Trong điều kiện thực tế hiện nay, theo cách thức đó chúng ta có thể tạo ra quá trình tích hợp và phát huy mạnh mẽ những giá trị vốn có trong nền văn hoá truyền thống của dân tộc những tr
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HOÁ KINH DOANH
CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
Để đạt được sự phát triển bền vững, nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước đang chú trọng vào việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp Vậy, văn hóa doanh nghiệp là gì và việc xây dựng nó mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?
Văn hóa là một chủ đề phong phú, với 164 định nghĩa khác nhau được Kroeber và Kluckholm tổng hợp vào năm 1952, và con số này vẫn tiếp tục gia tăng Dưới đây là một số định nghĩa phổ biến về văn hóa.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh:
Văn hóa là tổng hợp các phương thức sinh hoạt và biểu hiện mà con người tạo ra để đáp ứng nhu cầu sống và yêu cầu sinh tồn.
Văn hóa là tổng thể phức hợp bao gồm kiến thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, thói quen và các năng lực hay hành vi khác mà mỗi cá nhân đạt được trong xã hội Nó bao gồm tất cả những khả năng và tập tục cần thiết cho con người trong một cộng đồng.
Văn hóa là điều còn lại khi mọi thứ khác bị lãng quên.
Văn hóa là sự phản ánh và thể hiện sinh động mọi khía cạnh của cuộc sống cá nhân và cộng đồng, từ quá khứ đến hiện tại Qua nhiều thế kỷ, văn hóa đã hình thành một hệ thống giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống, từ đó mỗi dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình.
Văn hóa, theo nghĩa hẹp, là đặc trưng của một dân tộc, tộc người, xã hội hoặc tầng lớp xã hội, thể hiện mối quan hệ và sự khác biệt với các xã hội, dân tộc, tộc người và tầng lớp xã hội khác.
1.1.2.1 Đi tìm một định nghĩa
Xác định văn hóa doanh nghiệp không phải là điều đơn giản, vì mỗi người có cách hiểu và giải thích khác nhau Văn hóa doanh nghiệp phản ánh văn hóa kinh doanh của một quốc gia và thể hiện ở cấp độ doanh nghiệp Nó được coi là hệ thống giá trị tinh thần và các chuẩn mực mà doanh nghiệp thiết lập, ảnh hưởng đến mọi hoạt động kinh doanh và cách ứng xử của các thành viên trong tổ chức.
Văn hóa doanh nghiệp là giá trị cốt lõi, tạo nên linh hồn và bản sắc của tổ chức, gắn kết mọi người với nhau trong những mục tiêu và hành động chung Đây chính là "báu vật tinh thần" mà doanh nghiệp xây dựng và phát triển.
Trong nền kinh tế thị trường đầy cơ hội, nhiều doanh nghiệp được thành lập và phát triển, nhưng không phải tất cả đều thành công; một số doanh nghiệp sẽ thất bại Vậy có cách nào để dự đoán tương lai của các doanh nghiệp? Liệu chúng ta có thể xác định doanh nghiệp nào sẽ phát triển bền vững và doanh nghiệp nào có nguy cơ phá sản trong 5-10 năm tới?
Một doanh nghiệp bao gồm nhiều yếu tố quan trọng như cơ sở vật chất kỹ thuật, mục tiêu hoạt động, quản lý tài chính và nhân sự, nghệ thuật lãnh đạo, tổ chức nơi làm việc, cũng như các chế độ an toàn lao động và phúc lợi xã hội.
Văn hoá doanh nghiệp là "cột trụ tinh thần" trong sự hình thành và phát triển của doanh nghiệp, phản ánh cách suy nghĩ của người chủ hoặc người quản lý về doanh nghiệp Nó được truyền đạt đến các thành viên, tạo nên phong cách chung và bản sắc riêng biệt cho doanh nghiệp Khi một nhóm người hợp tác để theo đuổi mục đích chung, họ sẽ hình thành một cá tính riêng, được gọi là văn hoá doanh nghiệp hay văn hoá công ty, thể hiện phong cách và bản sắc độc đáo của tổ chức.
Sự thành công của doanh nghiệp ở các nước Châu Á thường phụ thuộc vào mối quan hệ cá nhân của người lãnh đạo, trong khi ở các nước phương Tây, thành công lại dựa vào nhiều yếu tố tổng hợp như khả năng quản lý nguồn lực, năng suất làm việc, tính năng động của nhân viên, lãi suất công ty, quy định cạnh tranh, khả năng hoàn thành kế hoạch và uy tín công ty Những yếu tố này tạo nên đặc trưng riêng của mỗi doanh nghiệp, được gọi là văn hoá doanh nghiệp.
Cũng như văn hoá, Văn hoá doanh nghiệp đã được định nghĩa như sau :
Theo nhà kinh tế học Edward Taylor :
Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp các truyền thống và bí quyết kinh doanh, thiết lập quy tắc ứng xử nội bộ và kết nối các thành viên trong tổ chức Nó bao gồm cách thức tiến hành kinh doanh, quản lý, đàm phán với đối tác và giải quyết các nhiệm vụ phát sinh.
13 quá trình kinh doanh như tổ chức doanh nghiệp, hình thành quan hệ giữa người sử dụng lao động với người lao động trong doanh nghiệp”
Theo Akihiko Urata, chuyên viên kinh tế công ty TNHH dịch vụ phát triển Nhật bản:
Văn hóa doanh nghiệp là đặc trưng của giá trị văn hóa và hành vi ứng xử mà các thành viên trong tổ chức cùng chia sẻ và gìn giữ Nó thể hiện những tiêu chuẩn và cách ứng xử phổ biến trong doanh nghiệp.
Thạc sĩ Phạm Văn Đạt đã phát biểu tại hội thảo văn hoá doanh nghiệp Việt Nam năm 2003:
“Văn hoá doanh nghiệp bao gồm: Văn hoá dân tộc (VHDT) + Văn hoá kinh doanh (VHKD) + Văn hoá ngành nghề (VHNN) +Đặc thù của doanh nghiệp (ĐTDN)”.
1.1.2.2 Văn hoá doanh nghiệp - từ bề mặt đến tầng sâu
TÍNH TẤT YẾU PHẢI XÂY DỰNG VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
1.2.1 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp
Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tập hợp và phát huy nguồn lực con người, bao gồm đội ngũ doanh nhân, người quản lý và lao động Đây là nơi kết nối và tạo ra lực điều tiết, có khả năng tác động tích cực hoặc tiêu cực đến các yếu tố chủ chốt trong hoạt động kinh doanh.
Xây dựng nền văn hoá doanh nghiệp là việc thực hiện các điều kiện khách quan và chủ quan, nhằm phát huy các nhân tố tích cực để thúc đẩy quá trình văn hoá hoá trong toàn bộ hệ thống sản xuất kinh doanh Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường thương mại mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Tập trung vào phát triển văn hoá doanh nghiệp sẽ là điểm tựa quan trọng cho sự phát triển này.
Trong bối cảnh hiện nay, việc tích hợp và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, như lòng yêu nước, sự đoàn kết và tính cần cù, với các thành tựu văn hóa thế giới sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh Sự kết hợp này không chỉ tạo ra một nền kinh tế thị trường trật tự và phát triển bền vững mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho các doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu kinh tế - xã hội toàn diện và lâu dài của đất nước.
Để xây dựng văn hóa doanh nghiệp góp phần vào chiến lược phát triển văn hóa kinh doanh Việt Nam, cần nâng cao bản lĩnh và trình độ đội ngũ doanh nhân theo hướng chuyên nghiệp hóa Điều này bao gồm việc sử dụng hiệu quả các phương tiện và thành tựu khoa học kỹ thuật trong lao động, tổ chức sản xuất, cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập thị trường Đồng thời, cần chú trọng đến việc cải thiện điều kiện sống và văn hóa cho đội ngũ, tăng cường cơ sở vật chất và kỷ cương hoạt động theo phong cách công nghiệp hiện đại, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Việc áp dụng 17 chất tiên tiến của giai cấp công nhân vào mọi lực lượng lao động là cần thiết để xây dựng hệ thống doanh nghiệp Việt Nam vững mạnh, cả về chuyên môn lẫn tư tưởng Mục tiêu này không chỉ tạo ra nguồn nội lực vững chắc cho việc nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh, mà còn quyết định đến việc xây dựng thương hiệu cho từng sản phẩm và doanh nghiệp Để đạt được hiệu quả kinh doanh bền vững, lợi nhuận phải được tạo ra từ những "đồng tiền sạch", đặt lợi ích con người và xã hội lên hàng đầu, đồng thời chống lại hàng gian, hàng giả và trốn thuế Sự tiêu thụ sản phẩm và tăng lợi nhuận cần dựa trên mối quan hệ hài hòa giữa doanh nghiệp, người tiêu dùng và xã hội Tác dụng tích cực của vấn đề này là tạo ra "chất xúc tác" và "chất keo" để gắn kết mọi nguồn lực, phát huy tính chủ thể của từng cá nhân và đơn vị trong sản xuất kinh doanh, từ đó góp phần xây dựng nền văn hóa kinh doanh Việt Nam bền vững.
18 cạnh đó, vai trò của văn hoá doanh nghiệp còn mang lại cho doanh nghiệp những điểm nổi bật sau :
1.2.1.1 Văn hoá doanh nghiệp tạo ra sự thống nhất về ý chí hành động của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp, nâng cao sức mạnh của doanh nghiệp
Các thành viên trong doanh nghiệp là những cá nhân với nhân cách và cá tính đa dạng Họ có những nhu cầu và mong muốn khác nhau, dẫn đến hành động vì những động cơ và mục tiêu riêng biệt.
Sự thống nhất trong suy nghĩ và hành động chỉ có thể đạt được khi mọi người thừa nhận và tôn trọng các quan điểm cũng như thang bậc giá trị chung.
Văn hóa doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân nhân tài, đồng thời tăng cường sự gắn bó của nhân viên Nhiều doanh nghiệp sai lầm khi nghĩ rằng chỉ cần trả lương cao là đủ để giữ chân người tài Tuy nhiên, yếu tố quan trọng hơn là sự hứng thú và cảm giác thân thuộc của nhân viên trong môi trường làm việc Do đó, một nền văn hóa doanh nghiệp chất lượng sẽ thu hút những nhân viên có năng lực và trình độ, tạo ra sự gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp tập trung vào việc thiết lập một hệ thống quản trị hiệu quả và xây dựng mối quan hệ hòa hợp, thân thiện giữa các thành viên trong doanh nghiệp Điều này giúp doanh nghiệp trở thành một cộng đồng hợp tác, đáng tin cậy, gắn bó, vững mạnh và phát triển bền vững.
Văn hóa doanh nghiệp có thể thay thế một phần phương thức quản lý quan liêu bằng cách áp dụng phương thức quản lý tập thể, khuyến khích sự tham gia của tất cả các thành viên Điều này không chỉ nâng cao tinh thần trách nhiệm và khả năng tự chủ của nhân viên mà còn tạo ra cảm giác hài lòng, phấn khởi và sự trung thành đối với tổ chức Nhờ cải thiện sự phối hợp giữa các thành viên và các bộ phận, năng suất lao động sẽ tăng cao hơn, thay vì chỉ dựa vào nỗ lực thể chất.
Văn hóa doanh nghiệp khuyến khích tất cả các thành viên hành động vì mục tiêu chung, giúp họ làm việc hiệu quả mà không cần sự can thiệp quá nhiều từ quản lý.
1.2.1.2 Văn hoá doanh nghiệp góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp
Để đạt được lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp cần ba nguồn lực quan trọng: nhân lực, vốn và công nghệ Nguồn nhân lực đóng vai trò quyết định trong quá trình đánh giá, lựa chọn và phát triển lợi thế cạnh tranh Văn hóa doanh nghiệp ảnh hưởng trực tiếp đến con người, từ đó phát huy tối đa tiềm năng của nhân lực và gián tiếp tạo ra lợi thế cạnh tranh Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp được xây dựng trên nền tảng văn hóa doanh nghiệp, thể hiện qua nhiều yếu tố quan trọng.
- Tạo ra bầu không khí và tác phong làm việc tích cực
Mỗi doanh nghiệp đều có giá trị và niềm tin riêng, tạo nên tiêu chuẩn giải quyết vấn đề và phản ánh hình ảnh của mình, ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân Văn hoá doanh nghiệp là sự kết tinh của hệ thống giá trị được đa số thành viên thừa nhận và ủng hộ, là chất kết dính các thành viên lại với nhau Ở những nơi có văn hoá doanh nghiệp tích cực, người ta cảm nhận được bầu không khí làm việc thân thiện, tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ và học hỏi lẫn nhau Bầu không khí làm việc lành mạnh chính là yếu tố tạo ra sức mạnh cộng đồng, biến trí tuệ cá nhân thành trí tuệ tập thể.
Tác phong làm việc của hầu hết các thành viên trong doanh nghiệp phản ánh rõ nét văn hóa doanh nghiệp Sự năng động và khẩn trương trong công việc, hay ngược lại, thái độ thờ ơ với nhiệm vụ và kết quả chung, đều là những biểu hiện quan trọng của môi trường làm việc.
Văn hóa doanh nghiệp không chỉ là sản phẩm của một số cá nhân mà còn là kết quả của một quá trình dài hình thành từ "ý thức hệ" trong tổ chức Nó cung cấp sự hiểu biết chung về mục đích và giá trị của doanh nghiệp, tạo ra sự đồng thuận và nhất trí trong đội ngũ cán bộ công nhân viên Điều này thúc đẩy họ hành động và làm việc hết mình vì sự phát triển của công ty cũng như thành công của từng cá nhân Đặc điểm này góp phần nâng cao hiệu quả trong quá trình lập kế hoạch và phối hợp giữa các thành viên trong toàn doanh nghiệp.
CÁC BỘ PHÂN CẤU THÀNH CỦA VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
1.3.1 Triết lý hoạt động của doanh nghiệp
Triết lý hoạt động của doanh nghiệp là tư tưởng chỉ đạo chung, ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành động của lãnh đạo, các bộ phận quản lý và toàn thể nhân viên trong tổ chức.
Nhiều quốc gia như Nhật Bản và Mỹ, cũng như một số doanh nghiệp tại Việt Nam, đã xây dựng văn hóa doanh nghiệp rõ ràng, thể hiện triết lý kinh doanh riêng biệt Mặc dù cách thể hiện triết lý có thể khác nhau, nhưng nhìn chung, nó bao gồm: a) Mục tiêu phát triển lâu dài và bền vững; b) Định hướng phục vụ lợi ích xã hội thông qua việc chăm sóc khách hàng; c) Đề cao giá trị con người, coi con người là trung tâm trong mọi mối quan hệ trong doanh nghiệp.
Triết lý kinh doanh đã được các doanh nghiệp quan tâm từ lâu, không chỉ là những khái niệm mới mẻ mà còn là những bài học quý giá từ kinh nghiệm của các bậc tiền nhân Những triết lý này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vai trò quan trọng của chúng trong các hoạt động của doanh nghiệp.
Trong suốt quãng đời ẩn danh, mưu sinh bằng nghề buôn, Phạm Lãi đã đúc kết được 16 nguyên tắc kinh doanh được phân chia thành 4 mục
Mục1: là những lời răn cho chính bản thân người kinh doanh, mua bán, gồm 5 quy tắc sau:
(1) “Sinh ý yếu cầu khẩn”: - người làm ăn, buôn bán phải luôn luôn siêng năng, tích cực, năng động và nắm được thời cơ
Để đạt được lợi nhuận cao, việc chi tiêu cần phải tiết kiệm, tránh lãng phí và không tiêu xài xa hoa khi không thật sự cần thiết.
26 các nhà kinh doanh của ta chắc là thấm thía, đặc biệt là những DN nhà nước thua lỗ hiện nay
Người kinh doanh cần lựa chọn những người cộng sự trung thực, không tham lam và luôn giữ chữ tín trong các giao dịch với khách hàng.
Khi triển khai công việc kinh doanh, việc thể hiện tinh thần trách nhiệm và đam mê là điều cốt yếu Sự tích cực trong công việc không chỉ giúp đạt được mục tiêu mà còn tạo ra môi trường làm việc hiệu quả.
Người kinh doanh cần giữ tâm lý an ninh, luôn sáng suốt và bình tĩnh trong mọi tình huống Họ phải có "cái đầu lạnh và trái tim nóng", không nên mạo hiểm hay phó mặc cho vận may, mà phải ưu tiên sự chắc chắn và an toàn trong quyết định của mình.
Mục 2: Củng cố 5 điều khi tiếp xúc với khách hàng, khi mua bán, trao đổi hàng hoá:
(1) “Tiệp nạp yếu khiêm hoà”: - phải khiêm tốn, hoà nhã khi tiếp khách mua bán với mình, nói cách khác là “vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi”
Người kinh doanh cần xác định rõ từng đối tượng khách hàng, phân loại họ thành khách hàng giàu có và khách hàng bình dân, từ đó áp dụng phương pháp tiếp thị phù hợp cho từng nhóm.
(3) “Mãi mại yếu tuỳ thời”: - việc mua bán phải tuỳ thời đIểm, tuỳ lúc, tuỳ trường hợp để xem lại cái lợi lớn nhất
(4) “Nghị quá yếu đinh ninh”: - mặc cả giá cả hàng hoá phải dứt khoát, rõ ràng và phải thuận mua vừa bán
Kỳ hạn yếu ước định yêu cầu nhà kinh doanh xây dựng thói quen thanh toán đúng hạn để tạo dựng uy tín với khách hàng.
Mục 3: có ba điều đề cập tới chất lượng hàng hoá:
(1) “Hoá sắc yếu diện nghiệm”: - người kinh doanh phải luôn luôn xem rõ tận mắt, khảo sát chất lượng hàng hoá trước khi mua bán
(2) “Ưu biệt yếu phân biệt”: - phải biết cách phân biệt chất lượng hàng hoá, bảo đảm độ chính xác cao, tránh nhầm lẫn
Hàng hóa cần được cải tiến liên tục về mẫu mã và hình thức, đảm bảo sự gọn gàng, sắp xếp có trật tự và khoa học, dễ nhìn Điều này nhằm đáp ứng nhu cầu mua sắm và thị hiếu của khách hàng.
Mục cuối cùng: là vấn đề tiền bạc,hàng hoá trong quá tình mua bán,đuợc sách “Chu Công” đề cập với 3 nguyên tắc sau:
(1) “Xuất nhập yếu cẩn thận”
(2) “Tiền tài yếu minh phân”
(3) “Trương mục yếu kiết tra”
Trong buôn bán và kinh doanh, việc quản lý thu chi, mua bán, xuất nhập hàng hóa và tiền bạc cần được thực hiện một cách cẩn thận Đồng thời, sổ sách, chứng từ và hóa đơn cần được kiểm tra và đối chiếu thường xuyên để tránh lẫn lộn và thất lạc.
Những bài học về quản trị kinh doanh trong thời hiện đại khiến chúng ta không thể không khâm phục sự nhận thức sâu sắc và mạch lạc của các nhà doanh nghiệp từ hàng ngàn năm trước.
Từ hàng nghìn năm, người ta đã nghiên cứu và đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về đạo đức
Theo tiến sĩ Albert Schweitzer, đạo đức được định nghĩa là những hành vi đúng đắn Chúng ta không chỉ cần xem xét lợi ích của bản thân mà còn phải quan tâm đến lợi ích của người khác và toàn thể nhân loại.
Theo định nghĩa này, hành động của doanh nghiệp được coi là đạo đức khi không chỉ mang lại lợi ích cho chính mình mà còn cho người khác, đất nước và xã hội Các khía cạnh cụ thể của đạo đức kinh doanh có thể được nêu ra như sau:
1.3.2.1 Xác định rõ mục tiêu kinh doanh
Kinh doanh chủ yếu nhằm mục đích tạo ra lợi nhuận, nhưng đạo đức kinh doanh yêu cầu rằng lợi ích cá nhân không được đặt lên trên lợi ích của người khác và xã hội.
BIỂU HIỆN CỦA VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
Văn hóa doanh nghiệp có nhiều đặc điểm khác nhau, nhưng chủ yếu tập trung vào việc xây dựng một tập hợp các khuôn mẫu hành vi trong các mối quan hệ xã hội trong tổ chức.
35 khuôn mẫu hành vi phản ánh bản sắc văn hoá doanh nghiệp, tồn tại ở hai cấp độ Cấp độ bề nổi bao gồm các biểu trưng trực quan như phong cách, màu sắc, kiểu dáng kiến trúc, và trang phục, dễ dàng nhận thấy bởi mọi người Những biểu trưng này thể hiện các giá trị thầm kín hơn trong tổ chức mà các thành viên và người liên quan có thể cảm nhận Cấp độ phi trực quan bao gồm lý tưởng, niềm tin, mối quan hệ con người, thái độ, phương pháp tư duy, cùng với ảnh hưởng của truyền thống và lịch sử phát triển của tổ chức đối với các thành viên.
1.4.1 Các biểu trưng trực quan của văn hoá doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp của một tổ chức được thể hiện qua các biểu trưng trực quan như đặc điểm kiến trúc, nghi lễ, giai thoại, biểu tượng, ngôn ngữ và ấn phẩm đặc trưng.
Kiến trúc đặc trưng của một tổ chức bao gồm cả kiến trúc ngoại thất và thiết kế nội thất công sở Các doanh nghiệp thành công thường sử dụng những công trình kiến trúc đặc biệt để thể hiện sự khác biệt, thành công và sức mạnh của họ Những công trình này không chỉ là biểu tượng mà còn là hình ảnh đại diện cho tổ chức Ví dụ, các nhà thờ và trường học lớn ở Mỹ và Châu Âu minh họa rõ nét cho tầm quan trọng của kiến trúc trong việc thể hiện tính cách đặc trưng của các tổ chức và công ty.
Các công ty và tổ chức ngày càng chú trọng đến thiết kế nội thất, từ việc tiêu chuẩn hóa màu sắc và kiểu dáng bao bì đến các yếu tố như mặt bằng, quầy, bàn ghế, và lối đi Những chi tiết nhỏ như đồ ăn, vị trí công tắc điện, và thiết bị trong phòng vệ sinh cũng được xem xét kỹ lưỡng Tất cả những yếu tố này nhằm tạo ra ấn tượng thân thiện và thu hút sự quan tâm từ khách hàng.
McDonald's không chỉ đơn thuần là một nhà bán hamburger mà còn tạo ra một thương hiệu độc đáo không thể nhầm lẫn với các đối thủ khác Điều này được thể hiện qua thiết kế màu sắc, bàn ghế, bài trí nội thất, biển hiệu và các biểu tượng quảng cáo đồng nhất Uy tín và hình ảnh trên bao bì, cùng với không khí trong cửa hàng, đều góp phần tạo nên sự khác biệt cho thương hiệu McDonald's.
“sản phẩm” thực khách muốn hưởng thụ ở các cửa hàng của McDonald
Thiết kế kiến trúc được các doanh nghiệp, tổ chức rất quan là vì những lý do sau:
Kiến trúc ngoại thất ảnh hưởng lớn đến hành vi con người, đặc biệt trong giao tiếp và thực hiện công việc Chẳng hạn, nhà thờ mang lại cảm giác quyền lực và trang nghiêm, trong khi chùa chiền tạo ấn tượng thanh bạch và thoát tục Thư viện, với thiết kế thông minh, khơi gợi sự thông thái và tập trung cao độ.
Công trình kiến trúc thường được xem như một "linh vật" thể hiện ý nghĩa và giá trị của một tổ chức xã hội Chẳng hạn, tháp Eiffel ở Pháp, tháp đôi tại Mỹ và Malaysia, cùng với tháp truyền hình của nhiều quốc gia, đều là những biểu tượng nổi bật.
Lý Trường Thành của Trung Quốc, Văn Miếu, Chùa Một cột … đã trở thành hình ảnh, biểu tượng về một giá trị tinh thần quốc gia, địa phương
- Kiểu dáng kết cấu có thể coi là biểu tượng cho phương châm chiến lược của tổ chức
- Công trình kiến trúc trở thành một bộ phận hữu cơ trong cá sản phẩm của công ty
Mỗi công trình kiến trúc đều mang trong mình những giá trị lịch sử, phản ánh sự hình thành và phát triển của tổ chức cùng với các thế hệ nhân viên.
Nghi lễ là một biểu trưng quan trọng của văn hoá doanh nghiệp, bao gồm các hoạt động văn hoá - xã hội được chuẩn bị kỹ lưỡng và thực hiện định kỳ Đây là cơ hội để các nhà quản lý giới thiệu giá trị của tổ chức một cách trang trọng và tình cảm.
Các nghi lễ trong tổ chức đóng vai trò quan trọng trong việc nhấn mạnh giá trị riêng và tạo cơ hội cho các thành viên chia sẻ nhận thức về những sự kiện trọng đại Chúng giúp nêu gương và khen thưởng những cá nhân tiêu biểu, thể hiện niềm tin và hành động cần tôn trọng Có bốn loại nghi lễ cơ bản: chuyển giao, củng cố, nhắc nhở và liên kết, mỗi loại đều có tác động riêng trong tổ chức.
Loại hình chuyển giao bao gồm các hoạt động như khai mạc, giới thiệu thành viên mới, chức vụ mới và lễ ra mắt Những nghi lễ này có tác động quan trọng trong việc tạo thuận lợi cho thành viên khi thâm nhập vào cương vị và vai trò mới trong doanh nghiệp.
Lễ phát phần thưởng là một hình thức củng cố quan trọng, giúp tăng cường các yếu tố hình thành bản sắc và nâng cao vị thế của từng thành viên trong tổ chức.
Loại hình nhắc nhở như sinh hoạt văn hoá, sinh hoạt chuyên môn và khoa học có tác động quan trọng trong việc duy trì cơ cấu xã hội và nâng cao năng lực tác nghiệp của tổ chức.
Liên kết qua các sự kiện như lễ hội, liên hoan và Tết có tác động tích cực trong việc khôi phục và khích lệ tình cảm, sự cảm thông giữa các thành viên Điều này giúp gắn bó họ với nhau cũng như với tổ chức và doanh nghiệp.
Kinh nghiệm về văn hoá doanh nghiệp của nước ngoài
1.5.1 Nhật Bản với doanh nghiệp
Một trong những yếu tố quyết định thành công và sức mạnh cạnh tranh của các doanh nghiệp Nhật Bản là truyền thống và bản sắc văn hóa doanh nghiệp.
Theo ông Akihio Urata, chuyên viên kinh tế tại công ty TNHH Dịch vụ phát triển Nhật Bản, văn hóa truyền thống của Nhật Bản đã hình thành những đặc trưng riêng biệt do hoàn cảnh sau chiến tranh thế giới Người lao động Nhật Bản thường gắn bó suốt đời với một công ty, và họ được xếp hạng dựa trên thâm niên công tác Tại các công ty Nhật Bản, tổ chức công đoàn đóng vai trò quan trọng, và các quyết định thường được đưa ra dựa trên sự đồng thuận của tập thể, một hoạt động được gọi là Ringi.
Văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản tạo ra một môi trường làm việc thân thiện như gia đình, nơi các thành viên gắn bó chặt chẽ Lãnh đạo công ty luôn quan tâm đến đời sống cá nhân của nhân viên, từ các sự kiện quan trọng như cưới xin, ma chay đến ốm đau và sinh con Nhân viên được khuyến khích học hỏi và đào tạo từ nguồn vốn của công ty, điều này không chỉ nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng lao động Hai đặc trưng cơ bản của văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản là nâng cao năng suất và đào tạo con người.
Tại Mỹ và phương Tây, cổ đông nắm quyền quyết định số phận doanh nghiệp, yêu cầu nhà quản lý nâng cao lợi nhuận trong thời gian ngắn, với chỉ số cổ tức là thước đo năng lực của họ Ngược lại, người Nhật coi doanh nghiệp như một hoạt động mang tính đạo đức, nơi mọi thành viên kết nối trong một mối quan hệ thống nhất Lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản phải nâng cao đời sống cho người lao động, ảnh hưởng đến chiến lược phát triển và chất lượng, năng suất lao động Sự thống nhất giữa doanh nghiệp và nhân viên tạo ra lòng trung thành cao, tất cả đều quan tâm đến sự sống còn của doanh nghiệp, dẫn đến sự tăng trưởng mạnh mẽ.
Chế độ tuyển dụng lao động làm việc lâu dài khuyến khích nhân viên nỗ lực để thúc đẩy sự tăng trưởng của công ty, từ đó nâng cao thu nhập Hệ thống trả công theo thâm niên tạo động lực cho mọi người cống hiến nhiều hơn Chương trình đào tạo nhân viên được đầu tư hiệu quả, giảm thiểu tình trạng nhân viên rời bỏ sau khi đào tạo Nhân viên trẻ có cơ hội thăng tiến dựa trên thành tích đóng góp, được đánh giá qua một quá trình dài Các cán bộ quản lý cao cấp thường bắt đầu từ vị trí thấp và sau nhiều năm làm việc, những người 50 tuổi có thể đạt chức vụ quản lý cấp trung, trong khi từ 50-60 tuổi mới có cơ hội thăng tiến lên cấp cao hơn Mức lương của nhân viên có thâm niên được điều chỉnh dần dần để phù hợp với nhu cầu cuộc sống.
Các Công đoàn trong doanh nghiệp hoạt động tự nguyện và độc lập, với lãnh đạo cấp cao phải có kinh nghiệm lãnh đạo công đoàn để hiểu và thông cảm với công nhân Công đoàn cung cấp hệ thống tư vấn lao động, giúp quản lý mối quan hệ hiệu quả hơn Họ thảo luận về các vấn đề quản lý sản xuất, chính sách quản lý, tài chính và số giờ làm việc.
49 làm việc, số ngày nghỉ lễ trong năm, cũng như chính sách đãi ngộ với các nhân viên cao tuổi, giúp giải quyết các vấn đề nảy sinh
Trong văn hóa kinh doanh của Nhật Bản, quyết định thường được thực hiện theo hình thức tập thể thông qua hệ thống Ringi Nhân viên cấp thấp sẽ soạn thảo văn bản quyết định liên quan đến lĩnh vực của họ và trình lên cấp trên để phê duyệt Quá trình này tiếp tục cho đến khi quyết định được thông qua bởi người có thẩm quyền Mặc dù có vẻ phức tạp, nhưng hệ thống này đảm bảo tính trách nhiệm cao và dễ dàng quy trách nhiệm Ngoài ra, Nhật Bản còn áp dụng hệ thống Raigi, nơi các quyết định tập thể được đưa ra trong các cuộc họp.
Tinh thần cốt lõi của văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản là sự đổi mới không ngừng, hay còn gọi là Kaizen Sự đổi mới này nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và các mối quan hệ trong doanh nghiệp Để thực hiện Kaizen một cách hoàn thiện, các doanh nhân Nhật Bản khuyến khích tối đa sáng kiến từ nhân viên trong các nhóm nhỏ và sau đó mở rộng ra Phương pháp quản lý được áp dụng là quản lý chất lượng tổng hợp Kaizen không chỉ là một khái niệm riêng lẻ mà còn bao trùm nhiều khía cạnh khác trong doanh nghiệp Nhật Bản, góp phần tạo nên sự phát triển bền vững.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ thông tin, các nhà nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi Sự thay đổi quan trọng nhất xuất phát từ việc coi trọng tinh thần và sự cộng sinh Họ cho rằng người Nhật đã nhận thức được giá trị của sự cộng sinh từ các nền văn hóa khác nhau, từ đó hình thành nên một nền văn hóa doanh nghiệp mới.
1.5.2 Một số thí dụ về văn hoá doanh nghiệp của Nhật
Trong những năm gần đây, ngành bán lẻ tại Nhật Bản đã chịu thiệt hại nghiêm trọng do tình trạng sụt giá, với nhiều sản phẩm giảm giá từ 20-30% hoặc thậm chí hơn.
Cửa hàng 100 Yên đang trở thành một phần quan trọng trong xu hướng mua sắm hiện nay, với tất cả sản phẩm đều có giá 100 yên Sự thu hút của cửa hàng này đã khiến nhiều người đổ xô đến mua sắm Daiso, một thương hiệu lớn với hơn 2.000 cửa hiệu trên toàn quốc, đã khởi xướng cơn sốt này và góp phần vào doanh số ấn tượng của công ty.
23,3 tỷ yên trong năm 1995 và lên tới con số choáng ngợp 200 tỷ yên trong năm
2000 Như thế là tăng hơn 850% trong chỉ có 6 năm Daiso vẫn đang khai chương thêm nhiều cửa hàng mới, trung bình 40 cửa hàng một tháng
Ý tưởng bán mọi thứ với giá 100 yên đã xuất hiện 30 năm, nhưng gần đây mới nhận được sự quan tâm tích cực từ khách hàng Điều này có thể do chất lượng cao của các sản phẩm 100 yên, mặc dù giá cả rất rẻ.
Trong quá khứ, các nhà bán lẻ thường nghĩ rằng để có lãi từ một tách cà phê giá 100 yên, họ cần sử dụng nhãn hiệu cà phê rẻ hơn, chỉ tốn khoảng 70 yên, trong khi giá thị trường cho một tách cà phê là khoảng 180 yên.
Theo Daiso, một sản phẩm có thể được bán với giá 100 yên dù giá trị thực tế cao hơn Chiến lược của họ là giảm giá theo tỷ lệ nghịch với số lượng Ví dụ, nếu một nhà bán lẻ mua 1.000 sản phẩm với giá 1.000 yên mỗi món, họ có thể đặt hàng hàng trăm ngàn sản phẩm để giảm giá mua xuống Nguyên lý này cho phép tăng lượng đặt hàng cho đến khi giá thành mỗi món giảm xuống dưới 100 yên, từ đó có thể bán với mức giá hấp dẫn.
100 yên, cho dẫu bình thường ở nơi khác nó tốn cỡ 500 hoặc thậm chí 600 yên
Quan niệm này đã lan truyền khắp ngành bán lẻ,và kết quả cuối cùng là chất lượng sản phẩm đã được cải tiến so với giá
Cửa hàng 100 yên không chỉ nổi bật với chất lượng sản phẩm mà còn với sự đa dạng hàng hóa, lý do khiến nhiều người ưa chuộng Với không gian rộng rãi, cửa tiệm có thể trưng bày hàng trăm ngàn món hàng, từ đồ dùng hàng ngày đến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, từ điển và đĩa CD Khách hàng có thể tìm thấy nhiều loại kéo, hàng trăm mẫu đựng hồ sơ và hàng nghìn loại mỹ phẩm khác nhau, tạo ra sự phong phú trong lựa chọn Điều này mang lại sự hài lòng cho người mua khi họ có cơ hội chọn lựa những sản phẩm có giá trị vượt trội so với mức giá 100 yên.