Thực tiễn áp dụng pháp luật trong giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu tại tòa án nhân dân quận sơn trà, thành phố đà nẵng

Bằng các quy định về ly hôn, nhà nước cũng hướng tới bảo vệ lợi íchcủa gia đình, của xã hội khi xác định những điều kiện cho phép chấm dứt quan hệhôn nhân trước pháp luật, gọi chung là n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN

KHOA LUẬT 

CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOÁ 25 THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT LY HÔN DO MỘT BÊN YÊU CẦU TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN

SƠN TRÀ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LÊ THÚY NHI

ĐÀ NẴNG – THÁNG 03 NĂM 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành báo cáo thực tập này, em xin trân trọng cảm ơn tới sự giúp đỡcủa toàn thể cán bộ tại Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng và Khoa luật trường Đạihọc Duy Tân đã tạo điều kiện cho em trong quá trình học tập, rèn luyện tại trường vàthực hiện báo cáo này

Trước hết em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Duy Tân,đặc biệt là cô Nguyễn Thị Xuân Trinh - Giảng viên hướng dẫn đã giúp đỡ em trongquá trình học tập và thực hiện báo cáo này

Em xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo cùng toàn thể cán bộ công chức Tòa

án Nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng, đặc biệt là Thẩm phán và Thư kýtrực tiếp hươ gs dẫn đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ, nhắc nhở giúp em sớm hòanhập với tập thể cơ quan và học hỏi được nhiều kiến thức thực tiễn và kỹ năng sống,

đã giúp đỡ cho em thu thập được nhiều kiến thức để hoàn thành tốt bài báo cáo Xin được cảm ơn thầy cô, bạn bè, người thân đã hỏi thăm, động viên, chia sẻnhiều kinh nghiệm giá trị

Với thời gian thực tập ngắn, trình độ và nhận thức còn nhiều hạn chế do đó sẽcòn nhiều thiếu sót nên kính mong nhận được lời đánh giá, góp ý, phê bình của quýthầy cô để em có thể tiếp thu, hoàn thiện kiến thức cũng như kỹ năng nghề nghiệpcủa bản thân và cố gắng phấn đấu hơn trong tương lai

Cuối cùng em xin kính chúc Ban giám hiệu nhà trường và quý thầy cô lời chúcsức khỏe, thành đạt, hạnh phúc trong cuộc sống và công tác

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt/ ký hiệu: Cụm từ đầy đủ:

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT LY HÔN DO MỘT BÊN YÊU CẦU 5

1.1 Khái niệm, đặc điểm ly hôn do một bên yêu cầu 5

1.1.1 Khái niệm ly hôn do một bên yêu cầu 5

1.1.2 Đặc điểm ly hôn do một bên yêu cầu 8

1.2 Khái niệm giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu 10

1.3 Pháp luật về giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu 11

1.3.2 Nguyên tắc giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu 11

1.3.3 Thẩm quyền giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu 14

1.3.4 Trình tự thủ tục giải quyết 16

CHƯƠNG 2 21

THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG GIẢI QUYẾT LY HÔN DO MỘT BÊN YÊU CẦU TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN SƠN TRÀ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 21

2.1 Khái quát về Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng 21

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng 21

2.1.2 Cơ cấu, tổ chức của Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng 22

2.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật trong giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu tại Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng 22

2.2.1 Những ưu điểm và thành tựu 22

2.2.2 Những tồn tại và hạn chế 26

2.2.3 Nguyên nhân 28

CHƯƠNG 3 30

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢI QUYẾT CÁC VỤ VIỆC LY HÔN DO MỘT BÊN YÊU CẦU TẠI

TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN SƠN TRÀ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 30

2.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết ly hôn theo yêu cầu của một bên tại Tòa án 30

2.2 Giải pháp nâng cao chất lượng giải quyết ly hôn theo yêu cầu của một bên tại Tòa án 31 2.2.1 Đối với Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng 31

2.2.2 Đối với các cơ quan, đối tượng liên quan 32

KẾT LUẬN 33

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO: 35

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ xưa cho tới nay, gia đình luôn được xem là sản phẩm gắn liền và đi cùng với

sự hình thành, phát triển của xã hội Người ta ví gia đình chính là một tế bào của xãhội, có vai trò thực hiện những chức năng xã hội cơ bản dù ở bất kỳ chế độ xã hội nào

Chủ tịch Hồ Chí đã đưa ra quan điểm cho rằng: “Quan tâm đến gia đình là đúng vì

nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt” Theo quan điểm này của Chủ tịch Hồ Chí Minh, gia đình có vai trò là nền

tảng, luôn tồn tại trong mối liên kết hữu cơ, gắn chặt với xã hội Bởi vậy, khi xây dựng

và thực hiện mục tiêu phát triển xã hội mới thì cần phải thường xuyên dành sự quantâm đến việc củng cố vị trí của quan hệ hôn nhân và gia đình Người Châu Á nóichung và người Việt Nam ta nói riêng luôn coi trọng tình nghĩa vợ chồng, đạo đứcluôn được đặt lên hàng đầu Chính vì vậy mà nhiều cặp vợ chồng đã sống với nhauhạnh phúc đến trọn đời Giữ gìn tình nghĩa vợ chồng trong gia đình là một nét truyềnthống của người Việt được hình thành và lưu giữ qua hàng ngàn năm

Tuy nhiên sau hơn 30 năm đất nước đổi mới, với sự phát triển của nền kinh tếthị trường và hội nhập văn hóa thế giới đã làm cho nhận thức của người Việt Nam,của xã hội Việt Nam thay đổi sâu sắc, tình nghĩa vợ chồng cũng được nhìn nhận khác

đi Hiện nay vấn đề này đã không được coi trọng như xưa nên tình trạng ly hôn diễn

ra ngày càng nhiều Trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, những câu chuyện về cáccặp vợ chồng ly hôn cũng thường xuyên xảy ra quanh chúng ta Vợ chồng ly hôn,giải thoát cho nhau khi tình cảm không còn, mâu thuẫn trầm trọng, đời sống chungkhông thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được là hoàn toàn chấp nhận đượcbời vì khi đó hôn nhân “đã chết” Nhưng cũng có nhiều cặp vợ chồng xem nhẹ tìnhcảm sẵn sàng viết đơn ly hôn khi vừa xảy ra mâu thuẫn, thậm chí chỉ vì cãi vã nhỏkhông nhường nhịn nhau mà lấy ly hôn để đe dọa nhau nhằm giải quyết mâu thuẫn.Việc vội vàng ly hôn, không coi trọng tình cảm, tình nghĩa mà quyết định chấm dứtquan hệ vợ chồng khi chưa cân nhắc kỹ đã khiến cho số lượng các vụ án HN&GĐngày càng gia tăng góp phần tạo áp lực công việc cho Tòa án và gây nhiều hệ lụy xấucho xã hội

Thực trạng ly hôn đang là một vấn đề đặt ra trong xã hội chúng ta nói chung và

ở Đà Nẵng nói riêng Tại thành phố Đà Nẵng, trong những năm gần đây đang là vấn

đề đáng báo động về cả số lượng các vụ ly hôn lẫn hậu quả tiêu cực của nó để lại Sốlượng các vụ ly hôn đang ngày càng tăng dần qua các năm Đặt ra yêu cầu cấp bách

là phải nghiên cứu và đánh giá một cách toàn diện để đề ra giải pháp hữu hiệu hạnchế tình trạng ly hôn đang ngày càng nhiều như hiện nay Bởi tính chất đa dạng vàphức tạp trong quan hệ HN&GĐ ngày càng cao, số lượng án ngày càng có xu hướngtăng lên nên việc giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình ngày càng gặp nhiều khókhăn hơn, đặc biệt là trong các vụ án ly hôn do một bên yêu cầu

Từ những lí do nêu trên, đòi hỏi việc nghiên cứu thực tiễn và đưa ra giải phápnghiên cứu, khắc phục tại Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng là rất

cần thiết và có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn sâu sắc, em xin lựa chon đề tài “ Thực

tiễn giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu tại Tòa án Nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng” làm báo cáo thực tập của mình.

2 Tình hình nghiên cứu

Ly hôn do một bên yêu cầu là một nội dung trong quan hệ pháp luật ly hôn đãđược đề cập, nghiên cứu trong nhiều công trình khoa học dưới các hình thức đa dạngphong phú Có thể tổng kết qua nhóm các công trình tiêu biểu sau:

“Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về Luật hôn nhân và gia đình năm 2000"

(Nguyễn Văn Cừ, Ngô Thị Hưởng 2002, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội), trong côngtrình này, đã học hỏi được những vấn đề về lý luận và thực tiễn về Luật HNGĐ, thamkhảo cách tiếp cận khi nghiên cứu các nội dung về ly hôn nói chung và ly hôn do mộtbên yêu cầu nói riêng từ đó nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề ly hôn do một bên yêucầu theo quy định của Luật HNGĐ năm 2014

" Bình luận khoa học Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam" (Nguyễn Ngọc Điện

2002, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh), “Bình luận khoa học Luật hôn nhân và gia đình

Việt Nam" (Đinh Thị Mai Phương – chủ biên 2004, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội).

Trong các tác phẩm trên thực trạng về pháp luật HNGĐ đã được các tác giả đề cập đếnmột cách toàn diện, tuy nhiên phần chế định ly hôn do một bên yêu cầu chỉ là một chếđịnh nhỏ trong nội dung sách chuyên khảo này, mặt khác các công trình này chủ yếutiếp cận theo nội dung của Luật HNGD 2000

Các luận văn, bài nghiên cứu này đều đã đề cập đến một khía cạnh nhất địnhcủa việc ly hôn do một bên yêu cầu như quyền yêu cầu giải quyết ly hôn, căn cứ giảiquyết ly hôn, phân chia tài sản chung khi ly hôn gắn với tình hình một số địa phương

nhất định Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và đầy đủchế định ly hôn do một bên yêu cầu theo Luật HNGĐ năm 2014, đặc biệt là đánh giáthực tiễn áp dụng gắn với địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng Do vậy luận vănkhông trùng lặp với các công trình, bài viết nghiên cứu trên

3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, mục đích nghiên cứu:

Đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật HNGĐ Việt Nam hiện hành về ly hôn

do một bên yêu cầu và thực tiễn giải quyết các vụ án ly hôn do một bên yêu cầu tạiTAND quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng Kết quả nghiên cứu nhằm tổng kết nhữngthành tựu và hạn chế, xác định nguyên nhân của thành tựu hạn chế, từ đó đề xuất cácgiải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cáo chất lượng giải quyết ly hôn do một bênyêu cầu tại TAND quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng

Thứ hai, nhiệm vụ nghiên cứu:

Nghiên cứu, làm rõ một số vấn đề lý luận giải quyết ly hôn do một bên yêucầu

Nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp luật trong giải quyết ly hôn do một bên yêucầu tại Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng

Đánh giá những thành tựu và hạn chế khi giải quyết ly hôn do một bên yêu cầutại Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng

Đưa ra giải pháp hoàn thiện và nâng cao pháp luật về giải quyết ly hôn theoyêu cầu của một bên tại Tòa án

Đúc rút ra kinh nghiệm cho bản thân và góp phần phổ biến pháp luật

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Thứ nhất, đối tượng nghiên cứu:

Một số vấn đề lý luận về ly hôn do một bên yêu cầu

Thực tiễn áp dụng pháp luật trong giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu tạiTAND Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng

Thứ hai, phạm vi nghiên cứu:

Về nội dung nghiên cứu: Tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận về ly hôn domột bên yêu cầu, thực tiễn giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu Các kiến nghị nhằmhoàn thiện pháp luật HNGĐ về ly hôn do một bên yêu cầu tại TAND quận Sơn Trà,thành phố Đà Nẵng

Về thời gian, không gian: đề tài đánh giá, phân tích thực tiễn giải quyết ly hôntại TAND quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng thông qua các bản án, quyết định trongthời gian từ năm 2018 đến năm 2022.

5 Phương pháp nghiên cứu

Thực hiện nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận Chủ nghĩa Mac-Lenin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là phép tư duy biện chứng và một số phương pháp khácnhư: hệ thống, thống kê, tổng kết, khái quát, phân tích và đánh giá thực tiễn giảiquyết, xét xử vụ án ly hôn do một bên yêu cầu

6 Kết cấu của chuyên đề

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luậnvăn gồm 3 chương

Chương 1: Pháp luật về giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu

Chương 2: Thực tiễn áp dụng pháp luật trong giải quyết ly hôn do một bên yêucầu tài Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao chất lượng giảiquyết các vụ việc ly hôn do một bên yêu cầu tại Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thànhphố Đà Nẵng

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT LY HÔN DO MỘT BÊN YÊU

CẦU 1.1 Khái niệm, đặc điểm ly hôn do một bên yêu cầu

1.1.1 Khái niệm ly hôn do một bên yêu cầu

Trước khi đưa ra khái niệm về ly hôn do một bên yêu cầu, trước tiên cần làm

rõ các vấn đề về ly hôn

Nam, nữ có quyền tự do tìm hiểu, tự do kết hôn, được pháp luật cho phép vàbảo hộ nếu không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội Vợ chồngkhi kết hôn có nghĩa vụ yêu thương, chung thuỷ quý trọng lẫn nhau cùng xây dựngmột gia đình ấm no hạnh phúc Nhưng khi tình cảm cuộc sống chung không còn nữacũng đồng nghĩa với việc nhiều mẫu thuẫn gia đình xuất hiện và cuộc sống chungkhông thể tiếp tục Khi đó ly hôn là giải pháp cần thiết cho đôi bên vợ chồng cũngnhư cho xã hội Bằng các quy định về ly hôn, nhà nước cũng hướng tới bảo vệ lợi íchcủa gia đình, của xã hội khi xác định những điều kiện cho phép chấm dứt quan hệhôn nhân trước pháp luật, gọi chung là những căn cứ để giải quyết việc ly hôn

Ly hôn theo khoản 14 Điều 3 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định: “Ly hôn là

chấm dứt quan hệ hôn nhân do Toà án công nhận hoặc quyết định theo yêu cầu của vợ hoặc chồng hoặc cả hai vợ chồng” Như vậy, ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ

chồng trước pháp luật, do một trong hai bên yêu cầu, hoặc cả hai và được quyết địnhbởi một bản án hoặc quyết định công nhận của Toà án

Tuy nhiên, rất nhiều trường hợp trong thực tế, khi tồn tại quan hệ hôn nhân chỉ

có một bên vợ hoặc chồng cảm thấy mục đích của cuộc hôn nhân này không thể tiếptục và đời sống chung sống không thể kéo dài, trong khi bên còn lại không muốn chấmdứt hôn nhân Vì những lí do chủ quan và khách quan Nguyên nhân để một bên vợhoặc chồng cảm thấy không thể tiếp tục quan hệ hôn nhân có thể bắt nguồn từ nhiềunguyên nhân: do bên còn lại trong quan hệ hôn nhân vi phạm nghĩa vụ của mình, bêncòn lại trong quan hệ hôn nhân không đáp ứng các nhu cầu vật chất, tâm sinh lí….Tuynhiên bên vợ hoặc chồng còn lại muốn tiếp tục duy trì quan hệ hôn nhân vì lí do kinh

tế, vì thể diện, vì xã hội…… Chính vì lẽ đó dẫn đến một thực tế khách quan là một bên

vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà không được sự nhất trí của bên còn lại Hay nói cách

khác, trong trường hợp này chỉ có bên vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn trong khi bên cònlại không đồng ý Đây chính là trường hợp ly hôn do yêu cầu của một bên

Ly hôn theo yêu cầu của một bên là trường hợp mà chỉ một trong hai vợ chồng,hoặc cha mẹ người thân thích của một trong hai bên yêu cầu chấm dứt quan hệ hônnhân Kế thừa và phát triển Luật HN&GĐ các năm: 1959; 1986; 2000; Kế thừa chủnghĩa Mac-Lenin, kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh, Luật HN&GĐ năm 2014 quy địnhtại Điều 56 Luật HN&GĐ năm 2014 như sau:

“1 Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì

Tòa án giải quyết ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

2 Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.”

3 Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này thì toà án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khoẻ, tinh thần của người kia.”

Thứ nhất, khi có yêu cầu ly hôn của vợ, chồng, Toà án phải tiến hành thu thập

chứng cứ hoà giải, nếu hoà giải không thành Toà án cần xác định tình trạng của quan

hệ hôn nhân, xem có căn cứ ly hôn không để giải quyết Việc giải quyết ly hôn cầnphải chính xác Nếu xét xử đúng, kết quả đó sẽ phù hợp với nguyện vọng của cácbên, bảo vệ quyền và lợi ích của các thành viên trong gia đình Ngược lại, nếu việcgiải quyết không chính xác sẽ dẫn tới tan vỡ hạnh phúc gia đình, phá huỷ một cuộchôn nhân có thể khắc phục được và dẫn đến hậu quả không đáng có Mặt khác, giảiquyết ly hôn cũng đòi hỏi sự linh hoạt trong việc vận dụng căn cứ ly hôn đối với mỗitrường hợp cụ thể

Thứ hai, trong quan hệ HN&GĐ, việc chồng hoặc vợ bị mất tích đã làm ảnh

hưởng sâu sắc tới quan hệ vợ chồng và các thành viên trong gia đình Cần phải giải

phóng chồng hoặc vợ ra khỏi “hoàn cảnh đặc biệt” này Do đó, đối với trường hợp

vợ hoặc chồng của người bị Toà án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Toà án giải

quyết cho ly hôn Quy định này phù hợp với quy định tại khoản 2 Điều 68 BLDSnăm 2015.

Thứ ba, đối với trường hợp cha, mẹ hoặc người thân thích khác có quyền

yêu cầu Toà án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặcmắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời

là nạn nhân của baọ lực gia đình do chồng hoặc vợ của họ gây ra làm ảnh hưởngnghiêm trọng đến tính mạng, sức khoẻ, tinh thần của họ thì Toà án giải quyết cho lyhôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởngnghiêm trọng đến tính mạng, sức khoẻ, tinh thần của người kia Quy định này đã tháo

gỡ cho nhiều trường hợp mong muốn xin ly hôn thay cho người thân bị mất năng lựchành vi dân sự mà không được do trước đây chỉ quy định việc ly hôn phải do chínhđương sự (vợ, chồng) yêu cầu, trong khi họ lại bị mất năng lực hành vi dân sự dẫnđến không có năng lực hành vi tố tụng dân sự để xin ly hôn Quy định này đã hạn chếnhiều trường hợp vợ hoặc chồng muốn ly hôn nhưng Toà án lại không thể tiến hànhgiải quyết được, có nhiều vụ việc kéo dài trong rất nhiều năm với nguyên nhân duynhất là do người vợ hoặc chồng bị mất năng lực hành vi dân sự

Và quan hệ của vợ chồng được coi là trầm trọng theo quy định tại Điều 8 Nghịquyết số 02/2000/NQ-HDTP hướng dẫn một số luật nội dung Luật HN&GĐ năm2000:

“ Vợ, chồng không thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau như: Người nào chỉ biết bổn phận người đó, bỏ mặc người vợ hoặc người chồng muốn sống ra sao thì sống, đã được bà con thân thích của họ hoặc cơ quan, tổ chức nhắc nhở, hòa giải nhiều lần

Vợ hoặc chồng luôn có hành vi ngược đãi, hành hạ nhau như: Thường xuyên đánh đập, hoặc có hành vi khác xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của nhau đã được bà con thân thích của họ hoặc cơ quan, tổ chức, đoàn thể nhắc nhở, hòa giải nhiều lần.

Vợ hoặc chồng không chung thủy với nhau như: Có quan hệ ngoại tình, đã được người chồng hoặc người vợ hoặc bà con thân thích của họ hoặc cơ quan, tổ chức nhắc nhở, khuyên bảo nhưng vẫn tiếp tục có hành vi ngoại tình.”

Ngoài những hướng dẫn trên thì trong thực tế còn có nhiều thứ ảnh hưởng đếnmục đích sống như: thói quen sinh hoạt, quan điểm tư tưởng, sở thích cá nhân, đạo

đức, lối sống, nếu có những mâu thuẫn như vậy thì hai người phải sớm thích nghi

và dung hòa nếu cứ lặp lại thường xuyên sẽ gây áp lực cho nhau và xảy ra mâu thuẫntrong cách sống vì thế mà mục đích hôn nhân không đạt được

Ví dụ như: chị Y sinh năm 1992 và anh T sinh năm 1989 trú tại phường An Hải Đông, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng Chị Y và anh T đăng ký kết hôn năm 2019, không có con chung, hai người sống cùng với gia đình bố mẹ chị Y Đến ngày 18 tháng 03 năm 2022 thì anh T quyết định đơn phương ly hôn, chị Y không đồng ý ly hôn và đã không đến tham dự hòa giải vào ngày 08 tháng 04 năm 2022 Do bất đồng tôn giáo giữa anh T và gia đình chị Y, quan điểm tư tưởng hai người lại khác nhau, chung sống cùng nhau trong một thời gian dài gây “ức chế”, mâu thuẫn nên anh T

đã quyết định đơn phương ly hôn.

Nếu trong quá trình giải quyết đơn phương ly hôn mà hai bên lại thống nhấtthỏa thuận thì Tòa án sẽ công nhận thỏa thuận đó như thuận tình ly hôn

Đối với việc ly hôn do một người bị tuyên bố mất tích thì khi xảy ra hai trườnghợp: một là người đó đã được tuyên bố mất tích trước đó, sau đó mới yên cầu ly hôn;trường hợp hai là mất tích thời gian dài nay vừa yêu cầu tòa án giải quyết ly hôn vàđồng thời yêu cầu tuyên bố một người mất tích (Trường hợp này Tòa án vẫn chấpnhận yêu cầu xét xử nếu có đủ căn cứ người này đã mất tích như luật định, nếukhông đủ căn cứ sẽ bác cả hai yêu cầu) Việc một người mất tích thì người còn lại cóquyền ly hôn là hoàn toàn đúng, bởi vì lúc đó hôn nhân chỉ mang tính hình thức nêngiải phóng để họ tìm cho mình cơ hội mới, thực hiện các quyền, nghĩa vụ công dân

và việc người bị mất tích không trở về dưới góc độ nào đó cũng đã vi pham nghĩa vụgiữa vợ và chồng trong xây dựng gia đình

1.1.2 Đặc điểm ly hôn do một bên yêu cầu

Ly hôn do một bên yêu cầu có những đặc điểm sau:

Thứ nhất, về căn cứ phát sinh ly hôn do một bên yêu cầu : ly hôn do một bên yêu

cầu phải phát sinh từ quan hệ hôn nhân hợp pháp Quan hệ hôn nhân hợp pháp là quan

hệ hôn nhận tự nguyện, thỏa mãn các quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và

đã đăng ký và được công nhận bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền Quan hệ hônnhận hợp pháp được công nhận và bảo vệ Trên thực tế, có nhiều trường hợp nam nữchung sống với nhau như vợ chồng và trường hợp kết hôn trái quy định của pháp luậ.Như vậy thì chỉ trường hợp hôn nhân hợp pháp, khi nam, nữ kết hôn với nhau đảm bảo

điều kiện kết hôn và theo đúng thủ tục luật định hoặc nam nữ chung sống với nhau như

vợ chồng không đăng ký kết hôn nhưng lại thuộc các trường hợp được công nhận quan

hệ vợ chồng hoặc các trường hợp chuyển hóa từ quan hệ hôn nhân trái pháp luật thànhquan hệ hôn nhân hợp pháp thì quan hệ vợ chồng giữa họ sẽ được công nhận là hônnhân hợp pháp Và khi đó các bên trong quan hệ này mới có quyền yêu cầu Tòa án giảiquyết việc ly hôn theo yêu cầu của một bên và giải quyết theo trình tự thủ tục giảiquyết vụ án ly hôn

Thứ hai, về chủ thể thực hiện quyền ly hôn do một bên yêu cầu: chủ thể thựchiện quyền yêu cầu ly hôn được pháp luật HNGĐ quy định chủ yếu cho bên vợ hoặcbên chồng Trong trường hợp đặc biệt, các chủ thể đặc biệt (bố, mẹ, người thân thích)của một bên vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn

Thứ ba, nội dung quan hệ tranh chấp phức tạp: Khi ly hôn Tòa án phải xem xét,giải quyết đồng thời bốn quan hệ: quan hệ hôn nhân, quan hệ con chung, tài sản chung

và nợ chung nếu đương sự yêu cầu Tính chất các vụ án thường phức tạp dẫn đếnnhững khó khăn nhất định trong giải quyết Đặc điểm này xuất phát từ việc bên khôngyêu cầu giải quyết ly hôn thường có thái độ bất hợp tác trong quá trình tiến hành tổtụng và giải quyết tại Tòa án Khi các quy định của pháp luật liên quan còn những bấtcập, hạn chế nhất định và thực tế đời sống có nhiều tình huống phát sinh rất phức tạp Thủ tư, về trình tự thủ tục giải quyết thủ tục giải quyết ly hôn do một bên yêucầu: tại Tòa án luôn được tiến hành theo thủ tục giải quyết vụ án trong pháp luật về tốtụng dân sự Việc quyết định giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu thường được thựchiện bởi bản án của Tòa án, ít khi bằng quyết định như quyết định công nhận thuậntình ly hôn hoặc quyết định định chỉ giải quyết vụ án khi đương sự rút đơn yêu cầukhởi kiện Do vậy việc giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu thưởng được tiến hànhtheo quy định về thủ tục giải quyết vụ án dân sự

Thứ năm, cơ sở chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu: việc giải quyết yêu

cầu ly hôn của một bên ngoài xem xét ý chí chủ quan của đương sự thì trong quá trìnhgiải quyết Thẩm phán phải xem xét một cách toàn diện toàn diện về lời khai, tài liệuchứng cứ ví dụ lời khai của vợ hoặc chồng để xem xét mâu thuẫn giữa vợ và chồng cótrầm trọng không thể hàn gắn đc không để xem xét cho ly hôn

1.1.3 Về quyền yêu cầu ly hôn

Căn cứ theo điều 51 Luật HNGĐ 2014 quy định:

“1 Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

2 Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng,

vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.

3 Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi”

Như vậy ngoài khoản 1,2 điều 51 về quyền yêu cầu ly hôn của vợ, chồng hoặcquyền yêu cầu ly hôn của người thứ ba thì còn có quy định về hạn chế quyền yêu cầu

ly hôn của người chồng để bảo vệ quyền và lợi ích của người phụ nữ

1.2 Khái niệm giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu

Giải quyết ly hôn do vợ hoặc chồng yêu cầu là việc mà Tòa án tiếp nhận, xử

lý, xem xét có chấm dứt hôn nhân hay không và giải quyết yêu cầu của đương sựthuộc chức năng, nhiệm vụ của Tòa án được quy định trong pháp luật, cụ thể trong

đó Tòa án sẽ tiếp nhận đơn khởi kiện, phân công Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện.Khi đủ điều kiện thì Tòa án tiến hành thụ lý vụ án và giải quyết vụ án trong thời hạnluật định Trong quá trình giải quyết vụ án Tòa án sẽ tiến hành hòa giải, tạo điều kiện

để vợ chồng hòa giải với nhau nhằm hàn gắn hạnh phúc Nếu hòa giải không thànhTòa án phải mở phiên tòa xét xử Trên cơ sở lời khai của đương sự, các tài liệu,chứng cứ Tòa án thu thập được HĐXX sẽ đánh giá mâu thuẫn của vợ chồng và quyếtđịnh cho ly hôn hay không

Khác với pháp luật nội dung là quy định quyền và nghĩa vụ của đương sự trong

vụ án ly hôn thì pháp luật tố tụng quy định trình tự, thủ tục giải quyết theo BLTTDSnăm 2015 nhằm đảm bảo việc giải quyết nhanh chóng, đúng đắn bảo vệ quyền và lợiích hợp của đương sự trong vụ án ly hôn

Với nguyên tắc khi vợ hoặc chồng có yêu cầu ly hôn mà kèm theo hồ sơ tàiliệu chứng cứ, xét thấy có đủ căn cứ thụ lý thì Tòa án sẽ tiến hành thụ lý theo thủ tụcluật định Cụ thể hơn là tuân thủ theo Điều 53 Luật HN&GĐ; Điều 191, điều 195BLTTDS năm 2015 và các điều luật có liên quan để xem xét từng trường hợp cụ thểsau đó ra quyết định thụ lý hay không

Trong quá trình giải quyết ly hôn, Tòa án bắt buộc phải tiến hành điều tra vàhòa giải nếu trong hồ sơ vụ án không có biên bản hòa giải thì vụ án sẽ bị hủy Quacông tác điều tra Tòa án sẽ tìm hiểu nguyên nhân mâu thuẫn giữa vợ chồng và đánhgiá mức độ mâu thuẫn, hoàn cảnh, tâm tư nguyện vọng của đương sự Kết quả điều tratốt là căn cứ để giải hòa giải và ra quyết định tại phiên tòa một cách đúng đắn nhất.

Trình tự xét xử tại phiên tòa theo đúng trình tự quy định tại BLTTDS năm2015

Đương sự có quyền kháng cáo, viện kiểm sát có quyền kháng nghị theo trình tựphúc thẩm trong vòng 15 ngày kể từ ngày ra bản án, quyết định ly hôn

Tuy nhiên trong vụ án ly hôn đương sự phải chính mình tham gia giải quyếtkhông được phép ủy quyền cho người khác thay thế, trừ các tranh chấp liên quan đếntài sản

Hậu quả pháp lý của ly hôn do một bên yêu cầu:

Hậu quả về nhân thân: Sau khi Tòa án giải quyết ly hôn do một bên yêu cầubằng một bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật thì quan hệ hôn nhân sẽ chấmdứt, đồng thời, các quyền và nghĩa vụ nhân thân giữa vợ và chồng phát sinh do sự kiệnkết hôn (nghĩa vụ thương yêu chăm sóc, nghĩa vụ chung thủy, quyền đại diện chonhau, nghĩa vụ chung sống ) cũng chấm dứt Tuy nhiên trong thời gian kháng cáo,kháng nghị và giải quyết kháng cáo, kháng nghị vụ án HN&GĐ về việc ly hôn theothủ tục phúc thẩm thì quan hệ vợ chồng vẫn còn tồn tại

Hậu quả về tài sản: Luật HN&GĐ năm 2014 quy định vợ, chồng có quyền lựachọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận (Khoản

1 Điều 28) Khi vợ, chồng ly hôn thì quan hệ tài sản giữa họ cũng được giải quyết theochế độ tài sản mà họ đã lua chọn

1.3 Pháp luật về giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu

1.3.2 Nguyên tắc giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu

Trong pháp luật dân sự, nguyên tắc cơ bản được ưu tiên hàng đầu để giải quyếtcác tranh chấp là thỏa thuận, tự định đoạt Nguyên tắc tự định đoạt là quyền cơ bản củađương sự và có thể thực hiện bất cứ khi nào trong quá trình giải quyết tranh chấp, các

cơ quan, cá nhân, tổ chức có quyền theo quy định của BLTTDS 2015 nộp đơn yêu cầugiải quyết việc dân sự hoặc nộp đơn khởi kiện yêu cầu giải quyết vụ án dân sự, tòa ánchỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu và giải

quyết trong phạm vi của đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó Trong quá trình giải quyết,các đương sự có thể thay đổi, bổ sung hoặc rút đơn bất cứ thời điểm nào và sau khigiải quyết xong nếu đương sự cảm thấy Bản án, Quyết định của Tòa án không đảm bảoquyền và lợi ích hợp pháp của mình thì có quyền kháng cáo Đó chính là phương phápphù hợp nhất để hạn chế những tranh chấp phát sinh trong quá trình giải quyết Tuynhiên sự thỏa thuận của các đương sự phải đảm bảo nằm trong khuôn khổ của phápluật, không trái với các nguyên tắc quy định, đạo đức xã hội, mặc khác còn phải đảmbảo quyền và lợi ích của các bên, con chưa thành niên, con bị khuyết tật, mất năng lựchành vi dân sự, hạn chế năng lực hành vi dân sự Một số trường hợp các đương sự thỏathuận không thành thì Tòa án sẽ tiến hành giải quyết theo quy định của pháp luật.

Thứ nhất, nguyên tắc giải quyết quan hệ hôn nhân

Tòa án giải quyết ly hôn dựa trên sự nhìn nhận hoàn toàn khách quan về thựcchất của mối quan hệ hôn nhân của vợ chồng Tòa án chỉ giải quyết cho các bên vợchồng ly hôn khi xét thấy vợ chồng không còn yêu thương, quan tâm và chăm sóc lẫnnhau nữa, lúc này hôn nhân chỉ tồn tại về mặt hình thức Theo quy định tại Điều 56Luật HN&GĐ năm 2014 quy định về ly hôn theo yêu cầu của một bên nếu vợ hoặcchồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho lyhôn khi có căn cứ về việc vợ chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêmtrọng về quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng,đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được Cụ thể là

vợ chồng không yêu thương, chăm sóc nhau, luôn có cãi vả mâu thuẫn, thường xuyên

có hành vi đánh đập ngược đãi, xúc phạm danh dự nhân phẩm, vợ chồng không có sựchung thủy và được hai bên gia đình hoặc cơ quan tổ chức hòa giải nhiều lần nhưngkhông thành

Thứ hai, nguyên tắc giải quyết vấn đề con chung

Dù cho vợ chồng đã được giải quyết cho ly hôn nhưng cả hai vẫn có nghĩa vụnuôi dưỡng, giáo dục, chăm sóc con chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng bị tàntật, mất nặng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động, không thể tự nuôibản thân

Bên không trực tiếp nuôi con phải có nghĩa vụ cấp Thời gian cấp dưỡng kể từkhi Bản án, Quyết định của Tòa án có hiệu lực hoặc cả hai có thỏa thuận thời giankhác cho đến khi con chung trưởng thành phát triển bình thường tự nuôi sống được

bản thân Trừ trường hợp bên nuôi con không yêu cầu nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc cả hai

có thỏa thuận khác

Nếu các bên không thỏa thuận được về việc nuôi con thì Tòa án sẽ xem xét tất

cả các khía cạnh về điều kiện nuôi con, căn cứ quyền lợi và khả năng đáp ứng đượccho sự phát triển tốt nhất đối với con Các yếu tố cụ thể được xem xét như: điều kiện

về môi trường sống, nơi học tập, phát triển về nhận thức đạo đức, đảm bảo sức khỏe,điều kiện chăm sóc của cha mẹ,… Trong trường hợp cả hai bên đều giành quyền nuôicon thì Tòa án sẽ căn cứ vào các điều kiện cụ thể trên và ra quyết định giao con chobên nào có khả năng đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con

Trường hợp con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trườnghợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáodục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận phù hợp với lợi ích của con theo quy định tạikhoản 3 Điều 81 Luật HN&GĐ năm 2014

Thứ ba, nguyên tắc giải quyết tài sản chung và nợ chung

Thực tiễn cho thấy vấn đề phân chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn là mộttrong những nội dung quan trọng Và khi giải quyết tài sản chung của vợ, chồng Tòa

án sẽ dựa trên những nguyên tắc nhất định, trước hết phải tôn trọng sự tự nguyện thỏathuận của các bên sau đó mới xem xét các căn cứ khác Vợ chồng khi ly hôn có quyền

tự thỏa thuận với nhau về việc phân chia tài sản Việc thỏa thuận này được ghi nhậnthành văn bản Nếu không có văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng hoặcvăn bản đã bị vô hiệu thì Tòa án áp dụng quy định của pháp luật để giải quyết

Chia tài sản khi ly hôn được thực hiện theo Điều 59 Luật HN&GĐ năm 2014

Cụ thể, quy định việc chia tài sản sau ly hôn theo nguyên tắc:

Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sauđây: Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của vợ, chồng vàoviệc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung; lao động của vợ, chồng trong giađình được coi như lao động có thu nhập; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trongsản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thunhập; lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng

Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằnghiện vật thì chia theo giá trị, bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơnphần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch

Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợptài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này Trong trường hợp

có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu

về chia tài sản thì được thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tàisản đó, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác

Ngoài ra khi các cặp vợ, chồng muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân thì song songvới việc ly hôn là chia tài sản chung, con chung Ngoài ra, một phần không thể thiếukhi ly hôn là giải quyết nợ chung Theo khoản 1 Điều 60 Luật Hôn nhân và Gia đình

2014 quy định: Quyền, nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba vẫn có hiệulực sau khi ly hôn, trừ trường hợp vợ chồng và người thứ ba có thỏa thuận khác

Theo quy định trên, quyền, nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ bavẫn có hiệu lực sau khi ly hôn, trừ trường hợp vợ chồng và người thứ ba có thỏa thuậnkhác Vì thế, đối với các khoản nợ trong thời kỳ hôn nhân mà đến nay vợ, chồng bạnvẫn chưa trả xong thì pháp luật vẫn xác định đó là nghĩa vụ chung của hai bạn Theo

đó, mỗi người phải có nghĩa vụ thanh toán số nợ chung đó Ngoài ra, dù chưa đượcTòa án quyết định hoặc công nhận trong bản án hay quyết định ly hôn đã có hiệu lựcpháp luật thì nghĩa vụ trả nợ vẫn có hiệu lực dù hai vợ chồng đã ly hôn Trừ trườnghợp sau khi ly hôn hai vợ chồng không phải trả nợ đó là khi vợ, chồng và người thứ ba(chủ nợ) có thỏa thuận khác

Đối với trường hợp vợ chồng có tranh chấp về việc trả nợ cho người thứ ba thìmột trong các bên có quyền yêu cầu tòa án giải quyết việc phân chia, vì về nguyên tắckhoản nợ chung được chia đôi, trừ trường hợp các bên và chủ nợ có thỏa thuận kháchoặc pháp luật có quy định khác Khi tòa án giải quyết tranh chấp, người thứ ba (chủnợ) sẽ tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan

1.3.3 Thẩm quyền giải quyết ly hôn do một bên yêu cầu

Thẩm quyền giải quyết ly hôn đơn phương theo quy định tại Điều 39 BLTTDSnăm 2015, khi yêu cầu ly hôn đơn phương, người có yêu cầu phải nộp đơn đến Tòa ánnơi bị đơn cư trú, làm việc Đồng thời, tại khoản 1, Điều 35, BLTTDS năm 2015,những tranh chấp về HN&GĐ sẽ do TAND cấp quận, huyện, thị xã giải quyết theo thủtục sơ thẩm Nếu những vụ án ly hôn này có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài thìTòa án cấp quận, huyện, thị xã sẽ không có thẩm quyền giải quyết, mà thẩm quyền sẽthuộc về TAND cấp tỉnh quy định tại Điều 37, BLTTDS năm 2015 Nếu vợ, chồng là