Môn các loại hình nghệ thuật cơ bản chuyên đề tìm hiểu, cảm nhận và phân tích điện ảnh

Có nhiều ý kiến chorằng hiện tượng remake thực chất là chỉ là tạo ra những phim “nhái lại” phim ra đờitrước nhưng thực sự hiện nay, nó đã trở thành một trào lưu vô cùng phổ biến trong nề

BỘ NGOẠI GIAO HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

BÀI THI KẾT THÚCMÔN: CÁC LOẠI HÌNH NGHỆ THUẬT CƠ BẢN CHUYÊN ĐỀ: TÌM HIỂU, CẢM NHẬN VÀ PHÂN TÍCH ĐIỆN ẢNH

Học kỳ 1, Năm học 2021 - 2022 Hình thức: Tiểu luận

Giảng viên : TS Mai Anh Tuấn

Người thực hiện : Nguyễn Lương Minh Sao

Khoa : Truyền thông và Văn hoá đối ngoại

Mã sinh viên : TTQT49-C1-1855

Hà Nội, tháng 11/2022

MỤC LỤC

TRÀO LƯU PHIM REMAKE: SỰ ỔN ĐỊNH HAY VẾT TRƯỢT DÀI CỦA ĐIỆN ẢNH VIỆT NAM HIỆN NAY?

1 Nhìn chung về hiện tượng “Remake”

Phim remake hiểu theo nghĩa đen được gọi là “phim làm lại” Có nhiều ý kiến chorằng hiện tượng remake thực chất là chỉ là tạo ra những phim “nhái lại” phim ra đờitrước nhưng thực sự hiện nay, nó đã trở thành một trào lưu vô cùng phổ biến trong nềnđiện ảnh của nhiều quốc gia trên khắp thế giới kể từ khi được bắt nguồn từ Châu Âu.Phim remake là phim được lấy chất liệu từ chính những bộ phim ra đời trước đó Cácnhà làm phim sẽ giữ nguyên cốt truyện, sử dụng ý tưởng, hệ thống nhân vật của bộphim trước và chỉ thay đổi một số tình tiết và cách thức thể hiện

Trên thế giới, phim remake đã không còn là một hiện tượng xa lạ mà nó đã trở nênquen thuộc đối với nhiều người xem đam mê điện ảnh Từ Châu Âu sang Châu Á, đâuđâu ta cũng thấy sự xuất hiện của các bộ phim được làm lại từ những phim gốc nổitiếng trước đó: Indonesia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Thái Lan, Pháp, Ấn Độ, ViệtNam, …

Hiện nay, phim remake không chỉ đơn thuần là phim được lấy cảm hứng, ý tưởng từphim cũ hơn thế, các nhà sản xuất mong muốn cải biên, sáng tạo thêm, thay đổi để

“đứa con tinh thần” của mình vượt xa bản gốc và có thể gây được tiếng vang mạnh mẽhơn Mong muốn này không phải là không có cơ sở nhưng nhìn vào hiện thực, nhữngnhà đạo diễn hiện thực hoá được điều đó là vô cùng ít ỏi Những bộ phim “làm lại”một ít là thành công, số còn lại thì rơi vào tình trạng “bom xịt” hoặc thất bại ngay từđầu trong khoản tuyển chọn diễn viên và tiếp cận truyền thông, bị công chúng phảnđối

2 Trào lưu phim remake ở Việt Nam

Khởi nguồn

Phim remake ở Việt Nam hay còn gọi là dòng phim có kịch bản nước ngoài được Việthoá đã bắt đầu xuất hiện ở nước ta vào khoảng 2 thập kỉ trước – những năm 2000.Những cái tên quen thuộc xuất hiện ở thời kì đầu như "Anh em nhà bác sĩ", "Ngôi nhàhạnh phúc", "Người mẫu" (Hàn Quốc),… đã mang một làn gió mới đến với nền điện

ảnh Việt “Cô gái xấu xí” (kịch bản gốc từ bộ phim “Betty La Fea” của Columbia)được xem là một trong những phim remake đầu tiên xuất hiện trong đời sống điện ảnhViệt.

Lí do các đạo diễn Việt ưa chuộng việc remake

Lí do thứ nhất: Thiếu kịch bản

Lý do đầu tiên dẫn đến tình trạng xuất hiện nhiều bộ phim remake, phải kể đến sựthiếu hụt kịch bản tốt của điện ảnh trong nước Chúng ta có thể thấy rõ, kho kịch bảncủa nền điện ảnh Việt Nam là vô cùng ít ỏi và không có sự thu hút lớn đối với côngchúng Nếu như Trung Quốc nổi tiếng với việc chuyển thể phim từ tiểu thuyết vì họ đã

có một số lượng kịch bản khổng lồ do các nhà tiểu thuyết gia mang lại và đã có sự phổbiến trong công chúng thì lâu thì ở Việt Nam, chúng ta khó có thể bắt gặp điều ấy,những tác phẩm truyện có thể chuyển thể được thành phim và gây được tiếng vang chỉđếm trên đầu ngón tay, và đó thường là truyện của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh Đạo diễn Việt Linh ví von điện ảnh Việt giống như giao thông "Chúng ta có ô tô, máybay hiện đại Thế nhưng thiếu kịch bản không khác gì chúng ta đang di chuyển bằngnhững phương tiện tối tân trên nhưng lại không có bản đồ Nên chúng ta cứ đi lạc hoài

và loay hoay không tìm được lối ra"

Lí do thứ 2: Danh tiếng của kịch bản gốc

Có một thời gian phim Việt ra đời liên tục nhưng bị khán giả thờ ơ, ngó lơ, thườngxuyên xảy ra tình trạng rạp vắng bóng người và rơi vào quên lãng vì ra đời ồ ạt, cạnhtranh khốc liệt nhưng nội dung quá quen thuộc, đi theo motif cũ dẫn đến nhạt nhoà

Để thu hút thị hiếu khán giả và ứng phó với thế bế tắc, các nhà làm phim phải nhìnngó sang điện ảnh các nước trong khu vực và trên thế giới, để tìm kiếm những phim

ăn khách, mua bản quyền mang về “Việt hóa” thành phim cho khán giả Việt Những

bộ phim này trước hết là đã có sẵn một lượng người hâm mộ hùng hậu nên khi đượcremake lại, công chúng sẽ đến xem vì tò mò xem nó được biến đổi như thế nào

Ở Việt Nam thì quả đúng là chúng ta thiếu kịch bản hay Thế nhưng cả thế giới này, từHàn Quốc đến Trung Quốc và đến cả Hollywood, đều thịnh hành xu hướng làm lạikịch bản thành công của các nước khác Không hẳn vì họ thiếu kịch bản hay, mà họ

muốn tiết kiệm thời gian đầu tư vào một kịch bản phim hay nhưng vẫn đạt hiệu quảcao.

Phim remake trở thành một hiện tượng và phổ biến trong công chúng

Cú hích ấy bắt đầu từ sự thành công vượt ngoài mong đợi của bộ phim remake “Em là

bà nội của anh” của Phan Gia Nhật Linh khi đạt doanh thu phòng vé ở mức 102 tỷđồng Được lấy cảm hứng từ “Miss Granny” của Hàn Quốc, bộ phim đã không sao bê

y nguyên kịch bản gốc mà đã có những thay đổi, biến tấu cho phù hợp với văn hoáViệt Nam

Năm 2017 là một năm mà dường như khán giả Việt “chấn động” bởi dòng phimremake Đầu tiên phải kể đến bộ phim truyền hình “Người phán xử” đã gây một cơnsốt mạnh mẽ Tiếp theo đó là một loạt phim truyền hình cũng sử dụng chất liệu kịchbản nước ngoài như “Sống chung với mẹ chồng” “Gạo nếp, gạo tẻ”, “Gia đình là số1”, “Cả một đời ân oán” Công bằng mà nói, chính dòng phim remake này đã tạo lậplại vị trí số 1 cho phim truyền hình, sau rất nhiều năm bị chìm khuất bởi các gameshow hay các chương trình truyền hình thực tế

“Hương vị tình thân” được remake từ bộ phim “My ony one” của Hàn Quốc.

Nhắc đến sự thành công của phim remake ở Việt Nam, chúng ta không thể không kểđến bộ phim truyền hình “Hương vị tình thân” Có thể thấy, ở phần đầu, tác phẩm chủyếu giữ chân khán giả bằng những câu chuyện tình yêu, gia đình gần gũi, nhưng cũngkhông kém phần drama Sang đến phần 2, ngoài việc biết điều chỉnh tình tiết hơn,Hương Vị Tình Thân còn trở thành cơn sốt trên màn ảnh khiến người không xem phimvẫn biết đến “sương sương” Nhờ lối diễn xuất đỉnh cao, thuyết phục người xem, cùngvới biểu cảm và đài từ lột tả được hết nội tâm của nhân vật, tất cả đã khiến công chúngphải ghét lây sang diễn viên

Phân cảnh Nam nhận lại bố ruột đã lấy đi rất nhiều nước mắt của khán giả.

Dù không có nhiều thoại, diễn xuất của nghệ sĩ Võ Hoài Nam là điểm sáng trong phâncảnh Anh diễn tả cảm giác lúng túng, tủi hổ của người cha khi con gái biết sự thật.Khác với con, ông cố kìm nén cảm xúc, nghẹn ngào không nói lên lời Hình ảnh ngườiđàn ông trung niên, gương mặt hằn nếp nhăn mếu máo như đứa trẻ, khiến khán giả xúcđộng Phương Oanh cũng đã làm rất tốt vai trò của mình khi tái hiện hình ảnh mộtngười con được nhận lại bố ruột của mình sau hơn 20 năm xa cách Nhân vật Nam cónhiều câu thoại xúc động: "Đến một tiếng gọi bố là bố, con cũng không được gọi”,

"Quá khứ của bố có như thế nào thì bố cũng thay đổi rồi mà Từ ngày con gặp bố, lúc

nào con cũng chỉ thấy bố nhận sự thua thiệt về mình thôi Vì mang thân tù tội nên bốphải nỗ lực hơn người bố bình thường gấp trăm, gấp nghìn lần", "Tại sao chỉ có bố hysinh cho con, mà không cho con được làm gì cho bố?" Cuối phân đoạn, Nam quỳxuống cầu xin ông Sinh ở lại bên cô, hai bố con ôm nhau, khóc nức nở.

Nhìn vào tổng thể, người xem có thể dễ dàng nhận thấy rằng những bộ phim remakegây được tiếng vang và có được thành công nhất định ở Việt Nam đều là những tácphẩm chứa đựng nhiều yếu tố tình cảm gia đình Đây có thể coi là một thành tố quantrọng góp phần làm nên hiệu ứng của bộ phim bởi khán giả Việt rất ưu chuộng nhữngmối tình cảm thân thương, gần gũi Bên cạnh đó, những phim này thường có khâuchọn lọc diễn viên vô cùng xuất sắc khi quy tụ được dàn NSND, NSƯT và các diễnviên ở trường phái thực lực và hơn nữa, được Đài truyền hình Việt Nam VTV hỗ trợsản xuất Những tác phẩm này có thể hướng đến nhiều đối tượng xem, không chỉ cácbậc phụ huynh, những người lớn tuổi mà còn là giới trẻ để họ hiểu và thấm thía hơn vềtình cảm gia đình, khác với những bộ phim rom-com đa số chỉ phục vụ cho thị hiếucủa các bạn trẻ Đó là lí do cho sự thành công vang dội của các bộ phim như: Mùi ngògai, Cây táo nở hoa, Sống chung với mẹ chồng, Hương vị tình thân, Cả một đời ân oánhay gần đây nhất là “Thương ngày nắng về”

Những điều chưa làm được khi Việt hoá các tác phẩm nước ngoài

Như đã nói, phim remake thành công thì ít mà thất bại hoặc trở thành “bom xịt” thìnhiều vô số kể Lí do có thể là ở chỗ chọn kịch bản để làm phim chưa phù hợp, khôngphù hợp với văn hoá Việt Nam, không mang tính thu hút đối với thị hiếu của đại đa sốngười xem Việt hoặc một lí do nữa đáng kể đến là khâu lựa chọn diễn viên chưa phùhợp, có ngoại hình nhưng năng lực diễn xuất chưa ổn, không thuyết phục được khángiả, đặc biệt là lượng fan cứng đã có từ trước của kịch bản gốc

“Hậu duệ mặt trời” là bộ phim đình đám khiến fan châu Á “chết mê chết mệt”.

Một điển hình của “thảm hoạ” phim remake có thể kể đến “Hậu duệ mặt trời” bản Việt

Bộ phim gốc đã từng làm mưa làm gió khắp các nền điện ảnh châu Á và lan rộng ratoàn thế giới với sự góp mặt của 2 diễn viên nổi tiếng là Song Joong Ki và Song HyeKyo và hơn hết là đã se duyên cho cặp đôi chính Khi về Việt Nam, ngay từ khâu chọndiễn viên, các nhà làm phim đã tạo ra sự thất vọng cho một bộ phận khán giả

“Hậu duệ mặt trời” bản Việt có thể nói là một bộ phim có quá nhiều “sạn” Các tình tiếtcủa bộ phim như được bê nguyên từ bản gốc sang mà không có sự thay đổi gì nhiều,đến cả cách quay phim quay đến đâu chiếu đến đó cũng được đạo diễn Trần Bửu Lộcgiữ nguyên Thua xa bản gốc, phim hứng chịu muôn vàn "gạch đá" từ khán giả chỉ sauvài tập phát sóng và cứ qua một tập phim, người xem lại nhặt được cả "rổ sạn" Từ lễtiết tác phong quân đội đến việc cách mang mặc, xưng hô trong quân ngũ, đặc tính kỹchiến thuật của các loại khí tài quân sự, cảnh phẫu thuật cũng đều có vấn đề

Hạt sạn to đùng khi bác sĩ Hoài Phương chưa mở khoá điện thoại nhưng bấm nút gọi.

Phân cảnh hất điện thoại từng là phân cảnh vô cùng thành công của Song Joong Ki vàSong Hye Kyo khi viral khăos các trang mạng xã hội và được cover lại trên rất nhiềunền tảng Với góc quay đẹp mắt cùng tư thế vô cùng chuẩn chỉnh của Song Joong Ki,anh đã tạo nên một pha hất điện thoại đi vào hàng kinh điển và biểu cảm của nữ chínhcũng rất ngỡ ngàng Nhưng khi sang đến bản Việt, Khả Ngân và Song Luân lại tạo nênmột bầu trời “đơ cứng” khi tái hiện trích đoạn này Khán giả đã được thưởng thức mộtmàn hất điện thoại vô hồn với đủ những tình tiết vô lý như việc Khả Ngân chẳng thèm

mở khóa mà vẫn tự động gọi điện cho bảo vệ cùng ánh mắt mở tròn khi Song Luân cònchưa kịp hành động như thể nhân vật của cô có thể nhìn thấy trước tương lai Vì thế,đoạn phim này đã ví như một màn copy thảm hoạ bậc nhất

Nếu như ở bản gốc, màn đối thoại của nữ chính Song Hye Kyo gây ấn tượng và thu hútbởi trình tiếng Anh “như nuốt đĩa” thì sang bản Việt, Khả Ngân khiến người xem “tặclưỡi” vì phát âm quá chán Trong giờ phút căng thẳng, khi tính mạng con người chỉ cònđược tính bằng phút, đáng lẽ ra không khí phim phải vô cùng ngột ngạt, nhưng đó làtrước khi Khả Ngân cất giọng Câu thoại để đời "Ai-ken-lét-dờ-boi-đai" (I can't let theboy die) khiến khán giả hoảng hồn, vội vàng đọc phụ đề để xem cô nàng nói gì Thậmchí, câu nói này còn bất đắc dĩ bị biến thành trò đùa của cư dân mạng trong một thờigian dài

Quan trọng nhất, cảnh phim đã vi phạm đến chủ quyền và quyền tài phán của ViệtNam khi vệ sĩ của một tài phiệt mang theo vũ khí khi đi cấp cứu, thậm chí rút súngdọa bắn người Việt Đó là một điều hết sức phi lí, trên thực tế, ngay cả nguyên thủquốc gia các siêu cường khi sang Việt Nam cũng hạn chế sử dụng vệ sĩ riêng với vũkhí nóng

Biểu cảm phá nát huyền thoại của Khả Ngân.

Ở phân cảnh đạp mìn huyền thoại của bộ phim, bác sĩ Hoài Phương (Khả Ngân) khôngkhác gì một bản sao thất bại của bác sĩ Kang ở bản gốc Nếu như ở bản Hàn, Song KyeKyo đã diễn tả xuất sắc tâm trạng sợ hãi nhưng vẫn vô cùng chững chạc giống như mộtbác sĩ đã có nhiều năm kinh nghiệm khiến khán giả vừa lo lắng vừa thích thú thì sangViệt Nam, Khả Ngân phải khiến cư dân mạng “cạn lời” vì diễn xuất của mình Biểucảm của nữ diễn viên phải gọi là có phần quá lố, giọng nói cũng không được tự nhiên

và còn gượng gạo, không diễn tả được cảm giác của một người bị dẫm trúng mìn mànhìn có vẻ như “tấu hài” là nhiều Nhiều người xem còn đùa rằng xem bản Việt chỉmuốn “cho mìn nổ ngay lập tức”

3. Tổng kết

Dù thành công hay thất bại, phim remake vẫn là một lối thoát khá an toàn và là hướng

đi phổ biến của các nhà sản xuất phim hiện nay và thực sự, nó đã trở thành một tràolưu vô cùng quen thuộc trong nền điện ảnh Việt Nam Sự lên ngôi của dòng phimremake không biết nên mừng hay nên lo? Bởi như đạo diễn Nguyễn Quang Dũng tâmsự: dưới góc độ nghề nghiệp, chuyện làm phim remake là bình thường; nhưng dướigóc độ cá nhân, anh lại thấy tự ái vì mình chỉ là người bám víu vào những cái có sẵn,chứ không phải là một tác phẩm riêng của mình Nhất là khi nó thuộc phim điện ảnh –nơi nghệ thuật thứ bảy thể hiện đỉnh cao sáng tạo Và tất nhiên, trong xu hướng “nhà

nhà làm phim remake” cũng không hiếm người chỉ cốt ăn theo, làm sang theo độ nổitiếng của bản gốc.

Để hạn chế tình trạng remake ồ ạt như bây giờ, chúng ta cần phải đầu tư lâu dài và xâydựng một kho kịch bản bởi đó là cách giải quyết các vẫn đề gốc rễ của điện ảnh Kịchbản là yếu tố đầu tiên để “gột lên hồ” là những bộ phim hay Năm 2020, Cục Điện ảnhcũng đã phát động cuộc thi "Sáng tác kịch bản phim truyện điện ảnh 2020" nhằmkhuyến khích sự sáng tạo của đội ngũ người viết kịch bản chuyên và không chuyên và

để nâng cao kho tàng kịch bản của nước nhà Giữa lúc thị trường đang khan hiếm nhưlúc này, sự đóng góp ấy là vô cùng cần thiết và sẽ giúp hạn chế tình trạng long đongtìm kịch bản của các nhà sản xuất Đừng để dòng phim remake nghiễm nhiên trở thànhdòng phim chủ đạo trong nền điện ảnh của một nước đậm đà văn hoá và bản sắc nhưViệt Nam

Nguồn tham khảo:

TRƯƠNG NGHỆ MƯU VÀ SỰ THÀNH CÔNG CỦA

“NOT ONE LESS” (1999) KHI CHỊU SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA “WHERE IS THE FRIEND’S HOME?” (1987)

I “Where is the friend’s home?” (1987)

Bộ phim “Where is the friend’s house?” (Nhà của bạn ở đâu?) là tác phẩm nổi bật vàthành công của đạo diễn Abbas Kiarostami Ông là một người có nhiều trải nghiệm dạyhọc, cơ hội tiếp xúc và làm việc với trẻ em vậy nên đây là nguồn cảm hứng lớn khi ôngbước chân vào nền điện ảnh, đặc biệt ông hay lấy trẻ em làm nhân vật chính Nhữngđứa trẻ "nhà quê" nghèo khó, luôn tay luôn chân làm việc nhà nhưng biết vâng lời, biếtnghe thầy, ê a học bài trong những phòng học tồi tàn, sẽ trở thành điểm nhấn riêng biệt,khó lẫn của Abbas Kiarostami, mà đáng kể trước nhất chính là Where Is the Friend'sHome? (1987)

Nhà làm phim người Iran Bahman Ghobadi đã từng nói về bộ phim này rằng: “Tôiluôn ghi nhớ bộ phim này vì quan điểm sâu sắc của đạo diễn về việc làm phim cũngnhư cấu trúc kỳ lạ và khác biệt của nó” “Where is the friend's home?” (1987) mở đầucho bộ ba phim về vùng đất Koker Đây không phải là vùng đất giàu có hay ở trungtâm mà là một vùng đất nghèo nàn, xa xôi và hẻo lánh nơi cuộc sống đang còn vô cùng

cơ cực và lạc hậu Chúng ta có thể thấy rõ dụng ý của Abbas Kỉaostami là hướng đếnnhững làng quê khó khăn nhưng ẩn chứa trong đó là tinh thần sống mãnh liệt và tìnhyêu thương chan chứa

Bộ phim Where is the Friend's Home, được đạo diễn Abbas Kiarostami lấy cảm hứng

từ bài thơ Address (Địa chỉ) của nhà thơ Sohrab Sepehri:

"Nhà bạn tôi ở đâu?

Người kị sĩ hỏi trong ánh ráng chiều

Thiên đường ngừng lại "

Bộ phim kể về cậu bé Ahmad, tám tuổi, tìm cách trả lại cuốn vở bài tập cho cậu bạncùng lớp, Mohamed Reza sau khi chứng kiến bạn mình bị thầy mắng vì không làm bàitập về nhà 3 lần và phát hiện mình đã cầm nhầm vở của bạn về Chống lại mệnh lệnhcủa mẹ mình, cậu lên đường tìm kiếm nhà của Mohamed Reza, gặp phải những đầumối sai lầm, ngõ cụt và sự phân tâm khi cậu cố gắng nhờ người lớn tìm kiếm Khikhông thể tìm thấy bạn mình để trả vở, Ahmad đã vô vùng trăn trở mất ăn mất ngủ vàquyết định làm bài tập về nhà cho bạn mình và ngày hôm sau, bài tập ấy được thầygiáo khen là vô cùng tốt