Thực trạng và đánh giá thực trạng về các chính sách phân phối thu nhập1

COÂNG TY TNHH SAÛN XUAÁT – THÖÔNG MAÏI ÑAÏI VAÏN LOÄC CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT – THƯƠNG MẠI ĐẠI VẠN LỘC Địa chỉ 18 đường số 9, cư xá Bình Thới, phường 8, quận 11, TP HCM Điện thoại ( 08)9747395 Fax (08)[.]

CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT – THƯƠNG MẠI ĐẠI VẠN LỘC

Địa chỉ : 18 đường số 9, cư xá Bình Thới, phường 8, quận 11, TP.HCM

Điện thoại : ( 08)9747395 Fax : (08) 9747395

-HỒ SƠ DỰ THẦU

(Bản chính) CÔNG TRÌNH :

GÓI THẦU : THÁO DỠ VẬT KIẾN TRÚC TRÊN ĐẤT Địa điểm : 41 Đinh Tiên Hoàng, Quận 1, TP.HCM

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN

Điểm bằng số : Điểm bằng chữ :

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN 1 Khái niệm,vai trị,vị trí của phân phối thu nhập theo định hướng XHCN 1.1 Khái niệm 2

1.2 Bản chất 3

1.3 Vai trị 4

2 Những quan điểm về phân phối và điều tiết thu nhập trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN 2.1 Lấy nguyên tắc phân phối theo lao động làm chủ đạo 4

2.2 Kết hợp hài hồ các lợi ích kinh tế để tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế 4

2.3 Giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội 5

3 Yêu cầu chung của phân phối XHCN 6

4 Các hình thức phân phối 6

4.1 Tính tất yếu khách quan của việc tồn tại nhiều hình thức phân phối trong thời kỳ quá độ 6

4.2 Các hình thức phân phối 6

4.2.1 Phân phối theo lao động .7

a Lý do 7

b Nội dung 7

4.2.2 Các hình thức phân phối trực tiếp khác 9

4.2.3 Phân phối qua quỹ phúc lợi xã hội 9

a Nguyên tắc 10

b Tính hợp lý 10

5 Những nhân tố quy định phân phối 10

5.1 Sự phát triển của lực lượng sản xuất 10

5.2 Chế độ sở hữu 11

5.3 Kiến trúc thượng tầng 11

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG PHÂN PHỐI THU NHẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC TA TRONG NHỮNG NĂM QUA 1 Những thay đổi trên lĩnh vực phân phối của nước ta khi chuyển sang cơ chế thị trường 12

1.1 Sự thay đổi của phân phối kết quả sản xuất trong chu trình tái sản xuất 12

1.2 Sự thay đổi của phân phối kết quả sản xuất trong hệ thống các quan hệ thống sản xuất 12

2 Thực trạng và đánh giá thực trạng về các chính sách phân phối thu

nhập

2.1 Chính sách tiền lương .13

2.2 Chính sách thuế 15

2.3 Các chính sách xã hội 16

a Giải quyết việc làm 16

b Xố đĩi giảm nghèo 17

c Bảo hiểm xã hội 18

d Trợ cấp nhà nước .20

3 Thực trạng và đánh giá thực trạng về tăng trưởng kinh tế và cơng bằng XH 20

CHƯƠNG III : PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP 1 Tăng cường vai trị của nhà nước trong phân phối thu nhập nhằm thực hiện định hướng xã hội chủ nghĩa 23

1.1 Cải cách chính sách tiền lương .23

1.2 Cải cách chính sách thuế 24

1.3 Cải cách chính sách XH 24

a Tạo việc làm xố đĩi giảm nghèo 24

b Hồn thiện hệ thống an sinh xã hội 27

2 Tăng cường vai trị của nhà nước trong tăng trưởng kinh tế và cơng bằng XH 2.1 Tạo cơ hội cĩ việc làm 29

2.2 Điều hồ phân phối thu nhập .29

2.3 CNH-HĐH nơng nghiệp nơng thơn 30

2.4 Vai trị của nhà nước trong việc giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và cơng bằng XH 30

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

LỜI MỞ ĐẦU Tiến hành CNH-HĐH đất nước để phát triển nền kinh tế hiện đại tạo nền tảng cho quá trình quá độ của nước ta lên CNXH khơng cịn cách nào khác nước ta phải phát triển nền kinh tế thị trường nhiều thành phần định hướng XHCN, với mặt trái của cơ chế thị trường nĩ gây ra những hệ quả lớn đối với xã hội ,một trong số đĩ là sự bất bình đẳng trong thu nhập ,dẫn đến bất bình đẳng xã hội ,tạo nên thái độ thờ ơ của người lao động đối với cơng việc được giao, cơng việc của đất nước

Ngày nay đất nước đang cần đội ngũ cán bộ cĩ trình độ năng lực , cĩ tâm huyết với nghề ,cĩ phẩm chất đạo đức tốt để huy động nguồn sức mạnh

to lớn của nhân tố con người ở đất nước ta trong cơng cuộc xây dựng nhà nước XHCN Song vấn đề đặt ra là cần cĩ chế độ chính sách đãi ngộ hợp

lý để chiêu mộ ,động viên những người cĩ khả năng cống hiến sức mình cho đất nước trên con đường tiến lên CNXH

Tất cả các vấn đề trên chỉ cĩ thể được giải quyết thoả đáng khi mà nhà nước ta cĩ được những cơ chế phù hợp bảo đảm nguồn thu nhập cho mỗi

người dân xứng đáng với khả năng lao động ,sự đĩng gĩp của họ cho xãhội Chính vì vậy việc thực hiện hợp lý cơ chế phân phối theo định hướng

xã hội chủ nghĩa cĩ ý nghĩa vơ cùng quan trọng trong việc bảo đảm mứcsống cho người dân lao động để tái sản xuất sức lao động ,thoả mãn nhucầu ngày càng cao hơn về các mặt văn hố hố tinh thần , y tế ,giáo dục

và thực hiện cơng bằng xã hội Thơng qua nội dung của đề án này em sẽtrình bày những nét cơ bản nhất , cũng như thực trạng về quá trình thựchiện và các giải pháp chủ yếu để hồn thiện hơn cơ chế phân phối địnhhướng XHCN ở nước ta, để mọi người cĩ thể hình dung khái quát về vấn

đề này Tuy nhiên phải thấy rằng đây là vấn đề lớn khơng thể hồn tấttrong một sớm một chiều hay cĩ thể bao hàm đầy đủ tất cả nội dung chỉtrong một cơng trình nghiên cứu của một cá nhân nào đĩ Để nhận ranhững nét đặc trưng ,sự thay đổi tất yếu của quá trình từ đĩ đề ra nhữngbiện pháp , chủ trương , chính sách hợp lý nhằm thực hiện tốt hơn cơ chếphân phối định hướng XHCN cần cĩ nhiều cơng trình nghiên cứu củanhiều cá nhân ,tập thể về vấn đề trên Do đĩ mặc dù đã cố gắng tiến hànhnghiêm túc nghiên cứu về vấn đề nhưng trong phạm vi của đề án này emkhơng thể bao quát hết tất cả các nội dung cĩ liên quan và trong bài làmcịn nhiều thiếu sĩt Em rất mong nhận được những ý kiến đánh giá củathầy để em cĩ thể hồn chỉnh hơn bài viết của mình và nâng cao hơn khảnăng nghiên cứu khoa học trong tương lai

Em xin chân thành cảm ơn thầy đã hướng dẫn em thực hiện đề ánnghiên cứu này

CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm,vai trị,vị trí của phân phối thu nhập theo định hướng XHCN :

1.1 Khái niệm :

Quá trình tái sản xuất xã hội gồm bốn khâu :sản xuất ,phân phối ,traođổi và tiêu dùng Bốn khâu này khơng tách rời mà liên kết chặt chẽ với

nhau ,giữa chúng là biên giới mềm Theo Mác : Sản xuất là điểm xuất

phát ,tiêu dùng là điểm cuối cùng ,phân phối và trao đổi là điểm trunggian.Sản xuất là cái chung;phân phối ,trao đổi là cái đặc thù;tiêu dùng là cái

đơn nhất Phân phối ,trao đổi là cái đặc thù vì phân phối như thế nào tuỳ

thuộc vào quan hệ sản xuất ,cơ chế kinh tế,chế độ xã hội Mỗi xã hội cĩcách phân phối riêng ,trao đổi riêng, đặc thù cho xã hội mình Ở đây ta chỉnghiên cứu về phân phối và là phân phối theo định hướng xã hội chủnghĩa

Trước tiên ta tìm hiểu khái niệm về phân phối “Phân phối là một

phạm trù kinh tế chỉ quá trình vận hành kinh tế sản phẩm xã hội từ chủ thể phân phối cho các tập đồn xã hội ,ngành hoặc cá nhân thực hiện phân phối sản phẩm xã hội theo những nguyên tắc nhất định ”

Chủ thể phân phối là những tập đồn xã hội ,ngành hoặc cá nhân thựchiện phân phối sản phẩm xã hội theo những nguyên tắc nhất định.Chủ thểphân phối chiếm vị trí chủ đạo trong quá trình phân phối , sau khi phươngthức phân phối cơ bản của xã hội được xác định thì việc đem sản phẩmphân phối cho ai,phân phối bao nhiêu,theo hình thức cụ thể nào sẽ do chủthể phân phối quyết định

Đối tượng phân phối là những sản phẩm xã hội cĩ thể cung cấp chophân phối gồm tư liệu sản xuất (TLSX) và tư liệu tiêu dùng Đối tượngphân phối vừa cĩ thể là hình thức giá trị vừa cĩ thể là hình thức hiện vật.Khách thể phân phối là những tập đồn xã hội ,những ngành hoặcnhững cá nhân mà thơng qua phân phối nhận được đối tượng phânphối Trong những điều kiện nhất định khách thể phân phối cĩ thể trởthành chủ thể phân phối của một quá trình phân phối khác

Quá trình phân phối khơng phải là một hành vi kinh tế đơn nhất ,cơ lập

mà thống nhất Phân phối một mặt thể hiện sự vận động của giá trị của hiệnvật,mặt khác nó biểu hiện quan hệ giữa chủ thể phân phối và người tiếpnhận phân phối ,giữa những chủ thể phân phối với nhau và giữa các kháchthể với nhau

Quá trình phân phối là sự thống nhất giữa chủ thể phân phối và quátrình thu nhận của người tiếp nhận phân phối đối với sản phẩm xã hội.Sựvận hành phân phối cụ thể là quá trình thực hiện phương thức phân phối xãhội ,phương thức phân phối xã hội lại bị phương thức sản xuất quyết định

 Quy mô : Trình độ lực lượng sản xuất càng cao tức sự chinh phục tựnhiên của con người ngày càng cao thì sản phẩm tạo ra nhiều nên phânphối nhiều

 Cơ cấu : Người tham gia sản xuất vị trí nào thì tham gia phân phối ở

vị trí đó ,sản xuất đa dạng thì phân phối đa dạng

 Trình độ : Trình độ sản xuất càng cao thì trình độ phân phối càng cao

 Phương thức : Phân phối trực tiếp sản phẩm – phân phối giá trị ,phânphối tự nhiên và phân phối theo sự chiếm hữu –phân phối theo lao động.Như vậy sản xuất quyết định phân phối nhưng sản xuất và phân phối

là hai khâu trong quá trình tái sản xuất có quan hệ biện chứng với nhau nênphân phối có tác dụng ngược lại sản xuất theo hai hướng :

 Ta thấy sản xuất chính là tiêu dùng các yếu tố sản xuất ( tư liệu sảnxuất,sức lao động )vậy trước khi sản xuất phải tiến hành phân phối cácyếu tố sản xuất Nếu phân phối phù hợp sẽ tạo động lực cho sản xuất pháttriển Phân phối tư liệu sản xuất và sức lao động phù hợp là đủ,không thừatức là cân đối giữa số lượng tư liệu sản xuất và số lượng sức lao động Phânphối tiêu dùng cho cá nhân người lao động tức là lợi ích người lao độngphải được đáp ứng đầy đủ thì mới kích thích họ sản xuất nhiệt tình và sángtạo

Sản xuất quyết định phân phối cũng do chính quan hệ sở hữu tư liệusản xuất quy định Xét về mặt quan hệ giữa người với người tức là quan hệsản xuất thì quan hệ sản xuất do quan hệ sở hữu chi phối.Theo triết họcMác-Lênin thì quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất luôn có vai trò quyết địnhđối với tất cả các quan heä xã hội khác ,quan hệ sở hữu là quan hệ xuấtphát,quan hệ cơ bản ,quan hệ trung tâm của các quan hệ sản xuất Mặt khácquan hệ phân phối là một mặt của quan hệ sản xuất nên quan hệ phân phối

bị chi phối bởi quan hệ sở hữu ,đồng thời quan hệ phân phối sản phẩm lại

có tác dụng đến quan hệ sở hữu ,nó kích thích trực tiếp lợi ích của mọingười,thúc đẩy sản xuất phát triển ,cải tạo quan hệ sở hữu

Phân phối là một công cụ của nhà nước cách mạng nhằm tác động đếnnền kinh tế phát triển theo định hướng XHCN,nắm vững mối quan hệ giữasản xuất và phân phối để có chính sách phân phối đúng đắn kích thích sảnxuất phát triển.Do có vị trí như trên nên nhà nước phải nắm lấy nó làmcông cụ để bảo đảm phát triển sản xuất và định hướng nền kinh tế Vì vậyvới nước ta có nhiều công cụ để nhà nước quản lý nền kinh tế của đất nước

như : luật pháp,hệ thống chính sách tiền tệ ,tài khĩa ,thương mại trong đĩphân phối là cơng cụ khá quan trọng : phân phối đầu tư ,tín dụng,thunhập,bảo hiểm Do trình độ sản xuất cịn thấp ,mức sống của người dânchưa cao nên nhà nước phải vận dụng linh hoạt,khéo léo cơng cụ phân phối

để bảo đảm vừa phát huy mọi khả năng sản xuất của xã hội ,phải gắn chặtphân phối với đảm bảo cơng bằng xã hội

1.3 Vai trị :

Phân phối thu nhập cá nhân là một khâu của quá trình tái sản xuất xãhội ,việc phân phối đúng đắn thu nhập các cá nhân trong xã hội là vấn đềquan trọng để tạo động lực :

- Thúc đẩy xã hội phát triển

- Ổn định tình hình kinh tế –xã hội

- Nâng cao đời sống các tầng lớp quần chúng nhân dân

- Thực hiện mục tiêu dân giàu ,nước mạnh,xã hội cơng bằng ,dânchủ ,văn minh

2 Những quan điểm về phân phối và điều tiết thu nhập trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

2.1 Phân phối thu nhập trong nền kinh tế thị trường định hướng

XHCN phải lấy nguyên tắc phân phối XHCN làm chủ đạo –phân phối theo lao động Bởi lẽ phân phối theo lao động là đặc trưng bản chất của

nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ,nĩ là hình thức thực hiện về mặtkinh tế của chế độ cơng hữu Nếu xố bỏ phân phối theo lao động thìquyền bình đẳng của người lao động đối với tư liệu sản xuất và chế độcơng hữu trở nên vơ nghĩa ,tính định hướng XHCN của nền kinh tế nước tacũng sẽ khơng được thể hiện.Do vậy tại Đại hội IX của Đảng đã nêu lên

quan điểm “ Kinh tế thị trường định hướng XHCN thực hiện phân phối chủ

yếu theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế ,đồng thời phân phối theo mức đĩng gĩp vốn và các nguồn lực khác vào sản xuất ,kinh doanh và thơng qua phúc lợi xã hội ” [3,trang88]

2.2 Phân phối và điều tiết thu nhập trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN cần kết hợp hài hịa các lợi ích kinh tế để tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Cĩ thể khái quát hệ thống lợi ích kinh tế

trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN bao gồm lợi ích của ngườilao động ,lợi ích của doanh nghiệp và lợi ích xã hội mà nhà nước là đạibiểu ,trong đĩ lợi ích của cá nhân người lao động là động lực trực tiếp thúcđẩy sự phát triển kinh tế –xã hội Nếu các lợi ích kinh tế được kết hợp hàihồ sẽ tạo thành lực tổng hợp lớn nhất thúc đẩy sự phát triển kinh tế –xãhội bởi vì như Enghen đã chỉ ra rằng ở đâu khơng cĩ sự nhất trí về lợi íchthì ở đĩ khơng cĩ sự nhất trí về mục đích ,lý tưởng ,do đĩ sẽ khơng cĩ sựnhất trí trong hành động

2.3 Phân phối và điều tiết thu nhập trong nền kinh tế thị trường

định hướng XHCN cần giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ xã hội ,nĩi cách khác bảo đảm sự thống nhất giữa

hiệu quả và công bằng Mục tiêu chung của sự vận hành nền kinh tế thị

trường định hướng XHCN là không ngừng tăng của cải xã hội nhằm thoảmãn ngày càng đẩy đủ hơn nhu cầu vật chất và tinh thần của nhândân Điều đó đòi hỏi phải có sự thống nhất giữa tăng trưởng kinh tế và côngbằng trong phân phối ,nếu thiên lệch về một phía thì sự vận hành nền kinh

tế sẽ không đạt được kết quả như mong muốn Mối quan hệ giữa tăngtrưởng kinh tế và công bằng xã hội là mối quan hệ biện chứng của sự thốngnhất giữa các mặt đối lập,vừa không phải là sự thống nhất vô điều kiện ,lạivừa không phải là mâu thuẫn tuyệt đối Tăng trưởng kinh tế tạo ra điều kiệnvật chất để thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội ,chỉ có không ngừng tăngtrưởng kinh tế mới làm tăng thêm khối lượng của cải vật chất ,do đó sựphân phối công bằng mới có điều kiện thực hiện và phát triển Ngược lạiphân phối công bằng kích thích tăng trưởng kinh tế bởi vì nó khơi dậy,kíchthích tính tích cực ,sáng tạo của mỗi người ,nhờ đó thúc đẩy tăng trưởngkinh tế

Tuy nhiên cùng với sự phát triển kinh tế thị trường sẽ hình thànhkhoảng cách về thu nhập ,vấn đề là ở chỗ phải giữ khoảng cách về thu nhập

ở mức độ vừa phải để kích thích tăng trưởng kinh tế Nếu khoảng cách vềthu nhập quá nhỏ hoặc quá lớn thì sẽ dẫn đến làm tăng mâu thuẫn giữa tăngtrưởng và công bằng XH

Phân phối và điều tiết thu nhập trong nền kinh tế thị trường định hướngXHCN cần đặc biệt quan tâm đến tầng lớp dân cư có thu nhập thấp,nhữngngười không có khả năng lao động do dị tật bẩm sinh hay những người bịmất sức lao động,các vùng còn nghèo,kém phát triển Như đã biết cùng với

sự phát triển của kinh tế thị trường đồng thời diễn ra sự phân tầng xã hộitheo mức sống ,sự phân hoá giàu nghèo,những cơ hội phát triển của ngườigiàu sẽ nhiều hơn người nghèo Sự khác nhau như vậy diễn ra trước hếttrong lĩnh vực kinh tế ,sau đó sẽ lan sang các lĩnh vực khác như giáo dục,y

tế ,văn hoá giải trí và các dịch vụ cơ bản khác ,một bộ phận dân cư rơivào tình trạng nghèo đói ,xuất hiện nhóm người dễ bị tổn thương trong cơchế thị trường

Mục đích của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là phát triển lựclượng sản xuất ,xây dựng CNXH,thực hiện dân giàu,nước mạnh ,xã hộicông bằng ,dân chủ ,văn minh.Vì vậy một trong những nhiệm vụ trọng tâmcần được giải quyết là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho ngườidân ,đặc biệt là tầng lớp dân cư có thu nhập thấp,những người nghèo,thựchiện công bằng xã hội ,giảm chênh lệch giữa thành thị và nông thôn và giữa

các vùng miền trên cả nước Đại hội VIII của Đảng đã nêu rõ : “ Công

bằng xã hội phải thực hiện ở cả khâu phân phối hợp lý tư liệu sản xuất lẫn

ở khâu phân phối kết quả sản xuất ,ở việc tạo điều kiện cho mọi người đều

có cơ hội phát triển và sử dụng tốt năng lực của mình ” [2,trang113]

3 Yêu cầu chung của phân phối XHCN :

- Thúc đẩy sản xuất phát triển

- Đảm bảo sự ổn định và từng bước nâng cao đời sống kinh tế chongười lao động

- Đảm bảo sự phát triển toàn diện của con người trên các mặt

- Đáp ứng chính sách mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế của ViệtNam trong thời gian tới

Nền kinh tế nước ta còn tồn tại nhiều phương thức kinh doanh khácnhau : đơn vị kinh doanh thuần tuý,đơn vị làm nhiệm vụ công ích vớinhững phương thức đó thì tương ứng có cách trả công ,trả lương phù hợp Ngoài ra còn có các lý do khác như xã hội chưa thể phân phối theo nhucầu vì sản xuất còn thấp kém ,cũng chưa thể hoàn toàn phân phối theo laođộng vì có một bộ phận dân cư không có khả năng lao động Trong cơchế thị trường thì cần nhiều hình thức phân phối để phát huy mọi ưu thếcủa người lao động ,làm cho lợi ích của người lao động gắn chặt với lợiích của tập thể ,của xã hội Với hình thức sở hữu tập thể thì phân phối theolao động là hình thức chủ yếu

4.2 Các hình thức phân phối

4.2.1 Phân phối theo lao động – Hình thức phân phối chủ yếu của kinh tế nhà nước XHCN :

a Lý do phân phối theo lao động :

Một là, phù hợp với chế độ công hữu về tư liệu sản xuất trong điều kiện

xã hội chưa thể phaân phối theo nhu cầu Kinh tế nhà nước XHCN dựatrên cơ sở công hữu về tư liệu sản xuất trong đó người lao động là chủ tưliệu sản xuất nên cũng là chủ thể phân phối vì vậy phân phối phải vì lợi íchcủa người lao động Trong khi phân phối theo nhu cầu chưa thực hiện đượcthì lợi ích người lao động chỉ được đáp ứng tốt nhất khi tiến hành phânphối theo lao động

Hai là ,sự khác nhau về tính chất và trình độ lao động dẫn tới mỗi

người có cống hiến khác nhau trong việc tạo ra sản phẩm xã hội ,vì vậy

dùng lao động làm căn cứ phân phối để không sa vào chủ nghĩa bìnhquân

Ba là , lao động chưa trở thành một nhu cầu ,hiện nay lao động chỉ là

phương tiện để kiếm sống,nó gắn với nghĩa vụ ,quyền lợi của người laođộng ,do đó chỉ có lao động mới được phân phối đầy đủ ,nếu không phânphối theo lao động dễ gây tâm lý chây lười trong lao động,ngại laođộng ,muốn làm ít hưởng nhiều,coi khinh lao động

b Nội dung phân phối theo lao động :

cá nhân căn cứ và số lượng và chất lượng lao động của từng người đã đóng góp cho xã hội

Như vậy căn cứ để tiến hành phân phối theo lao động là số lượng vàchất lượng lao động Số lượng lao động thể hiện bằng thời gian lao độnghoặc số lượng sản phẩm làm ra,số lượng công việc đã hoàn thành Chấtlượng lao động thể hiện ở chất lượng sản phẩm làm ra hay mức độ hoànthành công việc ,trình độ thành thạo Phải căn cứ vào số lượng và chấtlượng lao động để tiến hành phân phối vì có những công việc không thểtính bơûi số lượng lao động (nhân viên hành chính ) có việc không thểtính bằng chất lượng lao động (lao động thủ công )

Ngoài ra còn căn cứ vào :

- Điều kiện và môi trường làm việc : độc hại,nguy hiểm ,vùng sâu vùngxa

- Tính chất của lao động : lao động chân tay hay trí óc,giản đơn hayphức tạp

- Các ngành nghề cần được khuyến khích : nhà khoa học, giáoviên,công nhân bậc cao,công nghệ mới

Trong những điều kiện lao động như nhau những lao động mang lạikết quả ngang nhau thì được trả công bằng nhau,những lao động mang lạikết quả khác nhau thì phải được trả công khác nhau hay nói cách khác làlàm nhiều hưởng nhiều ,làm ít hưởng ít ,có sức lao động mà không làm thìkhông được hưởng Ngoài ra lao động có kỹ thuật,lao động ở nhữngngành nghề độc hại ,khó khăn thì được hưởng thu nhập thích đáng

Phân phối thu nhập phải bảo đảm được yêu cầu tái sản xuất sức laođộng của bản thân người lao động ,đồng thời có thể nuôi dưỡng ,giáodục,đào tạo con cái họ - lực lượng lao động kế tục trong tương lai

người lao động sau khi đã hoàn thành các công việc theo chứcnăng ,nhiệm vụ được thoả thuận trong hợp đồng lao động Về thựcchất tiền lương trong hợp đồng lao động là giá cả của sức laođộng ,vì thế giá trị sức lao động là cơ sở của tiền lương ,đồng thờitiền lương còn phụ thuộc vào cung cầu lao động

Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN tiền lương có các chứcnăng sau

- Thước đo giá trị ,đây là cơ sở để điều chỉnh tiền lương phù hợpvới giá cả thị trường

- Tái sản xuất sức lao động

- Kích thích người lao động

- Tích luỹ để bảo đảm cuộc sống người lao động khi đã nghỉ hưu

người lao động và người sử dụng lao động dựa trên cơ sở của bộLuật lao động Hiện nay nhà nước ta quy định 7 loại phụ cấp : Phụcấp khu vực,phụ cấp thu huùt lao động ,phụ cấp trách nhiệm,phụcấp làm đêm và làm thêm giờ ,phụ cấp đắt đỏ,phụ cấp độc hại – nguyhiểm [1,trang102]

phân phối nhằm khuyến khích,động viên người lao động hoặc tập thểlàm việc tốt ,thành tích cao

 Phúc lợi tập theå cũng là một hình thức làm tăng lên thu nhập cho

người lao động do kết quả lao động và hiệu quả kinh doanh củadoanh nghiệp ,nó được trích ra từ lợi nhuận của doanh nghiệp Phânphối thông qua phúc lợi tập thể được tiến hành qua việc xây dựngnhà ăn,nhà ở,khen thưởng cho con em công nhân viên

- Thúc đẩy mọi người nâng cao tinh thần trách nhiệm ,nâng caonăng suất lao động ,giáo dục tinh thần và thái độ lao động ,khắcphục những tàn dư tư tưởng xấu đối với lao động ,củng cố kỷluật lao động

- Thúc đẩy mọi người nâng cao tay nghề ,trình độ văn hoá

- Tác động mạnh đến đời sống vật chất và văn hoá của mọi ngườilao động ,vừa bảo đảm tái sản xuất sức lao động ,vừa tạo điềukiện cho người lao động phát triển toàn diện

Sự bình đẳng chỉ tồn tại trong khuôn khổ xã hội sản xuất theonguyên tắc trao đổi ngang giá ,tức là chỉ những người tham gia lao độngthì mới được phân phối ,hơn nữa người nào cung cấp số lượng lao độngnhiều ,chất kượng cao thì được hưởng càng nhiều Như vậy trên thực tế sẽ

có người này lĩnh nhiều hơn người kia ,người này giàu hơn người kia domột số người có năng khiếu bẩm sinh,thể chất tốt ngoài ra với cùng mộtlượng lao động ngang nhau ,được phân phối như nhau nhưng sự tham giavào quỹ tiêu dùng xã hội lại khác nhau nên lượng tích luỹ sẽ khác nhau Sựtồn tại hạn chế của phương thức phân phối theo lao động là một tất yếukhách quan trong giai đoạn đầu của xã hội CSCN

4.2.2 Các hình thức phân phối trực tiếp khác :

 Trong thành phần kinh tế tập thể : Phân phối trong thành phần kinh

tế tập thể là sự kết hợp giữa phân phối theo lao động và phân phốitheo vốn góp

 Trong thành phần kinh tế cá thể tiểu chủ :Thu nhập của người laođộng hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng quản lý sản xuất cũng nhưquy mô của hộ gia đình ,của cá nhân Thu nhập cá nhân là toàn bộphần còn lại của tổng giá trị sản phẩm sau khi đã khấu trừ toàn bộchi phí sản xuất và đóng thuế cho nhà nước

 Trong thành phần kinh tế tư bản tư nhân :Trả công cho công nhân

và người quản lý ; Lợi nhuận của nhà tư bản

 Trong thành phần kinh tế TB nhà nước : Trả công cho công nhân vàngười quản lý ; Lợi nhuận chia theo cổ phần đóng góp

 Trong thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài : Phân phối thunhập bằng cách : trả công cho người lao động ; Lợi nhuận theo cổphần

 Thu nhập cá nhân thông qua địa tô,lợi tức,lợi nhuận cổ phần ,trúngthưởng ,được biếu tặng

Để nâng cao mức sống vật chất và văn hoá của người lao động cũng nhưnhững người không có khả năng lao động thì việc phân phối hình thànhthu nhập cá nhân của mọi thành viên xã hội còn được thực hiện thông quaquỹ phúc lợi tập thể và phúc lợi xã hội

4.2.3 Phân phối thông qua phúc lợi tập thể ,phúc lợi xã hội

a Nguyên tắc phân phối :

- Quỹ phúc lợi không thể mở rộng quá khả năng của nền kinh tế chophép

- Tốc độ tăng trưởng thu nhập trực tiếp của cá nhân phải tăng nhanh hơntốc độ tăng trưởng của quỹ phúc lợi xã hội ,phúc lợi tập thể

- Quỹ phúc lợi xã hội là một bộ phận của chính sách xã hội do đó cần đượcgiải quyết theo tinh thần xã hội hoá ,bảo đảm kích thích tính tích cực củangười lao động ,vừa bảo đảm sự ổn định công bằng trong xã hội

- Quỹ phúc lợi tập thể được hình thành từ sự đóng góp của mọingười ,các đơn vị thông qua đó để tạo thu nhập thêm ,trợ giúp cho ngườilao động và những người làm công tác xã hội

- Quỹ phuùc lợi xã hội do nhà nước nắm giữ thông qua chính quyền vàcác tổ chức xã hội để phân phối cho những người không có khả năng laođộng ,người có thu nhập thấp ,giải quyết các lợi ích công cộng của ngườidân

- Quỹ phúc lợi tập thể trong các đơn vị sản xuất kinh doanh được lấy từphần lợi nhuận mà doanh nghiệp đạt được thông qua quá trình kinh doanh

- Quỹ phúc lợi xã hội do sự đóng góp của mọi người lao động trong xãhội vì vậy việc huy động sự đóng góp phải hợp lý,không ảnh hưởng đến thunhập của người lao động cũng như không nên tạo cho người lao động cảm

giác mình làm nhiều mà hưởng ít trong khi những người không lao độnglại được hưởng bằng hoặc hơn mình.

b.Tính hợp lý của việc phân phối qua quỹ phúc lợi :

- Trong thời kỳ quá trình độ lên CNXH việc xã hội hoá các quỹ phúc lợi

là cần thiết nhằm huy động toàn bộ mọi người dân trong xã hội sẻ chianhững bất hạnh với nhau

- Việc phân phối thu nhập cá nhân thông qua các quỹ phúc lợi xã hội vàtập thể là một hình thức phân phối quá độ phù hợp với xu hướng phát triểncủa xã hội

- Đây là hình thức bổ sung cần thiết và quan trọng cho việc phân phốitheo lao động ,nó huy động được tính tích cực lao động của mọi thànhviên trong xã hội ,nâng cao mức sống toàn dân,rút ngắn khoảng cách giữamọi người trong xã hội

5 Những nhân tố quy định phân phối :

5.1 Sự phát triển của lực lượng sản xuất:

-Sự phát triển của lực lượng sản xuất làm tăng khối lượng của cải vậtchất đưa vào phân phối ,trình độ lực lượng sản xuất càng cao thì quy môphân phối càng lớn

- Sự thay đổi tính chất và trình độ lực lượng sản xuất dẫn đến sự thayđổi hình thức phân phối , khi trình độ lực lượng sản xuất còn thấp thì phânphối được tiến hành dưới hình thức hiện vật ,khi trình độ lực lượng sảnxuất cao thì phân phối được thể hiện dưới hình thức giá trị (tiền tệ )

- Sự phát triển lực lượng sản xuất là nhân tố quyết định sự biến đổi củacác phương thức phân phối xã hội : phương thức phân phối công xã hộinguyên thuỷ, xã hội chiếm hữu nô lệ ,xã hội phong kiến ,xã hội TBCN ,xãhội XHCN

5.2 Chế độ sở hữu :

Chế độ sở hữu có vai trò quyết định đối với phân phối ,khi chế độ sởhữu thay đổi thì các chế độ phân phối tương ứng cũng thay đổi theo Do đóviệc tách rời phân phối với chế độ sở hữu ,giải thích phân phối không dựavào phương thức sản xuất là một quan điểm sai lầm Tuy nhiên không nêncoi sở hữu là nhân tố duy nhất quyết định quan hệ và hình thức phân phối

5.3 Kiến trúc thượng tầng :

Mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là mối quan

hệ biện chứng ,tác động qua lại lẫn nhau Phân phối là một mặt của quan hệsản xuất thuộc cơ sở hạ tầng vì thế nó chịu sự tác động trở lại của kiến trúcthượng tầng

- Nhà nước sử dụng luật để bảo vệ chế độ sở hữu và quan hệ phânphối tương ứng với chế độ sở hữu đó Nhà nước thiết lập đồng bộ hệ thốngchính sách phân phối như chính sách tiền lương ,chính sách việclàm ,BHXH và thực hiện điều tiết thu nhập

- Hình thái ý thức có thể tác động qua việc chấp nhận hoặc phủ nhậnđối với phương thức sản xuất nào đó để đạt tới mục đích củng cố hoặclàm suy yếu quan hệ phân phối đó

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG PHÂN PHỐI THU NHẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở NƯỚC TA

Sản xuất Trao đổi Phân Phối Tiêudùng

Phân phối dưới hình thức thái tiền tệ là đối tượng của tài chính ,do đótrong cơ chế thị trường tài chính nắm gọn mắt khâu phân phối ,tài chínhphân phối đúng đắn – phân phối tuân thủ các tất yếu kinh tế thì quátrình tái sản xuất được tiến hành thuận lợi và đạt hiệu quả cao , nếu tàichính phân phối sai lầm thì quá trình tái sản xuất sẽ rối loạn

Ở nước ta trong nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường vị trí củaphân phối trong chu trình tái sản xuất đã có những thay đổi căn bản trêncác mặt :

Thứ nhất : Đối tượng phân phối từ sản phẩm hiện vật - những giá trị

sử dụng sang phân phối dưới hình thái tiền tệ

Thứ hai : Phân phối từ chỗ chỉ phụ thuộc vào sản xuất ,sang cơ chế

mới phân phối phụ thuộc vào sản xuất và trao đổi

Thứ ba : Trước đây phân phối được thực hiện theo kế hoạch nhà

nước do các tổ chức cung ứng vật tư kỹ thuật,thương nghiệp lương thựcđảm nhận Chuyển sang cơ chế mới phân phối ở các đơn vị một mặtxuất phát từ lợi ích của từng đơn vị ,mặt khác chịu điều tiết của Nhànước thông qua chính sách tài chính quốc gia

1.2 Sự thay đổi của phân phối kết quả sản xuất trong hệ thống các quan hệ sản xuất

Chuyển sang cơ chế thị trường mới ,trong nền kinh tế có nhiều chủ

sở hưõu khác nhau về tư liệu sản xuất ,sức lao động thuộc quyền sởhữu của cá nhân người lao động Trong điều kiện đó phân công và hiệp

tác lao động trong nền kinh tế quốc dân khơng thể thực hiện thơng quamột kế hoạch tập trung thống nhất như trước đây mà được thực hiệnthơng qua thị trường Những biến đổi trên lĩnh vực phân phối thể hiện ởnhững điểm sau :

Một là, về chủ thể phân phối : Trong cơ chế cũ nhà nước là chủ thể

quyết định kế hoạch sản xuất và phân phối Trong cơ chế mới , cĩnhiều chủ thể quyết định phân phối kết quả sản xuất ,việc phân phối là

do chủ sở hữu tồn bộ hay phần lớn giá trị tư liệu sản xuất quyết định

Hai là ,về hình thức phân phối cho các chủ thể tham dự vào quá trình sản xuất kinh doanh : Trong cơ chế cũ, nhà nước tiến hành phân

phối theo lao động ,các quỹ phúc lợi xã hội và phúc lợi tập thể Trong

cơ chế mới hiện nay ngồi các hình thức phân phối nĩi trên cịn xuấthiện nhiều hình thức phân phối khác hình thành thu nhập : tài sản vàtiền vốn đưa vào các hoạt động sản xuất kinh doanh

Ba là ,sự khác nhau giữa các thành viên trong xã hội : Trong cơ chế

cũ các thành viên trong xã hội chỉ khác nhau ở năng lực,tinh thần thái

độ lao động ,kết quả lao động Đĩ là cơ sở duy nhất làm cho thu nhậpgiữa các thành viên khác nhau Trong chế độ mới ,ngồi những yếu tốtrên cịn cĩ sự khác biệt về tài sản và tiền vốn đĩng gĩp vào quá trìnhsản xuất do đĩ gây ra sự phân hố thu nhập , phân hố giàu nghèo – Đĩ

là điều tất yếu trong nền kinh tế thị trường hiện nay

Bốn là ,vai trị của nhà nước trong điều tiết thu nhập cá nhân :

Trong cơ chế mới mức độ chênh lệch thu nhập giữa các thành viên xãhội ngày càng tăng ,địi hỏi nhà nước phải điều tiết thu nhập cá nhân :Rút bơùt một phần thu nhập của bộ phận dân cư cĩ thu nhập cao để giảiquyết những vấn đề chung của xã hội và hỗ trợ cho bộ phận dân cư cĩthu nhập thấp ,tạo điều kiện để họ vươn lên hội nhập với cộng đồng vàthu hẹp khoảng cách thu nhập trong quá trình phát triển kinh tế

Năm là, về vai trị của phân phối trong hệ thống các quan hệ sản xuất Trong cơ chế cũ phân phối chỉ giữ trị quyết định việc bảo tồn và

phát triển quan hệ sở hữu và quan hệ phân cơng hiệp tác lao động nếuphân phối đúng đắn ; phân phối khơng đĩng vai trị tạo lập quan hệ sởhữu và phân cơng hiệp tác lao động Chuyển sang cơ chế mới nếu phânphối đúng thì vai trị của phân phối khơng chỉ bảo tồn và phát triển quan

hệ sở hữu và phân cơng hiệp tác lao động mà cịn chủ động tạo lậpquan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất ,tạo lập nên quan hệ phân cơng hiệptác lao động mới phù hợp với yêu cầu phát triển của lực lươïng sản xuất.[6,trang 15-17]

2 Thực trạng ,đánh giá thực trạng về các chính sách phân phối thu nhập ở nước ta trong thời gian qua:

2.1 Chính sách tiền lương :

Từ năm 1957 đến năm 1993 nhà nước đã 3 lần thực hiện cải cách tiềnlương và từ năm 1993 đến nay đã 4 lần điều chỉnh mức lương tối thiểu để