Tiểu luận văn hóa việt nam và hội nhập quốc tế đề tài sự gia tăng vai trò của văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa từ thực tiễn của một số quốc gia và việt nam

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA TRUYỀN THÔNG VÀ VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI TIỂU LUẬN VĂN HÓA VIỆT NAM VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ ĐỀ TÀI SỰ GIA TĂNG VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA TỪ THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ QUỐ[.]

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA TRUYỀN THÔNG VÀ VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI

TIỂU LUẬN

VĂN HÓA VIỆT NAM VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI

SỰ GIA TĂNG VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA

TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA

TỪ THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ VIỆT NAM

Giảng viên bộ môn: PGS TS Đào Ngọc Tuấn

TS Trần Hồng Thuý

Họ và tên: Trần Phương Anh

Mã sinh viên: TTQT49-C1-1526

Lớp tín chỉ: VHVN&HNQT.2_LT

Lớp hành chính: IC1

Hà Nội, 2022

MỤC LỤC

II SỰ GIA TĂNG VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA TRONG BỐI CẢNH

2.2.2 Khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường 8

3.1.1 Quyết định chất lượng nguồn nhân lực 9

III PHÂN TÍCH SỰ GIA TĂNG VAI TRÒ CỦA VĂN HOÁ

TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HOÁ Ở MỘT SỐ QUỐC GIA 1

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Ý nghĩa đề tài

Đối với mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, văn hóa nắm giữ vai trò then chốt tr ong quá trình xây dựng và định hướng mọi lĩnh vực khác như chính trị, kinh t

ế, xã hội, Riêng đối với Việt Nam, văn hóa được Đảng ta xác định là một tro

ng bốn trụ cột để phát triển quốc gia Điều đó chứng tỏ rằng đây là nền tảng, mục tiêu và động lực để đất nước bền vững đi lên, đặc biệt là trong bối cảnh t oàn cầu hóa

Xu hướng tăng lên mạnh mẽ những mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động l

ẫn nhau trên phạm vi toàn thế giới đó tạo ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũn

g đồng thời mang lại không ít thách thức cho các nước, tiêu biểu là sự khó kh

ăn trong việc gìn giữ các giá trị văn hóa

2 Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu thông tin, tri thức về văn hóa và vị trí của văn hóa trong quá t rình hội nhập quốc tế nhằm tăng cường sự hiểu biết về vấn đề, mở rộng khối k iến thức về xu hướng toàn cầu hóa tại Việt Nam cùng các khu vực khác trên th

ế giới Đồng thời đưa ra phương hướng giải quyết cho những vấn đề khó khăn đang tồn tại

3 Đối tượng nghiên cứu

- Văn hoá và toàn cầu hoá trên các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, xã hội

- Văn hoá trong bối cảnh toàn cầu hoá tại một số quốc gia: Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu như: phân tích, khái qu

át, thống nhất logic, hệ thống hóa

2

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Văn hoá

1.1 Định nghĩa

Văn hoá là khái niệm chứa đựng nội hàm rộng lớn với vô vàn cách tiếp cận khác nhau, liên quan tất cả các khía cạnh đời sống vật chất và tinh thần củ

a con người Ngay từ giữa thế kỉ XIX, hai nhà văn hóa học Hoa Kỳ A Kroeber

và C Kluckhohn đã thống kê được 150 định nghĩa khác nhau về văn hóa Ngà

y nay con số ấy là lên tới trên 300 định nghĩa, từ đó khẳng định sự đa dạng tro

ng cách nhìn nhận của con người về văn hóa Nhìn chung, có thể phân chia cá

c định nghĩa về văn hóa thành 7 loại chính bao gồm : định nghĩa miêu tả, định1 nghĩa lịch sử, định nghĩa chuẩn mực, định nghĩa tâm lý học, định nghĩa cấu trú

c, định nghĩa nguồn gốc, định nghĩa của UNESCO Tựu trung lại mọi phương2 diện cuộc sống của con người đều được bao trùm bởi văn hóa Vì vậy, mỗi mộ

t định nghĩa chỉ có thể thâu tóm được một khía cạnh nào đấy của văn hóa mà k hông thể có khả năng khái quát toàn bộ về mặt bản chất Để tái hiện văn hóa n

hư một chỉnh thể chỉ có thể bằng cách coi các định nghĩa như những trừu tượn

g và sử dụng chúng một cách bổ sung

1.2 Đặc trưng của văn hoá

Là một chỉnh thể hoàn thiện, văn hóa mang trong nó 3 đặc trưng cố hữu Thứ nhất, văn hóa là cái phân biệt con người với động vật, là đặc trưng riêng c

ủa xã hội loài người Thứ hai, văn hóa không được kế thừa về mặt sinh học (di truyền), mà phải học tập, giao tiếp, tồn tại ở các “đường biên giao tiếp” Thứ3

ba, văn hóa là cách ứng xử đã được mẫu thức hóa từ tử thức là những nét cư x

ử, hành vi của con người khác nhau ở các khu vực trên một đơn vị lãnh thổ nh

ất định

2 Toàn cầu hoá

2.1 Định nghĩa

Trong cuốn “Toàn cầu hóa, những biến đổi lớn trong đời sống chính trị

và văn hoá”, PGS TS Phạm Thái Việt đã đề cập tới 23 định nghĩa khác nhau của thuật ngữ này Dưới đây là một số định nghĩa nổi bật:

1 Phạm Khiêm Ích, Văn hóa học với sự nhận diện văn hóa thế kỷ XX, trong cuốn “Văn hóa học và văn hóa th

ế kỷ XX”, Phạm Khiêm Ích chủ biên, gồm 2 tập, Viện Thông tin KHXH, Hà Nội, 2001, Tập I, trang 7-17.

2 TS Phạm Thái Việt và TS Đào Ngọc Tuấn, 2004, Đi Cương V$ Văn Hóa Việt Nam, NXB Văn hóa - Thô

ng tin, trang 11-13

3 PGS,TS Phạm Thái Việt, ThS Lý Thị Hải Yến, 2012, Ngoi giao văn hoá, cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc

tế và ứng dụng, Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính, trang 24-25.

3

Đề trả lời cho câu hỏi: Toàn cầu hóa là gì? Và đâu là nội dung cơ bản m

à khái niệm này bao hàm?, PGS.TS Phạm Thái Việt đã đề cập tới 23 phương á

n tiêu biểu, một trong số đó có thể kể đến như:

Toàn cầu hóa được hiểu như cách thức diễn đạt một cách ngắn gọn cái quá trình mở rộng phổ của các quan hệ sản xuất, giao tiếp và công nghệ ra kh

ắp thế giới Quá trình ngày đã làm cho các hoạt động kinh tế và văn hóa đan b

ện vào nhau

Toàn cầu hóa là “sự rút gọn” thế giới; là sự tăng cường ý thức về một th

ế giới trọn vẹn, tình tùy thuộc lẫn nhau, ở thế kỉ XXI

Toàn cầu hóa là quá trình phân rã lãnh thổ nhà nước dân tộc để tạo ra m

ột không gian siêu lãnh thổ Nói cách khác, nó đang cơ cấu lại không gian xã hội vốn trước đó vẫn dựa vào địa lý, khiến cho những sự kiện mang tính địa p hương có ảnh hưởng đến toàn thế giới, và ngược lại: nó làm nảy sinh những d òng chảy và những mạng lưới hoạt động xuyên lục địa, liên khu vực.4

2.2 Đặc trưng của toàn cầu hoá

Một số dấu hiệu đặc trưng của toàn cầu hóa bao gồm:

- Công nghệ mới: Cuộc cách mạng công nghệ thông tin đang giúp con n

gười rút ngắn thời gian và khoảng cách đáng kể trên mọi bình diện của đời sống xã hội; tạo ra những chuyển biến về chất trong quan niệm về k hông - thời gian xã hội và không - thời gian nhân cách

- Sự tập trung thông tin cho phép thực hiện liên lạc trực tiếp: Mạng t

hông tin, viễn thông, Internet, các hãng truyền thông xuyên quốc gia… đang làm cho thông tin luân chuyển trên khắp bề mặt địa cầu và chi phí

liên lạc giảm không ngừng.

- Sự gia tăng xu hướng chuẩn hóa các sản phẩm kinh tế và xã hội: nh

ững đồng tiền chung, các thủ tục chung, các trang thiết bị điện tử, cơ khí tương thích với nhau trở nên phổ biến

- Gia tăng hội nhập xuyên quốc gia: Các hoạt động xã hội, chính trị, kin

h tế không còn bị giới hạn trong một quốc gia; ngày càng có nhiều các t

ổ chức, liên kết đa quốc gia trên toàn thế giới nhằm đạt được các thoả th uận hay mục đích chung nhất định

- Tính làm tổn thương lẫn nhau do sự tùy thuộc vào nhau tăng lên Đ

i cùng với toàn cầu hóa, những sự kiện nhỏ bé diễn ra ở nơi này lại có m

4 TS Phạm Thái Việt, 2006, Toàn cầu hoá: những biến đổi lớn trong đời sống chính trị quốc tế và văn hoá).

Hà Nội: NXB Khoa học xã hội, Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Thông tin Khoa học xã hội.

4

ột ý nghĩa lớn lao với những nơi xa xôi khác Theo đó, ranh giới giữa nh ững vấn đề đối nội và sự vụ bên ngoài đang càng ngày càng mờ đi.5

2.3 Tác động của toàn cầu hoá

Xét về chính trị, xu thế toàn cầu hóa mở ra cơ hội đối thoại và hợp tác c

ho mọi quốc gia Rất nhiều khối liên minh chính trị cùng hàng loạt các thể chế kinh tế quốc tế lớn như IMF, WB, WTO, được hình thành nhắm đảm nhiệm6 vai trò giải quyết các vấn đề cấp thiết mang tính toàn cầu, đảm bảo hòa bình ổ

n định tình hình chính trị thế giới Tuy nhiên, dưới sự tác động của hội nhập q uốc tế, các nhà nước đã và đang phải đối mặt với nhiều khó khăn trong bảo vệ chủ quyền quốc gia, đảm bảo tính tự chủ trong chính sách kinh tế - xã hội, và gìn giữ những nét bản sắc văn hóa riêng biệt

Ở góc độ kinh tế, toàn cầu hóa tạo điều kiện cho tự do hóa thương mại, t

ự do hóa các hoạt động tài chính và đầu tư quốc tế phát triển mạnh Từ đó dẫn đến việc những hàng rào kinh tế ngăn cách giữa các quốc gia dần được dỡ bỏ,

cơ hội mở rộng thị trường đặc biệt là thị trường xuất - nhập khẩu cho tất cả các nước luôn hiện hữu Đặc biệt đối với những quốc gia đang phát triển, tham gia vào quá trình này góp phần gia tăng nhanh chóng các dòng lưu chuyển của ng uồn vốn đầu tư, khoa học công nghệ hiện đại, kinh nghiệm quản lí tiên tiến củ

a thế giới, từ đó hình thành một cơ cấu kinh tế hợp lý, hiệu quả, rút ngắn được tiến trình hiện đại hóa Mặc dù vậy, toàn cầu hóa vẫn hoàn toàn có thể mang tớ

i những tác động xấu đến nền kinh tế các quốc gia điển hình như tình trạng cạ

nh tranh gay gắt, thất nghiệp, làm trầm trọng hơn các vấn đề về lao động, xã h ội, 7

Đối với xã hội, một mặt các nước được giao lưu, tiếp cận và học hỏi nh ững tinh hoa nhất của thế giới, mặt khác lại vấp phải khó khăn trong quá trình kiểm soát những tệ nạn ngày một gia tăng Sự suy đồi về mặt đạo đức và sự ké

m hiệu quả trong công việc trở thành một bài toán lớn đối với những nhà lãnh đạo và đứng đầu

Xét riêng về bình diện văn hóa, có thể nói, toàn cầu hóa đã ảnh hưởng t ương đối sâu rộng trên nhiều mặt của đời sống tinh thần dân tộc, cho phép ngư

ời dân giữa các nước tiếp cận với phong tục, tập quán, văn hóa và ngôn ngữ m ang nét đặc sắc của từng khu vực lãnh thổ Sự giao lưu đó đã góp phần hạn ch

5 Phạm Thái Việt (2008) V<n đ$ đi$u ch=nh chức năng và th> chế c?a nhà nước dưới tác động c?a toàn cầu hóa Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học xã hội Trang 32-35

6 2021, Ảnh hưởng c?a toàn cầu hóa đến vai trò c?a nhà nước, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam Vi

ện Triết học, http://philosophy.vass.gov.vn/Pages/Home.aspx

7 TS Nguyễn Văn Hồng, Tác động c?a quá trình toàn cầu hóa kinh tế, Niềm tin tương lai, http://niemtin.free.

fr

5

Recommandé pour toi

Đề kiểm tra Anh 7 Global MID-TERM TEST ( Semester 1)

Suite du document ci-dessous

9

ế những khác biệt và hình thành nên những thấu hiểu lẫn nhau Môi trường cu

ộc sống cũng nhờ vậy mà phong phú, đa dạng và mở rộng hơn.8

II SỰ GIA TĂNG VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA TRONG BỐI CẢNH TO

ÀN CẦU HÓA

1 Chính trị

1.1 Diện mạo quốc gia

Trong tiến trình phát triển lịch sử nhân loại, các mối liên kết cộng đồng trên cơ sở văn hóa thường tỏ ra mạnh mẽ và linh hoạt hơn so với các mô thức liên kết khác, thêm vào đó thời gian tồn tại của thị trường hay nhà nước dân tộ

c cũng ít hơn nhiều so với các nền văn hóa - văn minh Một quốc gia hình thà9

nh, tồn tại và phát triển được đều cần phải dựa vào yếu tố văn hóa để trụ vững Điều đó đồng nghĩa với việc văn hóa là thành tố quan yếu để một quốc gia có thể dựa vào đó tạo được diện mạo riêng, không trộn lẫn

Nhưng đứng trước áp lực của sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế, sinh thá

i, an ninh và các vấn đề chung khác nữa do toàn cầu hóa mang lại, ranh giới g iữa các quốc gia đang dần bị mờ đi Khi ấy diện mạo quốc gia không chỉ dừng lại ở phát triển những khía cạnh độc đáo, khác biệt mà còn ở sự tiếp nhận, du nhập một cách thông minh các yếu tố văn hóa ngoại lai từ bên ngoài Đó là th

ử thách lớn dành cho tất cả các cá nhân trong việc thống nhất và đồng thuận c ách thức bảo vệ các giá trị văn hóa nhằm đảm bảo hình ảnh lành mạnh của qu

ốc gia trên trường quốc tế

1.2 Quyền lực quốc gia

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày một sâu sắc, bên cạnh sự huy độn

g sức mạnh tổng hợp nguồn lực kinh tế, tài nguyên tự nhiên, quốc phòng an ni

nh thì nguồn lực con người cũng đang được nhiều quốc gia chú trọng, xem đó

là một "sức mạnh mềm" quan trọng, có vai trò, tính chất then chốt trong đại c hiến lược phát triển để duy trì vị trí, uy tín cùng tầm ảnh hưởng lớn của đất nư

ớc trước những quốc gia khác, với mục đích chung là giữ gìn hoà bình, thịnh vượng trong kỷ nguyên toàn cầu.10

Tóm lại, nếu xét đến quyền lực của quốc gia thì sự hợp tác và phát triển văn hoá hiệu quả ở một mức độ nhất định sẽ giúp quốc gia ấy nêu cao hình ản

h của mình, gây thiện cảm tốt đẹp với cộng đồng thế giới, qua việc tăng cườn

8 2021, Tác động c?a toàn cầu hóa đến lối sống c?a người Việt Nam hiện nay - nhìn từ góc độ văn hóa truy$

n thống, Bộ Công an Học viện Chính trị Công an Nhân dân, http://hvctcand.edu.vn/

9 PGS,TS Phạm Thái Việt, ThS Lý Thị Hải Yến, 2012, Ngoi giao văn hoá, cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc

tế và ứng dụng, Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính, trang 19.

10 2014, Phát huy “sức mnh m$m” c?a văn hóa Việt Nam hiện nay, Cổng thông tin Điện tử Đảng bộ tỉnh H

à Tĩnh, https://hatinh.dcs.vn/

6

g được mối liên hệ với những quốc gia, khu vực khác Ngoài ra, sự phát triển quyền lực văn hoá cũng hạn chế sự can thiệp từ những quốc gia thù địch

1.3 An ninh quốc gia

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ và sự giao thoa văn hóa phát triể

n mạnh mẽ đã và đang làm nảy sinh tình trạng bạo động, xuyên tạc đường lối, chính sách văn hóa ở nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ Đặt trong bối cảnh nướ

c ta, điều này được thể hiện rõ hơn bao giờ hết khi nhiều giá trị văn hóa truyề

n thống dần phai mờ bởi tư tưởng sính ngoại của một bộ phận người dân Đán

g buồn hơn còn là sự gia tăng chóng mặt của các vấn đề tha hóa đạo đức, các t

ệ nạn xã hội gây mất ổn định trật tự quốc gia Có thể điểm tên một vài tôn giá

o lạ, tà đạo, tạp giáo tư tà đạo "Vàng Chứ" trong dân tộc Mông , tà đạo "Thìn11 Hùng" trong dân tộc Dao ở Tây Bắc, tà đạo "Tin lành Đề-ga" ở Tây Nguyên v

à một số giáo phái khác ở Tây Nam Bộ … đều dấy lên hàng loạt những vấn12

đề nghiêm trọng trong cộng đồng

Nguyên nhân của vấn đề này đến từ sự tiếp nhận văn hoá một cách thiếu sót hoặc sự hiểu biết quá hạn chế của một bộ phận người dân không ý thức rõ vai trò to lớn của văn hoá nước nhà Để khắc phục những vấn đề trên, văn hoá, nghệ thuật truyền thống dân tộc cần được gìn giữ, phát huy, phổ biến, giáo dục sâu rộng một cách đúng đắn cho từng người để họ có ý thức trách nhiệm giữ g

ìn bản sắc của chính mình

2 Kinh tế

Kinh tế là nền tảng vật chất của xã hội Văn hóa là nền tảng tinh thần củ

a xã hội Mối quan hệ giữa hai phạm trù này là mối quan hệ biện chứng cơ bả

n trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia Sự liên kết và tác động qua lại lẫn nhau được thể hiện thông qua những yếu tố sau:

2.1 Khả năng tiếp thu khoa học công nghệ

Khi sự giao lưu văn hóa ngày một lan rộng trên phạm vi toàn cầu, nhữn

g thành tựu khoa học kĩ thuật hiện đại từ những quốc gia tiên tiến được chuyể

n giao đến nhiều vùng lãnh thổ khác Đây chính là cơ may mà các nước đang phát triển cần nắm bắt và tận dụng để nâng cao sức mạnh nội lực, đặc biệt là t rong lĩnh vực kinh tế Thế nhưng, cách thức tiếp nhận và ứng dụng những tri t hức, phát minh này vào thực tiễn ở mỗi quốc gia là hoàn toàn khác nhau Ngu yên nhân là bởi trước khi đến được với bất kì một quốc gia nào, những thành t

11 Lù Pò Khương, 2011, Sự thật v$ cái gọi “Đo Vàng Chứ” ở Điện Biên, Báo Quân đội Nhân dân, https:// www.qdnd.vn/

12 Trần Anh Tú, 2019, Cảnh giác hành vi lợi dụng hot động tôn giáo đ> truy$n bá mê tín, cổ súy chống phá, Báo Công an Nhân dân, https://cand.com.vn/

7

ựu đó đều được sàng lọc thông qua những “màng lọc” văn hóa tương ứng với mỗi quốc gia

Tiêu biểu, Nhật Bản đã sớm định hướng phát triển kinh tế dựa trên tài n guyên văn hóa Văn hóa còn là nền tảng tạo nên triết lý kinh doanh cho các do anh nghiệp Nhật Bản, mang ý nghĩa như mục tiêu xuyên suốt, có ý nghĩa định hướng cho doanh nhân trong cả một thời kì phát triển dài Điển hình như Côn

g ty Điện khí Matsushita xác định triết lý “Tinh thần xí nghiệp phục vụ đ<t nư

ớc” và “ Kinh doanh là đáp ứng nhu cầu c?a xã hội và người tiêu dùng”; Công

ty Honda: “Không mô phỏng, kiên trì sáng to, độc đáo” và “Dùng con mắt c

?a thế giới mà nhìn vào v<n đ$”; hay Công ty Sony: “Sáng to là lý do tồn ti c?a chúng ta”;…13

2.2 Vấn đề sản phẩm và thị trường

Toàn cầu hoá cho phép các quốc gia tăng cường xuất khẩu các sản phẩ

m đặc trưng, thế mạnh của mình và nhập khẩu các sản phẩm hữu ích từ nước khác, góp phần tăng sự đa dạng thị trường và đáp ứng nhu cầu mua bán của n gười dân trong nước

2.2.1 Sản phẩm văn hóa đặc trưng

Trong thị trường tự do mà toàn cầu hoá tạo ra, các doanh nghiệp cạnh tr anh lẫn nhau để tranh giành nguồn lực Một trong những yếu tố quan trọng nh

ất chính là tính độc nhất, đặc biệt của sản phẩm mà chủ thể đó buôn bán và kh

ả năng mà chủ thể đó đáp ứng được nhu cầu của thị trường

Khi nhiều kinh nghiệm kỹ thuật, công nghệ đều có thể dễ dàng học tập, chuyển giao từ những quốc gia xa lạ thì thử thách đặt ra cho mọi doanh nghiệ

p, các ngành kinh tế tại mỗi quốc gia là: Làm như thế nào để tạo được được đi

ểm đặc biệt và giá trị duy nhất trên sản phẩm của mình?

Trong trường hợp đó, sản phẩm văn hóa chính là lựa chọn thông minh đ

ể các nhà đầu tư bỏ vốn sản xuất và phát triển thương hiệu Lí do là bởi sản ph

ẩm văn hóa mang trong mình những nét đặc trưng của quốc gia và chứa đựng nhiều giá trị dân tộc khó có thể “tái bản” lại bởi những quốc gia khác Không chỉ góp phần đưa hình ảnh đất nước đến với bạn bè quốc tế mà sản phẩm văn hóa còn thu về nguồn lợi đáng kể cho quốc gia bao hàm nó

2.2.2 Khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường

Người mua đến từ các quốc gia, các nền văn minh/văn hóa khác nhau sẽ

có nhu cầu, thói quen mua hàng khác nhau Từ đó, các công ty doanh nghiệp c

13 Lan Ngọc, 2009, Tinh thần doanh nghiệp Nhật Bản: Đi$u suy ngẫm cho doanh nhân Việt Nam, Tuyên gi

áo - Tạp chí của Ban Chuyên giáo Trung ương, https://tuyengiao.vn/

8