- “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để kí kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để kí kết và thực h
CƠ SỞ LÍ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC LỰA CHỌN NHÀ THẦU TRONG HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG
Khái niệm, sự cần thiết, mục đích, tác dụng của lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng
1.1.1 Khái niệm về đấu thầu: [1]
Theo Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13, được Quốc Hội khóa XIII thông qua vào ngày 26/11/2013 và có hiệu lực từ 01/7/2014, khái niệm đấu thầu được định nghĩa rõ ràng.
Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết hợp đồng cung cấp dịch vụ và hàng hóa, cũng như lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư Quá trình này phải đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế, theo quy định tại khoản 12 Điều 4 Luật đấu thầu 2013.
Dịch vụ tư vấn bao gồm nhiều hoạt động quan trọng như lập và đánh giá báo cáo quy hoạch, khảo sát và lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế và dự toán, cũng như quản lý dự án Ngoài ra, dịch vụ này còn bao gồm việc thẩm tra, thẩm định, giám sát, thu xếp tài chính, kiểm toán, đào tạo và chuyển giao công nghệ, cùng với các dịch vụ tư vấn khác.
Dịch vụ phi tư vấn bao gồm nhiều hoạt động như logistics, bảo hiểm, quảng cáo, lắp đặt không theo quy định, nghiệm thu chạy thử, tổ chức đào tạo, bảo trì, bảo dưỡng, vẽ bản đồ và các hoạt động khác không thuộc dịch vụ tư vấn theo quy định.
Hàng hóa bao gồm máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, vật tư, phụ tùng, hàng tiêu dùng, thuốc và vật tư y tế phục vụ cho các cơ sở y tế.
Xây lắp gồm những công việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt công trình, hạng mục công trình
1.1.2 Sự cần thiết của lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng:
Việc lựa chọn nhà thầu trong xây dựng là quá trình quan trọng nhằm xác định nhà thầu chính, tổng thầu và thầu phụ có đủ năng lực hoạt động và phù hợp với loại công trình Nhà thầu chính hoặc tổng thầu có thể giao một phần công việc cho thầu phụ, nhưng thầu phụ phải được chủ đầu tư chấp nhận và không được giao toàn bộ hoặc phần việc chính cho nhà thầu khác Quá trình này phải tuân thủ các quy định của Luật xây dựng về đấu thầu.
Qui trình lựa chọn nhà thầu
Theo điều 38 luật đấu thầu số: 43/2013/QH13
1.2.1 Quy trình lựa chọn nhà thầu đối với đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế
Quy trình lựa chọn nhà thầu cho đấu thầu rộng rãi và hạn chế bao gồm các bước sau: chuẩn bị lựa chọn nhà thầu, tổ chức lựa chọn nhà thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu và thương thảo hợp đồng, trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu, và cuối cùng là hoàn thiện, ký kết hợp đồng.
1.2.2 Quy trình lựa chọn nhà thầu đối với chỉ định thầu
Quy trình lựa chọn nhà thầu cho chỉ định thầu bao gồm hai hình thức: thông thường và rút gọn Đối với quy trình thông thường, các bước bao gồm chuẩn bị lựa chọn nhà thầu, tổ chức lựa chọn, đánh giá hồ sơ đề xuất, thương thảo, trình thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả, sau đó hoàn thiện và ký kết hợp đồng Trong khi đó, quy trình rút gọn bao gồm việc chuẩn bị và gửi dự thảo hợp đồng, thương thảo và hoàn thiện hợp đồng, trình phê duyệt và công khai kết quả, rồi ký kết hợp đồng.
1.2.3 Quy trình lựa chọn nhà thầu đối với chào hàng cạnh tranh
Quy trình lựa chọn nhà thầu cho chào hàng cạnh tranh được chia thành hai loại: quy trình thông thường và quy trình rút gọn Đối với quy trình thông thường, các bước bao gồm chuẩn bị lựa chọn nhà thầu, tổ chức lựa chọn, đánh giá hồ sơ đề xuất, thương thảo hợp đồng, trình thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả, sau đó hoàn thiện và ký kết hợp đồng Trong khi đó, quy trình rút gọn bao gồm việc chuẩn bị và gửi yêu cầu báo giá, nhận báo giá từ nhà thầu, đánh giá và thương thảo hợp đồng, trình phê duyệt và công khai kết quả, cuối cùng là hoàn thiện và ký kết hợp đồng.
1.2.4 Quy trình lựa chọn nhà thầu đối với mua sắm trực tiếp
Quy trình lựa chọn nhà thầu trong chào hàng cạnh tranh bao gồm các bước sau: chuẩn bị lựa chọn nhà thầu, tổ chức lựa chọn nhà thầu, đánh giá hồ sơ đề xuất và thương thảo với nhà thầu, trình thẩm định và phê duyệt kết quả, và cuối cùng là hoàn thiện, ký kết hợp đồng.
1.2.5 Quy trình lựa chọn nhà thầu đối với tự thực hiện
Quy trình lựa chọn nhà thầu cho việc tự thực hiện bao gồm các bước sau: chuẩn bị phương án tự thực hiện và dự thảo hợp đồng; hoàn thiện phương án tự thực hiện, thương thảo và hoàn thiện hợp đồng; cuối cùng là ký kết hợp đồng.
1.2.6 Quy trình lựa chọn nhà thầu đối với lựa chọn nhà thầu tư vấn cá nhân
Quy trình lựa chọn nhà thầu tư vấn cá nhân bao gồm các bước sau: chuẩn bị và gửi điều khoản tham chiếu, nhà thầu nộp hồ sơ lý lịch khoa học, đánh giá hồ sơ, thương thảo và hoàn thiện hợp đồng, trình phê duyệt kết quả lựa chọn, và cuối cùng là ký kết hợp đồng.
1.2.7 Quy trình lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu có sự tham gia thực hiện của cộng đồng được thực hiện như sau:
Quy trình lựa chọn nhà thầu cho các gói thầu có sự tham gia của cộng đồng bao gồm các bước sau: chuẩn bị phương án lựa chọn cộng đồng dân cư, tổ chức, nhóm thợ tại địa phương; tổ chức lựa chọn; phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn; và hoàn thiện, ký kết hợp đồng.
Một số quy định chung về quy trình lựa chọn nhà thầu, quản lý nhà nước về đấu thầu
1.3.1 Một số quy định chung về quy trình lựa chọn nhà thầu [1]
Nhà thầu tham dự quan tâm, tham dự sơ tuyển phải đáp ứng quy định tại
Khoản 1 và Khoản 2 Điều 6 của Luật Đấu thầu Điều 6 của luật đấu thầu quy định về đảm bảo tính cạnh trong đấu thầu xây dựng Khoản 1 điều 6 có quy định: Nhà thầu nộp hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với các nhà thầu tư vấn lập hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển; đánh giá hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển; thẩm định kết quả mời quan tâm, kết quả sơ tuyển Khoản 2 điều 6 có quy định: Nhà thầu tham dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với các bên sau đây: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Các nhà thầu tư vấn lập, thẩm tra, thẩm định hồ sơ thiết kế, dự toán; lập, thẩm định hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu; đánh giá hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất; thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu đó; Các nhà thầu khác cùng tham dự thầu trong một gói thầu đối với đấu thầu hạn chế
1.3.2 Quản lý Nhà nước về đấu thầu trong xây dựng: [1], [5]
1.3.2.1 Thời gian trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư
Theo điều 12, luật đấu thầu 43
- Thời gian trong quá trình lựa chọn nhà thầu:
Thời gian phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu tối đa là 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được báo cáo thẩm định;
Hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, HSMT và HSYC sẽ được phát hành sau 03 ngày làm việc kể từ ngày đầu tiên thông báo mời nộp hồ sơ quan tâm, sơ tuyển, thầu hoặc chào hàng Thời gian gửi thư mời thầu sẽ diễn ra trước thời điểm đóng thầu.
Thời gian chuẩn bị hồ sơ quan tâm tối thiểu là 10 ngày cho đấu thầu trong nước và 20 ngày cho đấu thầu quốc tế Thời gian này được tính từ ngày phát hành hồ sơ mời quan tâm đến thời điểm đóng thầu Nhà thầu cần nộp hồ sơ quan tâm trước thời điểm đóng thầu.
Thời gian chuẩn bị hồ sơ dự sơ tuyển tối thiểu là 10 ngày cho đấu thầu trong nước và 20 ngày cho đấu thầu quốc tế Thời gian này được tính từ ngày phát hành hồ sơ mời sơ tuyển đến thời điểm đóng thầu Nhà thầu cần nộp hồ sơ dự sơ tuyển trước thời điểm đóng thầu.
Thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 05 ngày làm việc, hoặc 03 ngày làm việc đối với chào hàng cạnh tranh rút gọn Thời gian này tính từ ngày phát hành hồ sơ yêu cầu đến thời điểm đóng thầu Nhà thầu cần nộp hồ sơ dự thầu trước thời điểm đóng thầu.
Thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu (HSDT) tối thiểu là 20 ngày cho đấu thầu trong nước và 40 ngày cho đấu thầu quốc tế Đối với gói thầu quy mô nhỏ, thời gian chuẩn bị là 10 ngày Thời gian này được tính từ ngày phát hành hồ sơ mời thầu (HSMT) đến thời điểm đóng thầu Nhà thầu cần nộp HSDT trước thời điểm đóng thầu.
Thời gian đánh giá hồ sơ quan tâm và hồ sơ dự sơ tuyển tối đa là 20 ngày, trong khi hồ sơ đề xuất tối đa là 30 ngày (20 ngày cho chào hàng cạnh tranh thông thường và 10 ngày cho chào hàng cạnh tranh rút gọn) Đối với đấu thầu trong nước, hồ sơ dự thầu tối đa là 45 ngày (25 ngày cho gói thầu quy mô nhỏ) Đối với đấu thầu quốc tế, thời gian đánh giá hồ sơ quan tâm là 30 ngày, hồ sơ dự xét tối đa là 40 ngày, và hồ sơ dự thầu tối đa là 60 ngày Trong trường hợp cần thiết, thời gian đánh giá HSDT và HSĐX có thể được kéo dài nhưng không quá 20 ngày, đồng thời phải đảm bảo tiến độ thực hiện dự án.
Thời gian thẩm định tối đa là 20 ngày cho từng nội dung, bao gồm kế hoạch lựa chọn nhà thầu, HSMQT, HSMST, HSMT, HSYC và kết quả lựa chọn nhà thầu Đối với gói thầu quy mô nhỏ, thời gian thẩm định rút ngắn còn 10 ngày, tính từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ trình.
Thời gian tối đa để phê duyệt HSMQT, HSMST, HSMT, và HSYC là 10 ngày, bắt đầu từ ngày nhận tờ trình đề nghị phê duyệt hoặc báo cáo thẩm định nếu có yêu cầu thẩm định từ bên mời thầu.
Thời gian phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu tối đa là 10 ngày, và 5 ngày đối với gói thầu quy mô nhỏ, tính từ ngày nhận tờ trình đề nghị phê duyệt hoặc báo cáo thẩm định nếu có yêu cầu.
Thời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu (HSDT) và hồ sơ đề xuất (HSĐX) tối đa là 180 ngày kể từ thời điểm đóng thầu Đối với các gói thầu quy mô lớn, phức tạp hoặc đấu thầu theo phương thức hai giai đoạn, thời gian có hiệu lực có thể kéo dài tối đa lên đến 210 ngày Trong trường hợp cần thiết, có thể yêu cầu gia hạn thời gian hiệu lực của hồ sơ dự thầu và hồ sơ đề xuất, đồng thời phải đảm bảo tiến độ dự án.
Thời gian gửi văn bản sửa đổi HSMT đến các nhà thầu tối thiểu là 10 ngày cho đấu thầu trong nước và 15 ngày cho đấu thầu quốc tế trước thời điểm đóng thầu Đối với gói thầu quy mô nhỏ, thời gian tối thiểu là 03 ngày Đối với sửa đổi HSMQT, HSMST, HSYC, thời gian tối thiểu là 03 ngày làm việc trước thời điểm đóng thầu Nếu không đáp ứng quy định này, bên mời thầu phải gia hạn thời điểm đóng thầu để đảm bảo thời gian gửi văn bản sửa đổi.
Thời hạn gửi thông báo kết quả lựa chọn nhà thầu cho các nhà thầu tham dự là 05 ngày làm việc, tính từ ngày phê duyệt kết quả Thông báo có thể được gửi qua đường bưu điện hoặc fax.
1.3.2.2 Chi phí trong đấu thầu [1],[5]
- Chi phí trong lựa chọn nhà thầu bao gồm:
Chi phí liên quan đến việc chuẩn bị hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, HSDT, HSĐX và tham dự thầu thuộc trách nhiệm của nhà thầu;
Chi phí liên quan đến quá trình lựa chọn nhà thầu được xác định trong tổng mức đầu tư hoặc dự toán mua sắm;
Hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển được phát miễn phí cho nhà thầu;
Hồ sơ mời thầu và hồ sơ yêu cầu có giá bán tối đa là 2.000.000 đồng và 1.000.000 đồng tương ứng, hoặc có thể được phát miễn phí cho nhà thầu.
Chi phí trong lựa chọn nhà đầu tư bao gồm:
Chi phí liên quan đến việc chuẩn bị hồ sơ dự sơ tuyển, HSDT, HSĐX và tham dự thầu thuộc trách nhiệm của nhà đầu tư;
Chi phí liên quan đến việc lựa chọn nhà đầu tư được lấy từ vốn nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác, và được tính vào tổng mức đầu tư.
Nhà đầu tư được lựa chọn thực hiện dự án phải trả chi phí trong lựa chọn nhà đầu tư;
Hồ sơ mời sơ tuyển, HSMT, HSYC được bán cho nhà đầu tư
- Chi phí trong đấu thầu qua mạng bao gồm:
Thứ nhất: Chi phí tham gia Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia
Các hình thức lựa chọn nhà thầu
Các hình thức lựa chọn được quy định trong luật đấu thầu và bao gồm các hình thức sau:
Đấu thầu rộng rãi, theo điều 20 luật đấu thầu, là hình thức không giới hạn số lượng nhà thầu tham gia, giúp lựa chọn nhà thầu tốt nhất với tính cạnh tranh cao Tuy nhiên, hình thức này cũng đặt ra nhiều thách thức cho bên mời thầu, bao gồm việc quản lý số lượng lớn hồ sơ và chi phí tổ chức đấu thầu, dẫn đến thời gian thực hiện kéo dài Ngoài ra, có nguy cơ nhà thầu liên kết để tăng giá trúng thầu.
Đấu thầu hạn chế, theo điều 21 luật đấu thầu, là hình thức cho phép chỉ một số lượng nhà thầu nhất định tham gia dự thầu, với tối thiểu ba nhà thầu Hình thức này được áp dụng khi gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao hoặc đặc thù, mà chỉ một số nhà thầu có khả năng đáp ứng Ưu điểm của đấu thầu hạn chế là giúp bên mời thầu tiết kiệm thời gian và chi phí.
Hình thức đấu thầu hạn chế có thể dẫn đến việc bên mời thầu không chọn được nhà thầu phù hợp nhất do sự lựa chọn ít, làm giảm hiệu quả của hoạt động đấu thầu Nếu số nhà thầu được chọn ít hơn 5, bên mời thầu cần thông báo công khai và báo cáo cho chủ đầu tư để trình cấp có thẩm quyền xem xét Danh sách nhà thầu tham dự được quyết định dựa trên đánh giá về năng lực và kinh nghiệm của bên mời thầu Hình thức này chỉ áp dụng khi có ít nhà thầu đủ khả năng đáp ứng yêu cầu gói thầu, do yêu cầu nguồn vốn và tình hình cụ thể của gói thầu.
- Bên cạnh đó, Luật Đấu thầu đã quy định những hình thức lựa chọn nhà thầu như:
Chỉ định thầu là hình thức lựa chọn trực tiếp nhà thầu phù hợp với yêu cầu của gói thầu để thương thảo và ký kết hợp đồng Nhà thầu được chỉ định phải đáp ứng những điều kiện nhất định mà các nhà thầu khác không có Luật đấu thầu quy định rõ các trường hợp được phép chỉ định thầu.
- Chỉ định thầu đối với nhà thầu được áp dụng trong các trường hợp sau đây:
Gói thầu cần được thực hiện ngay để khắc phục hậu quả do sự cố bất khả kháng, bảo đảm bí mật nhà nước, và tránh gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của cộng đồng Đồng thời, gói thầu cũng cần triển khai kịp thời để không ảnh hưởng nghiêm trọng đến các công trình liền kề, cũng như để mua thuốc, hóa chất, vật tư và thiết bị y tế phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh trong các tình huống khẩn cấp.
Gói thầu cấp bách cần triển khai nhằm mục tiêu bảo vệ chủ quyền quốc gia, biên giới quốc gia, hải đảo;
Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn và phi tư vấn, cùng với việc mua sắm hàng hóa, yêu cầu phải được thực hiện bởi nhà thầu đã có kinh nghiệm trước đó để đảm bảo tính tương thích về công nghệ và bản quyền, điều này khiến việc mua từ nhà thầu khác trở nên không khả thi Gói thầu này còn mang tính chất nghiên cứu, thử nghiệm và liên quan đến việc mua bản quyền sở hữu trí tuệ.
Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế xây dựng sẽ được chỉ định cho tác giả thiết kế kiến trúc công trình trúng tuyển hoặc được tuyển chọn nếu đáp ứng đủ điều kiện năng lực theo quy định Đồng thời, gói thầu thi công xây dựng tượng đài, phù điêu, tranh hoành tráng và các tác phẩm nghệ thuật sẽ gắn liền với quyền tác giả từ khâu sáng tác đến thi công công trình.
Gói thầu di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật do đơn vị chuyên ngành quản lý nhằm phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, cùng với gói thầu rà phá bom, mìn và vật nổ, là những bước quan trọng để chuẩn bị mặt bằng cho thi công xây dựng công trình.
Gói thầu cung cấp sản phẩm và dịch vụ công được áp dụng chỉ định thầu theo quy định của Chính phủ, với giá gói thầu trong hạn mức phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội trong từng thời kỳ.
Hai là, Mua sắm trực tiếp:
Mua sắm trực tiếp được áp dụng cho gói thầu mua sắm hàng hóa tương tự trong cùng một dự án, bao gồm dự toán mua sắm thuộc dự án và dự toán mua sắm khác.
Khi thực hiện mua sắm trực tiếp, nhà thầu được mời phải là người đã được lựa chọn qua đấu thầu cho gói thầu tương tự Đơn giá cho các nội dung trong gói thầu mua sắm trực tiếp không được vượt quá đơn giá của các nội dung tương ứng trong gói thầu đã ký hợp đồng trước đó.
Ba là, Chào hàng cạnh tranh :
Chào hàng cạnh tranh được áp dụng trong trường hợp khi có những điều kiện được quy định tại Điều 23 luật đấu thầu
Chào hàng cạnh tranh được áp dụng cho các gói thầu có giá trị trọng hạn mức theo quy định của chính phủ, và được thực hiện trong một số trường hợp nhất định.
Gói thầu dịch vụ tư vấn thông dụng, đơn giản
Gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường với đặc tính kỹ thuật được tiêu chuẩn hóa và tương đương nhau về chất lượng
Gói thầu xây lắp công trình đơn giản đã có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt
Tự thực hiện gói thầu là phương thức áp dụng cho các dự án và dự toán mua sắm, trong đó tổ chức trực tiếp quản lý và sử dụng gói thầu cần có năng lực kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm phù hợp với yêu cầu của gói thầu.
Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được áp dụng cho các gói thầu có đặc thù riêng, nơi quy định thông thường không thể thực hiện Trong hình thức này, người có thẩm quyền sẽ trình Thủ tướng Chính phủ để xem xét và quyết định phương án lựa chọn nhà thầu hoặc nhà đầu tư.
Sáu là tham gia thực hiện cộng đồng, một hình thức cho phép cộng đồng dân cư, tổ, nhóm thợ tại địa phương thực hiện toàn bộ hoặc một phần gói thầu Điều này áp dụng trong các trường hợp như gói thầu thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hỗ trợ xóa đói giảm nghèo cho các huyện, xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo, và các vùng kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn Gói thầu quy mô nhỏ cũng có thể được đảm nhiệm bởi cộng đồng dân cư và các tổ chức địa phương.
Các phương thức lựa chọn nhà thầu
Theo Luật đấu thầu 2013 thì có 4 phương thức lựa chọn nhà thầu như sau:
Phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ là hình thức mở thầu diễn ra một lần cho toàn bộ hồ sơ dự thầu và hồ sơ đề xuất.
Các trường hợp áp dụng:
Đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế được áp dụng cho gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, cũng như cho gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp và hỗn hợp có quy mô nhỏ.
Chào hàng cạnh tranh đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp;
Chỉ định thầu đối với gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp;
Mua sắm trực tiếp đối với gói thầu mua sắm hàng hóa;
Chỉ định thầu đối với lựa chọn nhà đầu tư
Nhà thầu và nhà đầu tư cần nộp hồ sơ dự thầu, bao gồm đề xuất kỹ thuật và tài chính, theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu và hồ sơ yêu cầu.
Phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ là quy trình mở thầu diễn ra qua hai lần Đầu tiên, hồ sơ đề xuất kỹ thuật sẽ được mở ngay sau khi đóng thầu Những nhà thầu và nhà đầu tư đáp ứng yêu cầu kỹ thuật sẽ tiếp tục được mở hồ sơ đề xuất tài chính để tiến hành đánh giá.
Đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế được áp dụng cho các gói thầu liên quan đến dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp và các gói thầu hỗn hợp.
Đấu thầu rộng rãi đối với lựa chọn nhà đầu tư
Nhà thầu và nhà đầu tư cần nộp hồ sơ đề xuất kỹ thuật và hồ sơ đề xuất tài chính một cách riêng biệt, theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu.
- Phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ:
Phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ được áp dụng cho các trường hợp đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế, đặc biệt là đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, và hỗn hợp có quy mô lớn và phức tạp.
Trong giai đoạn một, các nhà thầu sẽ nộp đề xuất kỹ thuật và phương án tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, nhưng chưa bao gồm giá dự thầu Dựa trên các cuộc trao đổi với từng nhà thầu trong giai đoạn này, hồ sơ mời thầu cho giai đoạn hai sẽ được xác định.
Trong giai đoạn hai, nhà thầu đã tham gia giai đoạn một sẽ được mời nộp hồ sơ dự thầu, bao gồm đề xuất kỹ thuật và tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Hồ sơ này cần có giá dự thầu và bảo đảm dự thầu.
- Phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ:
Phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ được áp dụng trong các trường hợp đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế, đặc biệt cho các gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, hoặc hỗn hợp có kỹ thuật, công nghệ mới, phức tạp và có tính đặc thù.
Trong giai đoạn một, nhà thầu nộp hồ sơ đề xuất kỹ thuật và tài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Hồ sơ đề xuất kỹ thuật sẽ được mở ngay sau khi đóng thầu, và dựa vào đánh giá này, các nội dung điều chỉnh kỹ thuật sẽ được xác định Danh sách nhà thầu đáp ứng yêu cầu sẽ được mời tham dự giai đoạn hai, trong khi hồ sơ đề xuất tài chính sẽ được mở ở giai đoạn này.
Trong giai đoạn hai, các nhà thầu đáp ứng yêu cầu từ giai đoạn một sẽ được mời nộp hồ sơ dự thầu, bao gồm đề xuất kỹ thuật và tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Hồ sơ đề xuất tài chính đã nộp ở giai đoạn một sẽ được mở cùng lúc với hồ sơ dự thầu giai đoạn hai để tiến hành đánh giá.
Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu
Con người là yếu tố quyết định thành công trong mọi lĩnh vực, bao gồm cả đấu thầu xây dựng Để đạt được hiệu quả trong việc lựa chọn nhà thầu, cần có đội ngũ cán bộ chuyên môn cao, có chứng chỉ và kinh nghiệm phù hợp Họ phải nắm vững các nguyên tắc và luật đấu thầu theo quy định của nhà nước, đồng thời thể hiện sự nhiệt tình và hiệu quả trong công việc Trong bối cảnh đổi mới hiện nay, phát triển nguồn nhân lực trở thành vấn đề quan trọng đối với các tổ chức đấu thầu.
Trong quá trình tham gia tư vấn gói thầu, cần xem xét kỹ lưỡng hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt, nguồn vốn đầu tư, kinh phí và hồ sơ dự toán Những yếu tố này ảnh hưởng đến việc lựa chọn nhà thầu, công tác đăng tải thông tin mời thầu và xét duyệt hồ sơ đề xuất Để nâng cao chất lượng hồ sơ mời thầu, cần cải thiện năng lực của các bộ tham gia đấu thầu, giảm thiểu sai sót và đảm bảo các yêu cầu của gói thầu được phản ánh chính xác Đồng thời, cần chú trọng hơn đến các vấn đề kỹ thuật và điều khoản hợp đồng, thay vì chỉ tập trung vào các tiêu chí đánh giá năng lực và kinh nghiệm.
Vốn ngoại ngữ kém là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình xét duyệt hồ sơ dự thầu, đặc biệt khi cán bộ đấu thầu làm việc trực tiếp với nhà thầu nước ngoài, dẫn đến việc đánh giá hồ sơ dự thầu không chính xác.
Việc đào tạo các chuyên gia tài chính cho các gói thầu là rất quan trọng, vì họ là những người trực tiếp phân tích công việc từ hồ sơ thiết kế kỹ thuật đã được phê duyệt Họ cũng xây dựng Bảng tiên lượng trong hồ sơ mời thầu và quản lý các chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện dự án Công việc này không chỉ giúp dự tính giá gói thầu một cách hợp lý mà còn giảm thiểu phức tạp trong quá trình đánh giá giá hồ sơ dự thầu.
Việc một nhân viên đảm nhận nhiều công việc khác nhau dẫn đến tình trạng chuyên môn hóa thấp trong lĩnh vực đấu thầu Do đó, việc bố trí hợp lý "đúng người, đúng việc" không chỉ tiết kiệm nhân công lao động mà còn nâng cao năng suất, giảm chi phí và cải thiện hiệu quả đấu thầu, từ đó góp phần hoàn thiện công tác lựa chọn nhà thầu.
Việc bổ nhiệm không đúng người vào vị trí phù hợp tại các đơn vị tổ chức đấu thầu có tác động tiêu cực đến kết quả và hiệu quả của công tác đấu thầu.
Trong quá trình tổ chức đấu thầu, cần xem xét kỹ lưỡng các hồ sơ cần thiết như hồ sơ kiến trúc, hồ sơ kỹ thuật và hồ sơ dự toán xây dựng Việc đánh giá yêu cầu, tính cần thiết của dự án, nguồn vốn đầu tư và tổng mức đầu tư là rất quan trọng để quyết định giá mời thầu Đồng thời, cần xác định rõ nguồn hồ sơ đề xuất và xét duyệt hồ sơ dự thầu một cách chặt chẽ Nhân viên tại đơn vị tổ chức đấu thầu cũng cần đưa ra thông báo mời thầu phù hợp và thiết lập các tiêu chí đánh giá hồ sơ mời thầu sát thực với dự án.
Số lượng hồ sơ dự thầu của nhà thầu có ảnh hưởng lớn đến quá trình đấu thầu và lựa chọn nhà thầu Nếu số lượng nhà thầu tham gia quá ít hoặc chất lượng không đảm bảo, điều này sẽ tác động tiêu cực đến thời gian khởi công dự án và chất lượng công trình Tình trạng "nhà thầu ruột" cũng là một vấn đề cần được chú ý.
“quân xanh, quân đỏ” hay vấn nạn “nhà thầu chân gỗ” cũng ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ và chất lượng của dự án
Tình trạng "đi cửa sau" trong đấu thầu có thể làm giảm chất lượng và tiến độ dự án, khi nhà thầu thiếu năng lực và giải pháp kỹ thuật vẫn trúng thầu Ngoài ra, việc nhà thầu không có đủ máy móc, nhân lực hoặc bố trí không hợp lý cũng ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng và thời gian hoàn thành công trình.
Hệ thống luật pháp của Nhà nước về đấu thầu xây dựng là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, tác động đến mọi khía cạnh của công tác này.
Chủ đầu tư và các tổ chức đại diện cho họ đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý dự án Chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện về thiết kế, giá đầu tư và nguồn vốn, đồng thời quyết định tổ chức hoạt động lựa chọn nhà thầu cho từng hạng mục hoặc toàn bộ dự án.
Nhà thầu thi công xây dựng cần nắm vững pháp luật và có chuyên môn cao để tham gia đấu thầu một cách nghiêm túc Chất lượng hồ sơ dự thầu (HSDT) phải đầy đủ, không có sai sót do đánh máy hay lỗi từ ngữ gây hiểu nhầm, vì điều này sẽ quyết định đến kết quả của quá trình đấu thầu.
Các cơ quan quản lý Nhà nước về đấu thầu đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý chuyên môn của ngành Tuy nhiên, công tác quản lý đấu thầu vẫn chưa đạt được mức độ chuyên môn hóa cao.
Chất lượng công tác lựa chọn nhà thầu xây dựng bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các cơ quan, tổ chức chính trị xã hội liên quan, bao gồm các cơ quan báo chí và truyền thông Những tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc phản ánh thực trạng đấu thầu, lựa chọn nhà thầu và sử dụng nguồn vốn Họ cũng ảnh hưởng đến việc đăng tải thông tin mời thầu và thông tin về nhà thầu trúng thầu Ngoài ra, các hội và hiệp hội như Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam và Hội khoa học kỹ thuật cũng góp phần vào quá trình này.
Sáu là vốn đầu tư: Kế hoạch vốn cho dự án thường không đủ, được phân bổ theo năm hoặc từng giai đoạn đầu tư, dẫn đến việc Chủ đầu tư mất lợi thế trong quá trình mời thầu và thương thảo hợp đồng Điều này có thể khiến thương thảo không thành công, hoặc khi thi công, nhà thầu viện lý do thiếu vốn để kéo dài tiến độ thi công so với hợp đồng và tiến độ cấp vốn từ Chủ đầu tư.