Báo cáo môn lịch sử ngoại giao việt nam đề tài phân tích và bình luận quan hệ đối ngoại nhà trần nhà nguyên giữa ba lần chiến tranh

Tên thành viên Mã số sinh viên Đánh giá và phân côngLê Thị Minh Loan Trần-Nguyên lần 1- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn Nguyễn Trí Tuệ QHQT49-B1-1478 Chịu trách nhiệm đối ngoại nh

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO VIỆT NAM

KHOA CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ VÀ NGOẠI GIAO

- 

BÁO CÁO

Môn: LỊCH SỬ NGOẠI GIAO VIỆT NAM

Đề tài: PHÂN TÍCH VÀ BÌNH LUẬN QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI NHÀ TRẦN- NHÀ NGUYÊN GIỮA BA LẦN CHIẾN TRANH

GIẢNG VIÊN : NGUYỄN THỊ THU THỦY

NGUYỄN THÙY MINH

LỚP :QHQT B1.3

NHÓM THỰC HIỆN : NHÓM 3

Ngày nộp:15/12/2022

Số từ: 3772

Hà Nội, tháng 12 năm 2022

Tên thành viên Mã số sinh viên Đánh giá và phân công

Lê Thị Minh Loan

Trần-Nguyên lần 1- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn

Nguyễn Trí Tuệ

QHQT49-B1-1478 Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà

Trần-Nguyên lần 1- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn

Trương Quỳnh

Giang

QHQT49-B1-1183

Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà Trần-Nguyên lần 1- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn

Nguyễn Ngọc Linh

QHQT49-B1-1275 Chịu trách nhiệm đối ngoại Nhà

Trần-Nguyên lần 2- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn

Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà Trần-Nguyên lần 2- chưa làm đúng và đủ yêu cầu được giao

Đinh Thị Thảo

Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà Trần-Nguyên lần 2- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn

Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà Trần-Nguyên lần 3- Hoàn thành yêu cầu được giao

Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà Trần-Nguyên lần 3- Hoàn thành yêu cầu được giao

Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà Trần-Nguyên lần 3- Hoàn thành yêu cầu

được giao

Chịu trách nhiệm đối ngoại nhà Trần-Nguyên lần 3- Hoàn thành yêu cầu được giao

Nguyễn Thị Trúc An QHQT49-A5-1087 Lời mở đầu- Hoàn thành yêu cầu

được giao, đúng hạn

Lời mở đầu- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn

Kết luận- Hoàn thành yêu cầu được giao, đúng hạn

NHẬN XÉT THÀNH VIÊN NHÓM

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

I QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI NHÀ TRẦN-NGUYÊN TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG-NGUYÊN LẦN MỘT 2

II QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI NHÀ TRẦN-NGUYÊN TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG-NGUYÊN LẦN HAI 6 III QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI NHÀ TRẦN-NGUYÊN SAU KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG-NGUYÊN LẦN BA 8

KẾT LUẬN 9 TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

LỜI MỞ ĐẦU

Nhà Trần là một trong những triều đại hào hùng và hưng thịnh nhất trong lịch sử của dân tộc Việt Nam với “Hào khí Đông A” trong 175 năm trị vì (1225-1400) qua 12 triều vua Triều đại này đã chứng kiến chiến thắng ba lần trước quân xâm lược Nguyên – Mông cùng những tên tuổi lừng lẫy như Hưng Đạo đại vương -tướng Trần Hưng Đạo Bối cảnh lịch sử trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị trong

và ngoài nước đều ảnh hưởng tới ngoại giao thời Trần

Trong nước, các chính sách kinh tế để khuyến khích sản xuất nông nghiệp trong nhân dân và thủ công nghiệp ngày càng phát triển, phổ biến Từ đó mà buôn bán được đẩy mạnh, thương mại phát triển chủ yếu là thông thương với Trung Quốc Về chính trị, vào năm 1242, nhà Trần đưa ra những cải cách về tổ chức hành chính thừa kế nhiều từ nhà Lý song về tổ chức chính quyền địa phương, nhà Trần

đã cải tiến hơn Nhờ các yếu tố phát triển về cả kinh tế và chính trị của Đại Việt vào thời này, vị thế ta ngày càng được củng cố Đại Việt thực hiện ngoại giao chủ yếu với Trung Quốc bằng cách mềm mỏng cầu phong, triều cống để giữ hoà hiếu với nước láng giềng nhiều tham vọng này nên cũng đã nhiều lần được Trung Quốc chủ động cử sứ sang ban phong cho vua Việt Nam Ngoài ra, một số nước Đông Nam Á như Chân Lạp, Chiêm Thành hay Ai Lao đều đã “thần phục” Việt Nam bằng phương pháp ta đã làm trong quan hệ ngoại giao với Trung Hoa

Ngoài nước, Trung Hoa khi đó cũng đã trải qua rất nhiều biến động từ việc bị người Mông chinh phục cho tới tái thống nhất toàn lãnh thổ Trung Quốc khi Nam Tống bị quân đội Hốt Tất liệt chinh phục hay khi nhà Minh lên thay nhà Nguyên Tuy sóng gió là vậy, Trung Hoa vẫn luôn bành trướng xuống phương Nam và coi Đại Việt là mục tiêu xâm lược Quan hệ ngoại giao Trung Quốc và Việt Nam

thường xuyên bị gián đoạn do những cuộc xâm lược của Nam Tống, Minh, Nguyên Khu vực Đông Nam Á thì bất ổn triền miên do sự xâm lược của nhà Nguyên vào Java, Champa hay Myanmar khiến các quốc gia này tập trung đoàn kết chống kẻ thù chung phương Bắc Bối cảnh ngoài Đại Việt đan xen giữa hoà bình với chiến tranh rất đặc thù trong khu vực và bình diện quốc gia khiến quan hệ ngoại giao, đối ngoại Việt Nam thời này bị ảnh hưởng ít nhiều

Đối ngoại thời Trần gồm 4 phần: ngoại giao với Nam Tống - triều cống, sắc phong cho Trung Quốc; ngoại giao với Mông Nguyên – các sách lược ngoại giao

mà trong đó là đấu tranh ngoại giao kết hợp đấu tranh quân sự thể hiện rõ ràng qua

ba lần kháng chiến quân xâm lược Mông Nguyên thành công hay các sách lược ngoại giao qua các câu thơ của các vua Trần Ngoài ra còn ngoại giao với nhà Minh – khi đó nhà Trần suy yếu, đưa ra những chính sách không còn phù hợp và nhà Minh thì đưa ra những thủ đoạn nham hiểm, khiêu khích tạo cớ xâm lược nước ta dẫn tới sự lật đổ nhà Trần của nhà Hồ Và cuối cùng là ngoại giao với các nước Đông Nam Á: Chiêm Thành, Chân Lạp, Ai Lao chủ yếu là Việt Nam nhận triều cống, hoà hiếu giữa các nước mà nổi bật là cuộc hôn nhân của Chế Mân và công chúa Huyền Trân

I QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI NHÀ TRẦN-NGUYÊN TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG-NGUYÊN LẦN MỘT

Đấu tranh ngoại giao là sợi chỉ đỏ hào hùng xuyên suốt chiều dài lịch sử Việt Nam ta bên cạnh đấu tranh quân sự nhằm bảo vệ yên ổn nền độc lập và bờ cõi chủ quyền quốc gia Mối bang giao 25 năm giữa Đại Việt ta và nhà nước Mông Cổ ( sau khi thôn tính Trung Quốc sang tên là Đại Nguyên ) giai đoạn 1258-1284 không giữ được hòa khí tốt đẹp sở dĩ do dã tâm bành trướng lãnh thổ của quân đội Nguyên là rất lớn và lộ liễu Nếu xét về đặc điểm địa lý “do đặc điểm là quốc gia nhỏ, ở cạnh một số nước lớn, luôn ngự trị tư tưởng “bành trướng, thôn tính, mở

mang bờ cõi”, “tranh bá, đồ vương”, “bình thiên hạ”, tự cho mình có quyền cất binh đi “điếu phạt”, buộc các quốc gia xung quanh phải trở thành “chư hầu” lệ thuộc,…nên Việt Nam liên tục phải đấu tranh, đương đầu với các đế chế hùng mạnh, lăm le xâm chiếm, quy phục và thực hiện chính sách cai trị, nô dịch, v.v.” ,(1)

Đại Việt không ngừng bị nhũng nhiễu bởi vô vàn kế sách mưu đồ dụ dẫm đe dọa của các triều đại lớn phương Bắc Vậy vấn đề đặt ra là ngoại giao Đại Việt ta đã được xử trí khôn khéo như thế nào trước những dã tâm xâm lược đó?

Vòng lại một bước về những triều đại trước đó, lịch sử ghi nhận không ít những thăng trầm trong mối quan hệ bang giao giữa nước Việt với các triều đại lớn phương Bắc trong đó phải kể đến cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán xâm lược của Ngô Quyền, chống quân Tống của Lê Hoàn hay nổi bật như trong suốt thời gian trị vì nhà Đinh giữ quan hệ hòa hiếu, hữu nghị với nhà Tống và không để xảy ra một xung đột nào Bởi lẽ đó, ngoại giao nhà Trần kế tục văn hóa ứng xử nhân văn nhằm giữ vững chữ hiếu hòa và sớm nhận ra những mưu đồ thâm độc của địch nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia Trong nghệ thuật ngoại giao chính sách cứng rắn về nguyên tắc mềm dẻo về sách lược đều dựa trên nguyên tắc tối thượng

là lợi ích quốc gia dân tộc, nhà Trần trong 25 năm đầu bang giao với nhà Nguyên luôn linh hoạt vận dụng chính sách này Nhà Trần rất cương quyết đối với chủ quyền lãnh thổ quốc gia, bất cứ khi nào quân Mông Cổ lăm le tiến đánh, quân đội

ta quyết đuổi cổ chúng về nước cho bằng được Tuy thất bại sau lần đầu tiến đánh Đại Việt, đội quân Mông Cổ với bản chất hung hăng, tàn bạo và dã tâm không hề bị dập tắt chúng vẫn ủ mưu cử sứ giả sang dụ vua Trần đầu hàng Đối đầu với đội(2)

quân từng đi chinh chiến khắp vùng trời Âu – Á thể lực quân ta bị tiêu hao rất đáng

kể vì vậy quân đội Việt cần thời gian để phục hồi hậu quả chiến tranh và dàn xếp

1 () trích Nghệ thuật đấu tranh ngoại giao giữ nước của các triều đại phong kiến Việt Nam - Thượng Tá,TH.S Nguyễn Đức Phú (2020)

2 () (3) (5) tham khảo – Ngoại giao Việt Nam từ thuở dựng nước đến trước Cách mạng tháng Tám 1945-tài liệu lưu hành nội bộ-tr.57

lực lượng là điều tất thảy, dựa vào bối cảnh đó mà ngoại giao cần sự điều chỉnh linh hoạt sang mềm dẻo khôn khéo bên cạnh cứng rắn trừng phạt vì dã tâm của chúng

Cụ thể ngay sau chiến thắng , nhà Trần cử một sứ bộ Lê Phụ Trần sang Mông Cổ tìm cách hòa giải với địch và tìm hiểu tình hình chính trị quân sự nước địch để Trần triều có thể điều chỉnh hợp lý chính sách đối phó (3)

Khi những nhiễu sách mà Mông Cổ không ngừng giáng xuống nước ta, quân dân Đại Việt phải dùng trí mà đấu lẽ dùng mưu mà tránh bẫy của chúng Khi quân Mông Cổ vướng phải cuộc tiến đánh với Nam Tống, đối với ta chúng dùng kế vừa

dụ dỗ vừa đe dọa Như khi còn đương thời, Mông-ke đôi ba lần cho người sang ta đòi Trần Thái Tông vào chầu nhưng lần nào cũng thế vua tôi Trần đều bác bỏ bằng câu trả lời hoặc từ chối khôn khéo: “ Nước nhỏ thành tâm thờ bề trên thì nước lớn đối đãi lại như thế nào?” những cái cớ khó khăn về bệnh tật, đường xá xa xôi khó(4)

đi lại… Đặc biệt trong giai đoạn này, nhà Trần đã ghi nhận một thắng lợi ngoại giao

to lớn đó là lợi dụng tờ chiếu năm 1261 của Hốt Tất Liệt Đó là một văn bản công nhận chủ quyền quốc gia của nước ta đầu tiên dẫu biết đó chỉ là dối trá nhưng nó đã

có tác dụng lớn cho chính sách đối ngoại của ta về sau để làm minh chứng vạch trần tội ác của quân đội Mông Cổ Chiến lược ngoại giao thời này cho thấy sự vận(5)

dụng khôn khéo thời cuộc, nắm lấy thời cơ tiên quyết để làm đà đấu tranh ngoại giao đến cùng vì lợi ích quốc gia của Trần triều

Dưới thời trị vì của nhà Trần đặc biệt giai đoạn đầu này, thành công trong chiến lược ngoại giao còn có sự kết hợp ôn hòa giữa chính sách đối nội và chính sách đối ngoại, tạo và phát huy sức mạnh bền vững trước mọi biến động gay go bởi tác động bên ngoài Về chính sách đối nội, theo phân tích quyển “Cuộc kháng chiến chống xâm lược Nguyên Mông thế kỷ XIII” của Hà Văn Tấn và Phạm Thị Tâm,

3

4 Nguyên sử, Q 209, An Nam truyện, T.1b ()

5

(trong hai trang 23-24) có ghi: “ Họ Trần đã khôi phục được chính quyền, thống nhất, chấm dứt cuộc nội chiến phong kiến, về khách quan đã đáp ứng được đòi hỏi của nhân dân Nền kinh tế đời Trần lại bắt đầu phát triển.” Nhà Trần thật sự chú trọng đến việc phát triển đời sống nhân dân, ổn định tình hình trong nước bởi “lòng dân có yên thì nước nhà mới mạnh” ( trích Tướng Thước ) Bên cạnh đó lĩnh vực quân sự được đầu tư không kém, nhà Trần kế thừa sách lược: “ Ngự binh u nông” nhằm đào tạo một lực lượng quân sẵn sàng phòng bị khi đất nước lâm nguy Về chính sách đối ngoại luôn chú trọng chính sách ngoại giao kiên trì, mềm dẻo, biết người, biết mình, giữ hòa hiếu, thân thiện, nhưng kiên quyết, cứng rắn bởi “dĩ bất biến ứng vạn biến” ( Hồ Chí Minh ) tức là cốt lõi không thể xê dịch là chủ quyền lợi ích quốc gia bên cạnh đó tùy thuộc vào địch vào bối cảnh ta có thể linh hoạt ứng biến chính sách chiến lược phù hợp Nhìn chung lại, trong 25 năm bang giao đầy thăng trầm biến động giữa Đại Việt ta và Mông Cổ, tuy một lần vẻ vang đẩy lùi được dã tâm thôn tính của chúng nhưng đây lại là một bước khởi đầu cho hành trình ngoại giao khó khăn hơn về sau của nước ta

Từ quan hệ đối ngoại của nhà Trần- nhà Nguyên trong cuộc đấu tranh chống quân Mông Nguyên xâm lược lần thứ nhất, đã để lại cho thế hệ sau những bài học kinh nghiệm quý báu Đó là cần đề ra đường lối đối ngoại linh hoạt, sáng tạo, biện pháp ứng đối cứng rẳn và mềm dẻo phù hợp với hoàn cảnh, nhưng vẫn kiên quyết giữ vững nguyên tắc về độc lập cũng như chủ quyền dân tộc Bên cạnh đó, cần biết tận dụng thời cơ theo cách có lợi cho bản thân: Hòa hoãn, nhân nhượng trong tình thế bất lợi, tạm tránh chiến tranh trong một hoàn cảnh xấu để xây dựng lực lượng, tranh thủ thời gian hòa bình cần thiết; chủ động phát động chiến tranh bảo vệ tổ quốc khi thời cơ đã chín muồi, thuận lợi Đồng thời, hiểu rõ đối thủ, biết địch biết

ta để có đường lối chính xác và phù hợp Về sách lược linh hoạt, mềm dẻo nhưng vẫn kiên quyết kháng chiến, trong cách mạng Việt Nam, tiêu biểu là cách mạng

tháng Tám năm 1945: Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đã có chính sách chớp thời cơ “ ngàn năm có một”, lãnh đạo nhân dân tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên phạm vi toàn quốc, giành lại được nền độc lập dân chủ cho nước nhà Hay như chủ trương của Đảng và Chính phủ cách mạng từ sau ngày 2/9/1945 đến ngày 19/12/1946: “Mềm dẻo về sách lược, cứng rắn về nguyên tắc” nhằm “Hòa để tiến”, “ Thêm bạn bớt thù”, “ Lùi một bước để tiến xa hơn” Chính sách đó được thể hiện qua hai giai đoạn: Ở thời gian đầu, ta đã chấp nhận các yêu cầu, nhượng bộ cho quân Tưởng Giới Thạch và các phần tử tay sai của chúng một số quyền lợi về chính trị, kinh tế, để tập trung lực lượng kiên quyết chống thực dân Pháp xâm lược ở Nam Bộ; nhưng khi bối cảnh lịch sử có sự thay đổi Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ký Hiệp định sơ bộ và Tạm ước để nhượng bộ cho Pháp một số quyền lợi về kinh tế, chính trị, văn hóa nhằm nhanh chóng đuổi quan Tưởng về nước, kéo dài thời gian hòa hoãn, tích cực chuẩn bị mọi mặt cho kháng chiến Như vậy, Trung ương Đảng đã đề ra sách lược hòa hoãn linh hoạt, mềm dẻo để có thể tránh xảy ra xung đột đồng thời với nhiều kẻ thù gây yếu thế bật lợi cho nước ta; nhưng vẫn kiên quyết đối với cả Tưởng Giới Thạch và thực dân Pháp về nguyên tắc không đánh mất độc lập dân tộc

II QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI NHÀ TRẦN-NGUYÊN TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MÔNG-NGUYÊN LẦN HAI

Chiến thắng to lớn trước đội quân hùng mạnh Mông Cổ như mốc son chói lói soi sáng lịch sử dân tộc, phần lớn là nhờ sự chỉ đạo quân sự chiến lược sáng suốt với những đường lối ngoại giao khéo léo Điều đó đã được thể hiện ở những chính sách hành động của vua quan nhà Trần trước những hành động xâm lược của nhà Mông Nguyên trong ba lần chiến tranh Và điển hình trận chiến thứ hai với nhà Mông Nguyên là trận chiến khốc liệt nhất, trận chiến mà nhà Mông đầu tư quân lực