Tiểu luận cuối kỳ tác động thực tế của brexit đến nền kinh tế vương quốc anh

BỘ NGOẠI GIAOHỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA LUẬT QUỐC TẾ -TIỂU LUẬN CUỐI KỲ TÁC ĐỘNG THỰC TẾ CỦA BREXIT ĐẾN NỀN KINH TẾ VƯƠNG QUỐC ANH Học phần: Quan hệ kinh tế quốc tế Giảng viên hướng dẫn

BỘ NGOẠI GIAO

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

KHOA LUẬT QUỐC TẾ

-TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

TÁC ĐỘNG THỰC TẾ CỦA BREXIT ĐẾN NỀN KINH TẾ VƯƠNG QUỐC ANH Học phần: Quan hệ kinh tế quốc tế

Giảng viên hướng dẫn :

Sinh viên thực hiện :

Hà Nội, 12/2022

0

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 3

1.1 Khái niệm Brexit 3

1.2 Nguyên nhân Vương quốc Anh muốn rời EU 3

1.2.1 Nguyên nhân khách quan 3

1.2.2 Nguyên nhân chủ quan 5

1.3 Diễn biến quá trình đàm phán và thoả thuận Brexit 7

a.Diễn biến quá trình đàm phán Brexit 7

b.Quyết định của Chính phủ Anh về kịch bản để Vương quốc Anh rời EU .10

CHƯƠNG II TÁC ĐỘNG CỦA BREXIT ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VƯƠNG QUỐC ANH 12

2.1 Quan hệ kinh tế giữa EU và Vương quốc Anh 12

2.2 Tác động của Brexit đến kinh tế Anh 13

2.2.1 Tỷ giá hối đoái và lạm phát 14

2.2.2 Tác động tới thương mại 16

2.2.3 Vấn đề đầu tư từ nước ngoài 19

2.2.4 Về thị trường lao động 20

2.2.5 Tốc độ tăng trưởng GDP của Anh 21

TIỂU KẾT 23

CHƯƠNG III ĐÁNH GIÁ, ĐƯA RA KIẾN NGHỊ VỚI NỀN KINH TẾ ANH 24

3.1 Đánh giá tác động của Brexit đến nền kinh tế Anh 24

3.2 Đề xuất giải pháp cải thiện kinh tế Anh sau quá trình Brexit 25

TỔNG KẾT 28

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

1

MỞ ĐẦU

Nền kinh tế Liên minh Châu Âu (EU) xây dựng là một trong những nềnkinh tế lớn trên thế giới Tuy nhiên, sau hơn 60 năm phát triển, bên cạnh nhữngthành tựu đã đạt được, Liên minh châu Âu dần có xu hướng bộc lộ những khuyếtđiểm của mình Điển hình như từ những năm đầu thế kỷ XXI, cuộc khủng hoảngkinh tế tài chính, cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu và cuộc khủng hoảng nhập

cư đã tác động tới Liên minh châu Âu theo hướng tiêu cực Những sự kiện nàytrực tiếp ảnh hưởng đến lợi ích của các quốc gia thành viên Đặt ra câu hỏi vềtrách nhiệm với khu vực và lợi ích của quốc gia giữa nội bộ các thành viên Liênminh

Năm 2016, Anh - một trong những nền kinh tế hàng đầu EU, đã tổ chứcmột cuộc trưng cầu dân ý liên quan đến việc rút khỏi EU Đây không phải là lầnđầu tiên vấn đề rút khỏi EU được đưa ra bàn luận tại xứ sở sương mù Trái vớikết quả cuộc trưng cầu đầu tiên năm 1975, kết quả cuộc trưng cầu ý dân năm

2016 là rời khỏi EU, con đường mà dân Anh cho là tốt nhất cho quốc gia mình

Sự kiện Brexit bị gắn mác là tác động tiêu cực đến nền kinh tế Anh Tuynhiên, điều này là chưa thể kết luận bởi thời điểm Anh rời EU trùng với khánhiều sự kiện lớn ảnh hưởng đến kinh tế trên thế giới như COVID-19, khủnghoảng lương thực, chiến sự Ukraine, Với quan điểm trên, em xin lựa chọn tìm

hiểu và phân tích đề tài “Tác động thực tế của Brexit đến nền kinh tế Vương quốc Anh”.

Bài tiểu luận sẽ tập trung tìm hiểu, phân tích những tác động thực sự củaBrexit đến kinh tế Anh Từ đó đưa ra đánh giá về vấn đề và gợi ý một số biệnpháp cải thiện kinh tế Anh

Bài luận có kết cấu

Chương I - Cơ sở lý luận chung

Chương II - Tác động của Brexit đối với nền kinh tế Vương quốc AnhChương II - Đánh giá, đưa ra kiến nghị với nền kinh tế Anh

2

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 1.1 Khái niệm Brexit

Tại Anh, tư tưởng rời EU đã manh nha xuất hiện từ những năm 1970s,song thuật ngữ “brexit” mới xuất hiện năm 2012, khi nhiều người dân Anh phảnđối EU Đến năm 2016, khi cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức bởi cựu Thủtướng Anh Cameron thì “brexit” mới chính thức rộng rãi được biết đến ý nghĩahiện tại

Brexit là từ viết ghép giữa “Britain” và “exit”, có ý nghĩa ám chỉ việcVương quốc Anh rời khỏi khối Liên hiệp châu Âu (EU) đồng thời thay đổi mốiquan hệ giữa hai chủ thể về kinh tế, an ninh và di dân

1.2 Nguyên nhân Vương quốc Anh muốn rời EU

Ý tưởng về việc rời EU đã sớm xuất hiện ngay từ khi Anh tham gia Liênminh Chỉ 2 năm sau gia nhập Cộng đồng kinh tế Châu Âu - EEC, năm 1975,Anh đã mở cuộc trưng cầu dân ý về việc chọn ở lại EU hay không Cuộc trưngcầu này thu về hơn 67% người dân anh chọn ở lại Tuy nhiên điều đó không cónghĩa là nhóm ủng hộ Brexit sẽ bỏ cuộc Năm 2012, Brexit đã trở lại khi ngàycàng có nhiều người Anh phản đối EU và nghi hoặc về quan hệ giữa Anh và Liênminh

Trong bối cảnh mâu thuẫn gia tăng về mặt chính sách giữa Luân Đôn và

EU cộng thêm sự xuất hiện của nhiều cuộc khủng hoảng kinh tế, an ninh và nhânđạo dẫn đến xu thế bùng nổ trở lại các chủ nghĩa hoài nghi Xu hướng kêu gọirút khỏi EU ngày càng phát triển và nổi lên như một phong trào chính trị chínhthống, gia tăng sức ép lên các chính phủ tại Luân Đôn

Tháng 1/2013, trong chiến dịch vận động bầu cử cho cuộc tổng tuyển cửnăm 2015, Thủ tướng Anh David Cameron đã hứa hẹn sẽ tổ chức một cuộc trưngcầu dân ý nếu ông giành chiến thắng Vì thế, cuộc trưng cầu dân ý đã chính thứcđược mở ra vào ngày 23/12/2016

3

1.2.1 Nguyên nhân khách quan

Việc gia nhập EU mang lại cho Anh nhiều lợi ích về việc làm, vốn đầu tưnước ngoài… Song, khi Brexit nổ ra, phần lớn người ta chỉ nhắc đến những thiệtthòi hơn là những cái có được Họ liệt kê những nguyên nhân khách quan dẫnđến Brexit như: những vấn đề liên quan đến gánh nặng môi trường, luật pháp,giao thương và quan trọng là vấn đề vị thế, tự chủ của Anh trên trường quốc tế…

a Khủng hoảng tài chính, kinh tế giai đoạn 2008-2009 và khủng hoảng nợ công của các thành viên Liên minh châu Âu

Cuộc khủng hoảng tài chính, kinh tế năm 2008 - 2009 từ nước Mỹ đã tạo

ra một “cơn co giật” của chủ nghĩa tư bản hiện đại Hệ thống tài chính Mỹ khủnghoảng trầm trọng.,thị trường chứng khoán toàn cầu xuống dốc với tốc độ chóngmắt, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, nhiều ngân hàng, công ty lớn phá sản Cuộckhủng hoảng này lan rộng toàn cầu, cộng thêm tác động của cuộc khủng hoảng

nợ công tại Hy Lạp khiến không ít thành viên EU rơi vào nguy cơ vỡ nợ Cuộckhủng hoảng nợ công tại Hy Lạp năm 2010 đã lan sang các nền kinh tế thuộcEurozone như Bồ Đào Nha, Tây Ba Nha, Italia… Nợ công của Pháp cuối tháng03/2016 tương đương 97,5% tổng sản phẩm đối nội, mức cao nhất từ trước đến

2016, tăng 40,7 tỷ Euro so với quy 4/2015 Cuộc khủng hoảng nợ công này xuấtphát từ nhiều nguyên nhân, trước hết là từ việc nới lỏng chính sách tiền tệ đểkích thích tăng trưởng không mang lại kết quả như mong muốn, khiến thâm hụtngân sách tại một số quốc gia thuộc Eurozone trở nên nặng nề vượt quá tầm, dẫnđến việc đi vay tiền để chi tiêu công, trong đó có chi tiêu cho phúc lợi xã hội Khó khăn kinh tế chính là nguyên nhân chủ yếu làm rạn nứt Liên minhchâu Âu Trên lục địa châu Âu dần xuất hiện quan điểm cho rằng EU chưa pháthuy được sức mạnh về kinh tế Các lực lượng bảo thủ về chính trị đã trỗi dậy,làm xuất hiện chủ nghĩa hoài nghi châu Âu Đã dường như là điểm khởi đầu choBrexit, lựa chọn phương án “ra đi” Người dân Anh cho rằng kinh tế nước mình1

đã được khẳng định trên thị trường thế giới với biểu trưng là sức mạnh của đồng

1 TS.Nguyễn Ngọc Trường, 2016, “Brexit: Hệ quả và những tác động”, link truy cập Brexit: Hệ quả và những tác động - Tạp chí Cộng sản (tapchicongsan.org.vn)

4

bảng Anh, vì thế, quốc gia này không đáng phải hứng chịu những hậu quả do cácnước khác trong EU gây ra

b Khủng hoảng di cư tại châu Âu và chính sách nhập cư của EU

Nhập cư vốn là vấn đề nhạy cảm, đại đa số người dân Anh không hài lòngvới cách thức xử lý khủng hoảng nhập cư của EU Nhiều cử tri Anh lo lắng về sốngười nhập cư và những tác động của vấn đề tới xã hội Anh trong tương lai.Những người ủng hộ Brexit cho rằng người nhập cư vào Anh sẽ mang theo bảnsắc riêng của họ, không những những người nhập cư sẽ làm mất đi bản sắc vănhóa dân tộc lâu đời mà còn gây nên tình trạng quá tải đối với hệ thống an ninh xãhội, đặc biệt là nỗi lo về sự lan truyền của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan… Đặcbiệt khi có thống kê cho rằng hơn một nửa số người dân nhập cư vào Anh là từ

EU, chủ yếu từ Đông Âu bao gồm hàng triệu người đang trốn chạy khỏi chiếntranh tại Syria và các nước Bắc Phi lẫn cận Dấy lên nỗi lo về gánh nặng cho hệthống an sinh xã hội và xói mòn bản sắc văn hoá dân tộc tại Anh

Nhiều ý kiến cho rằng EU không bảo vệ được các thành viên của mìnhtrước nạn di dân ồ ạt, bất hợp pháp trở thành gánh nặng cho chính sách an sinh

xã hội và bảo đảm an ninh nội địa của Anh Quan trọng hơn, cuộc khủng hoảngnày trở thành môi trường nuôi dưỡng những khuynh hướng chủ nghĩa hoài nghichâu Âu và chủ nghĩa dân tộc cực đoan, cực hữu, vốn dễ nhận thấy trong đờisống chính trị châu Âu 2

1.2.2 Nguyên nhân chủ quan

a Tính bảo thủ và chủ nghĩa hoài nghi

Người dân Anh nổi tiếng là một sắc dân bảo thủ và thích đứng ngoài cuộcchơi của Châu Âu, như cách Anh đã từng làm khi làm bá chủ thế giới trước Thếchiến 2 Trong nội bộ nước Anh, luôn tiềm ẩn một lực lượng chính trị chống lại

EU và chỉ chực chờ cơ hội rời khỏi EU

2 TS.Nguyễn Ngọc Trường, 2016, “Brexit: Hệ quả và những tác động”, link truy cập Brexit: Hệ quả và những tác động - Tạp chí Cộng sản (tapchicongsan.org.vn)

5

Thậm chí, sau khi gia nhập EU, vì muốn bảo vệ quyền lợi cho mình, nhiềunghị sĩ Anh đã chống lại việc tham gia vào Eurozone và Hiệp ước Schengen.

b Sự chia rẽ trong nội bộ của Chính phủ Thủ tướng Cameron và sự trỗi dậy của Đảng Độc lập Anh (UKIP)

Châu Âu luôn ẩn chứa những hoài nghi đối với các nghị sĩ thứ yếu trongĐảng bảo thủ Sau hàng loạt những diễn biến căng thẳng của cuộc “đấu tranhngầm” giữa Thủ tướng Cameron và các nghị sĩ Đảng Bảo thủ, ngài Thủ tướng đãphải cam kết về việc tổ chức cuộc trưng cầu dân ý năm 2017 Tuy nhiên, cựu thủtướng đã quá tự tin vào khả năng đảm bảo được quan hệ giữa Anh và EU Chính3

bản thân ông Cameron cũng đã tự từ chức sau khi nhận được kết quả của cuộctrưng cầu dân ý bởi bản thân ông này là một người theo phái chống Brexit Kếtquả của cuộc trưng cầu dân ý với tỷ lệ 52% - 48% đã cho thấy tình hình phânhoá chính trị một cách rõ ràng trong nội bộ quốc gia này

Mâu thuẫn và chia rẽ còn dâng cao hơn khi vào năm 2015, sự nổi dậy củađảng UKIP với thủ lĩnh là Niel Farafe đã tích cực phản đối dân nhập cư và dọnđường cho quá trình Brexit Trong khi phía ủng hộ Brexit tích cực hoạt động, thu

về số lượng lớn cử tri, trong đó nhiều cử tri có vị trí quan trọng tham gia như Bộtrưởng Nội các Chris Grayling, Cựu thị trưởng London Boris Johnson, thìnhững người ủng hộ ở lại EU lại chưa đủ hăng hái và quyết tâm dẫn đến kết quảnhư đã rồi

c Ngân sách Anh đóng góp cho EU lớn hơn lợi ích thu về, trong khi sự kiểm soát của EU với kinh tế Anh là quá lớn

Về cơ chế kiểm soát thái quá của Liên minh, EU vốn được biết đến là một

tổ chức liên kết ở cấp độ cao so với các tổ chức khu vực khác Về mặt lý thuyết,các tổ chức của EU tôn trọng nguyên tắc dân chủ về đại diện và trách nhiệm,quyền lập pháp được bảo đảm thông qua Quốc hội châu Âu Tuy nhiên, trên thực

tế, Quốc hội châu Âu cũng không phải là một quốc hội đúng nghĩa Một số nhàquan sát cho rằng, việc nhanh chóng thành lập một liên minh tiền tệ còn nhiều

3 Kenneth Rapoza, 2016, “What đoes Russian president Putin say about Brexit”, link truy cập: https://www.forbes.com/sites/kenrapoza/2016/06/27/what-russian-president-putin-says-about- brexit/

6

khiếm khuyết, thiết kế lỏng lẻo, giữa lúc trình độ phát triển của các thành viênkhông đồng đều là sai lầm đơn lẻ lớn nhất trong lịch sử hội nhập châu Âu Haimươi tám thành viên với nhiều tốc độ tăng trưởng khác nhau trở thành gánhnặng hơn là một lợi thế của Liên minh, và đặc biệt gánh nặng này có thể ảnhhưởng đến những quốc gia có tốc độ tăng trưởng mạnh như Anh.

Anh là nước đóng góp cho ngân sách EU nhiều thứ hai, sau Đức Tuynhiên, nhiều người thuộc phe hoài nghi châu Âu cho rằng tư cách thành viên EUkhông đem lại lợi ích cho Anh, và rằng việc đầu tư cho Liên minh là kém hiệuquả Năm 2014, Chính phủ Anh đã đóng góp tổng cộng 18,8 tỷ GDP, tươngđương 1% GDP nước này Mặc dù phần lớn số tiền này dùng cho việc chi tiêu4

tại Anh, những người ủng hộ Brexit vẫn mong muốn chính phủ Anh giữ lại và tựquyết chi tiêu khoản tiền này Việc Anh rời khỏi EU sẽ giúp nước này tiết kiệmđược một khoản đóng góp hàng năm vào ngân sách EU

d Một số nguyên nhân khác

Xét nguyên về kinh tế, trong suốt quá trình đấu tranh cho Brexit, trườngphải ủng hộ việc rời EU luôn vẽ ra viễn cảnh về một nước Anh độc lập khỏi Liênminh châu Âu Eu Nơi nước Anh có thể: với những khả năng như: (1) thu nhiềuthuế hơn do không còn phải thực hiện đóng ngân sách cho EU, tiết kiệm đượckhoản tiền thuế phải đóng góp để chi trả cho các công tác phúc lợi xã hội; (2) tự

do quyết định chính sách nhập cư; (3) không phải tài trợ cho quỹ viện trợ nướcngoài của EU,

1.3 Diễn biến quá trình đàm phán và thoả thuận Brexit

a Diễn biến quá trình đàm phán Brexit

Thủ tục chia tay EU sau 45 năm của Anh là không hề đơn giản, nó là kếtquả của quá trình đàm phán kéo dài tính từ khi Anh phát động trưng cầu dân ýđến khi đạt được những thỏa thuận giữa Anh và EU sau khi tách rời Thủ tục ấy

4 Institute for fiscal studies, “Brexit and the UK’s Public finances, link truy cập Brexit and the UK's public finances (ifs.org.uk)

7

bao gồm các vòng trưng cầu dân ý, tuyên bố trước dân, tuyên bố trước EU, nộpđơn, duyệt đơn, đàm phán,

Cuộc trưng cầu dân ý ở Anh về vấn đề Brexit được tổ chức lần đầu năm

1975 nhưng thất bại Cuộc trưng cầu ý dân về việc rời khỏi EU ngày 24/06/2016,phe ủng hộ Brexit giành chiến thắng với khoảng cách 01 triệu phiếu (51,89% sốphiếu) Cùng năm, Bộ trưởng Nội vụ Anh lúc đó là bà Theresa May tiếp quảnghế thủ tướng Anh Vốn là người ủng hộ Brexit, ngày 29/03/2017, bà May kíchhoạt Điều 50 Hiệp ước Lisbon để Anh bắt đầu đàm phán việc rời EU Ngày5

18/4/2017, Thủ tướng May ra quyết định sẽ tổ chức cuộc bầu cử sớm vào ngày8/6 cùng năm nhằm mục đích hợp thức hóa ghế Thủ tướng của bà là do dân bầu,đồng thời hàn gắn những mâu thuẫn trong nội bộ chính phủ mà bà cho rằng cóthể cản trở quá trình Brexit Tuy nhiên, cuộc bầu cử đã diễn ra không như dựđoán Kết quả là Đảng Bảo thủ từ phe đa số trở thành phe thiểu số trong Quốchội, khiến cho quá trình Brexit rơi vào thế khó và thậm chí đứng trước nguy cơ

bị đảo ngược

Dù vậy, Chính phủ Anh với dự dẫn dắt của Thủ tướng Theresa May không

từ bỏ mong muốn của mình Phía Anh tiếp tục đàm phán với EU nhằm xúc tiếnquá trình Brexit Đến ngày 8/12/2017, Ủy ban Châu Âu EC đưa ra thông báo kếtquả bước đầu của quá trình đàm phán, bao gồm các điều khoản về đường biêngiới với Ireland và quyền công dân, tiến tới đàm phán về tương lai quan hệthương mại giữa Anh và EU Kết thúc cho chuỗi đàm phán là thỏa thuận Brexitdày 600 trang được các nhà lãnh đạo EU phê chuẩn ngày 25/11/2018, kèm theotuyên bố dài 26 trang phác thảo quan hệ thương mại tự do giữa hai bên trongtương lai

Tuy nhiên, quá trình Brexit không diễn ra dễ dàng như vậy Năm 2019,chỉ trước thời gian Brexit được thực hiện 03 tháng, các nghị sĩ Anh đã bác bỏ kếhoạch Brexit của bà May với 432 phiếu phản đối - Brexit đứng trước nguy cơ bấtthành Sau đó tháng 2/2019, Hạ viện Anh tiếp tục bỏ phiếu bác bỏ các kế hoạch

5 Như Quỳnh, Kinhtevadubao.vn, 2018, “Anh vẫn giữ được những lợi thế kinh tế riêng dù quyết định rời EU”, link truy cập: Anh vẫn giữ được những lợi thế kinh tế riêng dù quyết định rời EU - Tạp chí Tài chính (tapchitaichinh.vn)

8

Brexit và kết quả này vẫn lặp lại trong phiên bỏ phiếu diễn ra ngày 12/3/2019.Tại cuộc bỏ phiếu sau đó một ngày thì phương án Brexit không thỏa thuận cũng

bị bác bỏ bởi Hạ viện Anh Tại phiên bỏ phiếu đầy chia rẽ ngày 14/3, các nghị sĩAnh đã ủng hộ việc đề nghị EU trì hoãn Brexit đến sau hạn chót là 29/3 Nhiềunghị sĩ Anh bác bỏ tất cả 8 lựa chọn liên quan tới Brexit, đề xuất trưng cầu dân ýlần thứ 2, Thời điểm Brexit do đó mà liên tục bị trì hoãn Phải đến ngày31/10/2019, sau nhiều lần “lỡ hẹn” thì “cú dứt điểm” cuối cùng cũng đã đượctung ra Tuy nhiên, sự kiện bà Theresa May thông báo từ chức lại khiến dânchúng quay cuồng Vậy là sự kiện Brexit đã kéo dài tới 2 đời thủ tướng Anh Nốitiếp bà May là ông Boris Johnson với hy vọng có thể đưa Brexit đạt được nhữngthỏa thuận mới Ông Johnson rất cứng rắn trong việc ủng hộ Brexit với quanđiểm rời khỏi EU là việc “do or die” (làm hoặc chết) Thủ tướng Boris Johnsonsẵn sàng rời EU mà không cần bất cứ thoả thuận nào

Với quan điểm cứng rắn của mình, trong những cuộc điện đàm đầu tiên,ông Johnson và Chủ tịch EC đã không tìm được tiếng nói chung cho thoả thuậnrời EU Những thay đổi lớn trong một thỏa thuận Brexit mới do ông Johnson đềxuất với EU lần lượt bị từ chối Đứng trước nguy cơ Brexit sẽ diễn ra với khôngthỏa thuận, các nghị sĩ Anh đã thông qua một dự luật mới Ngày 17/10, Thủtướng Johnson thông báo Anh đã đạt được một “thỏa thuận tuyệt vời” với EUsau những cuộc đàm phán căng thẳng nhưng thỏa thuận mới này vẫn không “làmhài lòng” Nghị viện Anh Ngày 19/10, ông Johnson phải gửi thư đề nghị EU tiếptục trì hoãn Brexit đến ngày 31/1/2020 Sau khi Hạ viện Anh bác bỏ thỏa thuậnBrexit, ông Johnson nhận định cách duy nhất để thực hiện thành công Brexit là

tổ chức một cuộc tổng tuyển cử và phá vỡ thế bế tắc trong Nghị viện CôngĐảng đối lập đã ủng hộ một dự luật của Chính phủ ngày 28/10, theo đó cho phéptiến hành tổng tuyển cử Quốc hội Anh đã bị giải tán vào ngày 16/11, mở đườngcho “trận chiến” giành quyền kiểm soát ghế Thủ tướng Anh Với hậu thuẫn tolớn từ phía Đảng Bảo thủ, Ông Johnson với đầy đủ tiền đề và điều kiện cần thiết

để thực hiện cam kết cũng như khẩu hiệu tranh cử là thực hiện dứt điểm Brexit

Do đó, việc hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết cho Brexit trong Quốc hội Anh

9

sẽ không còn gặp trở ngại Tuy nhiên, ông Johnson và EU sẽ phải đối mặt nhữngvòng đàm phán đầy khó khăn và gay cấn để đạt được các thỏa thuận xác lậpkhuôn khổ quan hệ mới giữa Anh với EU về hợp tác kinh tế, thương mại, chínhtrị, an ninh, pháp lý 6

b Quyết định của Chính phủ Anh về kịch bản để Vương quốc Anh rời EU

Có hai kịch bản đặt ra cho Vương quốc Anh: Brexit “mềm” và Brexit

“cứng” Brexit “mềm” là cách tiếp cận cho phép mối quan hệ giữa Vương quốcAnh với EU gần với các thỏa thuận hiện có Tức là cả khi không còn là thànhviên EU và không có ghế trong Hội đồng châu Âu, Anh vẫn sẽ giữ quyền vào thịtrường châu Âu Anh sẽ tiếp tục hiện diện trong liên minh hải quan của EU, cáchàng hoá dịch vụ được phép giao dịch với các quốc gia thuộc EU trên cơ sởmiễn thuế và xuất khẩu sẽ không phải chịu kiểm tra biên giới

Brexit “cứng” thì ngược lại và được Anh quyết định sử dụng vào ngày17/01/2019 bởi Thủ tướng Theresa May Theo đó, nước Anh khi rời khỏi EU sẽ7

từ bỏ mọi quyền đầy đủ vào thị trường EU và tiếp cận đầy đủ của liên minh hảiquan cùng EU Ưu tiên cho Anh toàn phần kiểm soát biên giới, thực hiện cácthỏa thuận thương mại mới và áp dụng luật trong lãnh thổ của mình

Trước mắt, việc tiếp cận brexit “cứng” có thể có lợi cho Vương quốc Anhbởi nó phá bỏ những “hàng rào quy định” đặt ra bởi EU, cho phép Anh trở thànhmột quốc gia thương mại toàn cầu Tuy nhiên, kịch bản này tiềm ẩn khả nănghàng hoá và dịch vụ của Anh phải chịu thêm các loại thuế phí khi mất đi sự bảo

vệ chống lại hàng nhập khẩu giá rẻ từ nước ngoài Song song với đó là sự giatăng đáng kể trong kiểm tra quan liêu đối với hàng hoá đi qua cảng và sân bay 8

Dù chưa đưa ra được những thỏa thuận cụ thể về việc rời EU, song đểBrexit diễn ra thuận lợi thì cả Anh và EU phải thống nhất kích hoạt một số điềukhoản giải quyết các vấn đề như: (i) chi phí mà Anh phải chi trả khi phá vỡ các

6 Phương Huệ, EVBN, 2020, “Brexit là gì? Nguyên nhân dẫn đến Brexit? Diễn biến quá trình Brexit”, link truy cập: Brexit là gì? Nguyên nhân dẫn đến Brexit? Diễn biến quá trình Brexit (evbn.org)

7 Reference, “Hard Brexit là gì?”, link truy cập: Hard Brexit là gì? - Reference.vn

8 Reference, “Hard Brexit là gì?”, link truy cập: Hard Brexit là gì? - Reference.vn

10

quy tắc của Liên minh; (ii) giải quyết vấn đề sinh sống của cư dân Anh tại cácquốc gia khác trong EU và ngược lại; (iii) giải quyết vấn đề backstop trên biêngiới Ireland giữa Anh, Bắc Ireland và EU 9

9 Thanh Trí, Moneyhub, 2021, “Brexit là gì? Tại sao Anh lại rời khối liên minh Châu Âu EU”, link truy cập: Brexit là gì? Tại sao Anh lại rời khối liên minh Châu Âu EU? (moneyhub.vn)

11

CHƯƠNG II TÁC ĐỘNG CỦA BREXIT ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VƯƠNG QUỐC ANH

Việc một quốc gia rời khỏi EU là chưa từng có tiền lệ Vì thế việc giải quyết vấn đề này là rất phức tạp, đặc biệt đối với Anh Sự kiện này có ảnh hưởng mạnh mẽ tới kinh tế Anh khi quốc gia này phải đối mặt với khoản bồi thường cho EU và những khó khăn về kinh tế hậu Brexit.

2.1 Quan hệ kinh tế giữa EU và Vương quốc Anh

Thực chất quan hệ kinh tế giữa Anh và EU thuộc khuôn khổ một liên kếtkinh tế quốc tế Khi tham gia Liên minh châu Âu, Anh là một phần của liên minhhải quan EU, một khu thương mại tự do nơi cho phép hàng hoá lưu thông tự doqua EU Việc thuộc EU cho phép Anh tham gia thị trường chung EU, tự do dichuyển hàng hoá, dịch vụ, con người và vốn Theo đó, EU là đối tác thương mạilớn nhất của nước Anh, chiếm tới 44% sản lượng xuất khẩu và 53% sản lượngnhập khẩu của Anh năm 2015 Đối với Anh, Liên minh Châu Âu đóng vai trò làmột nhà đầu tư lớn Riêng năm 2014, các nước trong EU đã đóng góp 496 tỷBảng - tương đương với 48% tổng số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI vàoAnh10

Những ngày đầu sau khi Anh rời EU, đàm phán thương mại giữa hai bênrất căng thẳng Việc rời EU đồng nghĩa với các chính sách “tự do” về thươngmại, con người và vốn… sẽ bị loại bỏ Vì thế, EU nhấn mạnh Anh cần bảo đảmcạnh tranh công bằng, nếu muốn tiếp cận với thị trường 450 triệu dân mà không

có thuế quan và hạn ngạch Ngược lại, Anh cũng khẳng định sẽ rời khỏi đàmphán, nếu EU kiên quyết đưa ra các yêu cầu đối với nước này Phải đến ngày 24-12-2020, hai bên đạt được thỏa thuận thương mại xoay quanh các vấn đề gâychia rẽ, gồm quyền đánh bắt cá, sân chơi công bằng và xử lý các tranh chấp phát

10 Trang Thông tin Pháp luật dân sự, 2017, “Sơ lược về Brexit: Từ mối quan hệ giữa Vương quốc Anh và EU đến quá trình để Vương quốc Anh rút ra khỏi EU”, link truy cập: SƠ LƯỢC

VỀ BREXIT: TỪ MỐI QUAN HỆ GIỮA VƯƠNG QUỐC ANH VÀ EU ĐẾN QUÁ TRÌNH ĐỂ VƯƠNG QUỐC ANH RÚT RA KHỎI EU - THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

(phapluatdansu.edu.vn)

12

sinh Thỏa thuận bảo đảm Anh rời EU trong êm thấm, tái định hình quan hệ haibên trong tương lai; đồng thời, bảo đảm dòng hàng hóa trị giá hàng trăm tỷ USDtiếp tục được lưu thông giữa hai bên Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếptục giải quyết để thỏa thuận có thể đi vào thực tế.

2.2 Tác động của Brexit đến kinh tế Anh

Brexit được cho là có nhiều tác động tiêu cực đến nền kinh tế quốc giaAnh Năm 2018, các chuyên gia tài chính dự báo đưa ra ước tính mức độ thiệthại từ quyết định Brexit đối với kinh tế Anh vào khoảng 1-2% GDP, tươngđương 20-40 tỷ bảng mỗi năm Sau khi rời EU, Anh sẽ phải đối mặt với một11

“thập kỷ bất ổn” do nước này cần nhiều thời gian để đi đến một hiệp định thươngmại với các nước trong và ngoài EU Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tếOECD cũng đã tuyên bố dân Anh sẽ trở nên nghèo hơn khi nước này rời EU.Trong ngắn hạn, Anh vẫn sẽ chịu tác động và ảnh hưởng chung của nềnkinh tế châu Âu Theo dự báo của Học viện kinh tế chính trị London, việc rờikhỏi EU sẽ dẫn đến sự sụt giảm thương mại giữa Anh với các nước thành viên

EU, thu nhập từ thuế trong nước Anh tăng lên, các nhà đầu tư nước ngoài rútlui, Những nhân tố này gộp lại có thể khiến GDP của nước Anh giảm từ 3,1%đến 9,5% - tổn thất nghiêm trọng hơn nhiều so với sự bùng nổ một cuộc khủnghoảng tài chính Chưa dừng lại ở đó, người dân Anh sẽ phải tham gia đóng sốthuế mà trước nay họ được hỗ trợ bởi Liên minh châu Âu Kinh tế Anh được dựkiến sẽ tuột dốc trong 05 năm tới khi nước này phải chịu tổn thất lên đến 100 tỷbảng, đồng bảng mất giá 20%, thất thu về thương mại, tài chính, và nhiều vấn đềkhác…12 Tuy nhiên, sự xuất hiệu của COVID-19 và xung đột tại Ukraine ítnhiều lấn át những ảnh hưởng của Brexit Liệu có đúng là riêng Brexit có thể tác

động mạnh mẽ đến nền kinh tế Anh như được dự đoán?

Anh có 46 năm hội nhập kinh tế với EU nên 02 năm để đàm phán cho mộtmối quan hệ thương mại với EU với mục tiêu tháo gỡ toàn bộ kết nối này là

11 Dương Thái (2018),Tạp chí tài chính, “Tác động của Brexit đối với kinh tế Anh”, Tác động của Brexit đối với kinh tế Anh - Tạp chí Tài chính (tapchitaichinh.vn)

12 Web tài chính Cryptocurrency, 2021, “Brexit là gì? Nguyên nhân, diễn biến và tác động của sự kiện Brexit”, link truy cập: 2021 Brexit Là Gì? Nguyên Nhân, Diễn Biến Và Tác động Của Sự Kiện Brexit (webtaichinh.vn)

13

không thể Mọi thỏa thuận thương mại đạt được sau Brexit chắc chắn sẽ ít thuậnlợi hơn các thỏa thuận vốn có tại EU…

2.2.1 Tỷ giá hối đoái và lạm phát

Thứ nhất, về tỷ giá hối đoái Sự kiện Brexit khiến Anh chìm trong hỗn

loạn ở mọi khía cạnh Vì thế, không khó hiểu khi nó được cho là có tác độngmạnh nhất tới tiền tệ Anh, làm suy giảm tỷ giá hối đoái và khiến đồng Bảng Anhtụt giá một cách đáng kể so với USD

Ngay từ những ngày đầu diễn ra cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, thịtrường tài chính tiền tệ Anh đã chịu nhiều ảnh hưởng Bản thân đồng Bảng Anhsau sự kiện trưng cầu ý dân đã trải qua phiên giảm giá nhiều nhất trong vòng 30năm Giá trị đồng Bảng duy trì đà giảm trong năm 2017, 2019 và đưa giá trịđồng này xuống mức đáy so với EUR và USD vào tháng 8 năm 2021 Thị trườngtài chính tiền tệ Anh chịu nhiều biến động thất thường khi giá trị đồng bảng Anhxuống thấp, giá trị cổ phiếu tăng giảm bất ổn định Sự sụt giảm giá trị đồng bảngAnh đã tác động đến những chủ thể tham gia giao dịch trên thị trường theo nhiềuchiều hướng khác nhau Đặc biệt, khi giá trị đồng GBP vẫn chưa ổn định do cáctác động từ Brexit và các thỏa thuận chưa đạt được

(Tỷ giá bảng Anh so với Euro từ khi bắt đầu thoả thuận Brexit)

14

Đồng bảng Anh đã giảm mạnh vào năm 2016 và điều này thường đượccho là do cuộc bỏ phiếu rời EU Tuy nhiên, đồng bảng Anh kể từ đó tương đối ổnđịnh và thực sự mạnh lên vào năm 2021 và đầu năm 2022

Thứ hai, về vấn đề lạm phát Khi tỷ giá đồng bảng Anh giảm, nhiều nhà

nghiên cứu đưa ra dự đoán rằng nước này sẽ xảy ra tình trạng lạm phát nghiêmtrọng Tuy nhiên những số liệu lại không cho thấy điều đó

Biểu đồ trên thể hiện tỷ lệ lạm phát tiêu đề của Vương quốc Anh, Hoa Kỳ

và khu vực đồng euro trước và sau cuộc bỏ phiếu rời khỏi EU Có thể thấy tỷ lệkhông có sự khác biệt đáng kể Nếu có bất kỳ tác động lớn nào từ Brexit, nó sẽkhông hiển thị trong các dữ liệu này Điều tương tự cũng xảy ra với giá thựcphẩm, lĩnh vực được cho là sẽ bị tác động đác kể bởi giá trị đồng bảng thể hiệntrong bảng dưới đây

15