Hiện nay, cùng với sự cạnh tranh gay gắt trong môi trường xây dựng nói chung và trong hoạt động tư vấn thiết kế nói riêng các đơn vị tư vấn thiết kế xây dựng đang từng bước thay đổi, nân
Khái quát về dịch vụ tƣ vấn thiết kế
Việc sử dụng tư vấn trong lĩnh vực đầu tư và xây dựng đã trở nên phổ biến trên toàn cầu, khẳng định vai trò quan trọng của các nhà tư vấn Trong xây dựng công trình, sự tồn tại và phát triển mạnh mẽ của công tác tư vấn đã được công nhận Tại Việt Nam, sau gần ba mươi năm chuyển đổi sang cơ chế thị trường, vai trò và chức năng của tư vấn xây dựng ngày càng được khẳng định và phát huy tác dụng tích cực, với nhiều công ty tư vấn xây dựng đóng góp đáng kể vào sự nghiệp đầu tư và xây dựng của đất nước.
Theo từ điển OXFORD, tư vấn là việc trao lời khuyên từ cá nhân hoặc tổ chức có chuyên môn cao cho những đối tượng khác Những người làm tư vấn sử dụng kiến thức và kinh nghiệm của mình để thu thập thông tin, phát triển vấn đề, phân tích và đánh giá, từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp Họ cũng có trách nhiệm chuyển giao lời khuyên đúng thời điểm và không gian cần thiết, đồng thời hướng dẫn khách hàng thực hiện các giải pháp một cách hiệu quả Vì vậy, tư vấn thực chất là một loại hình dịch vụ.
Tư vấn là dịch vụ trí tuệ cung cấp cho khách hàng những lời khuyên chiến lược và biện pháp hành động Các nhà tư vấn không chỉ đưa ra ý kiến mà còn thực hiện nghiên cứu, soạn thảo dự án và giám sát quá trình thực thi để đảm bảo hiệu quả.
Các nhà đầu tư, bất kể hình thức sở hữu nào, đều cần sự hỗ trợ từ các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có pháp nhân chuyên về tư vấn và giám định trong lĩnh vực xây dựng Điều này giúp họ nhận được sự trợ giúp chuyên môn thông qua các hợp đồng ủy thác đa dạng.
Dịch vụ tư vấn thiết kế xây dựng là một lĩnh vực chuyên môn quan trọng, bao gồm các hoạt động tư vấn về kinh tế, kỹ thuật, mỹ thuật, pháp lý, tổ chức điều hành và quản lý xây dựng công trình Để đáp ứng yêu cầu và mức độ phức tạp của từng dự án, các chuyên gia tư vấn cần có trình độ chuyên môn cao về kinh tế và kỹ thuật, nhằm đảm bảo sản phẩm cuối cùng đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Dịch vụ tư vấn thiết kế xây dựng cung cấp kiến thức và kinh nghiệm cần thiết để giải quyết các vấn đề thiết kế cho khách hàng trong quá trình đầu tư Đây là một hoạt động hợp tác giữa các chuyên gia xây dựng và khách hàng, nhằm đưa ra các giải pháp và chiến lược phù hợp Tư vấn thiết kế không chỉ thu thập thông tin mà còn phân tích và lựa chọn lời khuyên từ các chuyên gia, đảm bảo đáp ứng kịp thời và chính xác nhu cầu của khách hàng Dịch vụ này có những đặc điểm chung của tư vấn chuyên ngành, đồng thời cũng mang những nét riêng biệt của lĩnh vực xây dựng.
1.1.2 Nội dung và quá trình dịch vụ tư vấn thiết kế a Nội dung của dịch vụ tư vấn thiết kế
Dịch vụ tư vấn thiết kế là yếu tố quan trọng cho mọi dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng hoặc đầu tư trực tiếp trong lĩnh vực xây dựng Mỗi dự án có những yêu cầu và mục tiêu riêng, tuy nhiên, tư vấn trong lĩnh vực xây dựng cho các nhà đầu tư thường có những đặc điểm chung nhất định.
+ Hướng tới khả năng đạt tới mục tiêu cuối cùng của dự án đầu tư
Khả năng thích ứng với các môi trường đầu tư xây dựng đa dạng và khả năng nắm bắt, giải quyết hiệu quả các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện dự án là những yếu tố quan trọng giúp đảm bảo thành công trong lĩnh vực xây dựng.
Vòng đời của dự án đầu tư xây dựng công trình bao gồm khoảng thời gian từ khi xuất hiện ý tưởng cho đến khi kết thúc và thanh lý dự án Quá trình này trải qua các giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị dự án, thực hiện đầu tư, quản lý sử dụng và vận hành dự án, như được thể hiện trong bảng 1.1.
Bảng 1.1 Mức độ hoạt động của nhà tư vấn trong việc giải quyết vấn đề
Phi chỉ đạo - Chỉ đạo Nêu lên những câu hỏi
Quan sát các quá trình
Thu nhập số liệu và kích thích tư duy
Xác định các giải pháp và nguồn lực cho khách hàng, đồng thời đánh giá các hậu quả liên quan Đưa ra các giải pháp hiệu quả và tham gia tích cực vào quá trình ra quyết định Đào tạo khách hàng và thiết kế các chương trình học tập dựa trên kinh nghiệm thực tiễn.
Cung cấp thông tin và đề xuất cho việc hoạch định chính sách hay thực hành
Kiến nghị đường lối chỉ đạo, thuyết phục hay chỉ đạo trong quá trình giải quyết vấn đề
Sơ đồ 1.1: Vị trí của hoạt động tư vấn xây dựng trong một dự án có đầu tư xây dựng
Trong quá trình thực hiện dự án, dịch vụ tư vấn thiết kế đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn xây dựng Các loại hình tư vấn xây dựng thường được cung cấp và sử dụng bao gồm nhiều hình thức khác nhau.
- Tư vấn đấu thầu, mua sắm thiết bị vật tư, thiết bị xây lắp công trình
- Tư vấn về pháp luật xây dựng, hợp đồng kinh tế
- Xác định giá xây dựng, giá tư vấn xây dựng phục vụ cho việc ký kết hợp đồng
Giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị dự án
- Lựa chọn địa điểm xây dựng;
- Lựa chọn phương án đầu tư;
- Lựa chọn và quản lý nhà thầu khảo sát, lập dự án đầu tư;
- Thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư;
- Hoàn thành thủ tục quyết định đầu tư
Giai đoạn thực hiện dự án
- Thực hiện giải phóng mặt bằng;
- Lựa chọn và quản lý nhà thầu khảo sát, lập dự án thiết kế;
- Thẩm định, phê duyệt thiết kế;
- Lựa chọn và quản lý các nhà thầu xây dựng và lắp đặt thiết bị;
- Lựa chọn tư vấn hoặc tự thực hiện giám sát thi công và lắp đặt;
Giai đoạn kết thúc dự án và vận hành khai thác
- Kết thúc xây dựng (bảo hành, quyết toán vốn đầu tư, …);
- Quản lý và khai thác vận hành;
- Đánh giá sau dự án
- Thiết kế quy hoạch, thiết kế quy hoạch đô thị
- Khảo sát địa hình, địa chất phục vụ cho xây dựng dự án
- Thiết kế kỹ thuật công trình, lập tổng dự án xây dựng
- Thẩm định thiết kế kỹ thuật, thiết kế thi công công trình
- Thẩm định tổng dự toán công trình kèm theo thiết kế kỹ thuật công trình
- Tư vấn quản lý dự án
- Tư vấn giám sát thi công xây dựng, lắp báo cáo tiến độ và chất lượng
- Tư vấn đánh giá trình độ và giá trị công nghệ được chuyển giao b Quá trình dịch vụ tư vấn thiết kế
Dịch vụ tư vấn thiết kế yêu cầu đảm bảo chất lượng, tiến độ và hiệu quả thông qua một chuỗi hoạt động đồng bộ và nhất quán Để đạt được mục tiêu này, hoạt động tư vấn thiết kế cần trải qua một quy trình cụ thể.
Giai đoạn 1 – Nhập cuộc là bước khởi đầu quan trọng trong quá trình tư vấn thiết kế Tại đây, nhà tư vấn và khách hàng cần gặp gỡ để hiểu rõ về nhau, từ đó xác định phạm vi công việc và phương pháp tiếp cận Sự thành công của các dịch vụ tư vấn phụ thuộc vào nền tảng được thiết lập trong giai đoạn này.
Nội dung của giai đoạn “Nhập cuộc” như sau:
+ Những tiếp xúc đầu tiên với khách hàng
+ Chuẩn đoán sơ bộ vấn đề
+ Lập kế hoạch tư vấn
+ Kiến nghị việc tư vấn với khách hàng
+ Lập hợp đồng tư vấn
Giai đoạn 2 – Chẩn đoán là bước đầu tiên trong quá trình tác nghiệp, nhằm nghiên cứu chi tiết các vấn đề xây dựng mà khách hàng gặp phải Mục tiêu của giai đoạn này là xác định các yếu tố và nguyên nhân gây ra vấn đề, từ đó chuẩn bị thông tin cần thiết như phương pháp luận và các quy định về xây dựng để giải quyết vấn đề ở giai đoạn tiếp theo.
Nội dung chính của giai đoạn “Chẩn đoán”
+ Phân tích và tổng hợp sự việc
+ Khảo sát chi tiết các vấn đề
Giai đoạn 3 – Lập kế hoạch hành động là bước triển khai các giải pháp cho vấn đề đã được chẩn đoán Việc phân biệt giữa giai đoạn “Chẩn đoán” và “Lập kế hoạch hành động” có thể gặp khó khăn trong một số tình huống Tuy nhiên, giai đoạn “Lập kế hoạch hành động” được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của giai đoạn “Chẩn đoán”.
Nội dung của giai đoạn “Lập kế hoạch hành động”:
+ Xây dựng các giải pháp
+ Đánh giá các giải pháp có thể thay thế nhau
+ Kiến nghị với khách hàng
+ Lập kế hoạch thực hiện
Chất lƣợng của dịch vụ tƣ vấn thiết kế
1.2.1 Chất lượng dịch vụ Đảng và Chính phủ ta xem việc cải thiện chất lượng sản phẩm thường xuyên và có kế hoạch để vươn dần lên tầm cở quốc tế là một trong những phương hướng quan trọng nhất để nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế trong sản xuất
Nhà nước ta nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác chất lượng và đã thiết lập các chính sách chất lượng với mục tiêu ngắn hạn và dài hạn, bao gồm việc công bố Giải thưởng Quốc gia về chất lượng Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình đã nhấn mạnh tại Hội nghị chất lượng toàn quốc lần thứ I rằng chất lượng sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội và giao lưu kinh tế quốc tế, đồng thời là thách thức lớn đối với các nước, đặc biệt là các nước đang phát triển trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế thị trường quốc tế.
Dịch vụ là hoạt động mà sản phẩm của nó không hiện hữu, tập trung vào mối quan hệ với khách hàng mà không chuyển giao quyền sở hữu Đây là một trong ba khu vực chính của nền kinh tế quốc dân, cùng với công nghiệp và nông nghiệp, và ngày càng đóng vai trò quan trọng Tại các nước phát triển, dịch vụ chiếm hơn 70% GDP và lực lượng lao động Chất lượng dịch vụ đã được nhiều học giả nghiên cứu, nhưng quan điểm về nó có thể khác nhau tùy thuộc vào góc độ khảo sát.
Theo ISO 8402, chất lượng dịch vụ được định nghĩa là tập hợp các đặc tính của một đối tượng, giúp đối tượng đó có khả năng đáp ứng các yêu cầu đã được nêu ra hoặc tiềm ẩn.
Chất lượng dịch vụ, theo Zeihaml (1987), được định nghĩa là sự đánh giá của khách hàng về sự xuất sắc và tuyệt vời của một thực thể Nó phản ánh thái độ của khách hàng, dựa trên sự so sánh giữa kỳ vọng và những gì họ thực sự nhận được.
Theo Lewis và Boms, dịch vụ được đánh giá dựa trên mức độ đáp ứng mong đợi của khách hàng Để tạo ra dịch vụ chất lượng, cần đảm bảo rằng những mong đợi này được thỏa mãn một cách nhất quán.
Chất lượng dịch vụ được định nghĩa bởi Theo Parasuraman, V.A Zeithaml và L.L Berry là khoảng cách giữa kỳ vọng của khách hàng về sản phẩm dịch vụ và những gì họ cảm nhận, nhận thức được khi sử dụng sản phẩm dịch vụ đó.
Chất lượng dịch vụ được đánh giá từ góc nhìn của khách hàng, dựa trên cảm nhận và sự đánh giá của họ Nó phụ thuộc vào mức độ cảm nhận của khách hàng về dịch vụ mà họ sử dụng, cũng như những mong đợi của họ trước khi trải nghiệm dịch vụ đó.
Các quan niệm về chất lượng dịch vụ phản ánh một lập luận khoa học toàn diện, nhấn mạnh vai trò của sản phẩm trong mối quan hệ giữa sản phẩm, xã hội và con người.
1.2.2 Chất lượng dịch vụ tư vấn thiết kế
Dịch vụ tư vấn thiết kế trong lĩnh vực xây dựng bao gồm các hoạt động cung cấp tư vấn trải qua 5 giai đoạn: nhập cuộc, chuẩn đoán, lập kế hoạch, thực hiện và kết thúc Kết quả của những giai đoạn này chính là sản phẩm và dịch vụ tư vấn mà khách hàng nhận được Do đó, hoạt động tư vấn xây dựng là một quá trình có chủ đích nhằm tạo ra các sản phẩm và dịch vụ chất lượng trong ngành xây dựng.
Sản phẩm của hoạt động tư vấn xây dựng chủ yếu là hồ sơ kỹ thuật và các dịch vụ tư vấn dành cho khách hàng Chất lượng sản phẩm từ các hoạt động tư vấn được hiểu trong bối cảnh chất lượng sản phẩm và dịch vụ nói chung Chất lượng được định nghĩa là sự thỏa mãn của khách hàng, được đo bằng hiệu số giữa chất lượng mong đợi và chất lượng thực tế đạt được.
Chất lượng dịch vụ tư vấn thiết kế được đánh giá qua sự thỏa mãn của khách hàng, khi chất lượng thực tế vượt trội hơn so với mong đợi Điều này được thể hiện qua các hồ sơ thiết kế, hồ sơ chấm thầu và lời khuyên trong lĩnh vực xây dựng mà khách hàng nhận được Sự kỳ vọng của khách hàng về chất lượng tư vấn xây dựng được hình thành từ bốn nguồn chính: thông tin truyền miệng, nhu cầu cá nhân, kinh nghiệm thực tế và quảng cáo.
Nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn xây dựng là việc thu hẹp và loại bỏ khoảng cách giữa chất lượng thực tế và chất lượng mong đợi của khách hàng, nhằm cung cấp sản phẩm tư vấn tốt hơn.
+ Khoảng cách giữa dịch vụ mong đợi và nhận thức của quản lý về mong đợi của khách hàng
+ Khoảng cách giữa nhận thức của quản lý và biến nhận thức thành các thông số dịch vụ
+ Khoảng cách từ các thông số dịch vụ có được và các dịch vụ cung ứng
+ Khoảng cách giữa cung ứng dịch vụ và thông tin bên ngoài đến khách hàng
+ Khoảng cách giữa dịch vụ mong đợi và dịch vụ được hưởng
Mô hình khoảng cách trong quản lý chất lượng, theo nghiên cứu của Parasuraman, Berry và Zeithal, cung cấp cái nhìn sâu sắc về các chỉ tiêu đánh giá chất lượng dịch vụ tư vấn thiết kế Các chỉ tiêu này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mức độ hài lòng của khách hàng và cải thiện hiệu quả dịch vụ.
Quản lý chất lượng trong hoạt động tư vấn thiết kế gặp khó khăn do việc đo lường kết quả cuối cùng và xác định tiêu chuẩn ban đầu Kết quả tư vấn có tính chất sản phẩm dịch vụ, nên chất lượng thường được đánh giá qua phản hồi của khách hàng thay vì thông số định lượng Ngành xây dựng có những đặc thù riêng, như sản phẩm cố định, thời gian xây dựng dài, giá trị lớn và sự đa dạng phụ thuộc vào địa phương, địa chất, khí hậu Do đó, sản phẩm xây dựng yêu cầu tiêu chuẩn khắt khe hơn, kết hợp giữa tiêu chuẩn chung của sản phẩm dịch vụ và tiêu chuẩn riêng của ngành xây dựng.
Sự cần thiết nâng cao chất lƣợng dịch vụ tƣ vấn thiết kế
1.3.1 Xu hướng phát triển của nghề tư vấn thiết kế
Nghề tư vấn, ra đời từ thế kỷ XIX, đã phát triển mạnh mẽ và phục vụ một thị trường rộng lớn về cả lĩnh vực lẫn địa lý Hiện nay, các công ty tư vấn lớn với nhiều nhân viên đã đảm nhận vai trò tư vấn trong hầu hết các lĩnh vực của cuộc sống.
Mặc dù vai trò của tổ chức tư vấn rất quan trọng, nhưng nhận thức của xã hội về điều này vẫn còn hạn chế Nhiều Chủ đầu tư thường chú trọng đến giá cả gói thầu và lợi nhuận hơn là chất lượng tư vấn công trình Hơn nữa, do áp lực từ thị trường, nhiều tổ chức tư vấn đã không duy trì được thương hiệu và tính độc lập, dẫn đến việc họ phải đáp ứng những yêu cầu thiếu tính kỹ thuật từ khách hàng hoặc áp dụng các biện pháp không minh bạch để giành hợp đồng Những yếu tố này đã ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh của nghề tư vấn xây dựng và làm giảm uy tín của các nhà tư vấn.
Trên thế giới, nghề tư vấn đã phát triển mạnh mẽ từ những ngày đầu khi các nhà tư vấn hoạt động đơn lẻ và tự phát Sự phát triển của nền kinh tế đã dẫn đến nhu cầu tư vấn ngày càng tăng, thúc đẩy các nhà tư vấn hợp tác và thành lập các công ty tư vấn Trong vài thập kỷ qua, hàng triệu kỹ sư đã tham gia vào lĩnh vực này, yêu cầu sự hình thành các tổ chức chuyên ngành để bảo vệ quyền lợi và uy tín của họ Châu Âu là khu vực tiên phong trong việc phát triển nghề tư vấn, với sự ra đời của Hiệp hội tư vấn Châu Âu (EFCA), tập hợp các công ty và chuyên gia tư vấn nhằm đáp ứng nhu cầu dịch vụ tư vấn cho toàn xã hội.
Thế giới đã thành lập "Hiệp hội quốc tế các kỹ sư tư vấn" (FIDIC), tập hợp nhiều hiệp hội tư vấn thành viên và soạn thảo nhiều tài liệu quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng FIDIC phát triển quy trình đấu thầu, hợp đồng kinh tế và hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn Cuốn "Hướng dẫn về giải thích và áp dụng tiêu chuẩn ISO 9001:1994 cho ngành tư vấn xây dựng" đã được áp dụng hiệu quả tại Việt Nam Tại Việt Nam, nhiều tổ chức tư vấn cũng đã được thành lập, như Hiệp hội.
Dịch vụ tư vấn xây dựng chuyên nghiệp đã trở nên phổ biến ở các nước Châu Á, đặc biệt là tại Trung Quốc, nơi các nhà lãnh đạo coi đây là nguồn tài nguyên quan trọng cho các dự án xây dựng trong chiến lược phát triển Tư vấn xây dựng không chỉ phục vụ cho sự nghiệp hiện đại hóa đất nước mà còn hướng tới xuất khẩu và chiếm lĩnh thị trường quốc tế Nhật Bản, một siêu cường kinh tế, cũng đang tích cực tham gia vào Châu Á thông qua đầu tư trực tiếp FDI và viện trợ ODA, đồng thời coi trọng dịch vụ tư vấn xây dựng, đặc biệt là quản lý dự án, như một công cụ phát triển kinh tế Gần đây, Trung Quốc và Nhật Bản đã tham gia nhiều dự án đầu tư xây dựng tại Việt Nam với vai trò tư vấn thiết kế.
Xu hướng phát triển trong tương lai của nghề tư vấn thiết kế phụ thuộc vào các yếu tố có quan hệ chặt chẽ sau:
Sơ đồ 1.5 Các yếu tố tác động tới xu hướng phát triển tương lai của nghề tư vấn thiết kế
Quy mô nhu cầu của khách hàng đối với dịch vụ tư vấn thiết kế là yếu tố quyết định mức độ phát triển của nghề này Khối lượng công tác tư vấn phụ thuộc vào số lượng và quy mô các dự án, cũng như quyết định của khách hàng trong việc sử dụng kỹ sư tư vấn Sự phát triển của các dự án xây dựng lại liên quan đến trình độ phát triển và khả năng kinh tế của các vùng, quốc gia Do đó, tương lai của nghề tư vấn xây dựng gắn liền với sự phát triển kinh tế và chuyên môn hóa của xã hội.
+ Yếu tố thứ hai là sự phát triển khoa học và công nghệ
Nghề tư vấn bắt đầu phát triển từ thế kỷ XIX, nhưng chỉ thực sự bùng nổ vào giữa thế kỷ XX khi khoa học công nghệ tiến bộ Bước sang thế kỷ XXI, với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tiên tiến, nhiều công nghệ truyền thống sẽ bị thay thế bởi những công nghệ mới Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến bản chất và khuôn khổ các dự án mà còn yêu cầu các kỹ sư tư vấn phải điều chỉnh để phù hợp với hoàn cảnh mới Để tồn tại và phát triển, các kỹ sư tư vấn cần phải nắm bắt và áp dụng những công nghệ mới, nếu không sẽ bị lạc hậu và thay thế.
Các kỹ sư tư vấn đang đối mặt với thách thức trong việc thay đổi phương pháp làm việc để đáp ứng với tiến bộ xã hội Để quản lý hiệu quả các dự án ngày càng lớn và phức tạp, các tổ chức tư vấn cần hiện đại hóa và áp dụng các phương pháp hoạt động mới Việc sử dụng công nghệ điện tử hiện đại và thiết bị tự động hóa tiên tiến là rất quan trọng Ngoài ra, các nhà tư vấn cũng cần cải thiện quản lý và hiện đại hóa cơ cấu tổ chức để theo kịp những thay đổi trong ngành.
Yếu tố thứ ba ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp là những mối đe dọa và áp lực từ bên ngoài, dẫn đến sự suy giảm chất lượng thực sự của dịch vụ tư vấn thiết kế.
Trước đây, khi thị trường chưa phát triển, áp lực lên các kỹ sư tư vấn không lớn và họ hoạt động theo đạo đức nghề nghiệp Tuy nhiên, khi thị trường trở nên cạnh tranh hơn, các tổ chức tư vấn phải đối mặt với nhiều áp lực để nâng cao thị phần hoặc tồn tại, dẫn đến việc có thể đánh mất tính độc lập nghề nghiệp, giảm chất lượng dịch vụ và buông lỏng các tiêu chuẩn đạo đức.
Sự mất tính độc lập của kỹ sư tư vấn ảnh hưởng lớn đến chất lượng công việc Tính độc lập, liêm chính và trình độ kỹ thuật cao là những tiêu chuẩn quan trọng trong nghề Khi hoạt động như bên thứ ba trong các dự án xây dựng, nhà tư vấn độc lập có khả năng tối ưu hóa thiết kế và thi công, đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng Sự phát triển của tính độc lập trong nghề tư vấn đến từ việc học hỏi và tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, giúp kỹ sư nâng cao hiểu biết và trách nhiệm trong công việc.
Trong thời gian tới, sự độc lập của nghề tư vấn sẽ chịu ảnh hưởng của ba nguyên nhân chính sau:
Sự phát triển của các hình thức dịch vụ “trọn gói” hoặc “chìa khóa trao tay” đã dẫn đến việc nhà tư vấn trở nên phụ thuộc vào nhà thầu, làm cho vai trò của bên thứ ba trở nên khó thực hiện.
Sự phát triển và cạnh tranh của các tổ chức tư vấn không chuyên nghiệp là nguyên nhân thứ hai Khi các tổ chức này thiếu chuyên môn, họ thường phụ thuộc vào những người lãnh đạo chỉ quan tâm đến lợi nhuận Điều này khiến cho các kỹ sư tư vấn gặp khó khăn trong việc duy trì vai trò độc lập, từ đó ảnh hưởng đến khả năng giải quyết vấn đề một cách khách quan và hiệu quả nhất cho khách hàng.
Nguyên nhân thứ ba ảnh hưởng đến tính độc lập của nhà tư vấn là sự thiếu coi trọng giá trị đạo đức nghề nghiệp trong quá trình hành nghề Điều này xuất phát từ sự phát triển của thị trường mà không tuân thủ các quy định pháp luật.
Nghề tư vấn đang đối mặt với sự xuống cấp về chất lượng và số lượng dịch vụ cung cấp cho khách hàng, do cạnh tranh giá cả và tiến độ Khách hàng thường ưu tiên giá cả mà không xem xét chuyên môn, dẫn đến việc nhận dịch vụ không tối ưu Các nhà tư vấn, trong nỗ lực giành hợp đồng, thường phải hạ giá dịch vụ, thậm chí giảm cả số lượng và chất lượng, có khi vượt qua ngưỡng sàn để duy trì chi phí tối thiểu Thêm vào đó, các khoản thù lao bất hợp lý làm giảm động lực làm việc của nhà tư vấn, khiến lợi ích của khách hàng trở thành yếu tố thứ yếu trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Các yếu tố tác động đến chất lƣợng dịch vụ tƣ vấn thiết kế
Dịch vụ tư vấn thiết kế, giống như các dịch vụ khác, chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố Các yếu tố này được phân thành hai nhóm chính: yếu tố môi trường bên ngoài và yếu tố nội bộ trong doanh nghiệp Sự tương tác giữa các yếu tố này tạo ra tác động tổng hợp, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Sơ đồ 1.6 Các yếu tố tác động tới hoạt động tư vấn thiết kế
1.4.1 Các yếu tố bên ngoài
Tình hình thị trường và các yếu tố chính trị, kinh tế trong nước, khu vực và quốc tế là nhân tố quan trọng nhất, định hướng cho sự phát triển chất lượng hoạt động tư vấn xây dựng Các sản phẩm tư vấn chỉ tồn tại khi đáp ứng mong đợi của khách hàng, buộc doanh nghiệp nâng cao năng lực để cung cấp sản phẩm chất lượng cao hơn Xu hướng toàn cầu hóa và sự hồi nhập của doanh nghiệp vào nền kinh tế thế giới cũng làm tăng nhận thức về vai trò quan trọng của sản phẩm Những yếu tố này có tác động sâu sắc đến chất lượng dịch vụ tư vấn xây dựng của các doanh nghiệp.
- Trình độ năng lực của Chủ đầu tư
Trình độ và năng lực của Chủ đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng công tác tư vấn xây dựng Chủ đầu tư không chỉ là người lựa chọn nhà thầu và hợp đồng tư vấn mà còn là đầu mối cung cấp thông tin khảo sát, bàn giao mặt bằng và hồ sơ cần thiết Họ cũng chịu trách nhiệm làm việc, trao đổi với nhà thầu tư vấn và thanh toán kinh phí Việc lựa chọn tổ chức tư vấn thường dựa trên niềm tin rằng tổ chức đó có đủ năng lực cung cấp dịch vụ chất lượng cao Chủ đầu tư có năng lực và kinh nghiệm sẽ xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện dự án xây dựng.
- Chất lượng nguồn thông tin, chất lượng số liệu khảo sát
Trong quá trình thực hiện dự án, thông tin tư liệu đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề Thông tin về sự phát triển kinh tế, xã hội trong quá khứ, hiện tại và tương lai, cùng với dữ liệu chuyên ngành của từng dự án, giúp tư vấn viên đưa ra các giải pháp hiệu quả Ví dụ, thông qua khảo sát địa hình, địa chất và thủy văn, các tư vấn viên có thể đề xuất giải pháp cho kết cấu móng và biện pháp thi công phần ngầm của công trình xây dựng.
- Tiến bộ của khoa học công nghệ và sự phân công lao động
Nhịp độ thay đổi của khoa học công nghệ sẽ gia tăng nhanh chóng trong tương lai, dẫn đến những biến đổi căn bản trong nhiều lĩnh vực kỹ thuật Các nhà tư vấn cần phải theo sát những thay đổi này, vì những ai không kịp thích ứng sẽ bị loại bỏ Đồng thời, tiến bộ trong khoa học công nghệ cũng mở ra cơ hội nâng cao chất lượng dịch vụ cho các tổ chức tư vấn, giúp quá trình tư vấn trở nên chính xác, nhanh chóng và tiện lợi hơn.
- Chính sách của Chính phủ, các quy định pháp lý
Môi trường pháp luật và các chính sách quản lý của chính phủ có ảnh hưởng lớn đến chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Chính phủ tạo ra hành lang pháp lý giúp tổ chức hoạt động hiệu quả, đồng thời cũng tạo áp lực buộc doanh nghiệp nâng cao chất lượng tư vấn Hệ thống luật như Luật Xây dựng, Luật Đầu tư, Luật Lao động, Luật Thuế, Luật Tài nguyên, và Luật Bảo vệ Môi trường là cơ sở để thực hiện các hoạt động tư vấn xây dựng.
1.4.2 Các yếu tố bên trong doanh nghiệp
- Lực lượng lao động trong doanh nghiệp:
Con người là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm, đặc biệt trong lĩnh vực tư vấn Kết hợp với công nghệ, con người giúp doanh nghiệp tạo ra sản phẩm chất lượng cao với chi phí thấp Chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, ý thức trách nhiệm và tinh thần hợp tác của các thành viên trong doanh nghiệp Năng lực và tinh thần của đội ngũ lao động, cùng với các chính sách nhân sự, ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng sản phẩm Đối với các doanh nghiệp tư vấn xây dựng, chất lượng đội ngũ cán bộ có vai trò quan trọng hơn, quyết định đến hiệu quả hoạt động tư vấn, vì sản phẩm tư vấn được hình thành từ năng lực và trí tuệ của đội ngũ kỹ sư.
Chính sách nhân sự của doanh nghiệp ảnh hưởng lớn đến tinh thần và ý thức của người lao động, từ đó tác động đến chất lượng hoạt động xây dựng Trong số các chính sách này, đãi ngộ, đề bạt và đào tạo phát triển nguồn nhân lực đóng vai trò đặc biệt quan trọng, vì chúng trực tiếp tạo ra đội ngũ lao động chất lượng cao cho doanh nghiệp tư vấn xây dựng.
- Khả năng máy móc thiết bị của doanh nghiệp:
Mỗi doanh nghiệp cần xác định khả năng của máy móc thiết bị để nâng cao chất lượng hoạt động và sản phẩm Cơ cấu hoạt động và khả năng phối hợp của thiết bị ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sản xuất, đặc biệt trong lĩnh vực tư vấn xây dựng, nơi mà việc xử lý thông tin bằng các chương trình cao cấp là rất quan trọng Quản lý máy móc hiệu quả, xác định phương hướng phát triển và cải tiến chất lượng sản phẩm dựa trên điều kiện kỹ thuật hiện có, cùng với việc có kế hoạch thay thế thiết bị phù hợp, là những yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng hoạt động của doanh nghiệp.
- Trình độ tổ chức quản lý của doanh nghiệp
Quản lý chất lượng theo lý thuyết hệ thống là yếu tố then chốt trong mỗi doanh nghiệp, nơi các bộ phận chức năng phối hợp đồng bộ và thống nhất Chất lượng quản lý phản ánh trực tiếp chất lượng hoạt động của doanh nghiệp Việc khai thác hợp lý các nguồn lực để tạo ra sản phẩm phụ thuộc vào nhận thức và hiểu biết về chất lượng, cũng như khả năng tổ chức và chỉ đạo của các bộ phận quản lý Đối với các doanh nghiệp tư vấn xây dựng, sự phối hợp giữa các bộ phận chuyên ngành khác nhau là nền tảng để sản xuất ra sản phẩm tư vấn tổng hợp chất lượng cao.