhưng không phải

là quyền tuyệt đối, xét theo các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế hiện hành Quyền này có nội hàm rộng, không chỉ liên quan đến việc bảo vệ các cá nhân khỏi bị tước đoạt tính mạng một cách tùy tiện, mà còn gắn với những điều kiện vật chất và xã hội bảo đảm cho sự tồn tại và an ninh của con người Với nội hàm rộng như vậy, bên cạnh những khía cạnh đã được khẳng định rõ ràng, quyền sống vẫn còn những nội dung đang được tiếp tục nghiên cứu làm rõ

Được ghi nhận trong những văn kiện cốt lõi của luật nhân quyền quốc tế, quyền sống ràng buộc nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm thực thi của các quốc gia Trong số các nghĩa vụ quốc gia về các khía cạnh của quyền sống, việc giới hạn phạm vi áp dụng và đối

xử nhân đạo với những người bị kết án tử hình được đề cập nhiều và cụ thể hơn cả trong luật nhân quyền quốc tế

Ở Việt Nam, quyền sống được trực tiếp quy định kể từ Hiến pháp năm 2013, tuy nhiên đã được bảo vệ từ lâu trong hệ thống pháp luật thông qua các quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, thân thể, danh dự, nhân phẩm, cũng như các quyền được trợ giúp của những cá nhân và nhóm yếu thế Nhìn chung, hệ thống pháp luật hiện hành của Việt Nam

đã tương thích với những nguyên tắc cơ bản về quyền sống trong luật quốc tế Mặc dù vậy, giống như nhiều quốc gia khác, pháp luật Việt Nam vẫn cần được sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện và tương thích ở mức độ cao hơn với các tiêu chuẩn quốc tế về quyền này Những sửa đổi, bổ sung cần thiết, như đã nêu ở phần trên, chủ yếu tập trung vào vấn đề cốt lõi nhất của quyền sống, đó là hình phạt tử hình Từ những định hướng của Đảng trong Chiến lược cải cách tư pháp và động lực từ những phát triển tiến bộ to lớn về chế định quyền con người, quyền công dân trong Hiến pháp năm 2013, có thể tin tưởng rằng khuôn khổ pháp luật về quyền sống của Việt Nam tới đây sẽ được hoàn thiện một cách đáng kể./

Câu 3 Quyền bầu cử, ứng cử và tham gia quản lý nhà nước được quy định như thế nào trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam?

Trả lời Khái niệm:

Bầu cử là phương thức lựa chọn người đại diện, thay mặt cho công dân để làm lãnh

đạo, thực hiện chức năng, nhiệm vụ nhất định

Ứng cử là việc một người tự xét thấy mình có đủ tiêu chuẩn, trình độ, năng lực có

nguyện vọng ghi tên vào danh sách ứng cử viên hoặc được cơ quan, tổ chức giới thiệu để đưa vào danh sách ứng cử viên để có thể được bầu làm đại biểu tại các cơ quan dân cử

(Quốc hội, Hội đồng nhân dân) hoặc làm lãnh đạo tại các cơ quan, tổ chức, đoàn thể Theo pháp luật quốc tế:

Điều 21 UDHR (Tuyên ngôn thế giới về quyền con người) “mọi người đều có quyền tham gia quản lý đất nước mình, một cách trực tiếp hoặc thông qua các đại diện mà họ được tự do lựa chọn Mọi người đều có quyền được tiếp cận các dịch vụ công cộng ở nước mình một cách bình đẳng” (Khoản 1 và 2)

Điều 25 ICCPR (Công ước quốc tế các quyền dân sự, chính trị) tái khẳng định và cụ

thể hóa quy định trong Điều 21 UDHR, trong đó nêu rõ: “Mọi công dân, không có bất kỳ

sự phân biệt cơ hội để:

a) Tham gia điều hành các công việc xã hội một cách trực tiếp hoặc thông qua những đại diện do họ tự do lựa chọn;

b) Bầu cử và ứng cử trong các cuộc bầu cử định kỳ chân thực, bằng phổ thông đầu phiếu, bình đẳng và bỏ phiếu kín, nhằm đảm bảo cho cử tri được tự do bày tỏ ý nguyện của mình;

c) Được tiếp cận với các chức vụ công ở đất nước của mình trên cơ sở bình đẳng”

Theo pháp luật Việt Nam:

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tính đến ngày bầu cử, đủ mười tám tuổi trở lên và có đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về bầu cử đều có quyền bầu cử

Quyền bầu cử, ứng cử, quyền tham gia quản lý Nhà nước và xã hội của người dân

được quy định rõ tại các Điều 27, 28, 29 Hiến pháp 2013 Điều 27 nêu rõ: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, HĐND Việc thực hiện quyền này do luật định” Khoản Điều 28 quy định:

“Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước”; đồng thời nêu rõ

“Nhà nước tạo điều kiện để công dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội; công khai, minh bạch trong việc tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân” (Khoản 2)… Đồng thời, Hiến pháp quy định công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân (Điều 29), thể hiện tầm quan trọng của quyền biểu quyết nói

riêng và quyền của người dân được bày tỏ chính kiến, tham gia đóng góp ý kiến đối với Nhà nước Các quy định trên của Hiến pháp đã tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc bảo đảm cho công dân được thực sự tham gia quản lý Nhà nước và xã hội

Ngoài Hiến pháp 2013, quyền bầu cử, ứng cử và tham gia quản lý Nhà nước và xã hội còn được quy định tại nhiều văn bản luật như Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật

Tố cáo, Luật Thanh tra và các văn bản khác có liên quan Đặc biệt, việc Quốc hội thông qua Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân ngày 25-6-2015 đã tạo khung pháp lý quan trọng trong việc bảo đảm quyền bầu cử, ứng cử của công dân Luật bầu cử quy định rõ việc bầu cử được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín Nguyên tắc phổ thông thể hiện tính toàn dân và toàn diện trong bầu

cử, bảo đảm để mọi công dân, không phân biệt dân tộc, nam, nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, thời hạn cư trú đủ mười tám tuổi trở lên

có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội và HĐND các cấp Bình đẳng trong bầu cử là nguyên tắc nhằm bảo đảm cho mọi công dân đều có quyền như nhau khi tham gia bầu cử, ứng cử, không có phân biệt đối xử dưới bất cứ hình thức nào

So với Luật bầu cử cũ, Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND 2015 mở rộng đối tượng cử tri là người đang bị tạm giam, tạm giữ, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND cấp tỉnh nơi người đó đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc

Như vậy, theo luật này, chỉ những người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người đang phải chấp hành hình phạt tù và người mất năng lực hành vi dân sự thì mới không được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND

Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND 2015 cũng có những quy định cụ thể về dự kiến phân bổ đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND, đơn vị bầu cử, khu vực bỏ phiếu, Hội đồng bầu cử quốc gia và các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương, danh sách

cử tri, việc ứng cử và hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, cũng như các quy định về tuyên truyền, vận động tranh cử, nguyên tắc và

trình tự bỏ phiếu, kết quả bỏ phiếu… Những quy định này đã hoàn thiện chế định bầu cử, bảo đảm cho công dân thực hiện quyền làm chủ của mình

Nghĩa vụ bảo đảm quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của người dân là yêu cầu và nguyên tắc trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, được thể hiện rõ trong đường lối, chủ trương của Nhà nước Việt Nam Phát huy quyền làm chủ của người dân ở cấp địa phương – nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Nhà nước - được coi là mục tiêu và động lực bảo đảm thắng lợi của công cuộc Đổi mới tại Việt Nam Nhà nước Việt Nam chủ trương tăng cường các hình thức dân chủ trực tiếp, nhất là cấp cơ sở Điều đó có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý, điều hành ở địa phương, nơi mà cộng đồng dân cư Việt Nam vốn có truyền thống làng xã, các mối quan hệ xã hội vốn luôn được điều chỉnh trên cơ sở tự nguyện, tự quản Quy chế Dân chủ ở cơ sở do Nhà nước ban hành năm 1998 đã tạo điều kiện cho các tầng lớp nhân dân tham gia tích cực vào tiến trình xây dựng, hoạch định và giám sát việc thực hiện chính sách của Nhà nước, được nhân dân đồng tình, hưởng ứng Nhờ đó, người dân tham gia rộng rãi và mạnh mẽ vào quản

lý nhà nước và xã hội, tích cực hơn trong việc nắm bắt thông tin (dân biết), tham gia thảo luận (dân bàn), triển khai (dân làm), kiểm tra, giám sát (dân kiểm tra) các chủ trương, chính sách, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

Nhà nước Việt Nam cũng chủ trương mở rộng hình thức dân chủ trực tiếp, tạo thêm không gian mới cho sự tham gia của người dân, đặc biệt thông qua các phương tiện truyền thông như: đối thoại giữa chính quyền địa phương với người dân thông qua gặp gỡ trực tiếp hoặc trực tuyến; tổ chức các buổi họp báo; tổ chức các cuộc khảo sát sự hài lòng của công dân đối với các dịch vụ hành chính công thông qua phiếu khảo sát ý kiến người dân, phần mềm lấy ý kiến người dân; tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật Việc thực hiện dân chủ trực tiếp tại cơ sở còn được thể hiện qua việc người dân tham gia giám sát công tác giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân; đánh giá hoạt động của các

cơ quan nhà nước thông qua việc xác định tính phù hợp của các mục tiêu, chủ trương, chính sách, tính khả thi và mức độ đáp ứng yêu cầu thực tiễn của các giải pháp , qua đó tạo ra

sự đồng thuận trong xã hội, cũng như cơ sở vững chắc cho việc tổ chức thực hiện đường lối chính sách và pháp luật của Nhà nước tại địa phương

Đặc biệt, ngày 25-11-2015, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Trưng cầu ý dân, gồm 8 chương, 52 điều, quy định cụ thể phạm vi, nguyên tắc trưng cầu ý dân; quyền hạn

và nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức trong trưng cầu ý dân, trình tự, thủ tục quyết định việc trưng cầu ý dân; kết quả và hiệu lực của kết quả trưng cầu ý dân Việc thông qua Luật Trưng cầu ý dân chính là nhằm bảo đảm nhân dân được trực tiếp thể hiện ý chí của mình trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội

Đối với mỗi người Việt Nam, việc được đi bầu cử và thực hiện quyền bầu cử của mình là vinh dự, đồng thời cũng là trách nhiệm với đất nước Nhà nước ta luôn tôn trọng

và tạo những điều kiện thuận lợi nhất để mọi công dân thực hiện tốt nhất quyền bầu cử, ứng cử, quyền tham gia quản lý Nhà nước và xã hội

Những vấn đề đặt ra trong thực hiện và bảo đảm thực hiện quyền bầu cử của công dân:

Công tác bầu cử ở nước ta những năm qua đã bảo đảm dân chủ, bình đẳng, an toàn, đúng quy định và thực sự là ngày hội của toàn dân(4) Thông qua thực hiện quyền bầu cử, các cử tri đã lựa chọn những người tiêu biểu về phẩm chất, đạo đức, uy tín, trí tuệ làm đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, trong thực hiện và bảo đảm thực hiện quyền bầu cử của công dân hiện nay còn một số vấn

đề bất cập như:

- Về pháp luật điều chỉnh quyền bầu cử: liên quan đến quyền bầu cử, hiện nay về tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân còn quy định chung chung, định tính, khó lượng hóa Ví dụ: tiêu chuẩn có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ văn hóa, chuyên môn, có đủ năng lực, sức khỏe, kinh nghiệm công tác và uy tín để thực hiện nhiệm vụ đại biểu… điều này chưa tạo thuận lợi để cử tri lựa chọn đại biểu đúng theo tiêu chuẩn Về giải quyết khiếu nại, tố cáo về bầu cử: quy định trong Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 chưa cụ thể quy trình giải quyết Trách nhiệm người ứng cử tiếp xúc với cử tri chưa được quy định đầy đủ để bảo đảm cho cử tri tiếp cận và hiểu cơ bản về người ứng cử nhằm lựa chọn chính xác đại biểu

- Về trách nhiệm của các tổ chức thực hiện bầu cử: một số nơi, thành viên Tổ bầu cử còn hạn chế về kỹ năng, nghiệp vụ thực hiện công tác bầu cử, để xảy ra một số trường hợp

vi phạm pháp luật về bầu cử phải trình Hội đồng bầu cử quốc gia hủy bỏ kết quả bầu cử để

tổ chức bầu cử lại(5)

- Về phía cử tri, vẫn còn có những cử tri chưa nhận thức đúng đắn về quyền bầu cử của công dân; có hiện tượng nhờ bỏ phiếu hộ hoặc chưa thể hiện đầy đủ trách nhiệm trong việc lựa chọn đại biểu

Giải pháp bảo đảm quyền bầu cử của công dân:

Một là, hoàn thiện pháp luật về bầu cử: cần quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn đại

biểu Quốc hội và tiêu chuẩn đại biểu Hội đồng nhân dân theo hướng chú trọng tiêu chuẩn

về năng lực thực tiễn của đại biểu Bổ sung quy định về trình tự giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bầu cử từ khâu thụ lý khiếu nại, tố cáo đến xác minh, xử lý và ra quyết định giải quyết Quy định rõ hơn trách nhiệm của người ứng cử đại biểu trong tiếp xúc với cử tri ở nơi công tác và nơi cư trú để cử tri đánh giá chính xác tâm huyết và năng lực thực tế của người ứng cử, làm cơ sở cho việc đánh giá tín nhiệm để giới thiệu người ứng cử và bỏ phiếu lựa chọn đại biểu

Hai là, nâng cao năng lực, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức thực hiện bầu

cử Cần lựa chọn các thành viên của các tổ chức bầu cử có năng lực, tập huấn kỹ năng,

nghiệp vụ để tránh sai sót, bảo đảm khách quan, chính xác trong bầu cử

Ba là, nghiên cứu ứng dụng công nghệ hiện đại trong bầu cử nhằm bảo đảm chính xác, khách quan, nhanh chóng, tiết kiệm Cụ thể là ứng dụng công nghệ thông tin vào

các khâu của quá trình bầu cử, công nghệ hiện đại trong kiểm phiếu, gắn camera để kiểm soát việc công dân có thực hiện nghiêm túc quyền bầu cử và các tổ chức có thực hiện tốt trách nhiệm được giao trong bầu cử hay không

Bốn là, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng các hình thức thiết thực, kịp thời

và phù hợp với từng đối tượng, vùng, miền để công dân nhận thức được đầy đủ tầm quan trọng của quyền bầu cử, nắm rõ quy trình cũng như nội dung cụ thể nhằm thực hiện tốt quyền bầu cử./

Câu 4 Quyền Tự do ngôn luận và biểu đạt được quy định như thế nào trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam?

Trả lời Khái niệm:

Quyền tự do ngôn luận là quyền của con người mà ở đấy con người phát biểu, bày tỏ

ý kiến một cách công khai, rộng rãi về những vấn đề (chính trị, kinh tế, xã hội…) bằng

nhiều hình thức mà không bị bó buộc, kiểm soát, nhưng phải nằm trong một khuôn khổ nhất định mà pháp luật đặt ra

Trong pháp luật quốc tế:

Trên thế giới ngày nay, tự do ngôn luận và tự do báo chí là các yếu tố hết sức quan trọng đối với sự ổn định, phát triển của mỗi quốc gia, đồng thời là biểu hiện trực tiếp của quan niệm, chính sách nhân quyền ở quốc gia đó Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền; Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị của Liên hợp quốc đều khẳng định các quyền

cơ bản này:

Điều 19, Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền (UDHR) năm 1948 nêu rõ: “Mọi người đều

có quyền tự do ngôn luận và bày tỏ ý kiến; kể cả tự do bảo lưu quan điểm mà không bị can thiệp cũng như tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền bá các ý tưởng và thông tin bằng bất kỳ phương tiện truyền thông nào và không có giới hạn về biên giới”

Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) năm 1966 cũng quy định:

“Mọi người có quyền tự do ngôn luận Quyền này bao gồm tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin, ý kiến, không phân biệt lĩnh vực, hình thức tuyên truyền bằng miệng, bằng bản viết, in, hoặc dưới hình thức nghệ thuật, thông qua bất kỳ phương tiện thông tin đại chúng nào tùy theo sự lựa chọn của họ”

Trong pháp luật Việt Nam:

Điều 25 Hiến pháp năm 2013 nêu rõ: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do

báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”

Luật Trẻ em 2016 xác định rõ tại Điều 34 “Trẻ em có quyền được bày tỏ ý kiến,

nguyện vọng về các vấn đề liên quan đến trẻ em; được tự do hội họp theo quy định của pháp luật phù hợp với độ tuổi, mức độ trưởng thành và sự phát triển của trẻ em; được cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình, cá nhân lắng nghe, tiếp thu, phản hồi ý kiến, nguyện vọng chính đáng”

Trong bối cảnh internet - nổi lên là mạng xã hội phát triển nhanh chóng song rất phức tạp, để quyền tự do ngôn luận của người dân được thực thi nghiêm túc và toàn diện, các luật, văn bản dưới luật về tự do ngôn luận đã ngày càng được hoàn thiện để vừa bảo đảm quyền của công dân, vừa giúp quyền đó thực hiện trên cơ sở luật pháp Cụ thể như:

Luật Báo chí 2016 quy định tại Điều 11 Quyền tự do ngôn luận trên báo chí của

công dân

1 Phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế giới

2 Tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

3 Góp ý kiến, phê bình, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trên báo chí đối với các tổ chức của Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và các tổ chức, cá nhân khác

Luật Tiếp cận thông tin 2016 tại Điều 3 Nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông

tin

1 Mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử trong việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin

2 Thông tin được cung cấp phải chính xác, đầy đủ

3 Việc cung cấp thông tin phải kịp thời, minh bạch, thuận lợi cho công dân; đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật

4 Việc hạn chế quyền tiếp cận thông tin phải do luật định trong trường hợp cần thiết

vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng

5 Việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc của người khác

6 Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thực hiện quyền tiếp cận thông tin

Bộ luật Hình sự (với Điều 117 “Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông

tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam”, Điều 155 “Tội làm nhục người khác”, Điều 156 “Tội vu khống”, Điều 167 “Tội xâm phạm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin…”, Điều 331 “Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”…),

Bộ luật Dân sự (Điều 32 về “Quyền của cá nhân đối với hình ảnh”, Điều 34 về

“Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín”…);

Luật Viễn thông (Điều 12 “Các hành vi bị cấm trong hoạt động viễn thông” có khoản

4 là “Đưa thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân”)

Nghị định 72/2013/NĐ-CP về “Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông

tin trên mạng”

Nghị định 15/2020/NĐ-CP “Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử”

Hoàn thiện chính sách của Đảng, khuôn khổ pháp luật của Nhà nước

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước đối với báo chí, truyền thông và công tác phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động lợi dụng tự do báo chí chống phá Việt Nam: Tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền chính sách, thành

tựu bảo đảm quyền con người ở Việt Nam, kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền đối nội và đối ngoại, qua nhiều kênh và nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú làm cho người dân trong nước, cộng đồng quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài hiểu đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và thành tựu bảo đảm tự

do báo chí ở Việt Nam Chúng ta cũng cần thông tin, tuyên truyền sâu rộng ở cả trong và ngoài nước về bản chất của các cá nhân, tổ chức và các trang mạng “đen” đó để nhân dân, kiều bào và bạn bè quốc tế hiểu rõ âm mưu, chân tướng, thủ đoạn của các hoạt động chống phá Trên cơ sở đó, mỗi người, mỗi tổ chức đề cao trách nhiệm làm tròn nghĩa vụ của mình trong thực thi quyền tự do báo chí, nâng cao cảnh giác, chủ động tham gia đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hành động lợi dụng tự do báo chí để chống phá Đảng, nhà nước

và nhân dân Việt Nam Tích cực tuyên truyền và tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc các quy định của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực báo chí, đặc biệt: triển khai Nghị quyết

Đại hội lần thứ XIII của Đảng với yêu cầu: “Xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại”; triển khai các quy định của Hiến pháp về quyền tự do ngôn

luận, tự do báo chí, các quy định của Luật liên quan như Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, Luật Báo chí năm 2016, Luật Xuất bản năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành

Thứ hai, nâng cao vai trò của Hiến pháp trong việc bảo đảm quyền tự do ngôn luận: Một, tiếp thu kinh nghiệm lập pháp của các nước tiên tiến trên thế giới và các chuẩn mực

pháp lý quốc tế về tự do ngôn luận: Nguyên tắc cơ bản này đặt ra những yêu cầu và đảm bảo tính kế thừa của việc tiếp tục đổi mới và hoàn thiện các quy định của pháp luật về tự

do ngôn luận; hoàn thiện pháp luật về ngôn luận phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá, tổng kết sâu rộng quá trình thực hiện chính sách, pháp luật về tự do ngôn luận và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan; kế thừa phát triển những quy định còn phù hợp, mang tính khả thi được xã hội thừa nhận; tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm lập pháp

của các nước tiên tiến trên thế giới nhằm đảm bảo tính tương thích giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế về quyền con người, trong đó có quyền tự do ngôn luận mà Việt Nam đã tham gia ký kết hoặc gia nhập

Hai, đảm bảo sự phù hợp với Hiến pháp và sự đồng bộ của hệ thống pháp luật Việt

Nam: Hiến pháp năm 2013 là đạo luật cơ bản của Nhà nước, đạo luật gốc đặt ra những quy định có tính chất nền tảng của chế độ Nhà nước, chế độ xã hội, tổ chức bộ máy nhà nước, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, đồng thời là cơ sở pháp lý rất quan trọng để xác định toàn bộ hệ thống pháp luật nước ta Việc chi tiết, cụ thể hóa hiến pháp bằng các văn bản pháp luật khác phải được thực hiện trên cơ sở hiến pháp và phải đảm bảo điều kiện là tất cả các văn bản pháp luật đó luôn phù hợp với hiến pháp, không được trái với hiến pháp Bên cạnh đó, pháp luật về tự do ngôn luận có mối quan hệ chặt chẽ với các ngành luật khác trong hệ thống pháp luật nước ta; do vậy, việc hoàn thiện pháp luật về tự do ngôn luận phải được tiến hành trên cơ sở hoàn thiện một cách đồng bộ và có hệ thống các ngành luật khác

có liên quan

Ba, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giải thích, giáo dục Hiến pháp nói

chung, các quy phạm Hiến pháp về quyền tự do ngôn luận để mọi người nhận thức đúng đắn, đầy đủ, sâu sắc, thống nhất hơn nữa giá trị, vai trò của Hiến pháp trong việc đảm bảo quyền tự do ngôn luận

Bốn, Tổ chức tốt việc thực hiện các quy phạm hiến pháp hiện hành về quyền con

người, quyền tự do ngôn luận và sự đảm bảo của nhà nước ta Công tác tổ chức đưa các quy phạm hiến pháp và sự đảm bảo của nhà nước ta về quyền con người và quyền tự do ngôn luận vào cuộc sống là việc khó khăn, phức tạp, cần có sự tham gia, giúp đỡ của toàn

xã hội; bởi vậy, cần xã hội hóa công tác này nhằm phát huy sức mạnh của toàn xã hội cho

việc “vật chất hóa” các quy phạm hiến pháp và sự đảm bảo của nhà nước về quyền con

người, quyền tự do ngôn luận Nội dung của công tác tổ chức thực hiện gồm: tuyên truyền, phổ biến, giải thích, giáo dục các quy phạm hiến pháp và sự đảm bảo của nhà nước; động viên, thuyết phục, đồng bộ các biện pháp pháp lý nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho họ như tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giải thích và giáo dục pháp luật; đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật; xử lý kịp thời, nghiêm minh, nhanh chóng mọi hành vi vi phạm pháp luật

Năm, bảo vệ có hiệu quả các quy phạm pháp luật hiện hành và sự đảm bảo của Nhà

nước về quyền tự do ngôn luận

Sáu, thực hiện đầy đủ, nghiêm chỉnh và thống nhất các quy phạm hiến pháp hiện hành

về quyền con người, quyền tự do ngôn luận

Bảy, thường xuyên kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện pháp luật về quyền tự

do ngôn luận và xử lý mọi vi phạm pháp luật một cách kịp thời, nghiêm minh, nhanh chóng

Thứ ba, để phát huy được quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, cần chú trọng: Một, thực hiện tốt Nghị định 09/2017/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 9 - 2 -

2017 quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước Từ đó góp phần nâng cao tính chủ động cung cấp thông tin cho báo chí một cách trung thực trong mọi lĩnh vực xã hội quan tâm Tạo những điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân thực hiện quyền tham gia các hoạt động báo chí, gắn với việc

đề cao trách nhiệm, thận trọng trong tiếp cận và đăng tải các nguồn thông tin chính thức kịp thời và chính xác Những quy định trong Nghị định còn thể hiện sự đảm bảo chất lượng,

sự minh bạch hóa thông tin của báo chí, từ đó tăng cường đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân cũng như nâng cao trách nhiệm thông tin và giải trình của Nhà nước;

Hai, thực hiện tốt qquy định đạo đức người làm báo Quyết định số 483/QĐ-HNBVN

ngày 16 - 12 - 2016 của Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam ban hành Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam là sự cụ thể hóa Điều 8 Luật Báo chí năm 2016 Đây là các chuẩn mực rất cụ thể và thiết thực nhằm xác định trách nhiệm đạo đức người làm báo trong hoạt động nghề nghiệp Từng cơ quan báo chí trên cơ sở chức năng nhiệm vụ, tôn chỉ mục đích của mình, có thể tiếp tục cụ thể hóa, xây dựng và thực hiện Quy định riêng nhằm cụ thể hóa việc thực hiện Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam

Thứ tư, xây dựng và hoàn thiện pháp luậ về tự do ngôn luận:

Một, nhanh chóng xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật Biểu tình, Luật về hội để

trình Quốc hội thông qua trong thời gian sớm nhất: Đây là một luật quan trọng để tạo môi trường pháp lý để người dân thực thi quyền tự do ngôn luận của mình

Hai, hoàn thiện hệ thống pháp luật về báo chí, truyền thông, quản lý internet, mạng

xã hội; tăng cường cơ chế phối hợp giữa Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông và các cơ quan chức năng trong công tác chỉ đạo, quản lý trên lĩnh vực này Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các quy định đạo đức nghề nghiệp; các chế tài xử lý vi phạm

đủ mạnh để ngăn ngừa, răn đe những biểu hiện vi phạm Đối với đội ngũ làm công tác báo chí cần không ngừng học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao bản lĩnh chính trị, lập trường tư tưởng, đạo đức cách mạng; ngăn chặn, đẩy lùi suy

thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; thực hiện tốt Luật Báo chí và các quy định của pháp luật trên lĩnh vực báo chí; hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích vì lợi ích của đất nước, của Nhân dân, góp phần nâng cao uy tín, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Thứ năm, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung về thời gian tiếp nhận đơn tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố: (Chú trọng đến trình tự, thủ tục; Mẫu hóa các văn bản liên

quan tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và liêm yết các mẫu văn bản này ở tất

cả cơ quan điều tra; Ngiên cứu giảm thời gian giải quyết đối với những vụ việc không đơn giản,….)

Tự do ngôn luận tại Việt Nam là không thể phủ nhận, xuyên tạc - đó là một mục tiêu nhất quán xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam Chúng ta tin tưởng rằng với truyền thống của báo chí, truyền thông cách mạng do Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng; với quan điểm, chính sách, pháp luật đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta về tự do ngôn luận; bất chấp sự xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch, nền báo chí, truền thông cách mạng Việt Nam sẽ ngày càng phát triển, đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của đất nước

4.2.2 Đầu tư vào cơ sở hạ tầng về kỹ thuật

Về công nghệ, kỹ thuật, có thể thấy kỹ thuật kết nối của Internet tạo ra một không gian mạng không có biên giới Công nghệ giám sát hiện nay chưa thể ngăn chặn hoàn toàn,

và truy nguyên nguồn gốc các thông tin độc hại nếu không có sự phối hợp đa quốc gia vì người dùng, đối tượng phát tán thông tin (user) có thể truy cập đến những trang thông tin mình muốn bằng cách sử dụng máy chủ (server) ở quốc gia khác hoặc sử dụng công nghệ mạng riêng ảo (VNP) cũng như các phần mềm vượt tường lửa như Tor, Ultrasurf… Về mặt công nghệ, nhiều quốc gia đưa ra nhiều biện pháp kỹ thuật mới để ngăn chặn các luồng thông tin độc hại Đặc biệt, Trung Quốc đã đầu tư nhiều triệu USD để xây dựng hệ thống tường lửa nhằm kiểm soát chặt chẽ các trang web, trang mạng xã hội trước những luồng thông tin xấu liên quan đến Đảng Cộng sản và giới lãnh đạo Mặt khác, Trung Quốc tăng cường việc vô hiệu hóa các phần mềm chống kiểm duyệt, vượt tường lửa Mỹ xây dựng các hệ thống nghe lén, phân tích, giám sát các thông tin trao đổi bằng các thiết bị kỹ thuật

số thông qua mạng Internet trên toàn thế giới

Để có thể làm được như vậy, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ở nước ta cần kết hợp với các cơ quan, đơn vị an ninh mạng, với các nhà cung cấp dịch vụ xây dựng các phầm mềm (firewalls) để lọc/chặn hoặc gây khó khăn trong việc truy cập các nội dung

phản văn hóa, đồi trụy, những nội dung mang tính chống phá, những thông tin nhạy cảm Giải pháp này thường tạo tâm lý chán nản cho người dùng Internet

Ngoài ra, Việt Nam cần phát triển các đơn vị an ninh thông tin công nghệ cao có trình

độ chuyên môn cao về mạng máy tính, về Internet; được trang bị máy móc, thiết bị công nghệ thông tin hiện đại có khả năng giám sát, phát hiện những tài khoản mạng xã hội có số lượng truy cập lớn, những tài khoản có sự tăng đột biến số lượng truy cập; có khả năng truy tìm thông tin, xác định địa chỉ cung cấp thông tin, xác định giải pháp bảo mật thông tin của các tài khoản có nội dung sai trái, phản động

Đồng hành với đó, Việt Nam cần tuyển dụng, đào tạo đội ngũ chuyên gia giỏi về công nghệ thông tin, có khả năng thực hiện các biện pháp nghiệp vụ kỹ thuật đặc biệt, như tấn công, xâm nhập các tài khoản mạng xã hội có nội dung sai trái, phản động Những biện pháp tấn công kỹ thuật này không chặn đường truyền hoặc giảm băng thông truy cập vào các tài khoản mạng xã hội có nội fung sai trái, phản động nhưng tạo ra bằng kỹ thuật một lượng truy cập ảo rất lớn làm cho người dùng Internet không thể truy cập vào các trang cá nhân này

4.2.3 Xây dựng các điều kiện đảm bảo

4.2.3.1 Đẩy mạnh các biện pháp giáo dục, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tự do ngôn luận cho cán bộ và nhân dân

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về tự do, ngôn luận cho cán bộ

và nhân dân là không thể thiếu nhất là những người thiếu hiểu biết về khuôn khổ pháp luật

về tự do ngôn luận

Làm tốt được công tác này sẽ giúp cho chúng ta quyết định được những lĩnh vực pháp luật cần phổ biến, hình thức, nội dung phổ biến cho phù hợp Các tài liệu dùng để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về tự do ngôn luận cần ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ và nên biên soạn thành một cuốn theo dạng hỏi đáp Ngoài ra, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ báo cáo viên nắm vững nghiệp vụ về tự do ngôn luận, giỏi làm công tác vận động quần chúng vùng đồng bào có đạo

Đặc biệt, theo quan điểm của nhóm tác giả phải chú trọng hướng dẫn cho người dân nhất là người thiếu hiểu biết về pháp luật biết quy trình thủ tục trong trường hợp họ hoặc người thân mình đang bị người khác lợi dụng quyền tự do ngôn luận xúc phạm đến danh

dự, nhân phẩm,… thì sẽ phải làm như nào để bảo vệ quyền cho chính họ và người thâm

của họ Nhóm tác cho rằng, đầu tiên phải tư vấn cho họ trình tự, thủ tục (Phụ lục 01): viết

đơn như thế nào? Nộp đến cơ quan nào? Trong thời hạn bao nhiêu ngày thì được giải quyết…

4.2.3.2 Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm nhũng hành vi vi phạm pháp luật về tự do ngôn luận

Đảm bảo cho mọi người có có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông

tin, hội họp, lập hội, biểu tình; chống mọi biểu hiện của hoạt động vượt quá khuôn khổ pháp luật về tự do ngôn luận và các hoạt động làm ảnh hưởng đến quyền tự do khác của công dân trong khi thực hiện quyền tự do ngôn luận Trên thực tế, ở chỗ này, chỗ kia vẫn xảy ra tình trạng một số các cơ quan trong bộ máy nhà nước và nhân dân cũng có lúc vi phạm pháp luật Hậu quả của vấn đề này làm xuất hiện hai nguy cơ đe dọa quyền tự do ngôn luận hợp pháp, vừa buông lỏng, vừa hạn chế quá mức Cần phối hợp chặt chẽ giữa các loại kiểm tra - kiểm tra của Đảng, của nhà nước, của tổ chức xã hội và nhân dân Tăng cường chất lượng và hiệu quả giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước đối với các cơ quan nhà nước khác, các tổ chức và công dân trong việc thực hiện pháp luật về tự do ngôn luận

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trên lĩnh vực báo chí, truyền thông Qua đó, chủ động phát hiện những hành vi sai phạm, xu hướng lệch lạc ở các cơ quan báo chí và đội ngũ phóng viên, nhà báo để có các biện pháp ngăn chặn, xử lý kịp thời, nghiêm minh Đặc biệt, qua công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện và kiên quyết đưa ra khỏi vị trí lãnh đạo, quản lý đối với những người không đủ bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn, có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống Tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền chính sách, thành tựu bảo đảm quyền con người ở Việt Nam; kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền đối nội và đối ngoại, qua nhiều kênh và nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú làm cho cộng đồng quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài hiểu đúng quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

và thành tựu bảo đảm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí ở Việt Nam Qua đó, quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam, góp phần đấu tranh hiệu quả các luận điệu vu cáo, xuyên tạc tình hình tự do ngôn luận, tự do báo chí ở Việt Nam

Các lực lượng vũ trang công an, quân đội cần làm tốt chức năng tham mưu cho Đảng, Nhà nước về chính sách đối với ngôn luận; chủ động ngăn ngừa và đấu tranh chống âm mưu, hoạt động lợi dụng quyền tự do ngôn luận của các thế lực thù địch; đảm bảo an ninh,

an toàn xã hội, thực hiện chính sách đoàn kết dân tộc tạo sự ổn định và phát triển; Cần nâng