Báo cáo sản phẩm tốt nghiệp xuất bản

Trong những năm gần đây, Cách mạng công nghiệp 4.0 đã giúp ngành Xuất bản có những thay đổi vô cùng mạnh mẽ. Chúng ta có điều kiện tiếp cận với những công nghệ làm sách tiên tiến trên thế giới, tận dụng lợi thế của thời đại số vào hoạt động xuất bản sách. Xuất bản điện tử xuất hiện, tuy mới mẻ nhưng nhanh chóng phát triển mạnh mẽ, tất yếu trở thành một xu hướng mới của lĩnh vực xuất bản bên cạnh xuất bản sách giấy truyền thống. Đặc biệt, trong những thời kỳ khó khăn của dịch bệnh Covid19, ngành Xuất bản cũng có được những lợi thế hơn so với những ngành nghề khác khi vẫn đảm bảo được nhu cầu đọc của độc giả trong suốt thời gian giãn cách xã hội khi mọi người có thể dễ dàng mua tải và đọc những xuất bản phẩm điện tử được phát hành trên các kênh online. Mặc dù xuất bản sách giấy truyền thống sẽ vẫn có một vị thế vững chắc trong lĩnh vực xuất bản xong không thể phủ định, xuất bản điện tử cũng đang từng bước khẳng định vai trò quan trọng của mình, đáp ứng nhu cầu của bạn đọc vượt không gian, thời gian.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

BIÊN TẬP, SẢN XUẤT SÁCH ĐIỆN TỬ

Sản phẩm tốt nghiệp đã được sửa theo khuyến nghị của Tổ chấm.

TỔ TRƯỞNG TỔ CHẤM

TS VŨ THÙY DƯƠNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là sản phẩm tốt nghiệp của riêng tôi dưới sự hướngdẫn của ThS Vũ Thị Ngọc Thùy Các thông tin, số liệu được sử dụng trong sảnphẩm tốt nghiệp là rõ ràng và xác thực, chưa từng được thể hiện, sao chép trongsản phẩm nào trước đây

Tác giả ĐÀO THỊ HỒNG NGỌC

LỜI CẢM ƠN

Sản phẩm tốt nghiệp không chỉ là sản phẩm đánh dấu kết quả sau bốnnăm đại học của sinh viên mà còn là minh chứng rõ nét thể hiện kiến thức, nănglực chuyên môn thực tế của mỗi sinh viên Đây vừa là một vinh dự lớn của mỗisinh viên đủ điều kiện làm khóa luận/sản phẩm tốt nghiệp, đồng thời là một cơhội để chúng em có thể nghiên cứu, trải nghiệm, vận dụng những kiến thức đãhọc được vào quá trình thực hành trong thực tiễn; là bước đệm quan trọng vàcần thiết trước khi chúng em tốt nghiệp và bước vào thị trường lao động

Để hoàn thành sản phẩm tốt nghiệp này, trước hết em xin chân thành cảm

ơn các thầy, cô thuộc Khoa Xuất bản - Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã cho

em những bài học quý báu về ngành Xuất bản Đặc biệt, em xin cảm ơn TS VũThùy Dương trên cương vị Trưởng khoa Xuất bản và là giảng viên giảng dạychúng em những bộ môn: Tổ chức Bản thảo, Xuất bản sách điện tử,… là nhữngmôn cơ sở và nền móng để em thực hành nghề nói chung và thực hiện sản phẩmnày nói riêng Trong quá trình thực hiện, mặc dù có những sự khác biệt giữa lýthuyết và thực hành, nhưng những kiến thức chúng em được học chính là nềntảng để em nhanh chóng tiếp cận với công việc của người biên tập viên

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới ThS Vũ Thị Ngọc Thùy, người đãđồng hành, hướng dẫn em tận tình suốt thời gian 4 tháng thực hiện sản phẩm tốtnghiệp, hơn hết nữa là Cố vấn học tập đã đồng hành cùng tập thể Xuất bản 38A1suốt 4 năm Đại học

Em cũng xin dành sự tri ân sâu sắc tới Nhà xuất bản Thông tin và Truyềnthông, đặc biệt xin cảm ơn anh Nguyễn Tiến Phát - Trưởng ban Xuất bản điện tử

và Thiết kế là người đã hướng dẫn, tạo điều kiện hết mức và giúp đỡ em trongsuốt thời gian thực tập lẫn trong quá trình thực hiện sản phẩm tốt nghiệp

Sản phẩm tốt nghiệp và Báo cáo sản phẩm tốt nghiệp khó tránh khỏinhững thiếu sót và hạn chế Rất mong nhận được ý kiến đóng góp chuyên môn

từ các thầy, cô để em có thể rút kinh nghiệm và hoàn thiện hơn nữa Sản phẩmtốt nghiệp và Báo cáo sản phẩm tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2022

Sinh viên

Đào Thị Hồng Ngọc

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 9

1 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHÁP LÝ THỰC HIỆN SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP 9

1.1 Cơ sở khoa học 9

1.2 Cơ sở pháp lý 15

2 NỘI DUNG CHI TIẾT QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP 18

2.1 Bối cảnh triển khai 18

2.2 Nội dung chi tiết các công việc cần thực hiện 21

3 TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP 25

3.1 Phân công trách nhiệm thực hiện sản phẩm tốt nghiệp 25

3.2 Tiến độ thực hiện sản phẩm tốt nghiệp 26

3.3 Thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện 41

4 BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA 43

4.1 Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm về làm việc 43

4.2 Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm về kiến thức, kỹ năng triển khai sản phẩm tốt nghiệp 44

4.3 Khả năng vận dụng các kiến thức và kỹ năng vào thực tế công việc sau khi tốt nghiệp ngành Xuất bản, chuyên ngành Biên tập xuất bản 44

5 ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ 45

5.1 Bổ sung kiến thức chuyên ngành Xuất bản Điện tử cho sinh viên 45

5.2 Tăng thời gian thực tế tại các đơn vị xuất bản/công ty sách 45

5.3 Khuyến khích thông tin phản hồi từ phía đơn vị hướng dẫn 45

5.4 Tăng cường tập huấn kỹ năng nghiệp vụ cho sinh viên 46

KẾT LUẬN 47

TÀI LIỆU THAM KHẢO 48

CAND: Công an nhân dân

CSS: Cascading Style Sheets

EPUB: Electronic Publication (Bản thảo điện tử)

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 Định dạng xuất bản phẩm điện tử 11Bảng 2 Quy trình biên tập, xuất bản sách điện tử phát hành trên mạng của NXBThông tin và Truyền thông 19

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO LỰA CHỌN HÌNH THỨC SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP

Nhà văn nổi tiếng thế giới, đại thi hào Nga M.Gorki đã từng nói: “Sách

mở rộng ra trước mắt tôi những chân trời mới” Đúng thế, sách là sản phẩm củatri thức, là kết tinh của trí tuệ nhân loại, là kho tàng chứa đựng những hiểu biếtcủa con người đã được khám phá, chọn lọc, thử thách, tổng hợp sách đưa đếncho mọi người những hiểu biết về thế giới xung quanh, về những đất nước vàdân tộc xa xôi

Ngay từ xa xưa, con người đã biết đến sự kỳ diệu của sách, đó là cái thần

kỳ trong những cái thần kỳ mà nhân loại đã sáng tạo nên Khi chưa có chữ in,chưa có máy in thì nhân loại đã nghĩ đến sách và đến khi có chữ in thì hoạt độngxuất bản sách lại càng phát triển Trong thực tế đã có rất nhiều những cuốn sáchgiấy, là sách cổ quý giá được lưu truyền từ đời này qua đời khác Một xã hộiphát triển là một xã hội cần có sách, cần có tri thức

Trong những năm gần đây, Cách mạng công nghiệp 4.0 đã giúp ngànhXuất bản có những thay đổi vô cùng mạnh mẽ Chúng ta có điều kiện tiếp cậnvới những công nghệ làm sách tiên tiến trên thế giới, tận dụng lợi thế của thờiđại số vào hoạt động xuất bản sách Xuất bản điện tử xuất hiện, tuy mới mẻnhưng nhanh chóng phát triển mạnh mẽ, tất yếu trở thành một xu hướng mới củalĩnh vực xuất bản bên cạnh xuất bản sách giấy truyền thống

Đặc biệt, trong những thời kỳ khó khăn của dịch bệnh Covid-19, ngànhXuất bản cũng có được những lợi thế hơn so với những ngành nghề khác khivẫn đảm bảo được nhu cầu đọc của độc giả trong suốt thời gian giãn cách xã hộikhi mọi người có thể dễ dàng mua tải và đọc những xuất bản phẩm điện tử đượcphát hành trên các kênh online Mặc dù xuất bản sách giấy truyền thống sẽ vẫn

có một vị thế vững chắc trong lĩnh vực xuất bản xong không thể phủ định, xuấtbản điện tử cũng đang từng bước khẳng định vai trò quan trọng của mình, đápứng nhu cầu của bạn đọc vượt không gian, thời gian

Tuy ngành học của tôi là Biên tập Xuất bản, trong quá trình học tập cácmôn cơ sở ngành và chuyên ngành, chúng tôi chỉ được học một số ít môn liênquan đến xuất bản điện tử; song tôi nhận thấy mình có hứng thú và cần thiết phảihọc hỏi, tìm hiểu thêm về kiến thức xuất bản điện tử Tôi đã tham gia thực hiện

một đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên “Nhu cầu sử dụng giáo trình điện tử của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền”, đồng thời kiến tập tại Ban 3

(Ban sách điện tử) của NXB Công an Nhân dân và thực tập tại Ban XBĐT&TKcủa NXB Thông tin và Truyền thông Tôi đã tìm hiểu, tích lũy được một số kiếnthức về xuất bản điện tử

Hoạt động xuất bản điện tử đòi hỏi người biên tập cần phải có kiến thứcnghiệp vụ, kiến thức văn hóa xã hội sâu rộng, có bản lĩnh chính trị vững vàng;đồng thời cùng với đó còn phải có hiểu biết về các phương pháp xuất bản điện tử,hiểu về ngôn ngữ lập trình; không chỉ đòi hỏi về tư duy hình ảnh mà rộng hơn là

tư duy về đa phương tiện (multimedia: hình ảnh, video, audio…) Bên cạnh đó,người biên tập cũng luôn luôn cần phải học tập, trau dồi và bổ sung các kiến thứcnền, các kỹ năng tin học, ngoại ngữ, giao tiếp… để hỗ trợ công việc thuận tiệnhơn

Tôi nhận thấy không có cách nào nhanh bằng cách thực hành sản xuất mộtxuất bản phẩm điện tử để áp dụng những kiến thức mình đã được quan sát, họchỏi từ những vấn đề gặp phải trong thực tế Do đó, tôi quyết định lựa chọn hình

thức sản phẩm tốt nghiệp, phát triển tiếp đề tài bản thảo “Những bông hồng thép” tôi đã biên soạn Đây được coi như quá trình thực hành làm một biên tập

viên thực thụ, tôi đã thực hiện các quá trình từ tổ chức bản thảo trong chươngtrình đào tạo và sẽ thực hiện biên tập bản thảo, sản xuất sách điện tử dạng EPUB

3 để hoàn thiện sản phẩm tốt nghiệp của mình

*Lưu ý:

- Vì lý do nội dung thuộc nội dung của ngành Công an Nhân dân có tính

chất đặc thù ngành nên cuốn sách được thực hiện giả định, tôi chỉ xin phép đểđược sử dụng đề tài và tài liệu chứ không được thực hiện đề tài thực tế

- Tình huống giả định: Bản thảo do Ban XBĐT&TK, NXB Thông tin vàTruyền thông khai thác bản thảo, biên tập bản thảo và sản xuất sách điện tử dạngEPUB 3

2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ

2.1 Mục tiêu

Sản phẩm tốt nghiệp sẽ tập trung vào công tác biên tập bản thảo và sản

xuất sách điện tử tác phẩm “Những bông hồng thép” dạng EPUB 3 do tôi tự

biên soạn Theo đó, thông qua sản phẩm, tôi sẽ hoàn thành mục tiêu:

- Một là, hoàn thiện nội dung đạt chất lượng tốt nhất cho bản thảo

“Những bông hồng thép”; kiểm soát tính chính xác của các tài liệu biên soạn.

- Hai là, thực hiện các công tác nghiệp vụ của quá trình xuất bản sách

điện tử: lên ý tưởng trình bày sách điện tử; tìm kiếm các nội dung multimedia:hình ảnh, video, audio… kèm theo

- Ba là, từ nội dung hoàn chỉnh của bản thảo, sản xuất sách điện tử; lên kế

hoạch truyền thông, quảng bá về cuốn sách với độc giả Việt Nam khi phát hành

- Xây dựng phương án truyền thông tốt nhất cho cuốn sách của NXBThông tin và Truyền thông

3 GIỚI HẠN VỀ ĐỐI TƯỢNG, KHÔNG GIAN, THỜI GIAN CỦA SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP

- Đối tượng thực hiện: Bản thảo cuốn sách “Những bông hồng thép” do

tôi biên soạn

- Giới hạn không gian: Biên tập và sản xuất sách điện tử cuốn sách

“Những bông hồng thép” dạng EPUB 3 trên phầm mềm xuất bản sách điện tử

Sigil

- Giới hạn thời gian: 4 tháng, từ tháng 2/2022 đến tháng 5/2022

4 PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN

4.1 Phương pháp biên tập bản thảo sách của NXB Thông tin và Truyền thông

Công tác biên tập bản thảo sách của NXB Thông tin và Truyền thôngcũng tuân theo quy trình chung của hoạt động biên tập từ quá trình tìm kiếm đềtài cho đến khi hoàn thiện bản thảo và phát hành sách

Đối với bản thảo do NXB Thông tin và Truyền thông khai thác từ đầuhoặc liên kết xuất bản, khi tờ trình phương án xuất bản đã được GĐ-TBT duyệt,BTV tiến hành thẩm định bản thảo, đánh giá sự phù hợp của bản thảo với cáctiêu chí của NXB đề ra, nếu phù hợp thì BTV tiến hành biên tập nội dung bảnthảo chi tiết Công tác trên sẽ giao Ban Biên tập hoặc Ban XBĐT&TK một cáchlinh hoạt tùy vào từng cuốn sách Trên cơ sở bản thảo đã được biên tập nộidung, BTV của Ban XBĐT&TK sẽ cùng với tác giả trao đổi, xây dựng và đềxuất nội dung multimedia, trình GĐ-TBT duyệt

Đối với trường hợp đã có sách in ở Ban Biên tập hoặc liên kết với các đơn

vị khác, khi chuyển file sang Ban XBĐT&TK không cần khâu thẩm định nữa

mà có thể bắt tay vào quá trình xây dựng và đề xuất nội dung multimedia luôn.Tuy nhiên, BTV cần phải rà soát lại nội dung file hoặc đối chiếu file với sách in

để đảm bảo đúng file đã dùng in sách, tránh trường hợp bị chuyển nhầm file

Theo đó, đối với bản thảo “Những bông hồng thép”, tôi tập trung vàonhiệm vụ chính là biên tập và hoàn thiện nội dung bản thảo và nội dungmultimedia, sản xuất sách điện tử dạng EPUB 3

4.2 Phương pháp thực hiện sản xuất sách điện tử của NXB Thông tin và Truyền thông

Đối với việc thực hiện sản xuất sách điện tử, tuy hoạt động này có sự pháttriển mạnh mẽ nhờ sự tác động của công nghệ 4.0 song đây vẫn là một hoạtđộng xuất bản mới, chưa có quy chuẩn chung về cách thức, phương pháp… Do

đó, những tài liệu nghiên cứu về hoạt động này hiện cũng còn hạn hẹp, tôi chưa

có đánh giá chung về quy trình xuất bản điện tử của các NXB hiện nay Riêngđối với NXB Thông tin và Truyền thông, sau 2 tháng thực tập tại đây, tôi nhậnthấy NXB có nhiều ưu thế về công nghệ, nhanh chóng nắm bắt và có thể đượccoi là một trong những đơn vị đi đầu trong việc chuẩn hóa quy trình và thực hiệntốt hoạt động xuất bản điện tử

Đi vào quá trình sản xuất sách điện tử, trước hết về yếu tố multimedia: tùyvào yêu cầu của tác giả cũng như tư duy của BTV, BTV và tác giả sẽ trao đổivới nhau để quyết định có cần thêm các yếu tố multimedia hay không Nếu cần.BTV sẽ xác định số lượng nội dung multimedia cần thiết liên quan đến nộidung, chủ đề, nội dung ra sao, thu thập tài liệu hay xây dựng nội dung mới, thuthập tài liệu thì vấn đề bản quyền như thế nào… Sau đó, BTV làm tờ trình đểGĐ-TBT duyệt

Sau khi tiếp nhận toàn bộ nội dung được duyệt, KTV sách điện tử sẽ xâydựng các sách điện tử dạng pdf hoặc epub theo chuẩn So với dạng PDF, dạngEPUB là dạng đòi hỏi kỹ thuật khó hơn nhưng cũng được NXB chú trọng pháttriển hơn vì dạng này cho ra sách đa dạng nội dung multimedia hơn, hình thứcsách đẹp hơn, cách sử dụng thuận tiện và nhiều tính năng hơn

Để có thể làm được sách điện tử dạng epub đòi hỏi BTV phải có kiếnthức, hiểu biết về các phần mềm cho phép làm sách và đọc sách dạng này Hiện

có nhiều phần mềm làm sách, NXB Thông tin và Truyền thông chủ yếu sử dụngphần mềm Sigil File sách EPUB sau đó được đẩy lên phát hành trên hệ thốngriêng biệt của NXB Thông tin và Truyền thông Độc giả có thể truy cập websitehttps://www.ebook365.vn/ hoặc tải app Ebook365 trên các điện thoại thôngminh sử dụng hệ điều hành Android (hiện app chưa hỗ trợ trên hệ điều hànhIOS), để xem thử, lựa chọn, mua và đọc xuất bản phẩm điện tử

Để làm được sách điện tử dạng EPUB, BTV cần biết và sử dụng đượcngôn ngữ lập trình HyperText Markup Language (HTML) và Cascading StyleSheets (CSS), trong đó CSS là các tập tin định kiểu theo tầng, được dùng đểmiêu tả cách trình bày các tài liệu viết bằng HTML

Sản phẩm tốt nghiệp được tôi thực hiện theo dạng EPUB và sử dụng ngônngữ lập trình HTML và CSS

4.3 Phương pháp thực hiện đối với báo cáo

- Phương pháp tổng hợp, nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp, nghiên cứu, tìmhiểu là một kỹ năng và phương pháp quan trọng trong cả quá trình biên tập bảnthảo, sản xuất sách điện tử, viết báo cáo và thực hiện sản phẩm tốt nghiệp Tôithực hiện phương pháp tổng hợp, nghiên cứu tài liệu nhằm mục đích:

+ Một là, xây dựng cơ sở khoa học cần thiết cho quá trình thực hiện sản

phẩm tốt nghiệp Theo đó, tôi đã tổng hợp và tham khảo tài liệu từ các nguồn

chính thống như: giáo trình nội bộ Khoa Xuất bản (Giáo trình Tổ chức Bản thảo, Giáo trình Biên tập Bản thảo, Giáo trình Biên tập sách điện tử); Các cuốn sách liên quan đến chuyên ngành xuất bản như Lý luận nghiệp vụ xuất bản (PGS.TS Trần Văn Hải chủ biên), Quyền tác giả và quyền liên quan trong hoạt động xuất bản (Biên soạn: TS Vũ Mạnh Chu - TS Vũ Thùy Dương), Giáo trình Trình bày và Minh họa xuất bản phẩm (TS Vũ Thùy Dương chủ biên)…;

và một số bài báo, bài đăng tạp chí cùng các bài chia sẻ công khai của nhữngchuyên gia làm trong ngành xuất bản

Đặc biệt, tôi là Chủ nhiệm của Đề tài khoa học sinh viên năm 2021 “Nhu cầu sử dụng giáo trình điện tử của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền hiện nay” Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nghiên cứu, tổng hợp, tích lũy

được nhiều kiến thức thực tế liên quan đến xuất bản điện tử từ đó vận dụng linhhoạt vào quá trình thực hiện xuất bản phẩm điện tử của mình

+ Hai là, tìm hiểu, tổng hợp và xây dựng phương án cho nội dung

multimedia của cuốn sách

+ Ba là, tìm kiếm, tổng hợp, tự tìm tòi và học hỏi thêm nội dung, kiến

thức về mảng xuất bản điện tử bao gồm các kiến thức: hiểu biết về các phầnmềm làm sách và đọc sách điện tử, hiểu biết về ngôn ngữ lập trình, hiểu biết vềcác vấn đề liên quan đến quyền tác giả và quyền liên quan trên không gianmạng, tránh trường hợp sách điện tử bị sao chép, sử dụng không bản quyền…

- Phương pháp quan sát, phát hiện vấn đề: Phương pháp này được tôi sửdụng trong khâu tạo sách điện tử, nhằm phát hiện các thẻ CSS và lệnh HTML saidẫn đến thể hiện sách không như mong muốn, tối ưu các thẻ CSS để quá trình viếtlệnh HTML đơn giản, dễ sử dụng Quá trình này tuy khó, dễ gây chán nản nhưngtôi vẫn nỗ lực quan sát, thực hiện một cách tỉ mỉ, cẩn trọng bởi một lệnh HTML saicũng có thể dẫn đến sách không thể hiển thị trên phần mềm đọc, hiển thị sai, xấu…

- Phương pháp phân tích, kết hợp thông tin nhằm đưa ra hướng giải quyết:

Để hoàn thiện sản phẩm với chất lượng tốt nhất có thể, việc kết hợp sử dụng haiphương pháp đó là quan sát, phát hiện vấn đề và nghiên cứu tài liệu là công việctất yếu để tôi có thể đưa ra phương hướng kỹ thuật phù hợp nhất đối với từngvấn đề còn tồn tại Bên cạnh đó, tôi cũng chủ động trao đổi với các BTV củaNXB để có được lời khuyên, hướng dẫn thực hiện tốt nhất cho sản phẩm tốtnghiệp và cho những lần sau

5 Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

5.1 Ý nghĩa lý luận

Thực hiện sản phẩm tốt nghiệp là quá trình ứng dụng những kiến thức lýluận, những kỹ năng của chuyên ngành Biên tập xuất bản vào công việc thực tế,qua đó đánh giá được chất lượng của quá trình đào tạo đã sát với thực tế haychưa, tính khả thi và ứng dụng của những lý thuyết trong chuyên ngành

Ngược trở lại, khi thầy cô đánh giá, xem xét những điểm khác biệt giữaviệc thực hiện sản phẩm thực tế với những lý thuyết được giảng dạy trongchương trình đào tạo, đây sẽ là cơ sở để bổ sung, sửa đổi, cập nhật thêm để hoànthiện lý thuyết, từ đó nâng cao chất lượng nội dung chương trình đào tạo vànâng cao hiệu quả của công tác giảng dạy lý thuyết chuyên ngành

Cuối cùng, báo cáo sản phẩm tốt nghiệp góp phần bổ sung thêm vàonguồn tham khảo, tư liệu cho sinh viên đang theo học tại Khoa Xuất bản; nguồntham khảo cho các giảng viên khoa Xuất bản, những người công tác trong lĩnhvực xuất bản, những người quan tâm, nghiên cứu về lĩnh vực xuất bản trong quátrình nghiên cứu hoạt động xuất bản điện tử hiện vẫn còn rất nhiều vấn đề, khíacạnh cần tìm tòi, khai thác, quy chuẩn

- Khẳng định tầm quan trọng của mỗi một khâu trong quá trình xuất bảnđiện tử, đặc biệt là khâu làm sách điện tử và người biên tập viên trong thời đạicông nghệ phát triển

- Đây là nguồn động lực để những sinh viên đang theo học tại Khoa Xuấtbản luôn luôn không ngừng trau dồi cho bản thân những kiến thức thuộc lĩnhvực xuất bản và cả những kiến thức liên quan, sớm tham gia vào hoạt động xuấtbản và có cái nhìn tổng quát, tích cực hơn về công việc của một BTV trong thực

tế

6 KẾT CẤU CỦA BÁO CÁO SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP

Báo cáo sản phẩm tốt nghiệp gồm các phần: Mở đầu, Nội dung, Kết luận

và Tài liệu tham khảo

Nội dung báo cáo gồm có: Cơ sở thực hiện, Nội dung chi tiết quá trình thựchiện, Tiến trình thực hiện sản phẩm, Bài học kinh nghiệm rút ra và Đề xuất, kiếnnghị

NỘI DUNG

1 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHÁP LÝ THỰC HIỆN SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP

1.1 Cơ sở khoa học

1.1.1 Các khái niệm liên quan

1.1.1.1 Khái niệm xuất bản điện tử, sách điện tử

* Xuất bản điện tử

Xuất bản điện tử là một thuật ngữ được sử dụng từ rất lâu và phát triểntrên thế giới nhưng đây là một thuật ngữ mới được phổ biến ở Việt Nam trongmột vài năm trở lại đây

Theo LIS BD Network - Diễn đàn Thư viện và thông tin khoa học, khái

niệm của xuất bản điện tử có thể khái quát bằng sơ đồ sau:

Theo đó, Xuất bản điện tử được định nghĩa là bất kỳ tài liệu truyền thôngkhông in nào được xuất bản ở dạng số hóa cho công chúng tiếp cận Các phươngtiện truyền thông trong một ấn phẩm điện tử có thể là văn bản, số, đồ họa, hìnhảnh tĩnh hoặc hình ảnh động, video, âm thanh hoặc các trường hợp thông tin sửdụng kết hợp tất cả các hình thức này

Theo điều 8, Luật Xuất bản 2012[24]: “Xuất bản điện tử là việc tổ chức,

khai thác bản thảo, biên tập thành bản mẫu và sử dụng phương tiện điện tử đểtạo ra xuất bản phẩm điện tử”

Electronic publishing (Xuất bản điện tử)

tính)

Communication technology (Công nghệ truyền thông)

Publishing (Hoạt động xuất

bản)

*Sách điện tử

Sách điện tử (Electronic book; viết tắt là ebook) là một trong những sảnphẩm của xuất bản điện tử

Sách điện tử là một dạng sách, có những đặc điểm của sách truyền thống,

là một nguồn quý giá để nâng cao tri thức, bồi dưỡng thẩm mỹ, đạo đức và quanđiểm sống cho con người trong mọi thời đại Bên cạnh đó, sách điện tử còn đượctạo ra và sử dụng thông qua thiết bị công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu mớicủa thời đại công nghệ phát triển

Theo cuốn The Book Publishing Industry (2014), Sách điện tử, hay ebook

(còn được gọi là sách nói, sách truyện CD-ROM sách tương tác hoặc sách kỹthuật số) là những tác phẩm được định dạng kỹ thuật số có thể hiển thị trên máytính hoặc thiết bị đọc điện tử như Nook Tablet của Barnes & Noble hay máy đọcsách Amazon Kindle Văn bản và hình minh họa tương tự như sách in truyềnthống, nhưng sách điện tử có thể kết hợp đa phương tiện như âm thanh, hìnhđộng, văn bản được highlight, âm nhạc và phần diễn giải Sách điện tử là tácphẩm đa giác quan trong đó người đọc sẽ được giới thiệu với hình ảnh trựcquan, âm thanh và các nút chạm để điều hướng qua các trang

Từ điển Oxford[30] đã định nghĩa sách điện tử là “một phiên bản điện tử

của một cuốn sách in có thể đọc được trên máy tính cá nhân hay một thiết bịcầm tay được thiết kế cho mục đích này”

Như vậy, Sách điện tử hay Ebook là một loại sách nhưng ở dưới dạng các tệp dữ liệu số và được sử dụng thông qua các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính, các loại máy trợ giúp kỹ thuật số cá nhân,

Có thể phân chia sách điện tử thành 2 loại:

- Sách điện tử phát hành trực tuyến (online) là các tập tin dạng số, đượclưu trữ trên các server và thể hiện trên các website, để đọc hoặc tải được loạisách điện tử này người sử dụng phải kết nối với mạng internet

- Sách điện tử phát hành đoạn tuyến (offline) cũng là những tập tin dạng

số nhưng được lưu trữ trên các thiết bị điện tử, từ (đĩa mềm, hoặc quang học)

người sử dụng chỉ cần có thiết bị chuyên dụng để đọc sách chứ không cần phảikết nối internet.

Hiện nay trên thị trường xuất bản điện tử có 4 loại định dạng (tươngđương 4 cấp độ) sách điện tử, đó là:

- Tích hợp vào mọi công cụ soạn thảo phổ biến

- Toàn vẹn dữ liệu và quản lý bản quyền (DRM - Digital Rightsmanagemant)

- Chuẩn mở, đọc trên mọi thiết bị, hầu hết các ứng dụng đọc sáchđều hỗ trợ

- Có ghi chú, bookmark

- Hiển thị trung thực giống như một trang sao chụp

- Không tối ưu cho các thiết bị có kích thước màn hình khácnhau

- Phù hợp cho các loại tài liệu đặc thù, sách giáo khoa, vănbản số hóa

- Tối ưu cho ebook reader

- Chuẩn mở, đọc trên mọi thiết bị, nhiều ứng dụng đọc sáchđều hỗ trợ

- Phù hợp cho các sách thông thường (chủ yếu là văn bản)Cấp độ 3:

định dạng

HTML5

- Công cụ soạn thảo riêng, từ đơn giản đến phức tạp

- Tối ưu cho các kích thước màn hình khác nhau nhờ khảnăng reflowable

- Chuẩn mở, đọc trên mọi thiết bị, chỉ cần trình duyệt web

- Khả năng liên kết của web

- Không hỗ trợ DRM, bảo mật nội dung kém

- Phù hợp sách có nội dung trực tuyến như website, báo điện

tử, blogCấp độ 4:

- Đặc thù theo nội dung/thiết bị

- Mỗi định dạng đều có những hạn chế và ưu việt riêng cũngnhư có mức độ phổ biến khác nhau

1.1.1.2 Khái niệm quy trình xuất bản sách điện tử

Theo Frederick Wilfrid Lancaster, nhà khoa học thông tin người Mỹ gốc Anh, Quy trình xuất bản sách điện tử là một quy trình xuất bản đặc biệt trong đó

các bản thảo được gửi ở định dạng điện tử, được chỉnh sửa, in và thậm chí đượcphân phối cho độc giả (người dùng) ở dạng điện tử bằng cách sử dụng côngnghệ máy tính và viễn thông Việc sản xuất tài liệu ở dạng số hóa có thể phânphối qua mạng máy tính hoặc ở các định dạng khác như CD ROMS

Theo Techopedia, Diễn đàn giáo dục Công nghệ thông tin trực tuyến, quy

trình xuất bản sách điện tử là một thuật ngữ dễ bị nhầm lẫn với quy trình chế bảnđiện tử Quy trình chế bản điện tử là một thuật ngữ dùng cho kỹ thuật tạo vàthiết kế tài liệu trong môi trường làm việc kỹ thuật số Quy trình xuất bản sáchđiện tử nói một cách đơn giản là nhánh mới của thế giới xuất bản nơi văn họcđược xuất bản, không phải ở dạng in với các trang giấy thực, mà ở dạng kỹ thuật

số, nơi nó phải được truy cập bằng những cách cụ thể

Tóm lại, chúng ta có thể hiểu một cách khái quát quy trình xuất bản sách

điện tử là toàn bộ quá trình đồng bộ thông tin thành định dạng tệp văn bản hoặccác dạng tệp đa phương tiện khác như hình ảnh 2D, hình ảnh 3D, video, bảnaudio, xuất trên các thiết bị điện tử và khả năng phát hành các tệp thông tinnày qua 2 dạng chính là phát hành trực tuyến trên các trang mạng Internet, mạngnội bộ của tổ chức hoặc phát hành ngoại tuyến qua các định dạng độc lập nhưđĩa CD, DVD, USB, đĩa mềm khác Sách điện tử cũng giống như các sản phẩm

khác của xuất bản điện tử được đọc trên màn hình của các thiết bị điện tử nhưđiện thoại di động, máy tính, máy tính bảng hoặc các thiết bị đọc sách khác.

1.1.2 Đặc điểm, vai trò của quy trình xuất bản điện tử

1.1.2.1 Đặc điểm của quy trình xuất bản điện tử

Quy trình xuất bản sách điện tử cũng có những đặc điểm chung giống nhưquy trình xuất bản sách in Bên cạnh đó, xuất bản sách điện tử có những đặcđiểm riêng nhờ vào sự phát triển của công nghệ thông tin:

- Tốc độ xuất bản nhanh chóng: quy trình xuất bản sách điện tử diễn ra

khá nhanh chóng khi các khâu chỉnh sửa, soạn thảo, in, chuyển tiếp, được rútngắn thời gian bằng cách sử dụng dữ liệu đám mây và mạng truyền thông Đặcbiệt, khâu in ấn được loại bỏ hoàn toàn và khâu phát hành thay vì phân phối quacác nhà sách và đơn vị kinh doanh, sách điện tử được update trực tiếp lên cáctrang web hoặc các sàn thương mại điện tử Điều này giúp các NXB tăng cườngxuất bản kịp thời và phù hợp các cuốn sách thuộc các lĩnh vực xã hội đang quantâm, những vấn đề, đề tài nóng hổi cần thông tin nhanh đến bạn đọc

- Tính tương tác cao: Trái ngược với quy trình xuất bản sách in truyền

thống khép kín và mất khá nhiều thời gian để bạn đọc tiếp nhận, phản hồi cũngnhư thời gian cho quá trình sửa chữa, hiệu đính, quy trình xuất bản sách điện tử

mở rộng và không mất nhiều thời gian cho việc tiếp nhận ý kiến độc giả, có thểhiệu đính, chỉnh sửa nội dung, thiết kế của sách song song với thời gian nhậnđược những lời góp ý từ độc giả ở mỗi trang sách, từ đó rút gọn khoảng cáchgiữa độc giả với tác giả và những thành viên tham gia quy trình xuất bản

- Khả năng phân phối siêu việt: Nếu như sách in mất khá nhiều thời giantrong khâu phát hành và phân phối thì quy trình xuất bản sách điện tử lại khánhanh chóng Sách điện tử sau khi hoàn thành sẽ được tải thẳng lên web các đơn

vị liên kết, các sàn thương mại điện tử, các tủ sách online chỉ bằng 1 cú clickchuột với thời gian chưa đến 1 phút

- Liên tục cập nhật: Với nhu cầu nghe nhìn ngày càng cao của người tiêu

dùng, sách điện tử không chỉ đơn thuần là các tệp văn bản đơn thuần nữa mà cònđược lồng ghép, kết hợp với những tệp đa phương tiện như âm thanh, hình ảnh,

video… Để có thể tạo ra được những định dạng trên, quy trình xuất bản sáchđiện tử không ngừng cải tiến, cập nhật về công nghệ, về thiết kế, minh họa…nhằm thỏa mãn nhu cầu độc giả.

1.1.2.2 Vai trò của quy trình xuất bản sách điện tử

Theo dự báo của nhiều nước phát triển, trong tương lai gần, xuất bảnphẩm điện tử đặc biệt là sách điện tử sẽ là một phương thức cơ bản của hoạtđộng xuất bản Quá trình ra đời và hoàn thiện không ngừng của sách điện tử vớinhững tiện ích vượt trội so với tài liệu giấy đã và đang mở ra một thời cơ mớicho ngành Xuất bản Do vậy, quy trình xuất bản sách điện tử đóng vai trò quantrọng, đặc biệt là khi thời đại số hóa không ngừng phát triển

Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đã mang đến cho ngành Xuất bản nóiriêng và tất cả các ngành sản xuất khác nói chung nhiều cơ hội cũng như thửthách mới Với ngành Xuất bản, sự xuất hiện và phát triển của sách điện tử, mộtsản phẩm đặc trưng của cuộc cách mạng này đã đưa tới nhiều thay đổi trong việcquản lý, lãnh đạo quy trình xuất bản

Quy trình xuất bản sách điện tử ra đời đánh dấu mốc quan trọng trongngành Xuất bản nói riêng và các ngành sản xuất nói chung, giúp hoạt động xuấtbản không chỉ phục vụ mục đích xã hội, thỏa mãn nhu cầu tinh thần cộng đồng

mà còn thực hiện thành công mục tiêu kinh tế, đóng góp một phần không nhỏvào nền kinh tế nước nhà Quy trình xuất bản sách điện tử cũng góp phần phổcập thông tin, kiến thức nhanh hơn tới công chúng, giúp các cơ quan quản lýtiếp nhận ý kiến độc giả, phát hiện và xử lý các sai phạm kịp thời, tránh để lạihậu quả lâu dài

Trước những tác động của cách mạng công nghiệp 4.0, quy trình xuất bảnxuất bản phẩm điện tử, các đơn vị xuất bản ở Việt Nam hiện nay cũng dần thayđổi, bắt kịp xu hướng để phát triển mạnh mẽ Theo thống kê hiện nay có 15NXB đã tham gia vào thị trường sách điện tử, làm cho thị trường sách điện tửcủa Việt Nam trở nên sôi động và đa dạng hơn, chắc chắn sẽ phát triển nhanhchóng trong thời gian tới

Sách điện tử là một phương tiện lưu trữ tài liệu, thông tin với bộ nhớ lớn

và thời gian lưu trữ lâu dài Chính vì vậy, quy trình xuất bản sách điện tử cũng làmột cách giúp các NXB sắp xếp và lưu trữ các bộ sách đã và đang xuất bản hiệuquả, quản lý sách tốt hơn khi sách in lộ ra nhiều nhược điểm như dễ bị ố, phai,nhàu… dù đã được bảo quản ở điều kiện tốt nhất

Quy trình xuất bản sách điện tử ra đời gắn với yêu cầu mới về nguồn nhânlực Tất cả những thay đổi trên buộc quy trình tác nghiệp cũng như chính bảnthân mỗi người làm công tác xuất bản ở các đơn vị xuất bản phải thay đổi Mộtbiên tập viên không thể chỉ biết sửa bản thảo mà phải còn biết kết hợp nhiềucông đoạn để tạo ra các sản phẩm có hình thức phù hợp Nghĩa là BTV phải đanhiệm, biết làm mọi chức năng như: có kiến thức cơ bản về lập trình, tổ chứcxuất bản qua thiết bị di động (mobile publishing), bằng các phương tiện truyềnthông xã hội (social publishing) và xây dựng dữ liệu (data book)

Bên cạnh đó, công tác biên tập cũng trở nên chuyên nghiệp hóa hơn khiBTV có được nhiều nguồn thông tin để kiểm định, kiểm chứng và hệ thống hóathông tin Đặc biệt, BTV không chỉ dừng lại ở khâu tìm kiếm và biên tập bảnthảo mà còn cần tham gia sâu vào khâu quảng bá, truyền thông trong một quytrình khép kín của công tác xuất bản

1.2 Cơ sở pháp lý

- Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam quy định về mảng văn hóa, công nghệ, trong đó có quy định về hoạt động xuất bản sách điện tử:

Hiến pháp năm 1992[22] quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã

hội, quốc phòng, an ninh, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ cấu,nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các cơ quan Nhà nước, thể chế hoá mốiquan hệ giữa Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý, trong đóĐiều 32 và 33 thuộc Chương 3 Văn hóa, Giáo dục, Khoa học, Công nghệ đãnêu:

Điều 32: Văn học, nghệ thuật góp phần bồi dưỡng nhân cách và tâm hồn

cao đẹp của người Việt Nam

Nhà nước đầu tư phát triển văn hoá, văn học, nghệ thuật, tạo điều kiện đểnhân dân được thưởng thức những tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị; bảotrợ để phát triển các tài năng sáng tạo văn hóa, nghệ thuật.

Nhà nước phát triển các hình thức đa dạng của hoạt động văn học, nghệthuật, khuyến khích các hoạt động văn học, nghệ thuật quần chúng

Điều 33: Nhà nước phát triển công tác thông tin, báo chí, phát thanh,

truyền hình, điện ảnh, xuất bản, thư viện và các phương tiện thông tin đại chúngkhác Nghiêm cấm những hoạt động văn hoá, thông tin làm tổn hại lợi ích quốcgia, phá hoại nhân cách, đạo đức và lối sống tốt đẹp của người Việt Nam

Đặc biệt, Điều 38 của Hiến pháp 1992 còn nhấn mạnh đến phát triển khoa

học công nghệ ở tất cả các lĩnh vực của đời sống, là nền tảng cho quy trình xuấtbản sách điện tử phát triển: Nhà nước đầu tư và khuyến khích tài trợ cho khoahọc bằng nhiều nguồn vốn khác nhau, ưu tiên cho những hướng khoa học, côngnghệ mũi nhọn; chăm lo đào tạo và sử dụng hợp lý đội ngũ cán bộ khoa học, kỹthuật nhất là những người có trình độ cao, công nhân lành nghề và nghệ nhân;tạo điều kiện để các nhà khoa học sáng tạo và cống hiến; phát triển nhiều hìnhthức tổ chức, hoạt động nghiên cứu khoa học, gắn nghiên cứu khoa học với nhucầu phát triển kinh tế - xã hội, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, đàotạo với sản xuất, kinh doanh

Trong Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 của

Quốc hội khoá X, kỳ họp thứ 10, Điều 37 của Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội

chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 được sửa đổi như sau: Phát triển khoa học vàcông nghệ là quốc sách hàng đầu

Khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp phát triểnkinh tế - xã hội của đất nước

Nhà nước xây dựng và thực hiện chính sách khoa học, công nghệ quốcgia; xây dựng nền khoa học và công nghệ tiên tiến; phát triển đồng bộ các ngànhkhoa học, nghiên cứu, tiếp thu các thành tựu khoa học và công nghệ của thế giớinhằm xây dựng luận cứ khoa học cho việc định ra đường lối, chính sách và phápluật, đổi mới công nghệ, phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao trình độ quản

lý, bảo đảm chất lượng và tốc độ phát triển của nền kinh tế; góp phần bảo đảmquốc phòng, an ninh quốc gia.

Tất cả những điều nêu trên đã tạo nên môi trường vững chắc cho hoạtđộng xuất bản nói chung và xuất bản sách điện tử nói riêng phát triển, tạo điềukiện cho các đơn vị xuất bản tiếp cận với CNTT hiện đại, từ đó xây dựng quytrình xuất bản sách điện tử phục vụ cộng đồng

- Các bộ luật, luật và văn bản dưới luật liên quan đến hoạt động xuất bản, trong đó có xuất bản điện tử:

Chương IV Xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử trong Luật Xuấtbản số 19/2012/QH13[24] của Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam khóa 13 thông qua ngày 20/11/2012 đã quy định rõ về xuất bản điện tử,gồm cách phân loại xuất bản phẩm điện tử và yêu cầu về nội dung, kỹ thuật đốivới xuất bản phẩm điện tử; các điều kiện để hoạt động xuất bản, phát hành xuấtbản phẩm điện tử cũng như trách nhiệm các bên tham gia quá trình xuất bản cácxuất bản phẩm điện tử

Ngoài ra Thông tư số 23/2014/TT-BTTTT ngày 29/12/2014 của Bộtrưởng Bộ Thông tin và Truyền thông[21] quy định chi tiết và hướng dẫn thihành một số điều của Luật Xuất bản và Nghị định số 195/2013/NĐ-CP ngày 21tháng 11 năm 2013 của Chính phủ[14] quy định chi tiết một số điều và biệnpháp thi hành Luật Xuất bản đã làm rõ thêm 1 số vấn đề trong quy trình xuất bảnsách điện tử, đặc biệt là nội dung của hợp đồng liên kết khi thực trạng nhiềuNXB lấy mục đích liên kết để “kinh doanh” giấy phép xuất bản xảy ra

Vừa qua, Bộ Thông tin và Truyền thông đã tham mưu để Chính phủ banhành Nghị định số 105/NĐ-CP về “Sửa đổi một số Nghị định liên quan đến điềukiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực thông tin và truyềnthông”[15], trong đó có những điều chỉnh hết sức quan trọng về điều kiện xuấtbản điện tử Song, đó mới chỉ là sự khởi đầu Để xuất bản điện tử phát triển cầnnhiều yếu tố mà hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là các quy định bảo vệbản quyền, thương mại điện tử cũng như các chính sách thuế, tài chính, từ đó tạođiều kiện cho nhà xuất bản phát triển sang loại hình xuất bản điện tử; các công

ty sách tham gia đầu tư tích cực, mạnh mẽ hơn nữa phát triển thị trường sáchđiện tử.

2 NỘI DUNG CHI TIẾT QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN SẢN PHẨM TỐT NGHIỆP

2.1 Bối cảnh triển khai

2.1.1 Khái quát về hoạt động xuất bản điện tử tại Việt Nam hiện nay

Tuy còn mới mẻ, song vài năm trở lại đây, hoạt động xuất bản điện tử tạiViệt Nam đang mở ra nhiều triển vọng mới cho ngành Xuất bản

Từ năm 2015, một số nhà xuất bản đã bắt đầu thử nghiệm xuất bản sáchđiện tử và ngay trong năm này đạt 1.163 đầu sách Đến nay, cả nước có khoảng

15 đơn vị tham gia thị trường sách điện tử như: NXB Thông tin và Truyềnthông, NXB Trẻ, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh,… Ngoài ra, các đơn vịchuyên phát hành sách điện tử như: Waka, Vinabook từ chỗ chỉ phát hành thửnghiệm đến nay đã cung cấp cho người dùng số lượng đầu sách tương đối đadạng, hình thức hiện đại, bắt mắt

Về phía doanh nghiệp xuất bản, cách mạng công nghiệp 4.0 đem lại cơhội cho sự ra đời xuất bản phẩm điện tử, in ấn được số hóa trên nền tảng côngnghệ mới, phát hành, quảng bá sản phẩm, dịch vụ hậu cần và chuỗi cung ứng trởnên hiệu quả hơn, tiết kiệm hơn, tạo điều kiện mở rộng thị trường và thúc đấytăng trưởng xuất bản phẩm

Việc quảng bá xuất bản phẩm trên nền tảng internet góp phần quảng báhình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến với bạn bè thế giới Ở chiều ngượclại, ngành Xuất bản Việt Nam có thêm cơ hội khai thác, truyền tải các xuất bảnphẩm giá trị của nước ngoài về Việt Nam, phục vụ nhu cầu của độc giả trongnước Những thay đổi đó đem lại nhiều cơ hội và tiền đề thuận lợi cho sự pháttriển của ngành Xuất bản nước ta

Dẫu vậy, cũng không thể không nhìn nhận, hoạt động xuất bản điện tử ởViệt Nam hiện vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế Số lượng các NXB tham giavào thị trường làm sách điện tử vẫn còn ít, nhiều đơn vị chưa có đủ điều kiện vềcông nghệ thông tin để được cấp phép xuất bản điện tử, xuất bản phẩm điện tửmới chỉ dừng lại hầu hết ở các định dạng cấp thấp, còn nhiều nan giải trong vấn

đề bản quyền mạng,…

2.1.2 Khái quát về hoạt động xuất bản điện tử tại NXB Thông tin và Truyền thông

Nhận thấy tầm quan trọng và những cơ hội của hoạt động xuất bản điện

tử, lại sẵn nhiều ưu thế về công nghệ, NXB Thông tin và Truyền thông là mộttrong những đơn vị sớm tham gia vào thị trường làm sách điện tử và đạt đượcnhững thành tựu nhất định Trong thời gian vừa qua, ngoài đẩy mạnh xuất bảncác cuốn sách in phục vụ nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, khoa học,… cáchoạt động nhằm phổ biến và kinh doanh sách điện tử cũng được triển khai kháhiệu quả

Hiện nay, Ban XBĐT&TK của NXB Thông tin và Truyền thông đangđảm nhiệm công việc xuất bản và phát hành sách điện tử theo 2 kênh:

- Phát hành qua hệ thống xuất bản trực tuyến website ebook365.vn

- Phát hành qua đĩa CD/DVD (chủ yếu là sách đặt hàng của các tổ chức,

cá nhân), gồm sách multimedia, sách nói (audio book)

Bảng 2 Quy trình biên tập, xuất bản sách điện tử phát hành trên mạng của NXB

Thông tin và Truyền thông

Công việc

N

ội dung

Nội dung bản thảo

Dữ liệu multimedia

(nếu có)

Nội dung tương tác (nếu có) Biên soạn Tác giả Tác giả + BTV

Multimedia

Tác giả + Biêntập viên

Biên tập Ban Biên tập/Chi

nhánh

Ban XBĐT&TK (Bộ phận XBĐT)

Biên tập viên

Thiết kế/chế

bản

Ban XBĐT&TK (Bộ phận TK-SX)

-Duyệt Giám đốc - TBT Giám đốc - TBT Giám đốc - TBT

Nhìn chung, một phần không nhỏ đề tài cho sách điện tử của NXB hiệnnay được lấy từ sách in truyền thống, căn cứ vào những cuốn (bộ) sách in có giátrị, từ đó lựa chọn, đề xuất làm đề tài cho sách điện tử Có một số dạng đề tàiđược Ban XBĐT và Thiết kế khai thác như:

TIẾP NHẬN NỘI DUNG

1-Cung cấp thông tin

- Sách điện tử được biên soạn phục vụ nhiệm vụ truyên truyền: Quốc hội Việt Nam 70 năm hình thành và phát triển; Tiến trình lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (1930 - 2016)…

- Sách điện tử đi kèm sách in về lĩnh vực điện tử - viễn thông - CNTT

như: CD-ROM Matlab và mô phỏng hệ viễn thông…

- Sách điện tử về phổ biến kiến thức cơ bản: Thực thi luật và chính sách bảo vệ môi trường tại Việt Nam; 50 câu hỏi - đáp về Luật Biển quốc tế và Luật Biển Việt Nam.

NXB hiện cũng là đối tác thường xuyên của nhiều đơn vị phát hành sáchđiện tử như Waka…

2.2 Nội dung chi tiết các công việc cần thực hiện

2.2.1 Biên tập bản thảo (biên tập nội dung và yếu tố multimedia)

2.2.1.1 Biên tập nội dung bản thảo

Đối với bản thảo “Những bông hồng thép” là bản thảo dạng biên soạn,

BTC cần chú ý những nội dung sau:

- Biên tập lỗi tư tưởng, chính trị, văn hóa: Đây được coi là lỗi tối kỵ vànặng nhất mà BTV cần phải xử lý Lỗi này được đánh giá từ mức lớn đếnnghiêm trọng, nếu BTV sơ xuất bỏ qua lỗi này sẽ dẫn đến NXB, đơn vị pháthành có thể bị đình chỉ hoạt động, thu hồi, tiêu hủy xuất bản phầm, bao gồm:Nội dung sách có những nội dung, tư tưởng nói xấu, bôi nhọ danh dự của Đảng,Nhà nước, kêu gọi phản động… Nội dung sách liên quan đến tư tưởng, chủquyền; nội dung sách liên quan đến các vấn đề bạo lực, đồ trụy; nội dung đi sailệch tư tưởng, văn hóa, thuần phong mĩ tục của Việt Nam hay truyền bá tôngiáo, đạo giáo bất hợp pháp, các nội dung phân biệt chia rẽ dân tộc

- Biên tập lỗi chính tả: BTV cần phải rà soát tuyệt đối lỗi chính tả trongbản thảo, thống nhất các lỗi về viết hoa, viết thường, in đậm, in nghiêng… trongtoàn bộ tác phẩm Hạn chế tối đa các lỗi sau đây: lỗi đánh máy, lỗi phát âm sai,

từ hiếm, từ ít dùng, từ lóng… đảm bảo nội dung văn bản sạch lỗi nhất có thể

- Biên tập về văn phong:

+ Không lạm dụng các từ: rằng, thì, là, mà, nếu, để, sẽ…