Xúc cảm, tình cảm và hướng vận dụng xúc cảm, tình cảm vào hoạt động, đời sống của cá nhân

Trước hết, tình cảm là những thái độ thể hiện sự rung cảm của con người đối với những sự vật, hiện tượng của hiện thực, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên quan tới nhu cầu và động

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG

XÚC CẢM, TÌNH CẢM VÀ HƯỚNG VẬN DỤNG XÚC CẢM, TÌNH CẢM VÀO HOẠT ĐỘNG,

ĐỜI SỐNG CỦA CÁ NHÂN

Sinh viên thực hiện : Vũ Thúy My

Mã số sinh viên : NNA48C1-0687

Tên lớp chuyên ngành : NNA48C(23)

Tên lớp tín chỉ : TLHĐC.2_LT

HÀ NỘI – 2022

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

1

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới GVMLLCT Nguyễn Hải Thiện

đã chỉ dạy tận tình, hướng dẫn cho em cách học để em có thể tìm hiểu kiến thức và vận dụng chúng vào bài tiểu luận này

Do chưa có nhiều kinh nghiệm làm tiểu luận cũng như những hạn chế về kiến thức, trong bài tiểu luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót

Em rất mong nhận được sự nhận xét, ý kiến đóng góp, phê bình từ phía cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Lời cuối cùng, em xin kính chúc cô nhiều sức khỏe, thành công và hạnh phúc!

2

MỤC LỤC

XÚC CẢM, TÌNH CẢM VÀ HƯỚNG VẬN DỤNG XÚC CẢM, TÌNH CẢM VÀO HOẠT ĐỘNG, ĐỜI SỐNG CỦA CÁ NHÂ

1.2 Những đặc điểm đặc trưng của tình cảm 6

b Quy luật “cảm ứng” (hay “tương phản”) 12

f Quy luật về sự hình thành tình cảm 13

4 Hướng vận dụng xúc cảm, tình cảm vào hoạt động, đời

3

I – MỞ ĐẦU

Trong cuộc sống, khi con người tác động qua lại với thế giới khác quan, con người không chỉ nhận thức thế giới ấy mà còn thể hiện thái độ của mình với nó Đó có thể là thái độ vui vẻ, phấn khích với những điều khiến ta cảm thấy hạnh phúc, hay thậm chí là sự tức giận, khó chịu với thứ mà ta không hài lòng Tất cả những hiện tượng tâm lí biểu thị thái độ như vậy trong đời sống tâm lí con người quy tụ thành một hệ thống, chúng ta gọi là xúc cảm và tình cảm Tình cảm và xúc cảm luôn chi phối mọi hoạt động của con người như ứng xử, giao tiếp dưới bất kì tình huống nào, đồng thời nó là động lực mạnh

mẽ thúc đẩy nhận thức một cách sâu sắc Từ đó, xúc cảm và tình cảm trở thành yếu tố quan trọng góp phần làm phong phú, đa dạng đời sống tinh thần của mỗi cá thể Việc vận dụng tình cảm và xúc cảm vào hoạt động và đời sống của cá nhân một cách hiệu quả để có thể đạt được nhu cầu và mong muốn của bản thân cũng vì thế đóng một vai trò thiết yếu không kém

Trong phạm vi của bài tiểu luận này, em xin được trình bày những vấn đề liên quan đến xúc cảm và tình cảm Và trên cơ sở ấy, rút ra được những bài học thiết thực để vận dụng đúng đắn vào hoạt động và đời sống của mỗi người

II – NỘI DUNG

1 Khái niệm

1.1 Tình cảm là gì?

Trước hết, tình cảm là những thái độ thể hiện sự rung cảm của con người đối với những sự vật, hiện tượng của hiện thực, phản ánh ý nghĩa của chúng trong mối liên quan tới nhu cầu và động cơ của con người Từ đó ta nhận thấy, tình cảm là một hình thức phản ánh tâm lí mới – phản ánh cảm xúc Bên cạnh những đ`c điểm giống với sự phản ánh nhận thức như đều là sự phản ánh

4

hiện thực khách quan, đều mang tính chủ thể và có bản chất xã hội lịch sử, sự phản ánh cảm xúc cũng mang những đ`c điểm khác cbn bản với sự phản ánh nhận thức

Về nội dung phản ánh, trong khi quá trình nhận thức chủ yếu phản ánh những thuộc tính và các mối quan hệ của bản thân sự vật, hiện tượng trong thế giới khác quan, thì tình cảm lại phản ánh mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng gắn với nhu cầu và động cơ của con người

Về phạm vi phản ánh, bất cứ sự vật, hiện tượng trong hiện thực khách quan tác động vào các giác quan của chúng ta dù ít hay nhiều đều được ta nhận thức tuỳ theo mức độ sáng tỏ, đầy đủ, chính xác khác nhau Tuy nhiên, không phải mọi tác động vào giác quan đều được ta tỏ thái độ, mà tình cảm chỉ tỏ thái độ thông qua sự rung cảm với những sự vật, hiện tượng liên quan đến sự thoả mãn hay không thoả mãn nhu cầu ho`c động cơ của con người

Về phương thức phản ánh, nhận thức phản ánh thế giới hiện thực bằng những hình ảnh nhờ cảm giác, tri giác, hay những biểu tượng thông qua trí nhớ và tưởng tượng, cũng như phản ánh những khái niệm bằng tư duy còn tình cảm phản ánh thế giới dưới hình thức rung cảm

Ngoài ra, với tư cách là một thuộc tính tâm lí ổn định, tiềm tàng của nhân cách, mức độ thể hiện tính chủ thể của tình cảm cao hơn so với nhận thức M`t khác, tình cảm so với nhận thức hình thành khó hơn, cần một quá trình lâu dài

và phức tạp và được diễn ra theo những quy luật khác với quá trình nhận thức

Từ sự khác nhau đó chúng ta chú ý trong khi đề ra những con đường, những biện pháp xây dựng, giáo dục tình cảm đúng cho học sinh, tránh sử dụng những biện pháp hình thành tri thức vào việc hình thành tình cảm “Dạy khoa học tự nhiên, ta có thể dùng định lí, dùng công thức Nhưng xây dựng con người, xây dựng tình cảm thì không thể theo công thức được” Để có một tình cảm nào đó như: tình yêu Tổ quốc, quê hương, tình bạn, tình gia đình phải có và được biểu hiện qua những xúc cảm đồng loại

5

Recommandé pour toi

 Critical Thinking

Reading the News with Exam Preparation Tasks by

Sharma Pete (z-lib

1O DE TANG - ôn thi thpt

1.1 Phrasal- Verbs - pharasl verb practice

Suite du document ci-dessous

17

116

70

3

Dù tình cảm được hình thành và biểu hiện qua xúc cảm và xúc cảm, tình cảm đều biểu thị thái độ của con người đối với thế giới, nhưng hai khái niệm này cũng có những điểm khác nhau Nếu tình cảm là một thuộc tính tâm lí có tính xác định và ổn định chỉ xảy ra giữa người với người, thường hay ở trạng thái tiềm tàng, xuất hiện sau và thực hiện chức nbng xã hội như giúp con người định hướng, thích nghi với xã hội với tư cách một nhân cách gắn liền với phản xạ có điều kiện với định hình động lực thuộc hệ thống tín hiệu thứ hai, thì xúc cảm là một quá trình tâm lí có tính chất tạm thời phụ thuộc vào tình huống đa dạng, luôn ở trạng thái hiện thực và xuất hiện trước, đồng thời xúc cảm có ở cả con người và động vật và thực hiện các chức nbng sinh học, chẳng hạn giúp cơ thể định hướng và thích ứng với môi trường bên ngoài với

tư cách là một cá thể đi cùng với phản xạ không điều kiện với bản nbng Tuy khác nhau là vậy nhưng xúc cảm và tình cảm có mối quan hệ mật thiết với nhau Tình cảm được hình thành từ những xúc cảm đồng loại do sự tổng hợp hoá, động hình hoá, khái quát hoá cảm xúc mà thành , hơn thế nó còn được thể hiện qua các cảm xúc Nói cách khác, xúc cảm chính là cơ sở, phương tiện biểu hiện của tình cảm, ngược lại, tình cảm có ảnh hưởng trở lại

và chi phối các cảm xúc của con người

1.2 Những đặc điểm đặc trưng của tình cảm

Thứ nhất, xét về tính nhận thức, tình cảm được phát triển và nảy sinh trên

cơ sở những xúc cảm của con người trong sự tác động qua lại với lí trí, trong mối quan hệ người với người Hay nói cách khác, tính nhận thức của tình cảm thể hiện ở việc nhận thức được đối tượng, tức nguyên nhân gây nên tình cảm cho mình Trong đó, yếu tố nhận thức, rung động, và phản ánh cảm xúc là ba yếu tố làm nảy sinh tình cảm Nhận thức được xem là “cái lý” của tình cảm bởi

nó làm cho tình cảm bao giờ cũng có đối tượng xác định, “tính có đối tượng

6

của tình cảm tìm thấy sự biểu hiện cho mình ở chỗ, chính các tình cảm được phân biệt tuỳ theo phạm vi đối tượng mà chúng có quan hệ tới”

Thứ hai, xét đến tính xã hội, tình cảm chỉ có ở con người, nó mang tính xã hội, thực hiện chức nbng xã hội và được hình thành trong chính môi trường xã hội, không phải là những phản ứng sinh lý đơn thuần Bản chất của con người được hiểu như là “tổng hòa của các mối quan hệ xã hội ” Tình cảm nảy sinh trong quá trình con người cải tạo tự nhiên bằng lao động xã hội và trong sự giao tiếp giữa con người với nhau như là một thành viên của một nhóm, một tập thể, một cộng đồng nhất định

Thứ ba, về tính ổn định, so với xúc cảm thì tình cảm là những thái độ ổn định của con người đối với hiện thực xung quanh và đối với bản thân, trong khi

đó xúc cảm chỉ là thái độ nhất thời có tính tình huống Chính vì vậy, tình cảm

là một thuộc tính tâm lí, một đ`c trưng quan trọng của nhân cách con người

Nó luôn tiềm tàng trong con người và khi nào có điều kiện nó sẽ bộc lộ toàn bộ những tình cảm của họ Ví dụ như lòng yêu nước, tình bạn do tình cảm có tính ổn định nên nếu biết được những đ`c điểm về tình cảm của một người nào

đó ta có thể phán đoán được tình cảm của họ đối với mọi người xung quanh Thứ tư là tính chân thực Tính chân thực của tình cảm thể hiện ở chỗ, tình cảm phản ánh chính xác nội tâm thực của con người ,cho dù người ấy có cố tình che dấu hay nguỵ trang bằng những “động tác giả” bên ngoài Chẳng hạn bảo không vui, nhưng thực ra vui nổ trời hay vờ như không buồn, nhưng thực

ra buồn đến nẫu ruột

Cuối cùng, tình cảm còn có tính đối cực (tính hai m`t) Tính đối cực của tình cảm này gắn liền với sự thoả mãn nhu cầu của con người Thông thường,

sự thỏa mãn nhu cầu của con người mâu thuẫn với nhau Trong một hoàn cảnh nhất định thì những nhu cầu này được thỏa mãn, còn sự thỏa mãn các nhu cầu khác bị kìm hãm ho`c không được thoả mãn Tương ứng với điều đó các tình cảm của con người trở thành những tình cảm đối cực hay “hai m`t” nghĩa là,

7

tính chất đối lập nhau: vui buồn; yêu ghét; sợ hãi can đảm; dương tính

-âm tính thiếu sự rung động tương phản thì nó sẽ dẫn đến sự bão hòa và buồn

tẻ, đơn điệu

1.3 Vai trò của tình cảm

Tình cảm có vai trò to lớn trong đời sống và trong hoạt động của con người Tình cảm thúc đẩy con người hoạt động, giúp con người vượt qua những khó khbn, thách thức mà họ g`p phải trong quá trình hoạt động Sự thành công của mọi công việc phụ thuộc không nhỏ vào thái độ của con người đối với công việc đó

Đối với nhận thức, tình cảm là nguồn động lực mạnh mẽ kích thích con người tìm tòi chân lý – kết quả của nhận thức Ngược lại, nhận thức là cơ sở của tình cảm, từ đó chi phối, định hướng, điều khiển, điều chỉnh tình cảm đi đúng hướng Có thể thấy, nhận thức và tình cảm là hai m`t của một vấn đề nhân sinh quan thống nhất của con người

Với hành động, tình cảm chiếm vị trí quan trọng trong số những nhân tố điều chỉnh hành vi và hoạt động của con người Tình cảm nảy sinh, biểu hiện, đồng thời tình cảm là một trong những động lực thúc đẩy con người hoạt động, giúp con người vượt qua những khó khbn trở ngại g`p phải trong quá trình hoạt động

Đối với các thuộc tính tâm lí khác, tình cảm có mối quan hệ và chi phối toàn bộ các thuộc tính tâm lý của nhân cách Tình cảm chi phối tất cả các biểu hiện của xu hướng nhân cách, có thể kể đến là nhu cầu, hứng thú, lí tưởng, thế giới quan, niềm tin; tình cảm là m`t nhân lsi của tính cách; là điều kiện và động lực để hình thành nbng lực; là yếu tố có quan hệ qua lại với khí chất con người Do vậy, trong công tác giáo dục, tình cảm giữ một vị trí vô cùng quan trọng, nó vừa là điều kiện, vừa là nội dung, vừa là phương tiện giáo dục mà ở

đó, tài nbng của nhà giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào lòng yêu nghề và tình

8

thương yêu tuổi trẻ, nếu thiếu lòng yêu nghề, yêu trẻ sâu sắc thì giáo viên khó trở thành nhà giáo dục tốt

2 Các mức độ và các loại tình cảm

Đời sống tình cảm của con người vô cùng phong phú và đa dạng về cả nội dung lẫn hình thức biểu hiện, tạo thành một m`t quan trọng của hoạt động cá nhân Tính chất phong phú và đa dạng đó không chỉ hiểu qua các cảm xúc mà

còn ở những mức độ khác nhau của đời sống tình cảm cá nhân

a Màu sắc xúc cảm của cảm giác

Đây là mức độ thấp nhất của tình cảm Nó là một sắc thái của cảm xúc đi kum theo quá trình cảm giác Ví dụ, cảm giác về màu xanh gây cho ta xúc cảm

dễ chịu, khoan khoái và nhẹ nhsm còn màu đỏ gây cho ta cảm giác rạo rực, nhức nhối Màu sắc xúc cảm của cảm giác mang tính chất cụ thể, nhất thời, không mạnh mẽ, gắn liền với một cảm giác nhất định, và không được chủ thể ý thức rs ràng, đầy đủ

b Xúc cảm

Xúc cảm là những rung cảm xảy ra nhanh chóng, nhưng mạnh mẽ và rs rệt hơn so với màu sắc xúc cảm của cảm giác Nó mang tính chất khái quát hơn và được chủ thể ý thức ít nhiều rs rệt hơn màu sắc xúc cảm của cảm giác Đây là một mức độ phản ánh cảm xúc cao hơn, nó là sự thể nghiệm trực tiếp của một tình cảm nào đó trong một hoàn cảnh xác định Tuy nhiên, tùy theo cường độ, tính ổn định (thời gian tồn tại) và tính ý thức cao hay thấp mà xúc cảm quy định, người ta chia ra hai m`t của phản ánh xúc cảm

Xc đng là một dạng của xúc cảm có cường độ rất mạnh và xảy ra trong

một thời gian ngắn, khi xảy ra xúc động con người thường không làm chủ được bản thân mình “cả giận mất khôn”, không ý thức được hậu quả hành động của mình

9