Vận dụng phép duy vật biện chứng về mối quan hệ nhân quả với lối sống hưởng thụ của giới trẻ hiện nay

A LỜI NÓI ĐẦU 3 B NỘI DUNG 4 I Khái quát về phép biện chứng duy vật và mối liên hệ nhân quả 4 1 Phép biện chứng duy vật 4 2 Cặp phạm trù nguyên nhân kết quả 4 2 1 Khái niệm nguyên nhân kết quả 4 2 2 P[.]

A.LỜI NÓI ĐẦU 3

I Khái quát về phép biện chứng duy vật và mối liên hệ nhân- quả 4

2.2 Phân biệt nguyên nhân với nguyên cớ, điều kiện 5 2.3 Tính chất của cặp phạm trù nguyên nhân- kết quả 5

3 Mối liên hệ biện chứng giữa nguyên nhân- kết quả 5

II Vận dụng phép duy vật biện chứng về mối quan hệ nhân- quả với lối sống hưởng thụ của giới trẻ hiện nay 7

1 Thực trạng lối sống hưởng thụ của giới trẻ 7

2 Sự biểu hiện nội dung của cặp phạm trù nguyên nhân, kết quả của lối sống hưởng thụ của giới trẻ hiện nay 7 2.1 Phạm trù nguyên nhân trong lối sống hưởng thụ 7 2.2 Phạm trù kết quả của lối sống hưởng thụ 8 2.3 Quan hệ biện chứng nguyên nhân và kết quả của lối sống

2.4 Ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù nguyên nhân, kết quả qua lối sống hưởng thụ của giới trẻ ngày nay 9

A.LỜI NÓI ĐẦU.

Nền văn minh nhân loại với gần 4000 năm phát triển với nhiều biến

cố, thăng trầm khác nhau đã để lại cho hậu duệ là chúng ta nhiều bài học, kinh nghiệm tích trữ đầy quý giá

Trong kho tàng tri thức khổng lồ ấy, triết học được coi như một trong những phát hiện quý giá nhất Môn học này được gọi với cái tên “ Khoa học của mọi khoa học” và sự phát triển của triết học có mối quan hệ mật thiết với sự phát triển chung của nhân loại Ngày nay, những vấn đề triết học về phương pháp biện chứng, lí luận nhận thức và thực tiễn luôn

là cơ sở vững chắc cho các hoạt động thực tiễn, lao động sản xuất và xây dựng xã hội của mỗi người

Triết học đã trải qua quá trình phát triển lâu dài với nhiều trường phái khác nhau nhưng xét về tính logic, phù hợp với những bước tiến của khoa học thì Triết học Mác- Lênin nổi bật hơn cả Nhắc đến chủ nghĩa Mác- Lênin, ta phải nhắc đến quan điểm duy vật biện chứng Đây là một công cụ tư duy sắc bén và là cơ sở triết học cho hệ tư tưởng này

Tìm hiểu về quan điểm duy vật biện chứng mà cụ thể hơn là mối quan hệ nguyên nhân - kết quả sẽ giúp ta có hiểu biết sâu sắc hơn bản chất của phép biện chứng, từ đó sẽ có thêm kiến thức để giải quyết các vấn đề của cuộc sống Vì mục đích đó, tôi quyết định chọn đề tài: Quan điểm duy vật biện chứng về mối quan hệ nguyên nhân - kết quả và liên hệ với thực trạng lối sống hưởng thụ của một bộ phận giới trẻ hiện nay để làm đề tài nghiên cứu

B NỘI DUNG

I Khái quát về phép biện chứng duy vật và mối liên hệ nhân-quả

1 Phép biện chứng duy vật

Phép biện chứng duy vật giữ vai trò là một vai trò đặc biệt quan trọng triết học chủ nghĩa Mác- Lênin, theo giáo trình Triết học, nó là

“linh hồn sống”, tạo nên tính khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác

- Lênin; đồng thời nó cũng là thế giới quan và phương pháp luận chung nhất của hoạt động nhận thức và thực tiễn như phát minh, phát hiện mới trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học khác

Với những nội dung cơ bản như: mối liên hệ phổ biến; những quy luật chủ yếu- nguyên lý về sự phát triển; sáu cặp phạm trù: cái chung và cái riêng, bản chất và hiện tượng, tất nhiên và ngẫu nhiên, nguyên nhân

và kết quả, nội dung và hình thức,

Nắm vững những nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật không chỉ là nhân tố cơ bản để có được thế giới quan khoa học và nhân sinh quan đúng đắn mà còn là điều kiện tiên quyết cho mọi hoạt động tự

do sáng tạo và phát triển toàn diện con người

2 Cặp phạm trù nguyên nhân - kết quả

2.1 Khái niệm nguyên nhân- kết quả

Trong đó, đề tài mà bài tiểu luận hướng đến là cặp phạm nguyên nhân và kết quả, phản ánh mối liên hệ phổ biến của hiện thực khách quan Cặp phạm trù này cho phép chỉ ra các mối liên hệ và sự phát triển của hiện tượng, sự vật như những quá trình tự nhiên

- Nguyên nhân là phạm trù dùng để chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau, gây ra một biến đổi nhất định nào đó

Khái niệm nguyên nhân ở trên đưa lại cho chúng ta nhận thức đầu tiên rất quan trọng, đó là sự vật hiện tượng không bao giờ là chính bản thân nguyên nhân, chỉ có sự tác động của các sự vật hiện tượng mới là nguyên nhân Cho nên, khi ta dùng dao thì bản thân cái dao chỉ là một đồ vật, không phải là tai hoạ cho người dùng, chỉ khi rơi vào tay người xấu hoặc sai cách dùng thì mới là nguyên nhân của việc ta bị thương

- Kết quả là những biến đổi xuất hiện do tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra Nhận thức về nguyên nhân, kết quả như trên vừa giúp khắc phục được hạn

chế coi nguyên nhân của mỗi sự vật, hiện tượng, trong những điều kiện nhất

định, nằm bên ngoài sự vật, hiện tượng đó; vừa khắc phục được thiếu sót coi

nguyên nhân cuối cùng của sự vận động, chuyển hóa của toàn bộ thế giới vật

chất nằm ngoài nó, trong lực lượng phi vật chất nào đó

2.2 Phân biệt nguyên nhân với nguyên cớ, điều kiện

Trong đó, cần lưu ý khái niệm nguyên nhân và nguyên cớ để không có sự nhầm lẫn về khái niệm

– Nguyên cớ là một sự kiện xảy ra ngay trước kết quả nhưng không sinh

ra kết quả Nguyên cớ có liên hệ nhất định với kết quả nhưng đó là mối liên hệ bên ngoài, không thuộc bản chất

– Điều kiện là tổng hợp những hiện tượng không phụ thuộc vào nguyên nhân nhưng có tác dụng đối với việc sinh ra kết quả Ví dụ như mệnh đề: Hai tam giác bằng nhau thì có diện tích bằng nhau Điều kiện để hai tam giác có diện tích bằng nhau là đó là hai tam giác bằng nhau Nhưng điều ngược lại, Hai tam giác có diện tích bằng nhau nhưng chưa chắc đã bằng nhau

2.3 Tính chất của cặp phạm trù nguyên nhân- kết quả

Mối quan hệ có ba tính chất: tính khách quan, tính phổ biến và tính tất yếu

a Tính khách quan của mối liên hệ nhân - quả

Mối liên hệ nhân- quả là cái vốn có của bản thân sự vật, nó không phụ thuộc vào ý thức của con người Theo Mác, mọi sự vật trong thế giới là luôn luôn vận động, tác động lẫn nhau, sự tác động đó tất yếu sẽ dẫn đến một sự biến đổi nhất định

b Tính phổ biến

Mối liên hệ nhân quả tồn tại ở khắp mọi nơi, trong tự nhiên, xã hội và cả trong tư duy của con người Mọi sự vật, hiện tượng đều có nguyên nhân riêng, nhưng quan trọng là những nguyên nhân ấy đã được nhận thức hay chưa

c Tính tất yếu

Tính chất này thể hiện ở cùng một nguyên nhân nhất định, trong những điều kiện giống nhau sẽ gây ra kết quả như nhau

3 Mối liên hệ biện chứng giữa nguyên nhân- kết quả

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, nguyên nhân và kết quả có mối quan hệ qua lại, cụ thể như sau:

Thứ nhất: Nguyên nhân sinh ra kết quả

– Vì nguyên nhân sinh ra kết quả nên nguyên nhân luôn có trước kết quả Còn kết quả chỉ xuất hiện sau khi nguyên nhân đã xuất hiện và tác động Tuy nhiên, không phải sự nối tiếp nào trong thời gian của các hiện tượng cũng đều biểu hiện mối liên hệ nhân quả Ví dụ như do quên mang mũ bảo hiểm nên khi bị tai nạn, bạn sẽ bị thương nặng hơn Nhưng quên mang mũ bảo hiểm không phải là nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông

– Cùng một nguyên nhân có thể gây ra nhiều kết quả khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể Ngược lại, cùng một kết quả có thể được gây nên bởi những nguyên nhân khác nhau tác động riêng lẻ hoặc cùng một lúc – Nếu nhiều nguyên nhân khác nhau cùng tác động lên sự vật theo một hướng thì sẽ tạo ra ảnh hưởng cùng chiều, đẩy nhanh sự hình thành kết quả Ngược lại, nếu các nguyên nhân khác nhau tác động lên sự vật theo các hướng khác nhau thì sẽ làm suy yếu, thậm chí triệt tiêu các tác dụng của nhau

– Căn cứ vào tính chất, vai trò của nguyên nhân đối với sự hình thành kết quả, có thể phân loại nguyên nhân thành:

+ Nguyên nhân chủ yếu và nguyên nhân thứ yếu

+ Nguyên nhân bên trong và nguyên nhân bên ngoài

+ Nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan

Thứ hai: Sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên nhân

– Nguyên nhân sản sinh ra kết quả Nhưng sau khi xuất hiện, kết quả không giữ vai trò thụ động đối với nguyên nhân, mà sẽ có ảnh hưởng ngược trở lại đối với nguyên nhân

Thứ ba: Nguyên nhân và kết quả có thể thay đổi vị trí

– Điều này xảy ra khi ta xem xét sự vật, hiện tượng trong các mối quan hệ khác nhau Một hiện tượng nào đó trong mối quan hệ này là nguyên nhân thì trong mối quan hệ khác là kết quả và ngược lại

4 Ý nghĩa phương pháp luận

Bất kì sự vật, hiện tượng nào đều có nguyên nhân riêng, muốn nhận thức

rõ sự vật, hiện tượng nào thì cần tìm hiểu nguyên nhân của nó.Trong nhận thức và thực tiễn cần tôn trọng tính khách quan, tất yếu của mối liên

hệ nhân quả Muốn cho hiện tượng nào đó xuất hiện cần tạo điều kiện cho nguyên nhân phát huy tác dụng Ngược lại, muốn cho hiện tượng nào đó mất đi thì phải làm mất nguyên nhân tồn tại của nó

Phải biết xác định đúng tác dụng một sự vật nào thì cần nghiên cứu nó trong mối quan hệ nó giữ vai trò là nguyên nhân và cả trong mối quan hệ

mà nó giữ vai trò kết quả để giải quyết vấn đề nảy sinh

Nguyên nhân có thể tác động trở lại kết quả đó, trong hoạt động thực tiễn cần khai thác tận dụng những kết quả đã đạt được để thúc đẩy nguyên nhân tác động theo hướng tích cực

II Vận dụng phép duy vật biện chứng về mối quan hệ nhân- quả với lối sống hưởng thụ của giới trẻ hiện nay

1 Thực trạng lối sống hưởng thụ của giới trẻ

Giới trẻ được định nghĩa của Liên hợp quốc (UN) là những người có độ tuổi từ 15-24 Đây là lứa tuổi chưa làm ra được tiền ( dưới 18 tuổi) hoặc mới đi làm

(18-24) Tuy nhiên, hiện nay, một số lượng không nhỏ các bạn trẻ yêu thích cuộc sống hưởng thụ vật chất, chạy theo trào lưu như: quần áo, túi xách hàng hiệu, điện thoại đời mới,

Ngoại trừ tiền bạc thì không ít bạn trẻ còn tốn rất nhiều thời gian để đi chơi, dạo phố, tụ tập bạn bè, chểnh mảng trong học tập Trong số đó không chỉ có những người được chu cấp gia đình đầy đủ mà có không ít

bạn có hoàn cảnh bình thường, thậm chí là khó khăn, thiếu thốn nhưng vẫn ưa thích lối sống hưởng thụ này

2 Sự biểu hiện nội dung của cặp phạm trù nguyên nhân, kết quả của lối sống hưởng thụ của giới trẻ hiện nay

2.1 Phạm trù nguyên nhân trong lối sống hưởng thụ

Phạm trù nguyên nhân trong thực tiễn về lối sống hưởng thụ của giới trẻ

là sự tác động qua lại lẫn nhau giữa người người hưởng thụ (giới trẻ), người chu cấp (gia đình), điều kiện xã hội, đồng thời là sự tác động giữa các mặt về lợi ích kinh tế của các chủ thể khác (các nhãn hàng thời trang, các nhân vật tạo trào lưu, ) dẫn đến kết quả là lối sống hưởng thụ của không ít bạn trẻ Cụ thể là:

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến lối sống hưởng thụ là dobản thân mỗi người Do bản tính hiếu thắng, muốn thể hiện bản thân, chứng minh đẳng cấp Một phần nguyên nữa là do tính lười biếng, không chịu suy nghĩ, ngại khó, ngại khổ, không có chính kiến riêng

Nguyên nhân về người chu cấp (bố mẹ) Do gia đình có điều kiện tài chính tốt, bố mẹ muốn chu cấp cho con thật tốt, quá nuông chiều dẫn đến hình thành lối sống hưởng thụ, ngại lao động trong mọi việc

Nguyên nhân do các chủ thể khác

- Do điều kiện kinh tế xã hội: Khi tình hình kinh tế, xã hội phát triển, mức sống của người dân tăng lên về cả thu nhập và thời gian rảnh dẫn đến nhu cầu muốn hưởng thụ

- Do các đối tượng khác (các nhãn hàng, các thần tượng dẫn đầu xu hướng) Với nhu cầu tăng thêm lượng khách hàng, tăng thu nhập, các thương hiệu lớn cũng như người nổi tiếng thường xuyên quảng cáo về những sản phẩm mới, khuyến khích người dùng mua thêm để chứng tỏ bản thân

2.2 Phạm trù kết quả của lối sống hưởng thụ

- Hình thành lối sống ái kỷ chỉ chăm lo nhu cầu hưởng thụ của bản thân

mà không biết chia sẻ quan tâm với người khác Không tạo dựng các mối quan hệ lành mạnh từ gia đình đến xã hội

- Lối sống hưởng thụ dẫn đến lười lao động, ham chơi, không học tập, không trau dồi kỹ năng sống, kiềm chế khả năng sáng tạo của bản thân,

dẫn đến không đáp ứng được những đòi hỏi của công việc rồi dần trở thành thất nghiệp, là gánh nặng cho gia đình và xã hội

- Bên cạnh đó, lối sống thụ động khiến cuộc sống của một bộ phận giới trẻ trở nên tẻ nhạt, vô vị, con người không xác định mục tiêu sống: “Mình cần gì?” hay “sống như thế nào?” Từ đó dễ khiến một bộ phận giới trẻ mất niềm tin vào bản thân, không làm chủ được cuộc đời mình Không những thế, lối sống thụ động còn làm chậm quá trình phát triển của xã hội hiện đại, làm đất nước bị tụt hậu nặng nề

2.3 Quan hệ biện chứng nguyên nhân và kết quả của lối sống hưởng thụ

- Nguyên nhân sinh ra kết quả

Do nguyên nhân luôn có trước kết quả về thời gian, như nguyên nhân bố

mẹ nuông chiều con quá mức phải có trước mới dẫn đến lối sống ham hưởng thụ của con Tuy nhiên, dù đúng về mặt thời gian nhưng ta không thể quy rằng do hôm qua có đôi giày mới được ra mắt nên dẫn đến chuyện con trộm tiền của bố mẹ để mua giày mới Mà những mối liên hệ về mặt thời gian ấy phải liên quan tới nhau, có tính sản sinh ra nhau, như tính thích ganh đua, thích chứng tỏ bản thân cộng với việc đôi giày mới được

ra mắt mới có thể dẫn đến việc trộm tiền mua giày Vì vậy, muốn tìm nguyên nhân của lối sống này cần tìm hiểu kĩ trong những sự kiện, liên hệ xảy ra trước đây

- Kết quả tác động ngược lại nguyên nhân

Khi kết quả là giới trẻ đua đòi, ham hưởng thụ xảy ra, chắc chắn sẽ có ảnh hưởng trở lại với nguyên nhân theo hai hướng Hướng thứ nhất, thúc đẩy những người trẻ khác, những thế hệ sau “bắt trend" theo, tức là hưởng ứng lối sống này, đi theo trào lưu để không bị lạc hậu Theo hướng thứ hai

là cản trở những nguyên nhân sinh ra nó, đó là bố mẹ thấy được hậu quả của lối sống này, dạy con mình nghiêm khắc hơn, dạy con cách tiêu tiền một cách hợp lí Những người trẻ khác sẽ biết quản lí bản thân hơn, không hưởng ứng lối sống này

- Nguyên nhân và kết quả có thể đổi chỗ cho nhau

Mối liên hệ nguyên nhân- kết quả chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong hoàn cảnh cụ thể

2.4 Ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù nguyên nhân, kết quả qua lối sống hưởng thụ của giới trẻ ngày nay

Trong thực tiễn khi không ít người trẻ thích lối sống hưởng thụ, cần tôn trọng tính khách quan, tất yếu của mối quan hệ nhân - quả mà không được tách rời hiện thực thì mới có phương hướng giải quyết hậu quả

Muốn giảm tình trạng người trẻ chỉ thích hưởng thụ thì phải làm mất đi những nguyên nhân đã sinh ra nó Mỗi người cần phải chủ động quản lí bản thân, biết kiềm chế những yêu cầu không cần thiết của mình Chẳng hạn như thực trạng nghiện mua sắm có thể được kiểm soát bằng cách bớt truy cập vào các trang web mua sắm, không theo dõi những người nổi tiếng, Đồng thời, phải biết các định đúng nguyên nhân (do tác động từ

ai, như thế nào, ) bằng việc tổng hợp, phân tích để giải quyết các vấn đề nảy sinh

Vì nguyên nhân có thể tác động ngược lại kết quả, do đó khi xác định nguyên nhân của lối sống này cần tận dụng những dẫn chứng từ hậu quả

để giải quyết vấn đề, răn đe những thế hệ sau

C KẾT LUẬN

Isaac Newton từng nói:“ Bất kỳ hành động nào cũng dẫn đến một phản ứng tác động ngược lại với mức độ tương đương” Không ai có thể phủ nhận tính khách quan, phổ biến của mối liên hệ nguyên nhân- kết quả Đặc biệt, nó có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành nhận thức của con người Về thực tiễn có thể thấy, thành công không phải như một phép nhiệm màu, mà do chính ta tạo ra bằng sự nỗ lực của bản thân mình.Lối sống hưởng thụ, ỷ nại, thụ động của nhiều người đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về tương lai của đất nước Mỗi người cần áp dụng cặp phạm trù này để hạn chế tiêu xài không hợp lí, lối sống hưởng thụ; có thêm sự tự ý thức đế sống có ích hơn, gặt hái thành công