Tiểu luận cuối kỳ môn pháp luật đại cương phân tích vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội

Pháp luật quy định cơ cấu tổ chức và hoạt độ ng của bộ máy nhà nước, làm cho bộ máy nhà nước được tổ chức và hoạt động khoa h c ọ Pháp lu t làm cho bậ ộ máy nhà nước được tổ chức và hoạ

Trang 1

HỌC VI N NGO I GIAO Ệ Ạ

TIỂU LU ẬN CUỐ I K Ỳ

MÔN: PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

PHÂN TÍCH VAI TRÒ C A PHÁP LUỦ ẬT TRONG ĐỜI S NG XÃ H I Ố Ộ

Sinh viên th c hi n ự ệ : Vũ Tiến Th ng ắ

Mã sinh viên : KTQT48A5-0302

Giảng viên hướng dẫn : Phạm Thanh Tùng

Trang 2

1

MỞ ĐẦU

Để ồ ạ t n t i và phát tri n trong xã hể ội, các cá nhân bu c phộ ải liên k t vế ới nhau thành nh ng cữ ộng đồng lớn nhỏ khác nhau Đời s ng cố ộng động đòi hỏi ph i phả ối hợp, quy tụ hoạt động của những cá nhân riêng r trong xã h i theo nhẽ ộ ững hướng

nhất định.1 Vì vậy c n có m t s ầ ộ ự điều ch nh nhỉ ất định đố ới v i các quan h xã hệ ội, quan h giệ ữa người với người trên các lĩnh vực.2 Rất nhiều công cụ điều ch nh ỉ khác nhau đã được loài người s d ng, trong sử ụ ố đó có pháp luật Pháp lu t ậ được hình thành và n y ả sinh trong đời s ng xã h i, là k t qu cố ộ ế ả ủa sự biến đổi xã h i t ộ ừ

xã h i không có giai c p sang xã h i có giai cộ ấ ộ ấp.3 Đồng thời, pháp luật cũng chính

là m t công c g n li n v i s phát tri n c a xã h i, pháp lu t vộ ụ ắ ề ớ ự ể ủ ộ ậ ừa mang tính ch ủ quan, vừa mang tính khách quan 4

Trong đờ ối s ng xã h i, pháp lu t có vai trò vô cùng quan tr ng Nó là công ộ ậ ọ

cụ không th thi u, bể ế ảo đảm cho s t n t i, vự ồ ạ ận hành bình thường của xã h i nói ộ chung và c a nủ ền đạo đức nói riêng.5 Nhưng điều đó không đồng nghĩa rằng pháp luật là m t công c vộ ụ ạn năng trong việc quản lý xã h i, b i lộ ở ẽ pháp lu t không th ậ ể điều chỉnh được mọi quan hệ xã hội Đạ đứo c, tôn giáo, tập quán… cũng là các công c góp ph n trong vi c qu n lý xã h i, giụ ầ ệ ả ộ ữa chúng và pháp lu t luôn t n tậ ồ ại

sự liên h mệ ật thiết với nhau Do v y, vi c làm rõ vai trò c a pháp luậ ệ ủ ật trong đời sống xã hội là một điều hết s c cứ ấn thi t, nh t là trong quá trình phát tri n và hế ấ ể ội nhập kinh tế quốc tế của nước ta hiện nay

T nh ng th c t trên, nh n thừ ữ ự ế ậ ức đượ ầc t m quan tr ng và tính c p thi t cọ ấ ế ủa vấn đề, tôi đã quyết định chọn ch ủ đề “Phân tích vai trò c a pháp ủ lu ật trong đời

s ống xã hội” làm đề tài nghiên cứu cho bài lu n cuậ ối k ỳ

1 Nguyễn Minh Đoan (2008) Vai trò c a pháp luủ ật trong đờ ối s ng xã h ội, Nhà xu t b n chính tr qu c gia, Hà Nấ ả ị ố ội

2 Bộ N i V ộ ụ Tài liệu đào tạo bồi dưỡng ng ch cán sạ ự, Chuyên đề 2: Pháp luật, pháp ch xã h i chế ộ ủ nghĩa

< https://dtbd.moha.gov.vn/uploads/resources/admin/files/CS_TLBD_Chuyende2.pdf >, truy c p ngày 28/12/2021 ậ

3 Hoàng Th ị Ngọ c Anh (2021) Bài giảng “Lý luận chung v pháp luề ật”, bu i 1, ngày 5/10/2021 ổ

4 H c Lu ọ ật Phân tích tính ch quan và khách quan c a pháp luủ ủ ật, < https://hocluat.vn/phan-tich-tinh-chu-quan-va-khach-quan-cua-phap-luat/ >, truy cập ngày 29 2/2021 /1

5 Báo Đắk Nông Vai trò c a pháp luủ ật trong đời s ng xã hố ội, < http://www.baodaknong.org.vn/phap-luat/vai-tro-cua-phap-luat-trong-doi-song-xa-hoi-8928.html >, truy c p ngày 1/1/2022 ậ

Trang 3

2

PHẦN M T Ộ

MỘT S VỐ ẤN ĐỀ LÝ LU N CHUNG V PHÁP LU T Ậ Ề Ậ

1.1 Khái ni m pháp luệ ật

Nhằm mục đích quản lý xã h i, mộ ỗi nhà nước cần phải xây d ng và ban ự hành hệ thống quy t c x s chung áp d ng cho m i cá nhân, tắ ử ự ụ ọ ổ chức khi tham gia vào các quan h xã hệ ội Điều đó giúp cho mọi hoạt động c a các cá nhân, t ủ ổ chức diễn ra trong phạm vi tr t t và ậ ự ổn định Hệ thống quy tắc x sử ự chung đó được gọi là pháp luật.6

Pháp lu t là h ậ ệ thống các quy t c xắ ử s có tính b t buự ắ ộc chung do Nhà nước

ban hành ho c th a nhặ ừ ận và đảm bảo th c hi n, th hi n ý chí c a giai c p th ng ự ệ ể ệ ủ ấ ố

tr ị và nhu c u t n t i c a xã h i nhầ ồ ạ ủ ộ ằm điều ch nh các quan h xã h i, t o l p trỉ ệ ộ ạ ậ ật

t ự, ổn định cho sự phát triển xã hộ i.7

1.2 Các đặc trưng của pháp lu t ậ

1.2.1 Pháp lu t có tính quy ph m phậ ạ ổ biế n

Pháp lu t có ậ tính quy ph m ph biạ ổ ến, bở ẽi l pháp lu t là nh ng quy t c x ậ ữ ặ ử

sự chung, là m t khuôn mộ ẫu chung, được áp dụng nhi u lề ần, ở nhiều nơi, đối với tất c mả ọi người, trong mọi lĩnh vực của đời s ng xã hố ội.8

1.2.2 Pháp lu t có tính quy n l c, b t bu c chung ậ ề ự ắ ộ

Pháp lu t có ậ tính quy n l c, b t buề ự ắ ộc chung, vì pháp lu t ậ là do Nhà nước ban hành và bảo đảm th c hi n Vự ệ ới tư cách của mình, Nhà nước là m t tộ ổ chức hợp pháp, công khai và có quy n l c bao trùm toàn xã h i Vì về ự ộ ậy, khi pháp luật được nhà nước ban hành và bảo đảm th c hi n, nó s có s c mự ệ ẽ ứ ạnh của quy n lề ực Nhà nước và có th ể tác động đến t t c mấ ả ọi người.9 Bất c ứ ai cũng phải xử s theo ự pháp luật

1.2.3 Pháp luật có tính xác định ch t ch v m t hình th c ặ ẽ ề ặ ứ

Pháp lu t có ậ tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức ở, b i vì hình th c th ứ ể hiện c a pháp luủ ật là các văn bản có chứa quy phạm pháp luật do cơ quan nhà

nước có thẩm quyền ban hành Các văn bản này được gọi là văn bản quy phạm

6 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008) Giáo dục công dân 12, Nhà xu t bấ ản giáo d c Vi t Nam ụ ệ

7 Hoàng Th ị Ngọ c Anh (2021) Bài giảng “Lý luận chung v pháp luề ật”, bu i 1, ngày 5/10/2021 ổ

8 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008) Giáo dục công dân 12, Nhà xu t bấ ản giáo d c Vi t Nam ụ ệ

9 Huỳnh Thu Hương (2020) Bản ch t và nhấ ững đặc trưng cơ bản c a pháp luủ ật, <https://luatviet.co/ban-chat- va -nhung-dac-trung- co -ban-cua-phap-luat/n20170524045758411.html >, truy c p ngày 1/1/2022 ậ

Trang 4

3

pháp lu ật. Các văn bản này yêu c u s chính xác và d hiầ ự ễ ểu trong cách diễn đạt,

để bất c người dân nào cũng có thể đọc, hiểu và thực hiứ ện đúng những quy định của pháp luật

PHẦN HAI VAI TRÒ C A PHÁP LUỦ ẬT TRONG ĐỜI S NG XÃ H I Ố Ộ

Trong xã h i hi n nay, pháp lu t là mộ ệ ậ ột phương tiện, công c thi t yụ ế ếu để duy trì, b o vả ệ trậ ự xã ột t h i, tạo điều kiện và định hướng cho sự phát triển xã hội.11 Do đó, pháp lu t có v trí và t m quan tr ng hậ ị ầ ọ ết s c lứ ớn đối v i i s ng xã ớ đờ ố hội

2.1 Pháp lu t là công cậ ụ điề u ch nh quan h xã hỉ ệ ội mang tính quy ph m và ạ

tính b t buắ ộc chung, để ổ chức, quản lý các m t khác nhau c t ặ ủa đời sống xã

hội

Để qu n lý xã h i, cùng vả ộ ới các phương tiện khác, nhà nước sử dụng pháp luật như một phương tiện h u hi u nh t mà không mữ ệ ấ ột phương tiện nào có th ể thay thế được.12 Xã hội s không ẽ ổn định, không có trật tự và khó có th t n tể ồ ại được nếu thiếu pháp luật

Việc quản lý xã h i sộ ẽ đạt được mục đích và có tính hiệu quả cao khi và ch ỉ khi xã hội được quản lý b ng pháp luằ ật Do v y, Hiậ ến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định rõ: “Nhà nước quản lý xã h i b ng pháp ộ ằ luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa”.13

Phương pháp quản lý xã h i hi u quộ ệ ả và dân ch nhủ ất chính là qu n lý b ng ả ằ pháp lu t, b i l pháp lu t có tính b t bu c chung và là m t khuôn m u nên s ậ ở ẽ ậ ắ ộ ộ ẫ ẽ đảm bảo được tính công b ng trong xã hằ ội Đồng thời, qu n lý b ng pháp lu t tả ằ ậ ạo nên sự đồng thu n giậ ữa các tầng lớp và giai cấp khác nhau đối với vi c th c hi n ệ ự ệ pháp lu t M t khác, pháp lu t ậ ặ ậ do nhà nước ban hành để điều ch nh các quan h ỉ ệ

xã h i mộ ột cách th ng nh t trong toàn quố ấ ốc và đảm b o b ng s c mả ằ ứ ạnh c a quy n ủ ề lực nhà nước nên hiệu l c thi hành cao ự 14

10 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008) Giáo d c công dân 12ụ , Nhà xu t b ấ ản giáo d c Vi t Nam ụ ệ

11 Nguyễn Minh Đoan (2008) Vai trò c a pháp luủ ật trong đời s ng xã hố ội, Nhà xu t b n chính tr quấ ả ị ốc gia, Hà Nội

13 Điều 12 Hi n pháp Vi t Nam ế ệ (1992),

<https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Hien-phap-1992-cong-hoa- xa -hoi-chu-nghia-Viet-nam-38238.aspx >, truy c p ngày 3/1/2022 ậ

Trang 5

4

2.1.1 Pháp luật quy định cơ cấu tổ chức và hoạt độ ng của bộ máy nhà nước, làm cho bộ máy nhà nước được tổ chức và hoạt động khoa h c ọ

Pháp lu t làm cho bậ ộ máy nhà nước được tổ chức và hoạt động khoa học hơn, vì vậy đòi hỏi mỗi cơ quan nhà nước, cũng như cả b ộ máy nhà nước đều phải đượ ổc t ch c và ứ hoạt động trên cơ sở các quy định của pháp lu t (pháp luậ ật về tổ chức b máy nhà nước) Thông qua pháp luật, nhà nước chế nh hóa các quan h ộ đị ệ quyền lực, quy định th m quy n c a mẩ ề ủ ỗi thi t ch quyế ế ền lực nhà nước Quyền lực nhà nước phải được tổ chức trên cơ sở pháp lu t, th c hi n thông qua pháp lu t ậ ự ệ ậ Nếu không s dẽ ẫn đến sự chồng chéo, không th ng nh t, không khoa h c và khó ố ấ ọ phát huy được được sức mạnh của mỗi cơ quan, cũng như sức mạnh t ng hổ ợp của

bộ máy nhà nước.15

Hiến pháp Việt Nam 2013, t i khoản 1 Điều 8 đã quy định rõ: “Nhà nước ạ được tổ chức và hoạt động theo Hi n pháp và pháp lu t, quế ậ ản lý xã h i b ng Hiộ ằ ến pháp và pháp lu t, th c hiậ ự ện nguyên tắ ậc t p trung dân chủ”.16

2.1.2 Pháp lu t là mậ ột phương tiện để nhà nước quản lý kinh t , thế ực hiện

các chính sách kinh t và các mế ục tiêu kinh t ế

Pháp lu t có vai trò vô cùng quan tr ng trong n n kinh t quậ ọ ề ế ốc dân Pháp luật chính là m t công cộ ụ để nhà nước quản lý kinh tế, nhà nước không thể quản

lý được nền kinh tế phứ ạc t p n u không d a vào pháp luế ự ật.17

2.1.2.1 Pháp lu t tậ ạo ra các khung pháp lý để cho các cơ quan quản lý nhà

nước về kinh t ế tiế n hành hoạt động qu n lý hoả ạt động s n xuả ất kinh doanh,

quản lý vĩ mô nền kinh t ế

Thông qua pháp luật, nhà nước hoạch định các chính sách kinh t , tr t t ế ậ ự hoá các hoạt động s n xu t kinh doanh cả ấ ủa các tổ chức và cá nhân, định hướng cho các quan h kinh t phát tri n theo nh ng mệ ế ể ữ ục đích mong muốn.18

Chẳng hạn, t i Vi t Nam, chính sách kinh t cạ ệ ế ủa nước ta hiện nay được Điều

50 Hiến pháp năm 2013 xác định rõ: “Nước C ng hòa xã h i chộ ộ ủ nghĩa Việt Nam xây d ng n n kinh tự ề ế độ ập, tự chủ, phát huy n i l c, h i nh p, h p tác quc l ộ ự ộ ậ ợ ốc tế”.19

15Nguyễn Minh Đoan (2008) Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội, Nhà xu t bấ ản chính tr qu ị ốc gia, Hà N i ộ

16 Điề u 8 Hi n pháp Việt Nam ế (2013), < https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Hien-phap-nam-2013-215627.aspx >, truy c p ngày 8/1/2022 ậ

17 Nguyễn Minh Đoan (2008) Vai trò c a pháp luủ ật trong đời s ng xã hố ội, Nhà xu t b n chính tr quấ ả ị ốc gia, Hà Nội

18 Vai trò c a pháp lu ủ ật đối với nền kinh tế (2013), < https://123docz.net/document/290485-vai-tro-cua-phap-luat-doi-voi-nen-kinh-te.htm >, truy c p ngày 8/1/2022 ậ

19 Điều 50 Hi n pháp Vi t Nam ế ệ (2013),

<https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Hien-phap-nam-2013-215627.aspx >, truy c p ngày 8/1/2022 ậ

Trang 6

5

Chính sách quản lý vĩ mô, theo nghĩa hẹp, bao gồm các chính sách thuế và chi tiêu ngân sách c a Nhà ủ nước nhằm điều tiết chu kỳ kinh tế, đảm bảo công ăn việc làm, ổn định giá c ả và tăng trưởng liên tục c a n n kinh tủ ề ế Để đạt được hi u ệ quả quản lý vĩ mô nền kinh tế, nhà nước tạo ra một cơ chế ổn định b ng hằ ệ thống pháp luật th ng nhố ất, ch t chẽ và phù hợp với n n kinh t cặ ề ế ủa nước ta hiện nay 20

Ví dụ, các quy định c a Hiủ ến pháp năm 1992, Luật Doanh nghi p và Luệ ật Đầu tư năm 2005 được ban hành phản ánh đúng đắn nhu c u khách quan và lầ ợi ích đa dạng của các thành ph n kinh t trong n n kinh tầ ế ề ế thị trường định hướng

xã h i chộ ủ nghĩa ở nước ta, đã tạo cơ sở pháp lí cho sự ra đời và hoạt động của hàng chục ngàn doanh nghi p v a và nh , góp phệ ừ ỏ ần phát tri n kinh tể ế đất nước.21

2.1.2.2 Pháp lu t có thậ ể kìm hãm s phát tri n kinh t và mang l i m t s ự ể ế ạ ộ ố

tác h i cho n n kinh t ạ ề ế

Khi pháp luật có n i dung l c h u, không phộ ạ ậ ản ánh đúng các quan hệ kinh

tế hi n hành, pháp luệ ật được xây d ng không phù h p vự ợ ới các điều kiện, yêu c u ầ của n n kinh t , chúng s kìm hãm s phát tri n kinh t , th m chí còn có th mang ề ế ẽ ự ể ế ậ ể lại nh ng tác h i nhữ ạ ất định cho n n kinh t Chề ế ẳng hạn, nhìn l i m t sạ ộ ố quy định của Hi n pháp Viế ệt Nam 1980 cùng m t s ộ ố văn bản pháp luật được ban hành trong thời kỳ này là quá cao so với điều kiện kinh tế - xã hội ở nước ta lúc đó Do đó, chúng đã làm cho n n kinh tề ế nước ta phát tri n chể ậm, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.22

2.1.3 Pháp lu t góp ph n gi gìn nh ng quan niậ ầ ữ ữ ệm đạo đức ti n bế ộ và hạn

chế, lo i trạ ừ những quy tắc đạo đức cũ lạc h ậu, không lành mạnh

Ngoài quy ph m pháp luạ ật, ạ t i mỗi nước trên th gi i có thế ớ ể tồn tại những loại quy ph m xã hạ ội khác, và trong đó có quy phạm đạo đức Quy ph m pháp ạ luật và quy phạm đạo đứ có ốc m i quan hệ vô cùng chặt chẽ với nhau

Đạo đức là những quy t c x s cắ ử ự ủa con người, c a t p th và củ ậ ể ủa cộng đồng, được hình thành trên cơ sở quan niệm v cái thi n, cái ác, s công b ng, về ệ ự ằ ề nghĩa

vụ, lương tâm, danh dự, nhân phẩm và về những ph m trù khác thuạ ộc đờ ối s ng tinh th n c a xã hầ ủ ội Đạo đức, một khi đã trở thành niềm tin n i tâm thì sộ ẽ được các cá nhân, các nhóm xã h i tuân theo m t cách t giác ộ ộ ự 23

20 Vai trò c a pháp lu ủ ật đối với nền kinh tế (2013), < https://123docz.net/document/290485-vai-tro-cua-phap-luat-doi-voi-nen-kinh-te.htm >, truy c p ngày 8/1/2022 ậ

22Nguyễn Minh Đoan (2008) Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội, Nhà xu t bấ ản chính tr qu ị ốc gia, Hà N i ộ

Trang 7

Recommandé pour toi

IRAC handout - IRAC

Jjguidebook-mental - Xdjejb

Suite du document ci-dessous

2

12

Trang 8

6

2.1.3.1 Pháp lu t góp ph n gi gìn và phát huy nh ng quan ni m, quy tậ ầ ữ ữ ệ ắc đạo đức tiến bộ, tốt đẹp c a dân tủ ộc, ngăn chặn sự thoái hóa, xuống cấp của đạo đức

Hiện nay, nhi u quy tề ắc đạo đức đã được luật hóa để b o v và gi gìn truyả ệ ữ ền thống, tránh s xuự ống cấp về đạo đức như các quy tắc ứng xử về nghĩa vụ giữa cha m vẹ ề con cái, gi a vữ ợ và ch ng, giồ ữa các thành viên trong gia đình.24

B i lở ẽ, trong quá trình xây d ng pháp lu t, nhà n c luôn c gự ậ ướ ố ắng đưa những quy ph m pháp lu t có tính phạ ậ ổ biến, phù h p v i s phát tri n và ti n b xã hợ ớ ự ể ế ộ ội vào trong các quy ph m pháp luạ ật Do đó, trong hàng loạt quy phạm pháp luật luôn thể hiện các quan ni m vệ ề đạo đức, nh t là pháp luấ ật trong các lĩnh vực dân

sự, hôn nhân và gia đình, văn hóa, xã hội, giáo dục Khi đã trở thành nội dung của quy ph m pháp lu t thì các giá tr ạ ậ ị đạo đức không ch ỉđược tuân thủ b ng niằ ềm tin, lương tâm hay sức ép của dư luận xã hội mà còn được nhà nước đảm b o thả ực hiện b ng s c mằ ứ ạnh quy n lực nhà nước Vì th , có th nói, pháp luề ế ể ật là một phương tiện đặc thù để thể hiện và b o vả ệ các giá trị đạo đức.25

Ví d , ụ căn cứ theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, tại khoản 2 Điều

71 quy định rõ: “Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha m mẹ ất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết tật; trường hợp gia đình có nhiều con thì các con phải cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ”.26 Thực t , trong xã hôi hiế ện đại ngày nay, có m t bộ ộ phận người trẻ bỏ rơi, không chăm sóc, thậm chí có những hành vi ngược đãi đối với cha mẹ Đây được đánh giá là một hành vi vi phạm nghiêm tr ng vọ ề đạo đức con người

2.1.3.2 Pháp lu t góp phậ ần h n chạ ế, loại tr d n nh ng quan quan ni m, quy ừ ầ ữ ệ

tắc đạo đức không lành m nh, ho c nhạ ặ ững quan ni m ệ cũ lạc h u, trái v i s ậ ớ ự

tiến b c ộ ủa xã hội văn minh

Tiến trình đổi m i, mớ ở của, h i nh p kinh t qu c t cộ ậ ế ố ế ủa đất nước ta ngoài những m t tích c c thì m t s y u tặ ự ộ ố ế ố văn hóa, đạo đức trái với thuần phong m ỹ tục của dân tộc cũng đang có xu hướng hình thành và phát tri n t i Viể ạ ệt Nam Pháp lu t Viậ ệt Nam đã có những biện pháp ngăn chặn như cấm mại dâm, cấm đánh bạc dưới mọi hình thức.27

M t khác, mặ ột số quan ni m, quy tệ ắc đạo đức được truyền l i t ạ ừ thời xa xưa cho đến nay Trong s nhố ững quan niệm đó, có những quan niệm đạo đức rất đáng được gìn gi và tôn tr ng, nh ng v n t n t i m t s quan niữ ọ ữ ẫ ồ ạ ộ ố ệm đạo đức hoàn toàn

24Nguyễn Minh Đoan (2008) Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội, Nhà xu t bấ ản chính tr qu ị ốc gia, Hà Nội.

26 Điều 71, Luật Hôn nhân và Gia đình (2014), < https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Quyen-dan-su/Luat-Hon-nhan- va -gia-dinh-2014-238640.aspx >, truy c p ngày 9/1/2022 ậ

Trang 9

7

không phù h p vợ ới s phát triự ển c a xã hủ ội hiện đại Khi này, pháp lu t s can ậ ẽ thiệp và góp ph n hầ ạn ch , lo i tr d n nhế ạ ừ ầ ững quan điểm, quan ni m, quy tệ ắc đạo đức như vậy

Tư tưởng tr ng nam, khinh n a là m t quan ni m l c họ ữ ộ ệ ạ ậu, đi ngược lại với

sự tiến b cộ ủa xã hội loài người hiện đại Vì v y, pháp luậ ật đã xuất hiện để góp phần h n ch và lo i tr quan ni m này ra kh i xã h i Ví dạ ế ạ ừ ệ ỏ ộ ụ, căn cứ theo kho n ả

1 Điều 18 Luật Bình đẳng giới 2006: “Vợ, chồng bình đẳng v i nhau trong quan ớ

hệ dân sự và các quan hệ khác liên quan đến hôn nhân và gia đình”.28

Như vậy, thông qua những quy định pháp lu t vậ ề quyền bình đẳng giới giữa nam và n , gi a vữ ữ ợ và ch ng, giồ ữa con cái, pháp luật đã góp phần xóa b ỏ tư tưởng trọng nam, khinh nữ, tư tưởng đề cao người chồng, hạ thấp vai trò người vợ, xóa

bỏ s bự ất bình đẳng giữa vợ và ch ng, gi a ồ ữ các thành viên trong gia đình.29

2.1.4 Pháp lu t góp phậ ần ngăn cấm, loại bỏ những t p tậ ục trái pháp lu t, có ậ

hại cho xã hội, không phù h p v i ti n b xã hợ ớ ế ộ ội

T p tậ ục là thói quen được tôn trọng, được tuân theo và được giữ gìn chung trong cu c s ng c a m i cộ ố ủ ỗ ộng đồng nhất định.30 Vì được truy n l i giề ạ ữa các thế

hệ, nên việc tồn tại nh ng t p t c không phù h p v i ti n b xã hữ ậ ụ ợ ớ ế ộ ội là điều không thể tránh khỏi Khi đó, vai trò của pháp luật chính là loại trừ và ngăn cấm những tập tục không phù h p này ợ

Chẳng hạn, những t p t c có th gây mậ ụ ể ất v sinh như tập tục chôn chung ệ (chôn chung trong một hòm những người s ng trong cùng mố ột nhà, dù không chết trong cùng m t th i gian), t p t c n i dây (anh ch t thì em trai ph i l y ch dâu) ộ ờ ậ ụ ố ế ả ấ ị Đối với nh ng t p t c có h i cho sữ ậ ụ ạ ự tiến b c a xã hộ ủ ội hay đạo đức, trái với văn hóa tốt đẹp c a dân t c thì s b pháp lu t kìm hãm, củ ộ ẽ ị ậ ấm đoán hoặc lo i trạ ừ.31

2.1.5 Pháp luật tác động lên ý th c cứ ủa con người và điều ch nh hành vi cỉ ủa

họ qua vi c giáo d c pháp lu t ệ ụ ậ

Pháp luật đưa ra nhận thức, tư tưởng để người dân có thể học và noi theo, đồng thời vi c giáo dệ ục giúp nâng cao nh n thậ ức, định hướng tư tưởng và làm thay đổi hành vi trong xã h i Pháp luộ ật là cơ sở hình thành ý thức tuân th pháp ủ luật, thái độ tôn trọng pháp lu t, s ng và làm vi c theo pháp lu t, t o nên nh ng ậ ố ệ ậ ạ ữ thói quen suy nghĩ và hành động t t, hố ợp pháp Pháp lu t giáo d c ý th c công ậ ụ ứ

28 Điề u 18 Lu ật Bình đẳ ng gi ới (2006), < https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Quyen-dan-su/Luat-Binh-dang-gioi-2006-73-2006-QH11-15866.aspx >, truy c p ngày 9/1/2022 ậ

30 Dương Lê (2021) Phong hóa, phong t c, t p t c là gì?,ụ ậ ụ < https://theki.vn/phong-hoa- -gi/ la >, truy c p ngày ậ 9/1/2022

Trang 10

8

dân, làm hình thành mở ỗi người ý th c vứ ề trách nhiệm, b n ph n cổ ậ ủa cá nhân đối với cộng đồng, công dân đối với đất nước.32

2.2 Pháp lu t công cậ ụ để ả b o v công lý, thệ ực hi n công b ng xã h ệ ằ ội.

Trong đờ ối s ng xã h i, khi xem xét vai trò c a pháp luộ ủ ật dưới góc nhìn của công dân, pháp lu t chính là m t công c giúp h b o v quy n và l i ích hậ ộ ụ ọ ả ệ ề ợ ợp pháp của mình

Quyền con người là nh ng quyữ ền t nhiên, vự ốn có và khách quan c a con ủ người được ghi nh n và b o v trong pháp lu t qu c gia và các th a thu n pháp ậ ả ệ ậ ố ỏ ậ

lý qu c tố ế Ở Việt Nam, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản c a công dân ủ luôn được tôn trọng và bảo đảm.33 Theo khoản 1 Điều 14 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Ở nước Cộng hòa xã h i chộ ủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân v chính trề ị, dân s , kinh tự ế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, b o vả ệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật”.34

2.2.1 Pháp luật là phương tiện để công dân th c hi n quy n và l i ích hự ệ ề ợ ợp

pháp c a mình ủ

Hiến pháp quy định về các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; các luật

về dân sự, hôn nhân và gia đình, thương mại, thuế, đất đai, giáo dục… cụ thể hóa nội dung, cách th c th c hi n các quy n c a công dân trong tứ ự ệ ề ủ ừng lĩnh vực c ụ thể.35

Do vậy, công dân được pháp lu t xác l p quyậ ậ ền của mình trong các lĩnh vực của đời s ng xã hố ội thông qua các quy định trong các luật Từ đó, công dân thực

hi ện quy n cề ủa mình

Ví d vụ ề một điều luật để minh ch ng cho s công b ng trong xã hứ ự ằ ội, theo Điều 54 Hiến pháp năm 1992: “Công dân, không phân bi t dân t c, nam n , thành ệ ộ ữ phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hoá, nghề nghiệp, thời hạn cư trú,

đủ mười tám tu i trổ ở lên đều có quy n b u c ề ầ ử và đủ hai mươi mốt tuổi tr ở lên đều

có quy n ề ứng c vào Qu c h i, Hử ố ộ ội đồng nhân dân theo quy định c a pháp luủ ật”.36

2.2.2 Pháp luật là phương tiện để công dân b o v quy n, ả ệ ề cũng như lợi ích

hợp pháp của mình

32 Nguyễn Văn Phi (2021) Vai trò c a pháp luủ ật đố ới v i xã h ội, < https://luathoangphi.vn/vai-tro-cua-phap-luat-doi-voi-xa-hoi/ >, truy c p ngày 6/1/2022 ậ

33 Lê Trang Hùng (2013) Quyền con ngườ i, quyền và nghĩa vụcơ b n c a công dân trong Hi n pháp 2013ả ủ ế ,

< https://vksndtc.gov.vn/vanban/Pages/van-ban-moi.aspx?ItemID=212# >, truy c p ngày 6/1/2022 ậ

34 Điều 14 Hi n pháp Vi t Nam ế ệ (2013)

<https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Hien-phap-nam-2013-215627.aspx >, truy c p ngày 6/1/2022 ậ

36 Điều 54 Hi n pháp Vi t Nam ế ệ (1992), <https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh- inh/Hien-phap-ch 1992-cong-hoa- xa -hoi-chu-nghia-Viet-nam-38238.aspx >, truy c p 6/1/2022 ậ

Tiêu đề	Phân tích Vai trò của Pháp luật trong Đời sống Xã hội
Tác giả	Vũ Tiến Thắng
Người hướng dẫn	Phạm Thanh Tùng
Trường học	Học viện Ngoại Giao
Chuyên ngành	Luật học
Thể loại	Tiểu luận cuối kỳ
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	2,68 MB