Hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh tiền giang luận văn thạc sĩ chuyên ngành kinh tế xây dựng

Trong nhiều giải pháp đồng bộ quản lý phát triển đô thị thành phố Mỹ Tho thì quản lý xây dựng hạ tầng kỹ thuật và quản lý trật tự xây dựng là hai trong các nhiệm vụ quan trọng được các c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HÀ NỘI

- oOo -

LƯƠNG ANH TÚ

HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ TẠI TỈNH TIỀN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP HỒ CHÍ MINH - 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HÀ NỘI

- oOo -

LƯƠNG ANH TÚ

HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ TẠI TỈNH TIỀN GIANG

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ XÂY DỰNG

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn thạc sĩ này, em đã nhận được rất nhiều sự giúp

đỡ của quý thầy, cô, gia đình, đồng nghiệp và bạn bè, đặc biệt là công lao của quý thầy cô trong ban giảng dạy ngành Quản lý xây dựng Quý thầy cô đã truyền đạt cho em những kiến thức quý báu để em có thể hoàn thành đề tài tốt nghiệp này Hôm nay, với những dòng chữ này, em xin ghi nhận và tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất

Đặc biệt em xin chân thành cám ơn thầy TS Chu Xuân Nam đã tận tình hướng dẫn, đưa ra hướng nghiên cứu cụ thể, hỗ trợ nhiều kiến thức quý báu trong suốt thời gian em thực hiện luận văn này Thầy đã giúp cho em hiểu rõ trách nhiệm của những người nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học để góp phần hoàn thiện và phát triển ngành Quản lý xây dựng của nước ta

Cuối cùng, em xin cám ơn gia đình đã luôn động viên, ủng hộ trong suốt thời gian em học tập, cám ơn bạn bè, đồng nghiệp đã cung cấp các số liệu để em có thể hoàn thành luận văn của mình

Một lần nữa xin gửi đến quý thầy, cô và gia đình lòng biết ơn sâu sắc!

Tiền Giang, ngày 17/3/2017

Tác giả

Lương Anh Tú

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do chính tôi thực hiện Các số liệu, kết quả, phân tích nêu trong luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc

Tôi xin chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình

Tiền Giang, ngày 17/3/2017

Học viên

Lương Anh Tú

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC ii i DANH MỤC BẢNG BIỂU v v DANH MỤC HÌNH VẼ v

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vi

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ 7

1.1 Khái quát về xây dựng đô thị và quản lý đô thị 7

1.1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ cơ bản về xây dựng đô thị, quản lý đô thị 7

1.1.2 Vai trò của xây dựng đô thị và quản lý đô thị 10

1.2 Sự cần thiết, yêu cầu và nội dung QLNN về xây dựng đô thị 12

1.2.1 Sự cần thiết quản lý nhà nước đối với xây dựng đô thị 12

1.2.2 Yêu cầu quản lý nhà nước đối với xây dựng đô thị 14

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về xây dựng đô thị: 17

1.3 Kinh nghiệm các địa phương về xây dựng đô thị và quản lý xây dựng đô thị 26

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý trật tự xây dựng ở trong nước 26

1.3.2 Kinh nghiệm quản lý trật tự xây dựng ở nước ngoài 28

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ TẠI TỈNH TIỀN GIANG 31

2.1 Khái quát thực trạng hoạt động xây dựng đô thị tỉnh Tiền Giang 31

2.1.1 Tình hình quy hoạch phát triển đô thị ở tỉnh Tiền Giang 31

2.1.2 Thực trạng hoạt động xây dựng đô thị ở tỉnh Tiền Giang 35

2.2 Phân tích, đánh giá công tác quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang 46

2.2.1 Ban hành hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động xây dựng đô thị 46

2.2.2 Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác quản lý xây dựng

đô thị 46

2.2.3 Quản lý hệ thống thông tin về xây dựng đô thị 47

2.2.4 Công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp, an toàn, môi trường trong xây dựng đô thị 48

2.2.5 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về xây dựng đô thị 53

2.3 Kết quả đạt được và những hạn chế của quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang 57

2.3.1 Kết quả đạt được 57

2.3.2 Hạn chế, tồn tại và Nguyên nhân 58

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ HỆ THỐNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ Ở TỈNH TIỀN GIANG 66

3.1 Phương hướng hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang 66

3.1.1 Phương hướng hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về xây dựng hạ tầng đô thị thành phố Mỹ Tho 66

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị thành phố Mỹ Tho 67

3.2 Hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang 69

3.2.1 Đổi mới nhận thức về xây dựng đô thị và quản lý nhà nước về xây dựng đô thị 69

3.2.2 Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về xây dựng đô thị 70

3.2.3 Đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động xây dựng đô thị 75

3.3 Điều kiện và kiến nghị thực hiện các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang 82

3.3.1 Điều kiện để hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng đô thị 82

3.3.2 Kiến nghị các giải pháp để hoàn thiện QLNN về xây dựng đô thị 83

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1.Bảng thống kê tình hình vi phạm trật tự xây dựng 5 năm (2012-2016) 44

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Bản đồ hành chính tỉnh Tiền Giang 31Hình 1.2 Vị trí thành phố Mỹ Tho trong vùng tỉnh Tiền Giang 33Hình 1.3 Bản đồ hành chính thành phố Mỹ Tho 35

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

QLNN Quản lý nhà nước

UBND Ủy ban nhân dân

GPXD Giấy phép xây dựng THPT Trung học phổ thông TNHH Trách nhiệm hữu hạn

WB Ngân hàng Thế giới QLDA Quản lý dự án

TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh

TTXD Thanh tra xây dựng GPMB Giải phóng mặt bằng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xây dựng là ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, làm tiền đề cho việc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Cùng với nhịp độ tăng trưởng của nền kinh tế xã hội, những năm qua sự phát triển đô thị của nước ta diễn ra hết sức nhanh chóng Bên cạnh những dự án lớn, các công trình, nhà ở do nhân dân đầu tư xây dựng cũng phát triển cả về số lượng và quy mô đầu tư Thực tế đã nảy sinh nhiều bất cập và phức tạp trong công tác quản lý xây dựng và trật tự xây dựng đô thị Công tác quản lý, thanh tra, xử lý các công trình xây dựng hạ tầng kỹ thuật có sai phạm, các công trình xây dựng trái phép, quản lý trật tự xây dựng, quy hoạch đô thị, cảnh quan đô thị là một quá trình lâu dài và gian khó

Thành phố Mỹ Tho là đô thị tỉnh lỵ thuộc tỉnh Tiền Giang Đây là đô thị có lịch sử phát triển lâu đời trong suốt chiều dài lịch sử phát triển hơn 335 năm, đặc biệt từ sau ngày giải phóng thống nhất đất nước đến nay, Mỹ Tho không những là

đô thị trung tâm trực thuộc tỉnh Tiền Giang mà còn là đô thị trung tâm Khu vực Bắc Sông Tiền và còn là cửa ngõ quan trọng của vùng đồng bằng sông cửu long với thành phố Hồ Chí Minh Trong những năm gần đây, cùng với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, quá trình đô thị hoá tại thành phố Mỹ Tho diễn

ra mạnh mẽ cả theo hai chiều hướng cả chiều rộng lẫn chiều sâu

Quy hoạch chung xây dựng thành phố Mỹ Tho đã được Uỷ ban nhân dân tỉnh Tiền Giang phê duyệt từ năm 2003 và được điều chỉnh vào ngày 3/7/2014 theo Quyết định số: 1612/QĐ của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Mỹ Tho đến năm 2030; cùng với các quy định pháp luật

có liên quan của Trung ương và địa phương đã làm cơ sở pháp lý vững chắc cho việc tổ chức triển khai các hoạt động xây dựng trên địa bàn theo đúng các nội dung được quy định trong đồ án quy hoạch đã được phê duyệt và điều chỉnh

Trong nhiều giải pháp đồng bộ quản lý phát triển đô thị thành phố Mỹ Tho thì quản lý xây dựng hạ tầng kỹ thuật và quản lý trật tự xây dựng là hai trong các nhiệm vụ quan trọng được các cấp chính quyền trên địa bàn tỉnh Tiền Giang, thành phố Mỹ Tho đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác này Kết quả đạt được trong thời gian qua rất đáng được ghi nhận

Tuy vậy, bên cạnh những mặt ưu điểm, những việc đã làm được, trong thời gian qua công tác quản lý xây dựng hạ tầng kỹ thuật và quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn cũng còn nhiều vấn đề phải quan tâm, nghiên cứu tìm giải pháp giải quyết Tình hình các công trình thi công chậm tiến độ do giải phóng mặt bằng, sai phạm trong công tác đấu thầu, thanh quyết toán không đúng quy định; xây dựng không phép, sai phép, vi phạm quy hoạch vẫn còn nhiều Việc thanh tra, kiểm tra của các

cơ quan quản lý nhà nước có thường xuyên nhưng chưa thể kiểm tra hết toàn bộ địa bàn nên vẫn còn nhiều công trình vi phạm lớn, nghiêm trọng vẫn chưa được phát hiện, xử lý kịp thời; việc kiểm tra xây dựng sau cấp giấy phép xây dựng còn buông lỏng, nhiều hạn chế; việc xử lý vi phạm sau phát hiện được xử lý rất kiên quyết nhưng vẫn còn thiếu những biện pháp chế tài hữu hiệu để có thể thực hiện đầy đủ quyết định xử phạt đã ban hành… Điều đó làm hạn chế hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng đô thị tại thành phố Mỹ Tho

Bên cạnh đó, năm 2016 thành phố Mỹ Tho đã được Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Tiền Giang, vừa qua lại được Chính phủ cho mở rộng địa giới hành chính lên gấp hai lần so với trước đây Do vậy, nhu cầu xây dựng các công trình công cộng, thoát nước, nâng cấp đô thị, xây dựng công trình và nhà ở của nhân dân trong thời gian tới là rất lớn, nếu không có

sự quản lý, kiểm soát của các cơ quan nhà nước thì tình hình xây dựng hạ tầng kỹ thuật, trật tự xây dựng sẽ rất hỗn loạn

Công tác cấp phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng vẫn còn nhiều tồn tại, một số địa phương tự đặt thêm các thủ tục ngoài quy định, việc kiểm tra thực hiện xây dựng theo giấy phép và quản lý trật tự xây dựng còn bị buông lỏng, xử lý chưa kịp thời, chưa nghiêm minh; tình trạng xây dựng sai phép, không phép vẫn diễn ra phức tạp và có chiều hướng gia tăng cả về số lượng và quy mô xây dựng gây ảnh hưởng tới cảnh quan, môi trường đô thị, thậm chí đã xảy ra các sự cố nghiêm trọng gây thiệt hại cả về người và của nhưng kết quả phát hiện, điều tra, xử lý của các cơ quan chức năng còn thấp Mặt khác, cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị Mỹ Tho còn nhiều bất cập, lạc hậu so với nhu cầu phát triển, chưa xứng tầm với một đô thị loại I trực thuộc tỉnh Một trong những nguyên nhân của tình trạng này là công tác quản lý nhà nước về xây dựng đô thị chưa theo kịp với yêu cầu phát triển, kể từ công tác lập

quy hoạch cho đến quản lý xây dựng hạ tầng kỹ thuật, thanh tra xây dựng, quản lý trật tự xây dựng… khi thực hiện còn nhiều mặt hạn chế Vì vậy, việc nghiên cứu đề

tài: "Hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang" là một

nhu cầu cấp bách cả về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Hiện nay ở nước ta, quản lý xây dựng đô thị nói chung và trật tự xây dựng nói riêng là công việc thường nhật của chính quyền đô thị, là việc không dễ dàng Mỗi thành phố có cách tổ chức lực lượng và thực hiện quản lý riêng, một số nơi đã có những biện pháp tích cực và đạt được kết quả nhất định Tuy nhiên hiệu quả nhìn chung chưa được như mong muốn

Năng lực quản lý của các cơ quan nhà nước về xây dựng đô thị là một thách thức trong tương lai ở các đô thị nói chung, trong đó có đô thị thành phố Mỹ Tho, trong bối cảnh tỉ lệ và tốc độ đô thị hoá thành phố Mỹ Tho ngày càng mạnh mẽ Thời gian vừa qua, đã có nhiều bài viết, đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến lĩnh vực này:

Trước hết, phải kể đến đề tài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu giải pháp kiểm

soát đô thị hóa tự phát ở huyện Bình Chánh, một huyện ngoại thành TPHCM”, của

Ths.Kts Nguyễn Tiến Thành, thực hiện vào năm 2006 [24], đã nghiên cứu về các giải pháp kiểm soát quá trình đô thị hóa tự phát ở một huyện ngoại thành thành phố

Hồ Chí Minh, tác giả có đưa ra 08 kiến nghị, trong đó có kiến nghị về xử lý tồn tại

và vi phạm trật tự xây dựng, có biện pháp xử phạt phù hợp với những đối tượng gây

ra vấn nạn đô thị hóa tự phát trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh như: xử lý nghiêm các địa phương và các cán bộ có trách nhiệm quản lý các nơi xảy ra đô thị hóa tự phát, các đầu nậu kinh doanh đất bất hợp pháp; xử lý giảm nhẹ đối với những

hộ dân là nạn nhân của các đầu nậu xây dựng trái phép, các mốc thời gian xây dựng trái phép cần được nghiên cứu cho các giải pháp giảm nhẹ này

Tại Trường Đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc sỹ Quản

lý đô thị và công trình mang tên “Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực

trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn An

Minh, thực hiện năm 2010 [20], đã đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản

lý nhà nước về lĩnh vực trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đô thị hoá diễn ra ngày càng nhanh

Và nghiên cứu tiếp theo, cũng tại Trường Đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí

Minh, Luận văn thạc sỹ Quản lý đô thị và công trình với đề tài “Nâng cao hiệu quả

quản lý xây dựng đô thị trong quá trình đô thị hoá vùng ven đô thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Minh Đức [17] Luận văn được thực hiện năm 2009, bảo vệ

thành công năm 2011 Theo luận văn, tác giả đề xuất một số giải pháp quản lý xây dựng vùng ven thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển bền vững; các biện pháp thực thi nhằm cải tạo, xây dựng chỉnh trang các “khu dân cư tự phát”, hướng đến thành phố văn minh và hiện đại, đảm bảo giữa bảo tồn và phát triển, theo mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống người dân tại vùng ven thành phố Hồ Chí Minh; Những đề tài khoa học, bài viết nêu trên đã tìm hiểu, phân tích về công tác quản lý trật tự xây dựng trên những khía cạnh khác nhau và chỉ đi sâu tìm hiểu, phân tích và đề xuất giải pháp quản lý về một khía cạnh nhất định, một địa bàn nhất định và chủ yếu là cho các đô thị cực lớn với dân số gần 10 triệu dân như thành phố

Hồ Chí Minh, chưa mang tính tổng quát và cũng không thể áp dụng máy móc cho các đô thị khác được, đặc biệt là các đô thị đang phát triển có quy mô trung bình, với dân số chỉ khoảng gần 25 vạn dân, cụ thể là thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang

Tuy vậy, các nghiên cứu nêu trên cũng mang lại nhiều bài học, kinh nghiệm, tài liệu tham khảo quý cho việc nghiên cứu của học viên; và một số giải pháp mang tính chung nhất, phù hợp được kế thừa cho đề xuất giải pháp của luận văn này

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là trên cơ sở phân tích, làm rõ những vấn

đề lý luận và thực tiễn, công tác quản lý nhà nước về xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị

và quản lý trật tự xây dựng, luận văn đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại thành phố Mỹ Tho tỉnh Tiền Giang

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Về đối tượng nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu về thực trạng; và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị, xây dựng đô thị theo quy hoạch; công tác kiểm tra sau cấp phép xây dựng; và

việc phát hiện, xử lý đối với các hành vi vi phạm trong quá trình xây dựng và vi phạm trật tự xây dựng

Về lãnh thổ: nghiên cứu cho toàn thành phố Mỹ Tho, gồm 11 phường và 06 xã ngoại thành

Về thời gian: đánh giá công tác quản lý nhà nước về xây dựng hạ tầng kỹ thuật

đô thị và trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố Mỹ Tho trong thời gian từ 5 năm trở lại đây (từ 2012 đến 2016) và hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở vận dụng phương pháp duy vật biện chứng của triết học Mác – Lênin

Phương pháp thu thập tài liệu: khảo sát thực địa, thu thập thông tin, tài liệu từ các cơ quan có liên quan về tình hình kinh tế xã hội tỉnh Tiền Giang, thành phố Mỹ Tho, về công tác quản lý xây dựng, cấp phép xây dựng, quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng trên địa bàn TP Mỹ Tho

Phương pháp phân tích, tổng hợp một cách có hệ thống: phân tích, tổng hợp các tài liệu, các đề tài nghiên cứu có liên quan; phân tích các kết quả nghiên cứu, tổng hợp lại các yếu tố hữu dụng cho hướng đề xuất của luận văn

Phương pháp thống kê, so sánh: dùng để đánh giá hiện trạng

Phương pháp kế thừa: kế thừa một số kết quả nghiên cứu của các tác giả khác trong lĩnh vực có liên quan

6 Dự kiến giá trị khoa học đạt được

Việc nghiên cứu thực hiện luận văn mang những ý nghĩa khoa học và thực tiễn nhất định:

Thứ nhất, thể hiện sự cố gắng và kết quả quá trình học tập, nghiên cứu của học viên Kết quả đạt được của luận văn rất hữu ích cho công việc của học viên sau này

Thứ hai, nội dung nghiên cứu của luận văn nêu ra nhằm mục đích góp phần nâng cao và hoàn thiện quản lý nhà nước đối với công tác quản lý xây dựng hạ tầng

kỹ thuật đô thị và quản lý trật tự xây dựng tại đô thị thành phố Mỹ Tho, lập lại trật

tự trong hoạt động xây dựng, việc thực hiện quy hoạch xây dựng đô thị, tạo cơ sở cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội, làm cho thành phố Mỹ Tho trở thành một

đô thị văn minh, hiện đại, phát triển bền vững trong tương lai Ngoài ra, luận văn

còn có thể làm tài liệu tham khảo cho lực lượng công chức trong các cơ quan quản

lý nhà nước về xây dựng đô thị như các Ban quản lý dự án xây dựng, Phòng quản lý

đô thị TP Mỹ Tho, Thanh tra Sở Xây dựng, Thanh tra tỉnh Tiền Giang và các cơ quan ban ngành có liên quan

Thứ ba, việc nghiên cứu sẽ giúp tìm ra các đặc thù riêng của công tác quản lý nhà nước về xây dựng, phát triển của một thành phố trung bình bên cạnh các thành phố cực lớn như thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội

7 Kết cấu luận văn

Ngoài Mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu gồm

03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về xây dựng đô thị

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang

Chương 3: Phương hướng và hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước

về xây dựng đô thị ở tỉnh Tiền Giang

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ

1.1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ cơ bản về xây dựng đô thị, quản lý đô thị

- Quản lý: là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi

hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích

đã đề ra và đúng với ý chí của người quản lý [25, tr.43]

- Quản lý nhà nước: là sự tác động bằng pháp luật của các chủ thể mang

quyền lực nhà nước tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năng đối nội

và đối ngoại của Nhà nước Như vậy, tất cả các cơ quan nhà nước đều làm chức năng quản lý nhà nước [25, tr.44]

- Nội dung Quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư xây dựng: [23]

+ Xây dựng và chỉ đạo thực hiện các chiến lược, đề án, quy hoạch, kế hoạch phát triển thị trường xây dựng và năng lực ngành xây dựng;

+ Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng; + Xây dựng và ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về xây dựng

+ Tổ chức, quản lý thống nhất quy hoạch xây dựng, hoạt động quản lý dự án, thẩm định dự án, thiết kế xây dựng; ban hành, công bố các định mức và giá xây dựng;

+ Hướng dẫn, kiểm tra và đánh giá việc thực hiện công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng; quản lý chi phí đầu tư xây dựng và hợp đồng xây dựng; quản

lý năng lực hoạt động xây dựng, thực hiện quản lý công tác đấu thầu trong hoạt động xây dựng; quản lý an toàn, vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng công trình;

+ Cấp, thu hồi giấy phép, chứng chỉ, chứng nhận trong hoạt động đầu tư xây dựng;

+ Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong hoạt động đầu tư xây dựng;

+ Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, phổ biến kiến thức, pháp luật về xây dựng;

+ Đào tạo nguồn nhân lực tham gia hoạt động đầu tư xây dựng;

+ Quản lý, cung cấp thông tin phục vụ hoạt động đầu tư xây dựng;

+ Quản lý, lưu trữ hồ sơ công trình xây dựng;

+ Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hoạt động đầu tư xây dựng

- Đô thị: là khu vực tập trung dân cư sinh sống có mật độ cao và chủ yếu hoạt

động trong lĩnh vực kinh tế phi nông nghiệp, là trung tâm chính trị, hành chính, kinh

tế, văn hoá hoặc chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ, một địa phương, bao gồm nội thành, ngoại thành của thành phố; nội thị, ngoại thị của thị xã; thị trấn [19, tr.5]

- Quản lý đô thị: là một quá trình hoạt động của bộ máy công quyền và các

chủ thể có liên quan để đạt đến mục tiêu đảm bảo cho đô thị phát triển ổn định bền vững trong quá trình tạo dựng môi trường sống thuận lợi cho dân cư đô thị, phù hợp với lợi ích quốc gia, cộng đồng dân cư và mỗi cá nhân cả trước mắt và lâu dài [15, tr.5]

- Quản lý nhà nước về đô thị: là sự tổ chức, điều hành, điều chỉnh và tác động

của chính quyền Nhà nước và các cơ quan chức năng chuyên môn của các cấp từ trung ương cho tới địa phương vào quá trình xã hội, vào các hành vi, hoạt động của các cá nhân, tổ chức, nhóm cộng đồng dân cư nhằm thực hiện các mục tiêu xây dựng và phát triển môi trường sống ở đô thị, đảm bảo cho đô thị phát triển ổn định, trật tự, bền vững, trường tồn, đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và quốc

+ Trật tự là mục tiêu của kỷ cương

+ Kỷ cương trong quản lý Nhà nước về đô thị có nội dung rộng, song chủ yếu

là các quy định của quy hoạch, kế hoạch và pháp luật

- Hoạt động xây dựng: gồm lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư xây

dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng, thi công xây dựng, giám sát

xây dựng, quản lý dự án, lựa chọn nhà thầu, nghiệm thu, bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng, bảo hành, bảo trì công trình xây dựng và hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình [18]

- Quy hoạch xây dựng: là việc tổ chức không gian của đô thị, nông thôn và

khu chức năng đặc thù; tổ chức hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu Quy hoạch xây dựng được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch xây dựng,

bao gồm: sơ đồ, bản vẽ, mô hình và thuyết minh [23]

- Quy hoạch đô thị: là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, hệ

thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở để tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị, được thể hiện thông qua đồ

án quy hoạch đô thị [23]

- Khái niệm cơ sở hạ tầng đô thị: Cơ sở hạ tầng còn được gọi là kết cấu hạ

tầng, là hệ thống các công trình xây dựng làm nền tảng cho mọi hoạt động của đô thị [21]

Cơ sở hạ tầng đô thị bao gồm hai hệ thống: Hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị bao gồm: Kết cấu hạ tầng giao thông đô thị,

cấp, thoát nước, cấp năng lượng, điện- chiếu sáng đô thị, thông tin liên lạc, chuẩn bị

kỹ thuật , môi trường đô thị cây xanh, công viên, xử lý nước thải, chất thải rắn, nghĩa địa, nghĩa trang đô thị

Hệ thống hạ tầng xã hội đô thị bao gồm: Các công trình y tế, văn hóa, giáo

dục, thể thao, thương mại, dịch vụ công cộng, cây xanh, công viên, mặt nước và các công trình khác

Trong luận văn này, nội dung quản lý nhà nước về xây dựng đô thị được trình bày chỉ bao gồm quản lý nhà nước về xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị và quản lý trật tự xây dựng đô thị theo quy hoạch

- Thanh tra xây dựng: [23]

+ Thanh tra xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng thực hiện chức năng

thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành về xây dựng đối với tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đầu tư xây dựng;

+ Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức thực hiện thanh tra chuyên ngành về hoạt động đầu tư xây dựng trong phạm vi cả nước Sở Xây dựng chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện thanh tra chuyên ngành về hoạt động đầu tư xây dựng tại địa phương;

+ Thanh tra chuyên ngành trong hoạt động đầu tư xây dựng gồm: a) Thanh tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động đầu tư xây dựng; b) Phát hiện, ngăn chặn và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật về xây dựng;

+ Chính phủ quy định chi tiết về thanh tra xây dựng

1.1.2 Vai trò của xây dựng đô thị và quản lý đô thị

* Vai trò của xây dựng đô thị

Đô thị là một điểm tập trung dân cư với mật độ cao, chủ yếu lao động phi nông nghiệp, có hạ tầng cơ sở thích hợp, là trung tâm tổng hợp hay trung tâm chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của cả nước, của một vùng lãnh thổ, một tỉnh, một huyện hay một vùng trong tỉnh, trong huyện Như vậy, trong các tiêu chí của đô thị, xây dựng cơ sở hạ tầng là một tiêu chí quan trọng

Nó phản ánh trình độ phát triển, mức tiện nghi sinh hoạt của người dân đô thị và được xác định theo các chỉ tiêu cơ bản như chỉ tiêu cấp nước sinh hoạt, chỉ tiêu cấp điện sinh hoạt, mật độ đường phố, đặc điểm hệ thống giao thông, tiêu thoát nước, môi trường không khí, tỷ lệ tầng cao trung bình trong thành phố

Hơn thế nữa, cơ sở hạ tầng đô thị còn phản ánh trình độ phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế Sở dĩ như thế vì đô thị là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của một nước, một vùng lãnh thổ, một tỉnh, một huyện, có vai trò chủ đạo trong sự phát triển Việc xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị luôn được ưu tiên phát triển Điều đó làm cho cơ sở vật chất kỹ thuật của các đô thị thường ở trình độ cao hơn so với các vùng nông thôn

Sự phát triển các ngành của cơ sở hạ tầng đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của nền sản xuất xã hội, dịch vụ xã hội và việc nâng cao hiệu quả của nó Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất, xu hướng đô thị hoá diễn ra mạnh mẽ

thì vai trò của cơ sở hạ tầng đô thị không ngừng tăng lên Nó trở thành một trong những nhân tố quyết định cho sự hoạt động, vận hành của một đô thị

Hiện nay, để đáp ứng các nhu cầu về hội nhập và giao lưu quốc tế, các hình thức mới về giao thông vận tải và thông tin liên lạc xuất hiện và phát triển không những trong khuôn khổ từng nước, mà còn trên phạm vi quốc tế Do đó, hình thành

cơ sở hạ tầng vật chất của sự hợp tác quốc tế mới, đó là toàn bộ các bộ phận của các

hệ thống giao thông vận tải và thông tin liên lạc trong nước và nước ngoài, nhằm phục vụ cho hệ thống kinh tế đối ngoại, cũng như các công trình và đối tượng phối hợp với nhau, đảm bảo cho việc bảo vệ môi trường xung quanh, sử dụng hợp lý các nguồn nước và các nguồn tài nguyên khác, đảm bảo thông tin liên lạc của các cơ quan khí tượng thuỷ văn, quản lý Nhà nước, các cơ quan phục vụ xã hội và an ninh quốc phòng, nhằm mục đích phát triển dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn

minh

* Vai trò của quản lý đô thị

Trong công cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước, đô thị đóng vai trò chủ đạo cho sự phát triển kinh tế xã hội Vì vậy cần phải đặt ra nhiệm vụ cao hơn về nhu cầu quản lý ở đô thị trên mọi lĩnh vực kinh tế xã hội nhằm góp phần thúc đẩy tiến trình xây dựng một Nhà nước dân chủ và xã hội công bằng, Nhà nước đó thật

sự là của dân, do dân và vì dân, là công cụ để quản lý con người sống và làm việc theo pháp luật

Xây dựng đô thị là một công tác quan trọng trong hệ thống quản lý đô thị Nếu việc xây dựng không tuân theo định hướng mà quy hoạch đã vạch ra thì không kiểm soát được sự phát triển đô thị và có thể dẫn đến những thiệt hại to lớn nhiều mặt về kinh tế xã hội

Quản lý đô thị bao gồm quản lý hành chính đô thị và quản lý nghiệp vụ trong mọi lĩnh vực ở đô thị

Quản lý hành chính có tác dụng duy trì, điều khiển mọi hoạt động trên mọi lĩnh vực thuộc địa bàn đô thị, Cơ quan quản lý hành chính chịu trách nhiệm cao nhất về các sự việc xảy ra ở đô thị Quản lý hành chính là một công việc rất da dạng

và phức tạp, đòi hỏi một cơ chế quản lý đầy đủ và đồng bộ Hệ thống các văn bản cần rõ rằng thống nhất và viên chức nhà nước cũng cần thông thạo chuyên môn

hành chính Hệ thống pháp quy càng khoa học bao nhiêu thì các hoạt động của đô thị càng nhịp nhàng bấy nhiêu Chính vì vậy Đảng và Nhà nước ta đang tiến hành cải cách nền hành chính quốc gia

Quản lý chuyên môn nghiệp vụ trên các ngành, các lĩnh vực của đô thị chính

là hỗ trợ cho hệ thống quản lý nhà nước Mỗi ngành đều có các cơ quan quản lý của mình Họ hoạt động theo các văn bản pháp quy, quy định, quy phạm của ngành dọc đồng thời thực hiện các nhiệm vụ cụ thể của cơ quan quản lý nhà nước, chịu sự điều hành, điều phối của cơ quan quản lý hành chính cấp trên Như vậy quản lý chuyên môn nghiệp vụ không đơn thuần là thực hiện theo đúng các quy định, quy phạm kỹ thuật của ngành mà còn phải thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao từ cơ quan quản

lý nhà nước cấp trên Nhìn nhận quản lý đô thị theo một nghĩa hẹp (từ các chuyên ngành), thì quản lý đô thị chính là quản lý và phát huy hiệu quả tài sản cố định của

đô thị song song với việc không ngừng bổ sung và phát triển chúng, tức là đáp ứng những nhu cầu của đời sống vật chất và tinh thần ở mức độ cao nhất

1.2 Sự cần thiết, yêu cầu và nội dung QLNN về xây dựng đô thị

1.2.1 Sự cần thiết quản lý nhà nước đối với xây dựng đô thị

1.2.1.1 Sự cần thiết phải tăng cường vai trò quản lý của nhà nước trong phát triển

cơ sở hạ tầng đô thị:

Cơ sở hạ tầng đô thị thuộc loại hàng hóa công cộng nên nó nằm trong danh

mục sản xuất và quản lý của Nhà nước

Do đặc điểm kinh tế kỹ thuật của nó, đầu tư vào cơ sở hạ tầng của nền kinh tế như đường sá giao thông, cầu cống, các công trình văn hoá như tượng đài, công viên đòi hỏi lượng vốn đầu tư rất lớn, thời gian thu hồi vốn lâu, hiệu quả vốn đầu

tư thường thấp, do đó các nhà kinh doanh tư nhân không thích đầu tư vào sản xuất loại hàng hoá này

Song trên phương diện quốc gia, để phát triển kinh tế, khai thác tài nguyên,

mở mang dân trí, nếu không có hệ thống đường sá, cầu cống thuận lợi, giao thông

đi lại khó khăn, kinh tế văn hoá giữa các vùng của đất nước không thể được giao lưu; các vùng núi, vùng sâu, vùng xa không thể được khai phá và phát triển; kinh tế của một quốc gia khó có điều kiện giao thương và hội nhập được với quốc tế

Đối với các đô thị, các công trình này càng có ý nghĩa quan trọng Nó thể hiện cho bộ mặt của thành phố Sự phát triển càng cao của nền đô thị thể hiện trước hết ở

hệ thống cơ sở hạ tầng: đường sá được quy hoạch và hiện đại; hệ thống giao thông công cộng đi lại thuận lợi; hệ thống điện đảm bảo cung cấp ánh sáng cho thành phố;

hệ thống cấp thoát nước sạch đảm bảo sinh hoạt cho dân cư đô thị và khách du lịch, Tất cả những điều đó phản ánh trình độ văn minh đô thị

Các công trình văn hoá như các danh lam thắng cảnh, tượng đài, công viên, sân gold, cũng có ý nghĩa tương tự Là đô thị, và nhất là các đô thị du lịch, các công trình văn hoá có ý nghĩa rất quan trọng Bởi lẽ, các đô thị du lịch là nơi thu hút khách du lịch, tham quan, nghỉ ngơi Thiếu các công trình văn hoá sẽ thiếu đi sức thu hút du khách Chính vì vậy, những nơi có nhiều danh lam thắng cảnh là những nơi cố điều kiện thuận lợi nhất để phát triển đô thị du lịch Đối với những nơi không

có hoặc có ít danh lam thắng cảnh, cần tạo ra các công trình văn hoá, đặc biệt là những công trình văn hoá mang bản sắc dân tộc, địa phương để thu hút khách du lịch

Như vậy, cơ sở hạ tầng của một xã hội nói chung, của các đô thị nói riêng là một loại hàng hoá đặc biệt mà việc sản xuất và cung ứng nó chủ yếu do nhà nước thực hiện Chính vì thế, nhà nước có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc phát triển

cơ sở hạ tầng đô thị

1.2.1.2 Sự cần thiết của nhà nước đối với quản lý trật tự xây dựng:

Trước đây, do nhiều nguyên nhân, nhiệm vụ quản lý nhà nước về trật tự xây dựng tại các đô thị ít được quan tâm một cách đúng mức Nhưng gần đây nhiều vấn

đề thực tiễn liên quan đến công tác quản lý trật tự xây dựng không cho phép chúng

ta hời hợt, đơn giản trong nhận thức và chậm trễ trong việc thực thi các giải pháp Lâu nay, việc tổ chức xây dựng các công trình cụ thể chủ yếu chúng ta quan tâm đến quy mô và bề rộng mà ít chú ý đến tổng thể mang tính hiện đại, văn minh, đáp ứng yêu cầu của một đô thị xanh, sạch, đẹp trong tương lai

Trong những năm gần đây, nền kinh tế hội nhập đang trên đà phát triển mạnh

mẽ, song song ấy ngành xây dựng nói chung cũng chạy đua theo tốc độ ấy trong sự quản lý thiếu chặt chẽ của ngành Việc xây dựng tự phát của một số bộ phận dân cư, hay các cơ quan, xí nghiệp tại đô thị vẫn tiếp diễn không theo quy hoạch đã được

phê duyệt Việc chuẩn bị mặt bằng xây dựng, cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng kỹ thuật xây dựng như giao thông, điện, nước, cống rãnh, thông tin liên lạc không được thực hiện đầy đủ, đồng bộ đã làm cho công tác xây dựng vốn đã chắp vá lại càng lộn xộn theo kiểu tùy tiện, mạnh ai người nấy chạy, bất kể đúng sai

Thiếu sự đồng bộ thống nhất giữa nhà quản lý, nhà tư vấn quy hoạch, nhà kiến trúc, nhà xây dựng trong quá trình quản lý quy hoạch và kiểm soát phát triển đô thị

đã làm cho cảnh quan đô thị trở nên xấu xí, hỗn tạp, đe dọa sự phát triển bền vững của đô thị Cơ sở hạ tầng xã hội và kỹ thuật tại các khu dân cư đô thị nhìn chung không đồng bộ, mạng lưới giao thông trong và ngoài đô thị chưa phát triển, gây trở ngại cho các mối liên thông giữa đô thị với các vùng lân cận cũng như với hoạt động: làm việc - nghỉ ngơi - sinh hoạt của người dân trong đô thị

Quản lý nhà nước về xây dựng tại các đô thị có vai trò quan trọng như là một trong những giải pháp quan trọng tạo cho hoạt động xây dựng tại các đô thị đang phát triển có tính đồng bộ và thống nhất, môi trường sống, làm việc, tổ chức giao thông thuận lợi [4]

1.2.2 Yêu cầu quản lý nhà nước đối với xây dựng đô thị

* Yêu cầu đồng bộ, thống nhất trong quy hoạch và xây dựng cơ sở hạ tầng đô

thị đòi hỏi phải có sự tham gia của Nhà nước trong sản xuất và cung cấp

Chúng ta biết rằng, để trở thành một đô thị, việc xây dựng cơ sở hạ tầng phải theo một quy hoạch, kế hoạch định trước Không thể để cho tình trạng tự do vô chính phủ trong việc xây dựng nhà cửa, đường sá cầu cống, điện nước trong một

đô thị Bởi lẽ để cho tự do xây dựng, không theo một quy hoạch kế hoạch, một sự tính toán chung thống nhất từ trước, sẽ không thể có một đô thị hiện đại Kinh nghiệm các nước đã chỉ rõ điều này Hầu hết các đô thị lớn đều phải được xây dựng theo một quy hoạch, kế hoạch dự tính chung Người đảm nhận việc quy hoạch này chỉ có thể là Nhà nước

* Yêu cầu bảo vệ các nguồn tài nguyên và cảnh quan, môi trường của đô thị đòi hỏi phải có sự tham gia của Nhà nước trong xây dựng và quản lý cơ sở hạ tầng

đô thị

Chúng ta biết rằng, quá trình phát triển chính là quá trình sử dụng tài nguyên

và nguồn lực xã hội Nếu việc sử dụng tài nguyên và nguồn lực không được kiểm

soát chặt chẽ sẽ gây những tác hại môi trường, làm suy giảm nguồn tài nguyên, môi trường ô nhiễm

Đối với các đô thị điều này càng rõ Nếu không có sự kiểm soát của một lực lượng nhân danh xã hội, việc sử dụng bừa bãi nguồn tài nguyên sẽ dẫn đến tình trạng suy thoái môi trường đô thị Để khắc phục tình trạng này, đòi hỏi Nhà nước phải có sự can thiệp, thông các các quy định, hạn chế có tính chất bắt buộc mọi người sử dụng nguồn lực phải tuân thủ

Như vậy, việc quản lý và phát triển cơ sở hạ tầng đô thị một cách khoa học và hợp lý có một ý nghĩa đảm bảo quan trọng cho sự phát triển đô thị Vì cơ sở hạ tầng

là nền tảng đảm bảo sự phát triển bền vững của cả một hệ thống đô thị quốc gia nói riêng và sự phát triển bền vững của một quốc gia nói chung Một quốc gia giàu mạnh, hiện đại và văn minh phải có một cơ sở hạ tầng đô thị vững mạnh, tiện lợi, hiện đại và đầy đủ Do đặc điểm của việc đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, do yêu cầu của quá trình xây dựng và sử dụng cơ sở hạ tầng đô thị, đòi hỏi phải tăng cường vai trò quản lý của nhà nước Vì thế, vai trò nhà nước trong phát triển cơ sở hạ tầng đô thị là một tất yếu đối với mọi đô thị nói chung

* Yêu cầu quản lý nhà nước về trật tự xây dựng

Thời gian qua, tình hình kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị, quản lý sử dụng nhà ở và công

sở đã tổ chức triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn và hạn chế tới mức thấp nhất tình trạng xây dựng công trình nhà ở không có giấy phép xây dựng do cơ quan thẩm quyền cấp, xây dựng công trình sai với nội dung giấy phép được cấp, xây dựng công trình sai quy hoạch, vi phạm lộ giới, bảo lưu ven sông và xây dựng lấn chiếm đất công đối với các tổ chức, cá nhân được thực hiện khắp cả nước

Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo cũng như những quy định chế tài nhằm mục đích không để việc vi phạm trật tự xây dựng đô thị xảy ra Nhưng vấn

đề bất cập là mức xử phạt hành chính đối với từng hành vi kể trên vẫn còn quá thấp, chưa đủ tính răn đe cho những hành vi vi phạm đã dẫn đến tình trạng đa số người dân cố tình ngang nhiên xây dựng trái phép, chấp nhận xử phạt hành chính để bỏ qua công đoạn lập các thủ tục xin giấy phép do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc không chấp hành việc cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm Nhằm nâng cao trách

nhiệm của các cấp quản lý và đảm bảo tính kiên quyết, tính nghiêm minh đối với bất kỳ hành vi cố tình “tránh né” hoặc vô ý “tránh né” nghĩa vụ pháp luật của các cá nhân, tổ chức, công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng cần đặt ra các yêu cầu

cụ thể sau:

- Yêu cầu Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn kiện toàn lại đội ngũ làm công tác quản lý trật tự xây dựng của mình Phân bổ, phân công lực lượng thường xuyên tuần tra, kiểm tra từng khu vực trên địa bàn, giao trách nhiệm kiểm tra, lập biên bản

vi phạm hành chính trong vòng 24 giờ sau khi xảy ra hành vi vi phạm, tham mưu cho Chủ tịch UBND các xã, phường, thị trấn ban hành kịp thời các Quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định

Hàng tháng, UBND các xã, phường, thị trấn có nhiệm vụ báo cáo lên Chủ tịch UBND các huyện, thành phố và Thanh tra Xây dựng số lượng Quyết định xử phạt

vi phạm hành chính (trong đó nêu rõ tên, địa chỉ các cá nhân, tổ chức vi phạm,

hành vi vi phạm và việc khắc phục sau khi ban hành quyết định)

- Thanh tra Xây dựng, Đội quản lý trật tự xây dựng đô thị thành phố, Đội kiểm tra trật tự xây dựng các huyện (nếu có), cán bộ được phân công làm công tác quản

lý trật tự xây dựng trên địa bàn phải có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát việc xử lý vi phạm của địa phương; phát hiện kịp thời những trường hợp bị bỏ sót sau 5 ngày kể

từ ngày có xảy ra hành vi vi phạm, tham mưu cho Chủ tịch UBND các huyện, thành

phố xử phạt hành chính đối với các trường hợp này (Chú ý nếu địa phương nào có

hơn 3 trường hợp bị bỏ sót thì Chủ tịch UBND các huyện, thành phố sẽ có văn bản khiển trách hoặc áp dụng các hình thức kỷ luật tăng nặng tiếp theo đối với những đối tượng liên quan)

- Chú trọng công tác đình chỉ thi công, tháo dỡ, cưỡng chế thi hành đối với các công trình xây dựng sai phép, trái phép, không xin giấy phép để đảm bảo tính răn đe của pháp luật Phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan đề nghị không cấp hoặc thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, thông báo ngừng cung cấp điện, nước v.v…theo nội dung các Quy chế phối hợp và quy định tại Nghị định số 121/2013/NĐ-CP ngày 10/10/2013 của Chính phủ [7]

- Các cơ quan chức năng (Sở Tài nguyên & Môi trường; Phòng Tài nguyên & Môi trường) trước khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền

trên đất cần xem xét kỷ các hồ sơ, thủ tục hoàn công của công trình, không cấp cho

các loại công trình xây dựng sai phép, trái phép (Xử phạt vi phạm hành chính đối

với các trường hợp nếu còn thời hiệu xử phạt)

- Để đảm bảo tính cương quyết và hiệu quả trong lĩnh vực này, các cơ quan chức năng, phòng chuyên môn các huyện, thành phố cần nghiên cứu việc áp dụng

hình thức kiểm tra chéo địa bàn

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về xây dựng đô thị:

1.2.3.1 Nội dung quản lý nhà nước trong phát triển cơ sở hạ tầng đô thị:

Quản lý cơ sở hạ tầng đô thị là nhằm thực hiện chức năng quản lý của Nhà nước các cấp trong quá trình xây dựng và phát triển đô thị Hay nói cách khác, quản

lý cơ sở hạ tầng đô thị là sự thiết lập và thực thi những khuôn khổ thể chế cùng với những quy định có tính chất pháp quy để duy trì, bảo tồn và phát triển các công trình cơ sở hạ tầng đô thị trong một môi trường và cảnh quan tốt đẹp của xã hội Vì thế, việc quản lý khai thác cải tạo và xây dựng công trình cơ sở hạ tầng đô thị nói chung phải tuân theo quy hoạch đô thị đã được duyệt Uỷ ban Nhân dân tỉnh, thành phố, thị xã, thị trấn giao cho các cơ quan chuyên trách sử dụng và khai thác các công trình Trong quá trình quản lý phải tuân theo những yêu cầu nhất định

Yêu cầu chung là coi trọng và đề cao vai trò của quản lý Nhà nước, hướng tới

mô hình Nhà nước pháp quyền Quản lý Nhà nước được thực hiện trên mọi lĩnh vực

và mọi thành phần kinh tế Đối với mỗi lĩnh vực phải thể hiện quyền lực, sự kiểm soát, giám sát, điều chỉnh của Nhà nước ở lĩnh vực đó nhằm đảm bảo các hoạt động đúng với pháp luật, phù hợp với quyền và nghĩa vụ của mọi công dân và các tổ chức

xã hội

Nhìn chung, trong phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị công tác quản lý nhà nước cần phải đảm bảo thực hiện được các yêu cầu sau:

Thứ nhất, tuân thủ theo quy hoạch, kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng:

Việc xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị phải được thực hiện đúng nguyên tắc, đúng quy hoạch, kế hoạch quản lý đô thị Tuân thủ nghiêm ngặt quy hoạch xây dựng và phát triển đô thị, các điều luật quy định có liên quan

Tiến hành lập hồ sơ và lưu trữ hồ sơ sau khi hoàn thành xây dựng mới, xây dựng lại, sửa chữa lớn, cải tạo hiện đại hoá công trình cơ sở hạ tầng đô thị

Thứ hai, thực hiện các dịch vụ công cộng:

Nhà nước tiến hành hợp đồng cung cấp các dịch vụ công cộng (điện nước thông tin, dịch vụ ) với các đối tượng cần sử dụng và hướng dẫn họ thực hiện đúng các quy định về hành chính cũng như các quy định về kỹ thuật, phát hiện và xử lý các vi phạm về chế độ sử dụng và khai thác các công trình cơ sở hạ tầng đô thị

Thứ ba, tuân thủ các quy định trong sửa chữa, nâng cấp:

Trong việc cải tạo sửa chữa các công trình cơ sở hạ tầng đô thị phải có giấy phép của các cơ quan chức năng có thẩm quyền và được sự đồng ý của cơ quan quản lý các công trình cơ sở hạ tầng đô thị

Thứ tư, quản lý đúng quy định và có hiệu quả cơ sở hạ tầng đô thị:

Đảm bảo việc thực hiện nghiêm túc chế độ sử dụng, giữ gìn, bảo vệ và khai thác các công trình cơ sở hạ tầng đô thị hiện có

Phát hiện các hư hỏng, sự cố kỹ thuật và có các biện pháp sửa chữa kịp thời, thực hiện chế độ duy tu, bảo dưỡng cải tạo nâng cấp để duy trì chức năng sử dụng các công trình cơ sở hạ tầng đô thị theo đúng định kỳ

Thứ năm, xử lý vi phạm:

Đối với các chủ sử dụng các công trình cơ sở hạ tầng đô thị phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định và sự hướng dẫn của các cơ quan quản lý đô thị Nếu xảy ra vi phạm thì tổ chức và cá nhân vi phạm sẽ bị xử lý theo pháp luật và phải đền

bù thiệt hại

Thứ sáu, thống nhất trong quản lý cơ sở hạ tầng đô thị:

Trong quản lý nhà nước, cần đổi mới và tăng cường hiệu lực của bộ máy quản

lý, xây dựng và hoàn thiện chính sách và các giải pháp tạo vốn, sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn trong nước và nước ngoài vào mục đích phát triển cơ sở hạ tầng đô thị Phương châm “lấy cơ sở hạ tầng nuôi cơ sở hạ tầng” Coi trọng duy tu bảo dưỡng để khai thác sử dụng cũng như cải tạo, mở rộng, phát triển cơ sở hạ tầng đô thị Thống nhất quản lý vốn đầu tư cơ sở hạ tầng đô thị cũng như thống nhất quản lý vận hành và khai thác cơ sở hạ tầng đô thị để đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững của đất nước

Trong quản lý cơ sở hạ tầng đô thị, nhà nước phải đặc biệt chú ý tới các lĩnh vực chủ yếu, có liên quan tới toàn bộ hoạt động, sinh hoạt của dân cư đô thị Có thể

nêu lên những lĩnh vực quản lý chủ yếu sau đây:

- Quản lý các công trình giao thông đô thị:

Bao gồm mạng lưới đường thành phố, cầu hầm, quảng trường, bến bãi, sông ngòi, cảng, sân bay, nhà ga Các công trình giao thông có phạm vi bảo vệ là đường

đỏ và ranh giới giữa đất của công trình giao thông với đất khác Đường đô thị được

sử dụng cho giao thông (lòng đường cho xe cộ, vỉa hè dành cho người đi bộ); để bố trí các công trình cơ sở hạ tầng đô thị khác (điện, nước, thông tin dịch vụ, vệ sinh môi trường, trạm đỗ xe, biển báo, quảng cáo, tượng đài…); để trồng cây xanh công cộng và để sử dụng tạm thời cho các mục đích khác khi chính quyền đô thị cho phép (như bố trí các quầy sách báo, điện thoại công cộng, tổ chức các hoạt động văn hoá xã hội, tuyên truyền giáo dục)

- Quản lý các công trình cấp thoát nước đô thị:

Các công trình cấp nước gồm nguồn nước, các công trình khai thác nguồn nước, hệ thống phân phối nước Trong đó việc quản lý nguồn nước phải dựa vào Luật Bảo vệ Tài nguyên nước Việc khai thác sử dụng các công trình cấp nước được quản lý theo quy phạm kỹ thuật chuyên ngành và các quy định của cơ quan quản lý nước sạch

Các công trình thoát nước gồm cống, rãnh, cửa xả, kênh, mương, ao hồ, sông, đập, trạm bơm và trạm xử lý nước thải UBND thành phố, thị xã, thị trấn giao cho

cơ quan chuyên trách quản lý việc sử dụng và khai thác các công trình thoát nước Nước xả vào mạng lưới thoát nước đô thị phải đảm bảo các yêu cầu về vệ sinh môi trường Vì vậy, khi đấu nối công trình thoát nước cục bộ vào hệ thống thoát nước đô thị phải được sự đồng ý của cơ quan quản lý đô thị

- Quản lý các công trình cấp điện:

UBND thành phố trực thuộc Trung ương hoặc UBND tỉnh quy định phạm vi bảo vệ các công trình cấp điện dựa vào tiêu chuẩn quy phạm của Nhà nước và điều kiện cụ thể của từng khu vực

Các tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng điện cần làm đơn và ký kết hợp đồng với cơ quan quản lý điện Mọi nhu cầu cải tạo sửa chữa các công trình có ảnh hưởng đến hành lang an toàn các công trình cấp điện và chiếu sáng đô thị, vì vậy phải có biện pháp an toàn và được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền

- Quản lý các công trình văn hoá xã hội tại đô thị:

Các công trình văn hoá xã hội đô thị là hình thái vật thể của văn hoá đô thị, thể hiện ở những công trình kiến trúc tượng trưng cho những thành tựu kinh tế- xã hội của dân tộc và của một đô thị trong những điều kiện phát triển kinh tế - xã hội nhất định Các công trình văn hoá xã hội của đô thị trước hết là các công trình, các di tích văn hoá đã được xếp hạng (quốc gia hay quốc tế; hệ thống các nhà bảo tàng, các công trình kiến trúc, nhà hát, rạp chiếu bóng, công viên, sân thể thao ) đang hoạt động

Việc quản lý các công trình văn hoá xã hội trên đòi hỏi nhà nước không những quản lý việc xây dựng nó, mà điều rất quan trọng là phải quản lý để sao cho việc xây dựng các loại hình cơ sở hạ tầng này phải thể hiện được giá trị truyền thống về văn hoá, đạo đức, cốt cách của dân tộc nói chung, của từng đô thị nói riêng

Nói cách khác, quản lý nhà nước các công trình văn hoá xã hội phải chú ý tới

cả hình thái vật thể và hình thái phi vật thể của văn hoá đô thị

1.2.3.2 Nội dung quản lý nhà nước trong công tác quản lý trật tự xây dựng:

A/ Quản lý việc xây dựng theo quy hoạch: Theo Luật Quy hoạch đô thị số

30/2009/QH12 [21]; Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 [23]; Nghị định số 44/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết một số nội dung về quy hoạch xây dựng [12] Tất cả các hành vi vi phạm quy hoạch xây dựng phải bị đình chỉ ngay và được

xử lý kịp thời theo các quy định của pháp luật Người có thẩm quyền quản lý quy hoạch xây dựng theo phân cấp phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về những công việc quản lý được giao và phải bồi thường thiệt hại do các quyết định không kịp thời, trái thẩm quyền gây thiệt hại cho quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân

Quản lý quy hoạch xây dựng bao gồm những nội dung chính sau đây:

- Quản lý việc xây dựng công trình theo quy hoạch xây dựng;

- Quản lý các mốc giới ngoài thực địa;

- Quản lý việc xây dựng đồng bộ các công trình hạ tầng kỹ thuật;

- Đình chỉ xây dựng, xử phạt hành chính, cưỡng chế phá dỡ những công trình xây dựng trái phép, xây dựng sai giấy phép, xây dựng không tuân thủ theo quy hoạch xây dựng

a Công bố quy hoạch xây dựng:

Theo quy định của pháp luật, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm phải tổ chức công bố công khai quy hoạch xây dựng sau khi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và như vậy các cơ quan quyền lực nhà nước, trực tiếp là hội đồng nhân dân và nhân dân có thể theo dõi, giám sát trách nhiệm này của các cơ quan quản lý nhà nước, qua đó nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin về quy hoạch của tổ chức, cá nhân có nhu cầu Đây là vấn đề mà thời gian vừa qua, tại một

số địa phương các cơ quan có thẩm quyền đã không thực hiện nghiêm túc và đầy đủ nhiệm vụ, chức trách của mình

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong vùng quy hoạch tổ chức công bố quy hoạch xây dựng vùng liên tỉnh thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ; Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã trong vùng quy hoạch tổ chức công bố quy hoạch xây dựng thuộc thẩm quyền phê duyệt và có trách nhiệm tổ chức công bố công khai quy hoạch xây dựng thuộc địa giới do mình quản lý để mọi người thực hiện và giám sát việc thực hiện

Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày quy hoạch xây dựng được công

bố, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm công bố công khai toàn bộ quy hoạch xây dựng và quy định về quản lý quy hoạch xây dựng đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt Trường hợp không công bố, công bố chậm, công bố sai nội dung quy hoạch xây dựng đã được phê duyệt thì tùy theo mức độ thiệt hại, tính chất, mức độ của hành vi vi phạm mà người có trách nhiệm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hành chính hoặc bị buộc phải bồi thường thiệt hại

b Hình thức công bố công khai quy hoạch xây dựng:

Tùy theo loại quy hoạch xây dựng, người có thẩm quyền công bố quy hoạch xây dựng quyết định các hình thức công bố, công khai quy hoạch xây dựng như sau:

- Hội nghị công bố quy hoạch xây dựng có sự tham gia của đại diện các tổ chức, cơ quan có liên quan, Mặt trận Tổ quốc, đại diện nhân dân trong vùng quy hoạch, các cơ quan thông tấn báo chí;

- Trưng bày công khai, thường xuyên, liên tục các panô, bản vẽ, mô hình tại nơi công cộng, tại cơ quan quản lý quy hoạch xây dựng các cấp, Ủy ban nhân dân các cấp đối với quy hoạch chi tiết xây dựng;

- Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng;

- Bản đồ quy hoạch xây dựng, quy định về quản lý quy hoạch xây dựng có thể

in ấn để phát hành rộng rãi

c Cung cấp thông tin về quy hoạch xây dựng:

Cơ quan quản lý về xây dựng các cấp chịu trách nhiệm cung cấp thông tin, chứng chỉ quy hoạch xây dựng cho các Chủ đầu tư xây dựng công trình khi có nhu cầu đầu tư xây dựng trong phạm vi được phân cấp quản lý

Việc cung cấp thông tin được thực hiện dưới các hình thức:

- Công khai đồ án xây dựng quy hoạch bao gồm: sơ đồ, mô hình, bản vẽ quy hoạch xây dựng;

- Giải thích quy hoạch xây dựng;

- Cung cấp chứng chỉ quy hoạch xây dựng

Chứng chỉ quy hoạch xây dựng bao gồm các thông tin về sử dụng đất; các quy định về hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật, về kiến trúc, về an toàn phòng, chống cháy, nổ; bảo vệ môi trường và các quy định khác theo quy hoạch chi tiết xây dựng

Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tổ chức việc tiếp nhận, xử lý và cung cấp các thông tin khi có yêu cầu

Thời gian cung cấp thông tin khi có yêu cầu bằng văn bản tối đa là 20 ngày làm việc, kể từ khi có yêu cầu Người có yêu cầu cung cấp thông tin bằng văn bản phải chịu toàn bộ chi phí về tài liệu thông tin do mình yêu cầu Người có trách nhiệm cung cấp thông tin phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về thời gian cung cấp thông tin và độ chính xác của các tài liệu, số liệu cung cấp

d Xử lý các hành vi vi phạm Pháp luật về Quy hoạch xây dựng:

Tất cả các trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật về quy hoạch xây dựng và các quy định khác của pháp luật có liên quan thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm

mà bị xử lý kỷ luật, xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; trường hợp các hành vi vi phạm pháp luật về xây dựng gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật

- Người có trách nhiệm trong việc tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch xây dựng, điều chỉnh quy hoạch nhưng thực hiện không đúng thẩm quyền

hoặc đúng thẩm quyền nhưng không đúng trình tự, thủ tục gây thiệt hại về tài sản của Nhà nước, tổ chức, công dân; gây ảnh hưởng xấu về an ninh trật tự;

- Người có trách nhiệm công bố quy hoạch xây dựng theo pháp luật xây dựng quy định nhưng không tổ chức công bố, tổ chức công bố không kịp thời, không đầy

đủ hoặc công bố sai, gây thiệt hại tài sản của Nhà nước, tổ chức công dân;

- Người có trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo cắm mốc giới quy hoạch xây dựng ngoài thực địa sau khi quy hoạch xây dựng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, nhưng không tổ chức cắm mốc giới, tổ chức cắm mốc không kịp thời, không đầy đủ hoặc cắm mốc giới sai gây thiệt hại về tài sản của Nhà nước, tổ chức, công dân;

- Chủ đầu tư xây dựng công trình không đúng quy hoạch xây dựng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc xây dựng công trình trong vùng cấm xây dựng, xây dựng công trình không có giấy phép, không đúng giấy phép đã được cấp; đã bị

xử phạt vi phạm hành chính, đình chỉ xây dựng, nhưng vẫn tiếp tục xây dựng công trình

B Quản lý xây dựng theo giấy phép xây dựng: Theo Thông tư

15/2016/TT-BXD về Cấp phép xây dựng [3]

a Các công trình được miễn giấy phép xây dựng:

Công tác quản lý việc xây dựng theo giấy phép là một nội dung có ý nghĩa quan trọng trong lĩnh vực quản lý trật tự xây dựng Thông qua việc cấp giấy phép xây dựng cũng như việc quản lý xây dựng theo giấy phép được cơ quan có thẩm quyền cấp sẽ đảm bảo được quy hoạch xây dựng được thực hiện một cách nghiêm túc, cảnh quan kiến trúc, chất lượng công trình xây dựng được đảm bảo Chính vì vậy pháp luật về xây dựng đã quy định tất cả các công trình xây dựng trước khi khởi công công trình, Chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng, trừ trường hợp xây dựng các công trình sau đây:

- Các công trình thuộc bí mật Nhà nước, công trình xây dựng theo lệnh khẩn cấp và công trình nằm trên địa bàn của hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên;

- Công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng được Thủ tướng chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp quyết định đầu tư;

- Công trình xây dựng tạm phục vụ thi công công trình chính;

- Công trình xây dựng theo tuyến ngoài đô thị nhưng phù hợp với quy hoạch xây dựng đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt hoặc đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận về hướng tuyến công trình;

- Công trình xây dựng thuộc dự án khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, có quy hoạch chi tiết 1/500 đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và được thẩm định thiết kế xây dựng theo quy định;

- Nhà ở thuộc dự án phát triển đô thị, dự án phát triển nhà ở có quy mô dưới 7 tầng và tổng diện tích sàn dưới 500 m2 có quy hoạch chi tiết 1/500 đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt;

- Công trình sửa chữa, cải tạo, lắp đặt thiết bị bên trong công trình không làm thay đổi kết cấu chịu lực, không làm thay đổi công năng sử dụng, không làm ảnh hưởng tới môi trường, an toàn của công trình;

- Công trình sửa chữa, cải tạo làm thay đổi mặt ngoài không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu về quản lý kiến trúc;

- Công trình hạ tầng kỹ thuật ở nông thôn chỉ yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng và ở khu vực chưa có quy hoạch chi tiết xây dựng điểm dân

cư nông thôn được duyệt;

- Công trình xây dựng ở nông thôn thuộc khu vực chưa có quy hoạch phát triển đô thị và quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt, nhà ở riêng lẽ nông thôn, trừ nhà ở riêng lẽ xây dựng trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử, văn hóa

b Thẩm quyền cấp, điều chỉnh, gia hạn, cấp lại và thu hồi giấy phép xây dựng:

- Bộ Xây dựng cấp giấy phép xây dựng đối với công trình cấp đặc biệt;

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp cho Sở Xây dựng cấp giấy phép xây dựng đối với các công trình xây dựng cấp I, cấp II; công trình tôn giáo, công trình di tích lịch sử - văn hóa, công trình tượng đài, tranh hoành tráng đã được xếp hạng thuộc địa giới do mình quản lý; những công trình trên các tuyến, trục đường phố chính trong đô thị theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; công trình thuộc dự

án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài; công trình thuộc dự án và các công trình khác

do Ủy ban nhân dân tỉnh phân cấp;

- Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp giấy phép xây dựng cho các công trình còn lại và nhà ở riêng lẽ ở đô thị, bao gồm cả nhà ở riêng lẽ trong khu vực đã được Nhà nước công nhận bảo tồn thuộc địa giới hành chính do mình quản lý;

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể phân cấp cho Ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao; Ban quản lý các khu đô thị cấp giấy phép xây dựng cho các công trình thuộc phạm vi quản lý của các cơ quan này;

- Công trình do cơ quan nào cấp giấy phép xây dựng thì cơ quan đó điều chỉnh, gia hạn, cấp lại và thu hồi giấy phép xây dựng do mình cấp;

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi giấy phép xây dựng do cấp dưới cấp không đúng quy định;

- Trường hợp đề nghị cấp giấy phép xây dựng cho dự án mà dự án đầu tư xây dựng gồm nhiều công trình có loại và cấp khác nhau thì cơ quan thực hiện cấp giấy phép xây dựng công trình cấp cao nhất có trách nhiệm cấp giấy phép xây dựng các công trình còn lại thuộc dự án

c Yêu cầu đối với công tác cấp giấy phép:

Việc cấp giấy phép xây dựng công trình phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

- Bảo đảm các quy định về chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng; các yêu cầu

về an toàn đối với công trình xung quanh; bảo đảm hành lang bảo vệ các công trình giao thông, thủy lợi, đê điều, năng lượng, khu di sản văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa và khu vực bảo vệ các công trình khác theo quy định của pháp luật;

- Các công trình xây dựng, nhà ở riêng lẻ trong khu bảo tồn di sản văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa phải đảm bảo mật độ xây dựng, đất trồng cây xanh, nơi để các loại xe, không làm ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường;

- Công trình sửa chữa, cải tạo không được làm ảnh hưởng đến các công trình lân cận về kết cấu, khoảng cách đến các công trình xung quanh, cấp nước, thoát nước, thông gió, ánh sáng, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ;

- Bảo đảm khoảng cách theo quy định đối với công trình vệ sinh, kho chứa hóa chất độc hại, các công trình khác có khả năng gây ô nhiễm môi trường, không làm ảnh hưởng đến người sử dụng ở các công trình liền kề xung quanh;

- Khi xây dựng, cải tạo hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật; phải tuân

theo cốt xây dựng của quy hoạch xây dựng

1.3 Kinh nghiệm các địa phương về xây dựng đô thị và quản lý xây dựng đô thị

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý trật tự xây dựng ở trong nước

1.3.1.1 Trường hợp gương mẫu trong việc lập lại trật tự kỷ cương đô thị tại phường Long Hoà, quận Bình Thuỷ, thành phố Cần Thơ:

-Tổ trưởng tổ nhân dân tự quản thường xuyên nhắc nhở các hộ dân trong tổ phải xây dựng đúng theo GPXD hoặc phải xin GPXD đối với các trường hợp mới khởi công;

-Đối với vùng ven: vận động dân phải xin phép khi xây dựng; nếu lỡ xây mà không tồn tại được thì vận động tháo dỡ; cấp phép tạm 5 năm; cho ghi nợ quyền khi chuyển mục đích sử dụng đất;

-Giải quyết các vụ vi phạm phải đồng bộ;

-Thu hồi đất khi có dự án để bố trí dân vào khu vực khác

1.3.1.2 Kinh nghiệm quản lý đô thị ở Thành phố Hồ Chí Minh:

Thực hiện cơ chế liên thông, khi Phòng quản lý đô thị tham mưu cấp giấy phép xây dựng xong sẽ chuyển sang thanh tra xây dựng để kiểm tra Ủy ban nhân dân phường chịu trách nhiệm chính trong việc kiểm tra tất cả mọi công trình

Xác định mục đích chính của quản lý trật tự xây dựng là ngăn chặn ngay từ đầu

Xác định mục tiêu giảm tỉ lệ vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn hàng năm

từ 10 – 15% [Nguồn: Báo cáo tổng kết công tác thanh tra của Thanh tra Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh hàng năm từ 2013-2015]

Thành phố Hồ Chí Minh là thành phố lớn nhất của cả nước, gồm 19 quận và 5 huyện, tổng diện tích 2.095,06 km2, với dân số hơn 8 triệu dân; là một đầu mối giao thông quan trọng của Việt Nam và Đông Nam Á, bao gồm cả đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường không

Trong việc quy hoạch lại thành phố, dấu ấn rõ nét nhất trong những năm gần đây là TP Hồ Chí Minh đã có những bước đột phá mạnh mẽ, mạnh dạn dỡ bỏ những khu nhà cũ nát, hiệu quả sử dụng thấp, thay vào đó là những công trình hiện đại, hàng loạt nhà cao tầng hiện đại được xây dựng, đồng thời dành một phần diện tích mặt đất để xây dựng sân vườn, công viên, cây cảnh tạo sự thân thiện với môi trường Nhiều công trình chỉnh trang và xây mới đã làm cho diện mạo thành phố thêm văn minh hiện đại Ít ai tin rằng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè với hàng nghìn nhà ổ chuột chen chúc bên bờ kênh lại được cải tạo thành công với kè chắn và cây xanh thẳng tắp hai bên Nhiều xóm nghèo, nhà cửa lụp xụp, tăm tối như: Xóm Củi (quận 5), khu vực hai bên kênh Lò Gốm (quận 6) và các khu dân cư chật hẹp khác ở các quận: 3, 4, 8, 11, Tân Bình, Bình Tân được xóa bỏ để xây các chung cư cao tầng hoặc các khu đô thị mới Các chương trình xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp, nhà ở cho công nhân, ký túc xá cho sinh viên cũng được triển khai tích cực Theo thống kê của Sở Xây dựng thành phố, từ năm 2006 đến 2009, diện tích đất sàn xây dựng nhà ở trên địa bàn thành phố đã có thêm 26,677 triệu m2 Tính ra trung bình mỗi năm, thành phố có thêm 6,67 triệu m2

nhà ở

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, sự phát triển quá nóng về xây dựng ở trung tâm thành phố cộng với tốc độ đô thị hóa quá nhanh ở các quận, huyện đã để lại những hệ lụy không nhỏ phá vỡ quy hoạch chung và cảnh quan đô thị, mất cân bằng sinh thái nghiêm trọng giữa những gì con người tạo nên và môi trường thiên nhiên, kiến trúc đô thị thiếu hài hòa, bị chia cắt, manh mún Tình trạng ngập lụt của thành phố càng trở nên trầm trọng Cứ sau một cơn mưa lớn kéo dài hay một đợt triều cường, nhiều tuyến đường và khu phố trở thành sông, hồ Một nghịch lý là thành phố đã bỏ nhiều công sức, đầu tư khá lớn tiền của để khắc phục nhưng càng

chống, càng ngập nhiều điểm hơn Ngoài ra, người dân thành phố còn đối mặt với nạn ùn tắc giao thông ngày càng lan rộng và thường xuyên; nước sạch tuy đã được cải thiện phần nào nhưng chưa đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của người dân

1.3.2 Kinh nghiệm quản lý trật tự xây dựng ở nước ngoài

1.3.2.1 Kinh nghiệm về phân quyền trong quản lý trật tự xây dựng của thủ đô Manila-Philippin:

Manila là thủ đô lớn thứ hai ở khu vực Đông Nam Á, sau Jakarta của Indonesia Sau khi độc lập năm 1946, Manila thành lập một chính quyền đa ngành liên quan đến sử dụng đất, quy hoạch, kiến trúc, nhà ở, giao thông, bảo vệ môi trường… Khung khổ pháp lý quản lý đô thị của chính quyền đô thị Manila do cả ba thành phần: các tổ chức nhà nước, khối tư nhân và các tổ chức phi chính phủ soạn thảo (mà không phải chỉ riêng khối nhà nước như chúng ta) với những nguyên tắc quan trọng không được xâm phạm như tăng quyền nhân dân, phát triển bền vững, bảo vệ di sản và công bằng giới tính

Philipin thành lập Ủy ban quy hoạch đô thị quốc gia (NUPC), trong 22 năm (từ 1950 – 1972), NUPC đã lập tất cả các quy hoạch chung xây dựng các thành phố khác nhau của đất nước

Tuy nhiên các quy hoạch này hầu hết không thực hiện được vì thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực có trình độ kỹ thuật cần thiết để thực hiện Đến năm 1972, Philipin đã bổ sung quyền lập pháp cho Ủy ban này Lúc này NUPC được gọi là Ủy ban đô thị lớn Manila (MMC) Từ một tổ chức quy hoạch trung ương ít quyền lực, với một sự hỗ trợ vốn ít ỏi và cán bộ kỹ thuật hạn chế đã trở thành một tổ chức quy hoạch quốc gia với dải rộng về quyền lực quy hoạch và có sự hỗ trợ không hạn chế

về kinh tế và kỹ thuật trở thành văn phòng quan trọng nhất trong bộ máy chính phủ

Ủy ban này đã cho ra đời 02 nghị định, Nghị định 71 trao quyền phê duyệt quy hoạch cho chính quyền các thành phố, còn Nghị định 72 đảm bảo việc thực thi các quy hoạch và công trình xây dựng được thống nhất Philipin còn có hội đồng phát triển bền vững, mọi hoạt động xây dựng đều phải tuân theo các nguyên tắc phát triển bền vững này

1.3.2.2 Các đạo luật quản lý thực hiện xây dựng theo quy hoạch của thủ đô Paris – Pháp:

Paris được gọi là “thủ đô ánh sáng” vì sự lộng lẫy nổi tiếng của nó Mọi người khắp nơi trên thế giới đổ về chiêm ngưỡng Paris Để đạt được như vậy, chính quyền Paris đã phải quy hoạch và thực hiện quy hoạch rất nghiêm túc

Ở Pháp, quy hoạch đô thị là một môn học về không gian và thời gian, trong đó quá khứ, hiện tại và tương lai không thể xem xét một cách tách rời nhau

Năm 1884, Pháp đã quy định đồng loạt tất cả các xã (tương đương với cấp xã, phường của nước ta) phải lập ra một kế hoạch tổng thể về san bằng đất đai và làm đồng bộ hệ thống giao thông

Luật Bố trí và làm đẹp, mở rộng thành phố được soạn thảo năm 1912 các xã

có quy mô dân số trên 1 vạn dân hoặc trên 5.000 dân (với xã có tốc độ đô thị hóa nhanh) khi xây dựng nhà cửa phải xin GPXD với các quy định về chiều cao, kích thước nhà cửa được quy định cụ thể trong luật

Luật Hủy bỏ (vì quá thời hạn) được đặt ra năm 1962 nhằm chống lại các quy hoạch treo, các quy hoạch đã quá thời hạn mà vẫn không thực hiện được

Đạo luật năm 1967 sáp nhập quy hoạch xây dựng và kế hoạch sử dụng giúp cho các quy hoạch này được đồng bộ, tạo điều kiện thống nhất trong quản lý xây dựng phát triển đô thị

1.3.2.3 Kinh nghiệm quản lý xây dựng của thủ đô Singapore:

Song song với việc thực hiện xây dựng thành phố theo bản quy hoạch Ring Concept Plan năm 1971, ngay từ lúc mới bắt đầu thực hiện xây dựng theo bản quy hoạch thành phố, tháng 4/1974, Bộ Phát triển Quốc gia Singapore (MND) quyết định thành lập một cơ quan chuyên trách quản lý trật tự xây dựng đô thị độc lập (URA) Chính phủ Singapore đã soạn thảo và trình Quốc hội phê chuẩn một bộ luật riêng dành cho cơ quan này

Trách nhiệm hàng đầu của URA là giải phóng mặt bằng và tái định cư cho dân, quản lý trật tự xây dựng theo quy hoạch được duyệt ở mức vĩ mô bởi mật độ xây dựng và chiều cao được duyệt

Quản lý sử dụng sau xây dựng của Singapore: Singapore có được văn minh như ngày hôm nay chính một phần lớn nhờ vào luật pháp nghiêm khắc trong xây

dựng phát triển trên tinh thần “quân pháp bất vị thân” thông qua ý chí sắt đá và tinh thần gương mẫu của bộ máy công quyền, đồng thời với tầm nhìn xa của chương trình quy hoạch và quản lý đô thị, thực hiện cơ chế quản lý hành chính gọn nhẹ, uyển chuyển, hiệu quả đã đưa thủ đô Singapore – một quốc đảo có diện tích không lớn, dân số không đông, tài nguyên cũng không dồi dào, một vùng đất của những khu nhà ổ chuột, khu vực trung tâm thành phố Singapore đã biến thành một trung tâm tài chính thương mại hiện đại, một đô thị sạch và xanh, văn minh, hiện đại nhất nhì Châu Á, xứng đáng là đô thị đẳng cấp thế giới

* Tóm tắt chương 1

Trong chương 1 đã khái quát và đưa ra được một số khái niệm, thuật ngữ cơ bản về xây dựng đô thị và quản lý đô thị, nêu lên được vai trò của xây dựng đô thị

và quản lý đô thị Các cơ sở lý luận quản lý nhà nước về xây dựng đô thị được đưa

ra và làm rõ một số nội dung cơ bản, trong đó trình bày được vai trò của quản lý nhà nước đối với xây dựng đô thị, các yêu cầu và nội dung quản lý nhà nước về xây dựng đô thị Ngoài ra kinh nghiệm về xây dựng đô thị và quản lý xây dựng đô thị tại một số thành phố trong và ngoài nước đã cho chúng ta những kiến thức và bài học quý báu về xây dựng và quản lý đô thị

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG ĐÔ THỊ

TẠI TỈNH TIỀN GIANG

2.1 Khái quát thực trạng hoạt động xây dựng đô thị tỉnh Tiền Giang

2.1.1 Tình hình quy hoạch phát triển đô thị ở tỉnh Tiền Giang

2.1.1.1 Sơ lược về tình hình phát triển đô thị tỉnh Tiền Giang:

Tiền Giang là một tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, nằm trong tọa độ

105°50’–106°55’ kinh độ Đông và vĩ độ Bắc; có diện tích 2.508,4 km2

(chiếm 0,75% diện tích cả nước, 6,18% diện tích đồng bằng sông Cửu Long); dân số 1.763.237 người, mật độ dân số 703 người/km2 Vị trí địa lý: Tiền Giang nằm trải dọc trên bờ Bắc sông Tiền (một nhánh của sông Mê Kông) với chiều dài 120 km Phía Bắc giáp tỉnh Long An, phía Nam giáp 2 tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long, lấy sông Tiền làm ranh giới tự nhiên; phía Đông giáp biển Đông với 32 km bờ biển; phía Tây

giáp tỉnh Đồng Tháp.(Nguồn: http://www.tiengiang.gov.vn )

Hình 1.1 Bản đồ hành chính tỉnh Tiền Giang

(Nguồn: http://www.tiengiang.gov.vn/tiemnang/bandohanhchinh.html)

Tiền Giang là tỉnh thuộc miền Trung Nam Bộ, cách thành phố Hồ Chí Minh

72 km về phía Tây – Nam Tỉnh có thành phố Mỹ Tho, thị xã Cai Lậy, thị xã Gò

Công và 8 huyện gồm: Chợ Gạo, Gò Công Đông, Gò Công Tây, Châu Thành, Tân Phước, Tân Phú Đông, Cai Lậy, Cái Bè

Tỉnh Tiền Giang chỉ có Mỹ Tho là thành phố, đô thị loại I trực thuộc tỉnh nên nội dung xây dựng đô thị tại tỉnh Tiền Giang của luận văn chính là nội dung xây dựng đô thị thành phố Mỹ Tho, cũng là hình mẫu để các huyện, thị xã rút kinh nghiệm khi làm theo

Tiền Giang nằm trải dọc trên bờ Bắc sông Tiền (một nhánh của sông Mê Kông) với chiều dài 120 km Nhờ vị trí hết sức thuận lợi nên Tiền Giang đã trở thành trung tâm văn hóa chính trị của cả Đồng bằng sông Cửu Long, là địa bàn trung chuyển hết sức quan trọng gắn cả miền Tây Nam Bộ Vị trí như vậy giúp Tiền Giang sớm trở thành một tỉnh có nền kinh tế phát triển hàng đầu trong khu vực miền Tây Nam Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Tiền Giang có mạng lưới sông, rạch chằng chịt, bờ biển dài thuận lợi cho việc giao lưu trao đổi hàng hoá với các khu vực lân cận đồng thời là môi trường cho việc nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản Trong đó, Sông Tiền là nguồn cung cấp nước ngọt chính, chảy 115 km qua lãnh thổ Tiền Giang

Dân cư phân bố không đồng đều giữa các vùng, các khu vực Phần lớn sinh sống ở địa bàn nông thôn, chiếm tới 85,27%, dân cư thành thị chiếm 14,73% dân số

cả tỉnh Tốc độ đô thị hóa chậm, phát triển công nghiệp dịch vụ chưa cao Phân bố dân cư giữa các huyện và các vùng tỉnh không đồng đều [Nguồn: Cục Thống kê tỉnh Tiền Giang, 2015]

2.1.1.2 Khái quát về thành phố Mỹ Tho:

Thành phố Mỹ Tho là 01 trong 11 đơn vị hành chính của tỉnh Tiền Giang, là

đô thị rất lâu đời ở Nam Bộ, có từ thời Nam Kỳ lục tỉnh với thủ phủ là Định Tường, được thành lập vào ngày 24/8/1967 Vào thế kỷ thứ 17-18, Mỹ Tho đại phố là một trong những trung tâm kinh tế sầm uất bậc nhất Nam Bộ (xin xem thêm Phụ lục 09)