Tính chất và đặc thù ngoại giao hiện đại

Theo nghĩa rộng, ngoại giao là hoạt động của nhà nước trong lĩnh vực đối ngoại, là tổng thể những biện pháp phi quân sự, là hoạt động chính thức của người đứng đầu nhà nước, chính phủ, b

TÍNH CHẤT VÀ ĐẶC THÙ NGOẠI GIAO HIỆN ĐẠI

I KHÁI NIỆM “NGOẠI GIAO HIỆN ĐẠI”

"Ngoại giao" là một khái niệm đã xuất hiện từ thời Hy Lạp cổ đại và được sử dụng ở nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới Tuy rằng ở mỗi vùng lãnh thổ có một cách giải thích riêng cho từ này, nhìn chung, khái niệm "ngoại giao" có thể được hiểu theo hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa hẹp

Theo nghĩa hẹp, ngoại giao là nghệ thuật đàm phán nhằm ngăn chặn những xung đột và tìm cách giải quyết hòa bình, cũng như việc củng cố và mở rộng việc hợp tác giữa các bên

Theo nghĩa rộng, ngoại giao là hoạt động của nhà nước trong lĩnh vực đối ngoại, là tổng thể những biện pháp phi quân sự, là hoạt động chính thức của người đứng đầu nhà nước, chính phủ,

bộ trưởng bộ ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao tại các hội nghị quốc tế nhằm thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ trong chính sách đối ngoại của quốc gia, bảo vệ quyền và lợi ích quốc gia, pháp nhân và công dân mình ở nước ngoài

Ngoại giao ở bất kỳ quốc gia nào cũng đều mang tính giai cấp và tính dân tộc sâu sắc Bởi nội dung, nguyên tắc, mục đích, nhiệm vụ của ngoại giao là do chế độ xã hội của quốc gia, do lợi ích của giai cấp cầm quyền quyết định

Ngoại giao là hoạt động của nhà nước, xuất hiện cùng với nhà nước, là sản phẩm của xã hội có giai cấp Chế độ kinh tế - xã hội nào thì có kiểu ngoại giao đó Lịch sử ngoại giao là lịch sử thay thế và kế thừa các kiểu ngoại giao

i) Ngoại giao cổ đại

ii) Ngoại giao phong kiến

iii) Ngoại giao cận đại

iv) Ngoại giao hiện đại:

Được tính từ sau Chiến tranh lạnh, tác động bởi sự sụp đổ của Liên Xô, xu hướng toàn cầu hoá,

sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoa học công nghệ, sự tăng cường tính lệ thuộc lẫn nhau, sự xuất hiện các vấn đề toàn cầu…, các công tác ngoại giao có sự thay đổi quan trọng cả

về nội dung lẫn hình thức - ngoại giao của một kỷ nguyên toàn cầu hóa Dù bản chất giai cấp của ngoại giao vẫn không đổi, ngoại giao hiện đại đã có những đặc điểm mới

Bên cạnh đó, cũng có nhiều tiêu chí để phân loại ngoại giao như: theo chế độ xã hội, theo chủ thể, nội dung hoạt động, hình thức thể hiện, số lượng các bên tham gia, v.v…

II TÍNH CHẤT VÀ ĐẶC THÙ NGOẠI GIAO HIỆN ĐẠI

1 Chủ thể quan hệ quốc tế tăng nhanh về số lượng và trở nên hết sức đa dạng, nhà nước vẫn là chủ thể chính, song vai trò của chủ thể phi nhà nước ngày càng tăng;

Các chủ thể phi nhà nước tồn tại dưới rất nhiều hình thức khác nhau; đã và đang để lại những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực nhất định (các tổ chức phi lợi nhuận, liên đoàn lao động, tổ chức phi chính phủ, phong trào giải phóng nhân dân, nhóm vận động hành lang…)

Ngoài ra, việc các chủ thể phi nhà nước ảnh hưởng đến các vấn đề quốc tế đã trở nên phổ biến và với việc truy cập Internet, các tổ chức phi chính phủ, các nhà lãnh đạo chính trị, kinh doanh và trí thức sẽ ngày càng dễ dàng tham gia vào chính trị thế giới hơn – ngay từ nhà của họ Đại dịch vi-rút corona đã tạo động lực không chỉ cho viện chính phủ, mà còn cho các nhà hoạt động xã hội dân sự và các chủ thể phi chính phủ khác tham gia nhiều hơn vào quá trình biến đổi của xã hội Tuy nhiên, các chủ thể phi chính phủ không thể thay thế cho chính sách ngoại giao cấp cao chính thức Một trong những kết luận quan trọng nhất là ngoại giao thực sự diễn ra khi các nhà ngoại giao không chỉ tính đến tác động thông tin và sự hoan nghênh của công chúng, mà còn khi họ coi kết quả của các cuộc đàm phán và những thay đổi có thể nhận thấy được trong nền chính trị thế giới là sản phẩm quan trọng nhất trong nỗ lực của họ Bắt chước ngoại giao, điều rất dễ dàng trong không gian kỹ thuật số, vẫn chưa phải là ngoại giao Nó có thể tích lũy lượt thích và sự chú

ý trên Internet, nhưng nó thường không mang lại bất kỳ tiến triển nào cho các mối quan hệ vật chất ngoại tuyến

Lý giải: Kỷ nguyên toàn cầu hóa và sự bùng nổ của Internet mở ra cơ hội gia tăng mức độ tự do

liên kết, công dân thế giới được ngày càng được kêu gọi mạnh mẽ tham gia vào quá trình quyết

định những việc liên quan đến họ, hướng tới các mục tiêu xã hội => sự phát triển mạnh của các

tổ chức phi chính phủ => Ngoại giao với tư cách là một nghề có thể gặp phải sự cạnh tranh ngày càng tăng từ các tổ chức phi chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp và những người khác đang nhanh chóng có được kỹ năng ngoại giao

2 Ngoại giao cấp cao, ngoại giao thượng đỉnh bùng nổ;

Khi nói về hình thức ngoại giao, người ta còn nói đến ngoại giao cấp cao, ngoại giao thượng đỉnh Đó là các cuộc gặp gỡ của những người đứng đầu quốc gia, đứng đầu chính phủ, là một nét đặc trưng của ngoại giao kỷ nguyên toàn cầu hoá

Lý giải: Ngoại giao cấp cao bùng nổ trước hết là do Chiến tranh lạnh chấm dứt, không còn sự đối

đầu hai phe về ý thức hệ, không còn vật cản cho giao lưu quốc tế Giao thông liên lạc phát triển cũng là nhân tố thúc đẩy ngoại giao cấp cao Các nhà lãnh đạo vẫn có thể chỉ đạo công việc ở trong nước khi đi vắng Một nguyên nhân khác làm tăng ngoại giao cấp cao là việc đảm bảo an ninh cho các nhà lãnh đạo cũng dễ dàng hơn Một yếu tố không kém phần quan trọng làm cho ngoại giao cấp cao bùng nổ là do tính hiệu quả cao của các cuộc gặp cấp cao Cấp cao có thẩm quyền nhất trong việc quyết định các vấn đề Cuối cùng, các cuộc gặp thượng đỉnh phát triển do thế giới xuất hiện nhiều vấn đề lớn, quan trọng, nhất là các vấn đề toàn cầu, liên khu vực, mà các quốc gia đơn lẻ không thể giải quyết được, buộc các nhà lãnh đạo các quốc gia phải gặp nhau để bàn bạc giải quyết

3 Vai trò ngày càng gia tăng của ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa;

Ngoại giao kinh tế trở thành trọng tâm của hoạt động ngoại giao nhiều nước Điển hình như tại Việt Nam, nếu như trước kia do tác động của chiến tranh trong một khoảng thời gian dài đã khiến nhiệm vụ của mặt trận ngoại giao lúc bấy giờ tập trung hoàn toàn vào các cuộc kháng chiến, trong đó có tranh thủ viện trợ từ nước ngoài => Sau Hiệp định Paris 1973, nhiệm vụ ngoại giao kinh tế được đặt lên cao; đặc biệt được đẩy mạnh trong giai đoạn sau khi nước ta bị bao vây

cô lập, rơi vào khủng hoảng kinh tế - xã hội

Từ đó trở đi, ta đã triển khai tích cực công tác ngoại giao kinh tế, góp phần làm sâu sắc hơn quan

hệ giữa Việt Nam với các đối tác, tiếp tục đưa quan hệ kinh tế nói riêng và quan hệ song phương

nói chung đi vào chiều sâu, ổn định, bền vững; có thể được thấy rõ qua: ta đã gia nhập Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), tích cực tham gia các diễn đàn khu vực và cơ chế hợp tác của Liên hợp quốc; vận động các doanh nghiệp Việt kiều kết nối, đưa hàng hóa của Việt Nam vào khu vực trên thế giới; hỗ trợ các địa phương trong việc mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại…

Ngoại giao văn hóa cũng có bước phát triển mới Những năm đầu thế kỷ 21, ngoại giao văn hóa được Liên Hợp Quốc đặc biệt chú trọng vì khả năng giải quyết những thách thức lớn của thời đại theo hướng bền vững, đó là những thách thức về sự bất bình đẳng, bất công bằng, nghèo đói và xung đột, dựa trên sự tôn trọng con người, tôn trọng văn hóa và lối sống của nhau Sở dĩ, ngoại giao văn hóa trở thành một đặc thù và ngày càng được phát triển sâu rộng trong thời kỳ ngoại giao hiện đại là bởi ngoại giao văn hóa giúp thúc đẩy tiến trình hội nhập quốc tế và phát triển của mỗi quốc gia

Hầu hết các nước, không chỉ các nước phát triển, mà cả các nước mới nổi đều có chính sách truyền bá văn hóa ra nước ngoài, qua đó thiết lập, duy trì và phát triển quan hệ đối ngoại Đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam, ngoại giao văn hóa phát huy vai trò như một phương thức nhằm lan tỏa giá trị văn hóa, con người, quảng bá hình ảnh, nâng cao vị thế, tiếng nói của đất nước trên trường quốc tế; đồng thời, tạo thêm nhiều động lực cho sự phát triển

4 Ngoại giao đa phương trở nên sôi động hơn bao giờ hết và có vai trò ngày càng tăng trong trong nền chính trị thế giới;

Có hai hình thức ngoại giao đa phương chủ yếu: (1): các tổ chức quốc tế khu vực và toàn cầu như ASEAN, EU, Liên Hợp Quốc… và (2): các diễn đàn đa phương Tuy nhiên cũng cần nhấn mạnh rằng không phải chỉ tới thời kỳ ngoại giao hiện đại mới bắt đầu xuất hiện ngoại giao đa phương, ngoại giao đa phương trong các giai đoạn trước thường được nhìn nhận xoay quanh một bối cảnh quan hệ quốc tế nhất định (ví dụ: hội nghị quốc tế ở Đức ký hiệp ước Westphalia sau cuộc chiến tranh 30 năm giữa các nước châu Âu mở đầu cho khái niệm “chủ quyền quốc gia”; Hội nghị Versailles sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Hội nghị San Francisco hình thành Liên Hợp Quốc sau Chiến tranh thế giới thứ hai…)

Lý giải:

+ Dưới tác động của quá trình toàn cầu hóa, nhiều vấn đề xuyên quốc gia, phi truyền thống nảy sinh, đặt ra đòi hỏi cấp thiết về hợp tác quốc tế Thay thế cho thế giới “hai cực” thời kỳ Chiến tranh lạnh là một thế giới đa cực => Cục diện mới này thúc đẩy sự phát triển của ngoại giao đa phương

+ Mong muốn thông qua các diễn đàn đa phương để nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của các quốc gia

5 Chính sách đối ngoại không chỉ là sự kéo dài của chính sách đối nội, mà quyện chặt với chính sách đối nội, ranh giới giữa đối nội và đối ngoại nhiều khi khó phân biệt;

Ví dụ, vấn đề ly khai tại nước Cộng hòa tự trị Chechnya ở Liên bang Nga, rõ ràng là vấn đề hoàn toàn nội bộ của nước Nga Tuy nhiên, việc xử lý vấn đề ly khai này được lãnh đạo Nga coi như một biện pháp mang tính chất vừa đối nội và đối ngoại, bởi vì thế giới, đặc biệt là Mỹ, Liên minh châu u, thế giới Hồi giáo dành sự quan tâm lớn đối với vấn đề này Ở Việt Nam, vấn đề dân tộc, trong đó có vấn đề Tây Nguyên, vấn đề tôn giáo cũng hoàn toàn là vấn đề nội bộ của Việt Nam, tuy nhiên khi xử lý, đều phải tính góc độ đối ngoại, vì các vấn đề trên có mang nội dung đối ngoại

Đối nội, đối ngoại và ngoại giao gắn bó chặt chẽ với nhau hơn do có những nhân tố tác động Trước hết, là toàn cầu hóa làm cho các quốc gia tăng cường hội nhập khu vực và quốc tế, từng quốc gia trở thành bộ phận hữu cơ của thế giới, tính lệ thuộc vào nhau cao hơn Mặt khác, mối liên hệ đó phát triển còn chịu tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ của thông tin

và truyền thông

6 Thứ sáu, một nét mới của ngoại giao thời đại toàn cầu hoá là ngoại giao trở nên cởi mở hơn, đỡ khép kín hơn;

Nếu như trước đây người ta quan niệm ngoại giao là lĩnh vực rất bí mật, hoạt động khép kín, đóng cửa, song giờ đây ngoại giao đã trở nên cởi mở hơn nhiều Ở Việt Nam, các nhà hoạt động ngoại giao không ngại tiếp xúc với báo chí, ngược lại rất tích cực gặp gỡ báo chí trong nước, ngoài nước, để thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại; thông tin cho dư luận trong nước về đường lối đối ngoại, về hoạt động ngoại giao của Đảng và Nhà nước; giới thiệu với nước ngoài đường lối đổi mới, văn hoá, con người Việt Nam nhằm thúc đẩy quan hệ hữu nghị,

hợp tác giữa nước ta với cộng đồng quốc tế.

Nhìn chung, công tác vận động và đấu tranh dư luận của Bộ Ngoại giao đã được tiến hành khá chủ động, góp phần giải toả khá nhiều vấn đề báo chí nước ngoài quan tâm, làm cho dư luận, đặc biệt là dư luận quốc tế hiểu rõ hơn tình hình Việt Nam, tạo dư luận chung tích cực hơn về nước ta; hạn chế những đánh giá tiêu cực, không có lợi cho sự nghiệp đổi mới, nhất là sự phát triển kinh tế - xã hội; phản bác những thông tin lệch lạc, vu cáo của các thế lực thù địch về tình hình nhân quyền, tôn giáo, tự do báo chí đồng thời, bày tỏ kịp thời lập trường, quan điểm của Việt Nam về các vấn đề quốc tế và khu vực mà dư luận quan tâm

Ngoại giao chính thức cũng trở nên minh bạch hơn và ít bí mật hơn

7 Thủ tục lễ tân được đơn giản hóa, gặp gỡ không chính thức, gặp làm việc, gặp không có

“caravat” trở nên phổ biến;

Sở dĩ xuất hiện xu hướng này vì người ta quan tâm hơn đến hiệu quả các chuyến thăm, các hội nghị Nếu quá chú ý đến các vấn đề lễ tân, vốn đã rất phức tạp, rất cầu kỳ sẽ làm giảm hiệu quả Chính vì vậy, các cuộc gặp không có cravát, gặp không chính thức, họp không chính thức, các cuộc gặp, chuyến thăm làm việc tăng lên

Ngoài ra, lễ tân ngoại giao cũng ngày càng được đơn giản hoá, hạn chế tốn kém thời gian và tiền bạc Nghi lễ bắn 21 loạt đại bác chào mừng nguyên thủ, 19 loạt chào mừng người đứng đầu chính phủ chỉ còn tồn tại ở một số nước Việc huy động lực lượng quần chúng ra đón ở sân bay,

ga tàu hỏa, dọc theo phố cũng chỉ còn là hiện tượng cá biệt Trước kia, các nghi lễ này thường được tổ chức hết sức rầm rộ ở các nước xã hội chủ nghĩa Các cuộc mít tinh lớn, có đông đảo quần chúng tham dự để chào mừng các vị khách cấp cao cũng hầu như không còn

8 Xuất hiện những khái niệm mới, cách tiếp cận mới như: ngoại giao phòng ngừa, an ninh phi truyền thống, ngoại giao kênh II, ngoại giao ảo, sức mạnh mềm, ngoại giao y tế, ngoại giao nhân quyền, ngoại giao công chúng…;

Sự phát triển của những khái niệm mới, cách tiếp cận mới xuất phát từ sự phát triển mạnh mẽ của Ngoại giao hiện đại cũng như những thay đổi lớn trong xã hội thời gian qua, có thể kể đến

như sự bùng nổ các hiệp định, quan hệ ngoại giao trong thời kỳ toàn cầu hoá, sự lên ngôi của quyền lực mềm trong thời đại hoà bình hoặc mối nguy tiềm tàng đến từ các dịch bệnh, thiên tai mang tính toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay của các quốc gia

Trong các cách tiếp cận mới, ngoại giao kênh II là một phương thức rất được ưa chuộng Đó là hoạt động ngoại giao của cựu quan chức nhà nước như nguyên các nhà ngoại giao cấp cao, của các cơ quan khoa học, nghiên cứu về quan hệ quốc tế, về an ninh quốc tế Ví dụ, hoạt động ngoại giao của Viện nghiên cứu chiến lược và quốc tế ASEAN (ISIS - ASEAN) và Hội đồng hợp tác an ninh châu Á - Thái Bình Dương (CSCAP) mà Học viện Ngoại giao Việt Nam là thành viên

9 Nhờ tiến bộ của khoa học công nghệ mà phương pháp ngoại giao cũng có sự thay đổi: giờ đây người ta có thể họp hội nghị, có thể gặp nhau qua video - conference, việc lấy tin, truyền phát tin rất nhanh và rất thuận tiện…;

Trong thời kỳ đại dịch, các cuộc họp quan trọng được thực hiện qua nền tảng trực tuyến trở nên bắt buộc Internet cũng khiến các công cụ ngoại giao trở nên sắc bén và giúp người dân thâm nhập được sâu hơn vào các chính sách đối ngoại của quốc gia, đến mức hình thành khái niệm Ngoại giao Twitter, nơi các chính trị gia truyền bá thông điệp ngoại giao đến thế giới Cụ thể, vào năm 2019, cán bộ ngoại giao ở Trung Quốc còn được khuyến khích sử dụng Twitter Không cần phải nói, rất nhiều cuộc tranh cãi nảy lửa đã xảy ra trên nền tảng này

III MỞ RỘNG: Ngoại giao hiện đại Việt Nam: xây dựng đường lối đối ngoại Việt Nam trong thời kỳ đổi mới (1986-nay)

1 Nội hàm

“Ngoại giao hiện đại” thể hiện ở nội dung, phương pháp triển khai, cách thức quản trị của ngoại giao trong tình hình mới, trong đó nhấn mạnh sự thích ứng với các yếu tố như ứng dụng công nghệ thông tin, ngoại giao số, ngoại giao trực tuyến, ngoại giao thượng đỉnh…

Tuy nhiên, “Ngoại giao hiện đại” không chỉ đơn thuần là ứng dụng công nghệ số, công nghệ thông tin để thích ứng và phát huy những thành quả của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư,

mà còn là quá trình đổi mới toàn diện, không chỉ ở Bộ Ngoại giao mà còn ở tất cả các cơ quan làm công tác đối ngoại trong hệ thống chính trị, trên 4 trụ cột: (i) nguồn nhân lực - xây dựng đội

ngũ cán bộ bản lĩnh, chuyên nghiệp, sáng tạo và kỷ luật; (ii) xây dựng tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu quả, linh hoạt thích ứng; (iii) chuẩn hóa quy trình, áp dụng các phương thức mới để triển khai công tác đối ngoại (như ngoại giao số, ngoại giao công chúng) và; (iv) xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng đồng bộ, hiện đại Trong nội hàm "ngoại giao hiện đại" đó, khâu “xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo" là nhân tố

có ý nghĩa quyết định, then chốt

2 Đường lối “Ngoại giao hiện đại”

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30 năm 2018 đã xác định một trong các nhiệm vụ trọng tâm của ngành ngoại giao trong thời gian tới là “Xây dựng nền ngoại giao từng bước hiện đại, chuyên nghiệp, thích ứng năng động trong tình hình mới” Nhân dịp Xuân Tân Sửu 2021, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh có bài viết: “Hướng tới nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và những kỳ vọng đổi mới với cán bộ ngoại giao tương lai” Để hoàn thành được trọng trách đó, ngành đối ngoại cần “xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân”

Ngoại giao Việt Nam hội tụ những đặc thù của một “Nền ngoại giao hiện đại”:

- Hội nhập quốc tế:

+ Trên cơ sở đánh giá đúng tình hình quốc tế và trong nước, Đảng ta đã xác định hội nhập quốc tế là định hướng chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, từ đó có những chủ trương, chỉ đạo đúng đắn cho công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế, trên tất cả các trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân Bộ Chính trị đã thông qua Nghị quyết 22-NQ/TW về hội nhập quốc tế, quyết định chuyển từ hội nhập kinh tế quốc tế sang hội nhập toàn diện; có Chỉ thị 32-CT/TW về tăng cường và nâng cao hiệu quả quan hệ đối ngoại đảng trong tình hình mới Ban Bí thư ra Chỉ thị số 25-CT/TW về đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương trong tình hình mới Nhà nước, Quốc hội cũng đã xây dựng

và ban hành Luật Điều ước quốc tế, Luật Thỏa thuận quốc tế, Luật Cơ quan đại diện nước CHXHCN Việt Nam ở nước ngoài

- Hợp tác cùng phát triển, góp phần củng cố môi trường hòa bình, tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi:

+ Đến nay, nước ta đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 189 nước trong tổng số 193

quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc, có quan hệ kinh tế - thương mại và đầu

tư với hơn 220 quốc gia và vùng lãnh thổ; xây dựng được mạng lưới 17 đối tác chiến lược và 13 đối tác toàn diện, trong đó có toàn bộ các nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và các nước thành viên ASEAN, mạng lưới bạn bè và đối tác quan trọng ngày càng được mở rộng, hợp tác ngày càng hiệu quả

+ Chúng ta đã tổ chức thành công các hoạt động ngoại giao tầm cỡ thế giới như Năm APEC Việt Nam 2017, Hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ - Triều Tiên lần thứ hai tại Hà Nội năm 2019; đảm nhận trọng trách Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc 2020-2021, Chủ tịch ASEAN 2020…, qua đó góp phần củng cố vững chắc và nâng cao vai trò, vị thế của đất nước trên trường quốc

tế, đóng góp tích cực vào hoà bình, ổn định và hợp tác ở khu vực và trên thế giới + Việt Nam đã có quan hệ thương mại với trên 220 đối tác, 71 nước đã công nhận quy chế kinh tế thị trường đối với Việt Nam Chúng ta đã tham gia và có quan hệ tốt đẹp với nhiều tổ chức, cơ chế hợp tác kinh tế-phát triển hàng đầu như: Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Diễn đàn hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) Đặc biệt, chúng ta đã tham gia 15 hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó có các FTA

“thế hệ mới” như: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-Liên minh châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)

=> Sự hợp tác trong bối cảnh hội nhập kinh tế mang lại nhiều đột phá, qua đó mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút vốn nước ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

- Loại hình ngoại giao ngày càng đa dạng, đa màu sắc:

+ Song hành cùng ngoại giao chính trị, nhiều hoạt động ngoại giao kinh tế thiết thực được triển khai, góp phần mở rộng thị trường, đối tác cho doanh nghiệp + Ngoại giao văn hóa quảng bá hình ảnh Việt Nam giàu bản sắc, đổi mới thành công; đồng thời vận động để đến nay 39 di sản của Việt Nam được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, qua đó vừa đóng góp cho việc bảo vệ các giá trị của nhân loại, vừa tạo nguồn lực cho phát triển ở nhiều địa phương + Ngành ngoại giao cũng triển khai tích cực, hiệu quả công tác bảo hộ công dân và

công tác người Việt Nam ở nước ngoài thể hiện rõ chủ trương đại đoàn kết dân tộc cũng như tình cảm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo cho cộng đồng và phát huy mạnh mẽ nguồn lực của kiều bào 5 năm qua, chúng ta đã triển khai công tác bảo hộ đối với trên 50.000 công dân, trên 600 vụ việc/1000 tàu/với gần 10.000 ngư dân; tổ chức gần 800 chuyến bay đưa trên 200.000 công dân về nước an toàn trong đại dịch COVID-19

- Thiện chí, đảm bảo chấp hành luật pháp quốc tế, là thành viên có trách nhiệm trong

Báo cáo Chính trị của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã xác định nhiệm vụ trọng tâm của ngành đối ngoại trong thời gian tới là “đảm bảo cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi”, trong đó chỉ rõ vai trò tiên phong của đối ngoại “trong tạo lập và giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước”

=> Những thành công đó là lời khẳng định về sự trưởng thành, phát triển của ngoại giao Việt Nam trên cơ sở kết hợp nhuần nhuyễn giữa các binh chủng đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, hình thành nên một nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng: “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ

đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”.

- Những yêu cầu trong tình hình mới:

+ Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với các trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân Bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý tập trung của Nhà nước đối với công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế

+ Kỳ vọng đối với thế hệ cán bộ ngoại giao tương lai : Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đặt ra yêu cầu “nâng cao bản lĩnh, phẩm chất, năng lực, tính chuyên nghiệp, hiện đại, đổi mới sáng tạo của đội ngũ làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; chủ động thích ứng trước chuyển biến của tình hình quốc tế”

Năm 2018, phát biểu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng căn dặn cán bộ ngành ngoại giao: “Càng hội nhập sâu