Tiểu luận cuối kỳ môn xã hội học tác động của việc livestream lên giới trẻ vn hiện nay

Trong báo cáo, phương pháp thuthập số liệu sử dụng những số liệu đã có sẵn từ trước cũng như khảo sát thêm về các đốitượng thông qua việc sử dụng bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp đã được

Học viện Ngoại giao KHOA LÝ LUẬN CƠ BẢN -

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN: XÃ HỘI HỌC Tác động của việc livestream lên giới trẻ VN hiện nay Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS Nguyễn Thị Như Trang

Sinh viên thực hiện : Đỗ Huy Hoàng - QHQT48C1-0922

Bùi Thị Bích Ngọc - QHQT48C1-1053 Nguyễn Thị Phương Linh-QHQT48C1-0986 Nguyễn Thu Hà - QHQT48C1-0894 Phạm Tùng Kiên - QHQT48C1-0966 Lớp : XHH (4)

Hà Nội – 2021

MỤC LỤC

Mục đích 1: Khảo sát về cách giới trẻ tiếp cận livestream trên mạng xã hội và mục đích

Nhiệm vụ 1 : Những nền tảng xã hội phổ biến cho việc xem livestream của giới trẻ 7

Tần suất và thời lượng theo dõi livestream của giới trẻ: 9

Những kênh livestream phổ biến và lý do giới trẻ lựa chọn theo dõi các kênh đó 10

Mục đích 2 : Nghiên cứu về tác động của livestream lên người xem 14Nhiệm vụ 1: Các nội dung livestream có tác động gì đến nhận thức, thái độ của người xem14

Ảnh hưởng của livestream tới quan điểm, nhận thức của giới trẻ 17Nhiệm vụ 2: Tác động của nội dung livestream tới hành vi/việc tổ chức cuộc sống của giới

Tác động của việc livestream lên giới trẻ Việt Nam hiện nay - Google Biểu mẫu 31

I LỜI MỞ ĐẦU

Những sản phẩm công nghệ thông tin được cải tiến liên tục qua từng năm là một trong nhữngđộng lực thúc đẩy nghiên cứu thêm về những tính năng có thể đem lại tiện ích cho người tiêudùng Kể từ khi xuất hiện, livestream đã nhận được một lượng lớn sự quan tâm trên toàn thếgiới bởi sự tiện ích, hợp thời và dễ dàng sử dụng Nhóm thực hiện bài báo cáo này với mụcđích hiểu thêm về thái độ của giới trẻ đối với tính năng này Trong báo cáo, phương pháp thuthập số liệu (sử dụng những số liệu đã có sẵn từ trước cũng như khảo sát thêm về các đốitượng thông qua việc sử dụng bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp) đã được sử dụng nhằm nghiêncứu tác động của livestream lên giới trẻ Việt Nam ngày nay.Bài báo cáo trình bày kết quả củacuộc khảo sát trên cỡ mẫu 742, tập trung vào mục đích và thái độ của người xem livestream

Tổng quan vấn đề nghiên cứu:

Vào tháng 5/1999, Nhật Bản là quốc gia ra mắt Kyocera VP-210 - chiếc điện thoại đầu tiên cócamera tích hợp được bán đến tay người tiêu dùng Kể từ đó đến nay, công nghệ không ngừngphát triển, ngày càng có nhiều thiết bị di động được trang bị camera với tốc độ truyền phátnhanh, chất lượng cao Trong bối cảnh hiện nay khi nền tảng mạng xã hội xuất hiện với sứmệnh kết nối người dùng trên toàn cầu, các nhà đầu tư cũng bắt đầu phát triển thêm tính năngcho phép người dùng tương tác trực tiếp Cũng kể từ đây, thuật ngữ “livestream” ra đời Vậythì live stream là gì?

Livestream hay truyền phát trực tiếp là tính năng thu phát trực tiếp hình ảnh và âm thanh củamột sự kiện đang diễn ra trên các nền tảng mạng xã hội (Từ điển Oxford)

Như vậy có thể hiểu livestream là hình thức phát sóng trực tiếp những gì đang xảy ra ở thờiđiểm hiện tại (livestream bán hàng, chơi game, ăn uống, ) Dịch vụ livestream lần đầu tiênđược đưa vào sử dụng vào năm 2007, ứng dụng khi ấy tên là Upstream, dành cho binh lính

Mỹ ở nước ngoài gọi điện cho bạn bè, người thân Một bước ngoặt lớn trong sự phát triển củalivestream là Twitch.tv , một nền tảng livestream thường được các game thủ phát sóng hình1

ảnh chơi game của mình trực tiếp đến khán giả ra đời vào năm 2011, sau đó được mua lại bởiAmazon2vào năm 2014 với giá trị lên tới 970 triệu USD Tháng 8/2014, nhận thấy được tiềmnăng lớn của tính năng livestream, Facebook cũng cho ra mắt tính năng Mentions cho phép

2Công ty công nghệ đa quốc gia của Mỹ

1Trước đây là nền tảng livestream dành cho các game thủ, hiện tại thì Twitch là nền tảng pháttrực tiếp nói chung dành cho tất cả các hoạt động như mua bán, giao lưu, và cả gaming

người dùng phát video trực tiếp, sau đó thì tính năng này được đổi thành Facebook Live vàphổ biến rộng rãi đến ngày hôm nay.

Những năm gần đây, livestream đang dần trở nên ngày càng phổ biến Có rất nhiều nền tảnglivestream khác nhau ở thời điểm hiện tại như Twitch.tv, Facebook Live, Instagram Live, TikTok Live, thu hút hàng triệu livestreamer với hàng tỉ lượt xem mỗi năm Theo báo cáo vềlượng người dùng các nền tảng livestream ở Trung Quốc [1], có 2.2 triệu livestreamer đanghoạt động trên nền tảng Twitch.tv mỗi tháng

Trung Quốc hiện đang là thị trường phát triển nhất về livestream, dù phát triển sau thị trườngnày 3-5 năm, ngành công nghiệp này có vẻ đang từng bước đi lên tại Việt Nam Theo báoVietnam.net: “Trong năm 2020, bình quân mỗi tháng, tại Việt Nam có khoảng 2,5 triệu phiênbán hàng livestream, với sự tham gia của khoảng 50.000 nhà cung ứng sản phẩm.” [2] ViệtNam là một quốc gia với dân số trẻ, số lượng người yêu thích và sử dụng thiết bị công nghệđang trong đà tăng cao, đặc biệt, khi đặt trong bối cảnh dịch bệnh đòi hỏi người dân phải ởnhà nhằm ngăn chặn sự lây lan, thị trường livestream càng có cơ hội nở rộ Điển hình như hồitháng 6/2021, khi Việt Nam đang ở đỉnh dịch, lượng tiêu thụ nông sản thấp do người dânkhông thể ra ngoài, “sàn thương mại điện tử Sendo đã giao fanpage của mình cho nhữngngười nông dân để hỗ trợ họ bán hàng Tại buổi livestream, 2 người nông dân Bắc Giang đãdẫn dắt 30.000 người xem đi thăm quan vườn trồng và rao bán thành công 8 tấn vải thiều chỉtrong một khoảng thời gian ngắn ngủi ” [2] Ngoài ra thì gaming livestream cũng là mộtphương thức đang phát triển và lan tỏa như vũ bão Theo công ty Stream Hatchet , một công3

ty thống kê số liệu về Esport , Nam Blue (một kênh gaming stream Việt Nam trên nền tảng4

Facebook) giữ vị trí số 1 về số lượng người xem stream trên Facebook với 8.36 triệu giờ xemtrong năm 2021, vượt xa nhiều streamer khác trên thế giới

Ngành công nghiệp livestream đang phát triển không ngừng trên toàn thế giới nói chung vàViệt Nam nói riêng, do đó, câu hỏi được đặt ra ở đây là, liệu sự phổ biến của livestream có tácđộng đến người xem, cả về mặt tích cực lẫn tiêu cực hay không? Để trả lời cho câu hỏi đó,nhóm đã triển khai bài nghiên cứu xã hội học dựa trên phương pháp thu thập dữ liệu bao gồmmột bảng hỏi (N = 742) và phỏng vấn sâu (N = 5) Khảo sát tập trung hỏi về các chủ đềlivestream, cách tiếp cận 1 livestream trên mạng xã hội và tác động của nó đến giới trẻ ngàynay Khách thể là những người xem livestream tại Việt Nam trong độ tuổi từ 16-30 Địa bàn

4Esports là cụm từ viết tắt cho Electronic Sports, đây là hình thức thi đấu các trò chơi điện tửdành cho các tuyển thủ chuyên nghiệp

3Công ty thống kê và phân tích số liệu về Esports

nghiên cứu là các nền tảng mạng xã hội có tích hợp tính năng livestream phổ biến tại ViệtNam Thời gian nghiên cứu trong khoảng từ tháng 11 đến tháng 12 năm 2021.

II KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

của họ khi xem livestream

Đối tượng nghiên cứu:

Qua hình thức khảo sát đầu tiên là bảng hỏi (google form), nhóm đã tiếp cận được tổng cộng

là 742 đối tượng nghiên cứu, trong đó, các đối tượng nữ chiếm đa phần với 452 người (chiếm61%) so với đối tượng nam là 283 người (chiếm 38%) (1% còn lại chọn giới tính là “khác”hoặc không muốn công khai)

Xét về độ tuổi và nghề nghiệp, 83% tổng số đối tượng là học sinh (dưới 18 tuổi), 17% còn lại

là sinh viên hoặc là người đang đi làm (trong ngưỡng từ 18 đến 25 tuổi) Đối với ngưỡng từ

26 đến 30 tuổi, nhóm chúng tôi chỉ tiếp cận được 1 người

Hầu hết các đối tượng khảo sát đã từng tiếp xúc và theo dõi video livestream ít nhất một lần.Phần lớn coi việc xem livestream như một hình thức giải trí và tiếp cận nó thường xuyên, tuynhiên, vẫn có số ít người trả lời rằng họ không có hứng thú và không hay theo dõi.Thật ra mình biết đến livestream từ khá lâu rồi, hồi đó mình có hay lướt qualivestream của mấy chị bán kem trộn trên Facebook đó, nhưng mà mình không cóhứng thú với chủ đề đó lắm với lại khi đó thì mình cảm thấy một livestream khá dài vànhàm, hồi đó chưa dịch, vẫn phải đi học trên trường mà trường không cho xài điệnthoại nên lúc đó hầu như mình không xem livestream bao giờ Tới hồi nghỉ dịch thìmình dành nhiều thời gian dùng điện thoại hơn thì cũng có coi một vài cái livestream,nhưng mà hổng phải kem trộn à nha (Nam, 18 tuổi, sinh viên Đại học Kinh tế)Chắc do mình cũng không quan tâm tới các trào lưu trong xã hội lắm, mình chỉ cảmthấy cái gì tốt cho mình thì mình sẽ tìm hiểu, chứ còn chạy theo trào lưu hay trendhiện nay thì mình cũng không quan tâm trong mọi mặt như là thời trang hay đồ dùngcông nghệ, như mọi người dùng Iphone thì mình cũng không để ý lắm Nếu bạn hỏisao mình không xem stream thì hiện nay mình thấy trên Twitch cũng có rất nhiều chủ

đề khác nhau, nhưng mình cũng không mặn mà hay là có gì quá hấp dẫn để thu hútmình vào xem nên là hiện tại mình không có hứng thú lắm Chắc là do mình không cóhứng thú là chính (Nữ, 18 tuổi, sinh viên Học viện Ngoại giao)

Nhiệm vụ 1 : Những nền tảng xã hội phổ biến cho việc xem livestream của giới trẻCác nền tảng livestream phổ biến trong giới trẻ:

Khi được hỏi về nền tảng mà họ thường truy cập để xem livestream, đa số các đối tượng chọnmạng xã hội Facebook là nơi họ tiếp cận nhiều nhất các video trực tiếp (542 người) Ngoài ra,Youtube, TikTok và Instagram cũng được ưa chuộng trong giới trẻ, lần lượt đứng ở hạng 2, 3

và 4 về mức độ và số lượng người thường xuyên truy cập Các ứng dụng khác như Nimo,Vlive, Nonolive, Shopee, Discord, Twitch và Booyah cũng được nhắc đến, nhưng chiếm sốlượng rất ít, chỉ khoảng 3,65% trong tổng số người dùng Các thông tin được trình bày ở biểu

đồ dưới đây:

Có thể thấy, số đông người trẻ Việt Nam dùng Facebook, Youtube và Tik Tok mỗi ngày nênkhông có gì ngạc nhiên khi họ chọn những nền tảng mạng xã hội này là nơi họ theo dõi các sựkiện trực tiếp.

Mình có (xem livestream) Mình xem hầu hết là ở trên Youtube và mình theo dõi kênhcủa trạm vũ trụ NASA (Nữ, 17 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền)Những nền tảng mình hay sử dụng để xem chính là YouTube và Facebook Mình cũngthi thoảng xem Twitch thôi còn mình không xem những nền tảng khác (Nam, 18 tuổi,sinh viên Đại học Kiến trúc)

Hiện tại thì thỉnh thoảng mình cũng có xem livestream trên Facebook, nhưng khôngnhiều [ ] cá nhân mình thấy content (nội dung) livestream trên Facebook cứ bị chánthế nào á Dạo gần đây thì mình hay xem livestream trên Tik Tok với Instagram (Nam,

18 tuổi, sinh viên Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh)

Theo mình thấy thì hiện nay livestream xuất hiện khá là phổ biến trên các nền tảngmạng xã hội như là Facebook, Instagram hoặc Tik Tok chẳng hạn và mình thấy mọingười cũng khá là quan tâm đến việc livestream, nhất là trong khoảng thời gian gần

đây về vấn đề việc từ thiện của các nghệ sĩ chẳng hạn (Nữ, 18 tuổi, sinh viên Đại họcGiao thông Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh)

Tần suất và thời lượng theo dõi livestream của giới trẻ:

Theo như thông tin nhóm đã thu thập được, hầu hết người được khảo sát trả lời rằng thithoảng họ mới xem livestream Điều này có thể là do họ coi việc xem video trực tiếp chỉ làmột hình thức thư giãn, giải trí, vì vậy họ không dành quá nhiều thời gian cho nó Một phầncũng có thể là do lịch livestream của các kênh họ theo dõi thường khá ngẫu nhiên và nhiềukhi sẽ bị vướng vào lịch sinh hoạt của họ Các số liệu được tổng hợp ở biểu đồ dưới đây:

Về thời lượng theo dõi livestream của giới trẻ, có thể do các buổi phát sóng trực tiếp thườngkhá dài (từ 1 đến 3 tiếng) nên đối với đa số, thời lượng trung bình mà họ theo dõi là trongkhoảng 15 phút, nếu cảm thấy hứng thú thì họ mới xem lâu hơn Tỉ lệ người theo dõi từ 15phút đến 60 phút cũng khá nhiều, chiếm gần 40% tổng số người được khảo sát Rất hiếmngười theo dõi trên 60 phút

Hiện tại cũng đang thời kỳ ở nhà học online với đại học nên là việc mình có thời gianrảnh khá là nhiều, tần suất xem của mình cũng khá là cao, gần như là mọi ngày, mìnhxem mỗi ngày Bình thường thì mình cũng xem không quá lâu, mình thường xem trongkhoảng tầm 15 đến 45 phút; 15, 30, 45 phút (Nam, 18 tuổi, sinh viên Đại học Kiếntrúc)

Một điểm mà mình rất thích đó là NASA livestream 24/24, vậy nên lúc nào cũng có thểvào xem trực tiếp được Thi thoảng mình sẽ xem, cụ thể là tầm 1 lần 1 tuần [ ]Thông thường, mình xem trong vòng nửa tiếng đến 45 phút, mình xem trong khoảngthời gian ngắn và mình có sắp xếp lúc rảnh để xem (Nữ, 18 tuổi, sinh viên Học việnBáo chí và Tuyên truyền)

Mình không dành thời gian nhiều cho việc xem livestream lắm, chỉ khi nào mình vôtình lướt qua và cảm thấy hứng thú thì mình sẽ nhấn vào để coi chứ mình khôngthường đặt hẹn theo dõi, coi live như một số người khác [ ] Cái này (livestream) thìlâu lâu mình lướt Facebook có thấy và mình nhấn vào xem một xíu rồi tắt đi thôi chứkhông xem hết, với lại chỉ cần hết buổi livestream là các trang mạng họ đã đăng tinchi tiết rồi, không cần xem vẫn biết được là ai nói gì, làm gì ấy (Nữ, 18 tuổi, sinh viênĐại học Giao thông vận tải)

Nhiệm vụ 2: Mục đích của giới trẻ khi xem livestream

Những kênh livestream phổ biến và lý do giới trẻ lựa chọn theo dõi các kênh đó

Hiện nay, các nền tảng mạng xã hội như: Facebook, Youtube, Tiktok… đang ngày càng đượcbiết đến rộng rãi hơn với sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là độ phủ sóngInternet ngày càng cao Cùng với đó, hình thức phát sóng trực tiếp (livestream) cũng ngàycàng được biết đến rộng rãi hơn trong giới trẻ Những kênh làm về các nội dung liên quan tớilivestream từ đó cũng thu hút được rất nhiều bạn trẻ Trong đó, các kênh livestream có thểđược chia ra làm hai nhóm, với hai chủ đề lớn là hai mảng giải trí và giáo dục Độ phổ biến

của hai nhóm kênh này được thể hiện qua biểu đồ sau:

Qua biểu đồ trên, ta có thể thấy mức độ quan tâm của các bạn trẻ tham gia khảo sát đối vớicác kênh livestream với các nội dung mang tính giải trí là vượt trội so với các kênh làm vềmảng giáo dục, dạy học Các kênh livestream giải trí phần lớn làm về các nội dung hiện đangrất thịnh hành trên mạng xã hội như: chơi game, vlog đời sống, talkshow, trò chuyện vớingười nổi tiếng Trong đó, một số kênh phổ biến nhất có thể kể đến như: Độ Mixi, MonsierTuna, Virus, BTS Bên cạnh đó, đối với những kênh có nội dung mang tính giáo dục, phầnđông các bạn tham gia khảo sát đều thể hiện sự quan tâm dành cho các mảng như: luyện thiđại học hay học tiếng Anh/Ielts Một số kênh thực hiện các buổi livestream nhằm mục đíchdạy học phổ biến là: Tuyensinh247, Toán thầy Chí, Tiếng Anh cô Mai Phương, Thầy ThuậnToán Qua đó, ta có thể đi tới kết luận rằng phần lớn các bạn trẻ khi theo dõi các nền tảng, cáckênh, hay các trang livestream chủ yếu hướng tới các nội dung để giải trí, và chỉ có một phầnnhỏ dành sự quan tâm cho việc bổ sung kiến thức sau các giờ học trên lớp, trau dồi ngoại ngữthông qua các buổi livestream trên mạng xã hội

Một số lí do có thể được đưa ra để giải thích cho quyết định trong việc chọn lựa kênhlivestream để theo dõi Đầu tiên, lí do quan trọng nhất quyết định việc theo dõi chính là nộidung độc đáo, mới lạ, hấp dẫn và hình thức thực hiện có đầu tư:

Các livestream của họ (NASA) là về công việc của phi hành đoàn trên tàu vũ trụ cũngnhư của các nhân viên kỹ thuật trong trụ sở Trái Đất Mình được xem view từ trạm vũ

trụ hướng đến các thiên thạch Nhưng mà mình thấy cuộc sống sinh hoạt thường ngàycủa các phi hành gia là thú vị nhất Thi thoảng thì họ sẽ ra khỏi tàu vũ trụ để thu thậpnhững mẫu đất, mẫu cát ở trên các hành tinh khác như Sao Hỏa (Nữ, 17 tuổi, sinhviên Học viện Báo chí và Tuyên truyền)

Ngoài ra, một lý do khác để giải thích cho việc theo dõi livestream của các bạn trẻ là sự tò

mò, theo trào lưu của bạn bè:

Ngày xưa thì mình có từng lên Twitch để xem livestream về game, nhưng sau đó mìnhnhận ra là mình không thích game đến thế Mình chỉ lập tài khoản để xem thử cho biếtthôi, cho giống bạn bằng bè, nhưng sau đó thì mình cũng không xem nữa ( Nữ, 18tuổi, sinh viên Học viện Ngoại giao)

Từ đó, ta có thể thấy được sự thu hút của các kênh phát sóng trực tuyến đối với các bạn trẻ bắtnguồn từ những nội dung mới lạ, với những hình thức thực hiện độc đáo, tạo ra sự tò mò, hiếu

kỳ Bên cạnh đó, việc livestream ngày càng trở nên phổ biến trong giới trẻ, và trở thành mộttrào lưu tạo nên một hiệu ứng dây chuyền khi các bạn trẻ theo dõi các kênh đó để giống vớicác bạn bè xung quanh

Mục đích của giới trẻ khi xem livestream:

Các bạn trẻ theo dõi các nền tảng, các kênh livestream với nhiều mục đích khác nhau, trong

đó, chủ yếu là tìm niềm vui, giải trí Ngoài ra, còn các mục đích khác như: Mua sắm, họctập…:

Dựa vào biểu đồ trên, ta có thể thấy nhu cầu giải trí khi theo dõi livestream của giới trẻ là rấtlớn Các kênh livestream có nội dung mang tính giáo dục dù chỉ chiếm một phần nhỏ trongcác kênh mà các bạn theo dõi, nhưng số lượng những người theo dõi livestream vì mục đíchhọc tập lại khá cao (324 người) Điều này cho thấy số lượng các kênh làm về giáo dục, dạyhọc, luyện thi tuy không nhiều nhưng có nội dung tốt, đáp ứng được nhu cầu của các bạn trẻ,với phần lớn là học sinh, sinh viên Ngoài ra, nhờ mạng xã hội, cụ thể là hình thức livestream

mà những người theo dõi còn có thể giao lưu trực tiếp với những người nổi tiếng, đây cũng làmục đích của gần 200 bạn tham gia khảo sát Các kênh Youtube, Tiktok với nội dung đánh giásản phẩm cũng đang trở nên thịnh hành, thu hút được đông đảo khán giả Những trang webmua sắm trực tuyến như: Shopee, Lazada cũng thu hút được các bạn trẻ khi mà dịch bệnhkhiến cho việc mua hàng trực tiếp gặp nhiều khó khăn Mục đích cập nhật tin tức, tình hìnhtrong nước và thế giới cũng được rất nhiều người chú ý 30 người đưa ra các mục đích khácnhư: Làm đẹp, thể thao…, và một số ít không có mục đích nào hay không theo dõi các kênhlivestream

Mục đích theo dõi livestream cũng ảnh hưởng trực tiếp tới việc lựa chọn theo dõi các kênhlivestream Với mục đích giải trí, các bạn trẻ chủ yếu sẽ tìm đến những kênh có nội dung vềgame, hay trò chuyện với khán giả:

Thì như nhiều người biết thì họ chỉ là những streamer về game và thi thoảng họ cũng cónhững buổi nói chuyện với cộng đồng, nó cũng khá là hay ho, nhưng mà mục đích chínhmình xem hầu hết chỉ là để mua vui cũng như giải trí sau những thời gian học hành mệtmỏi các thứ (Nam, 18 tuổi, sinh viên Đại học Kiến trúc)

Mình xem livestream của họ đầu tiên là để giải trí, giống như bạn hâm mộ một ai đó màluôn chỉ nhìn thấy họ trên sân khấu thì sẽ có một chút xa cách, nên livestream là mộtcách để chúng ta nhìn thấy họ trong cuộc sống thường ngày, khi mình xem livestreamcủa Taeyong thì mình có cảm giác như là mình đang call video với idol mình vậy, rấtgần gũi và dễ dàng tương tác Tiếp đến mình còn xem livestream để học hỏi thêm kiếnthức mới Mình đang học makeup để phục vụ cho công việc cũng như đời sống thườngngày của mình, mình có biết khá nhiều TikToker khác cũng khai thác nội dung vềmakeup nhưng mình thấy Hoàng Thạch có nội dung chỉn chu nhất và anh ý rất tâmhuyết với công việc của mình Trên livestream anh ấy cũng trả lời comment rất nhiệttình Hiện tại thì Hoàng Thạch là TikToker yêu thích nhất của mình (Nữ, 18 tuổi, sinhviên Đại học Kinh tế)

Bên cạnh đó, đối với các bạn trẻ hiện đang là học sinh, sinh viên, việc dành sự quan tâm chocác nội dung về mua sắm trực tuyến, hay học tập cũng ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn cáckênh livestream để theo dõi:

Thì chắc có lẽ là shopping, mình cũng thường hay xem các livestream bán quần áo ởcác shop trên Instagram ấy, với lại lúc trước khi mà gần thi Đại học thì mình cũng khá

là hay coi các livestream giải đề trên mạng, mình thấy cũng khá là hay (Nữ, 18 tuổi,sinh viên Đại học Giao thông vận tải)

Dù hình thức livestream đang trở nên phổ biến với sự thuận tiện trong việc tiếp cận thông tin,vẫn có ý kiến cho rằng đây không phải là hình thức phù hợp duy nhất và việc nên cập nhật tintức từ các nguồn khác nhau:

Nhưng mà livestream có phải là hình thức để cập nhật thông tin duy nhất hiện nayđâu Mình có thể lên youtube để xem, hay đọc báo, các bài post được đăng thì mìnhvẫn có thể cập nhật tin tức được Thật ra để nói về cập nhập thông tin thì có rất nhiềuhình thức khác chứ không phải chỉ có mỗi livestream (Nữ, 18 tuổi, sinh viên Học việnNgoại giao)

Giới trẻ dành sự quan tâm lớn cho hình thức livestream với các mục đích chủ yếu liên quantới giải trí, học tập, mua sắm hay cập nhật tin tức Những sở thích và mối quan tâm có tácđộng tới lựa chọn các kênh, các trang để theo dõi của các bạn, nhưng vẫn có những bạn trẻmuốn lựa chọn các hình thức khác để phục vụ nhu cầu tìm kiếm thông tin hay giải trí cho bảnthân

Mục đích 2 : Nghiên cứu về tác động của livestream lên người xem

Nhiệm vụ 1: Các nội dung livestream có tác động gì đến nhận thức, thái độ của người xemCác tiêu chí của người xem livestream

Như trong bảng khảo sát dưới đây, số đông người tham gia khảo sát rất coi trọng tính giải trícủa livestream, trong khi các tiêu chỉ như thông tin sát thực và chất lượng hình ảnh âm thanh

chỉ có tầm một nửa tổng số người quan tâm tới.

Khi được hỏi về các tiêu chí của mình khi xem livestream thì hơn 3/4 người tham gia khảo sát

đã lựa chọn về tính giải trí cao, một thông số áp đảo hơn hẳn so với các tiêu chí còn lại Con

số 77.87% (577 người) này cũng phần nào là sự phản ánh của mục đích của giới trẻ Việt Namkhi xem livestream, khi mà đại đa số bộ phận các bạn trẻ (75.5%) đã lựa chọn mục đích củahoạt động này là để giải trí Thêm vào đó là việc hầu hết đối tượng được khảo sát đều lànhững trẻ vị thành niên (82.7% là dưới 18 tuổi) và sinh viên đại học (17.1% cho lứa tuổi18-25), vẫn còn đang trong quá trình học tập, chưa có công việc toàn thời gian và có nhiềuthời gian rảnh rỗi; đối tượng chủ yếu của những streamer có nội dung về giải trí nhiều, nhưlivestream game hay trò chuyện cùng với khán giả

Ờ, với các tiêu chí mình xem thì hầu hết là mình đặt tiêu chí cho những người streamthì nhiều hơn, đó chính là việc họ nói chuyện có duyên hay không họ có hài hước haykhông (Nam, 18 tuổi, sinh viên Đại học Kiến trúc)

Về tiêu chí thông tin xác thực, tổng số phần trăm coi trọng tiêu chí này là 42.11% (312người), thấp hơn hẳn tiêu chí trước đó Đây có thể là kết quả của việc giới trẻ Việt Nam vẫnchỉ biết tới những livestream như những hình thức giải trí, với số lượng người tham gia khảosát xem livestream với mục đích là học tập (43,7%) và cập nhật tình hình thế giới (12,9%)thua xa những người đặt nặng về giải trí (75.7%)

Chất lượng âm thanh và hình ảnh của livestream được gần nửa số người xem coi trọng 48.75% (339 người), tiêu chí quan trọng thứ 2 trong mắt giới trẻ Việt Nam Tác động của chấtlượng livestream và video đã được nghiên cứu bởi Đại học Massachusetts ở Amherst vàotháng 12/2012 (How online video stream quality affects viewer behavior ScienceDaily), họ

-đã chỉ ra rằng trong 2 giây đầu từ lúc bấm xem nếu livestream không bắt đầu phát thì ngườixem sẽ bắt đầu bỏ đi, càng lâu sau vạch 2 giây thì tỉ lệ ngừng xem càng nhiều (mỗi giây tăng5.8%); và nếu có những sự cố kĩ thuật trong khi đang xem thì khả năng khán giả trở lạiwebsite trong tuần đó giảm đi 2.3% Qua đây ta hiểu được nguyên nhân tại sao gần nửa sốngười tham gia khảo sát lại coi trọng chất lượng của livestream, nhưng số liệu này vẫn khôngthể gọi là chiếm đa số, vì vậy vẫn còn một phần đông người xem livestream sẵn sàng hi sinhchất lượng hình ảnh và âm thanh để đón xem nội dung mình yêu thích, tự nhận biết rằng việclivestream sẽ khá bất ổn về mặt kỹ thuật, đường truyền

Tiếp theo nói về kiểu chất lượng hình ảnh thì mình cũng rất là ưu tiên những cáistream mà có hình ảnh đẹp hơn vì nếu mà mắt mình đã không được thỏa mãn thì taimình cũng sẽ khó nghe, ý là thế… Mình nghĩ rằng nếu mà chất lượng thấp nhưng màvẫn trong cái tầm mình chấp nhận được thì mình sẽ xem, nếu không thì thôi mình sẽ

bỏ vì mình cũng không quá đặt nặng vấn đề xem cho lắm (Nam, 18 tuổi, sinh viên Đạihọc Kiến trúc Hà Nội)

Sự áp đảo của tiêu chí đầu tiên đã cho ta thấy rằng giới trẻ hiện nay hầu hết xem livestream đểgiải trí đơn thuần, việc để ý tới thông tin ở trong những buổi live và các lỗi kỹ thuật là ít hơn.Livestream là một hình thức phát sóng khá mới tại Việt Nam, vì vậy các bạn trẻ vẫn chỉ gắncho nó một cái mác là ”cho vui, giải trí”; chưa tận dụng những khả năng lan truyền thông tincủa nó triệt để như việc ta làm với những bộ phim, quyển sách hay video

Ảnh hưởng của livestream tới quan điểm, nhận thức của giới trẻ

Trong 742 câu trả lời thu được từ bài khảo sát thì số người không bị ảnh hưởng về quan điểm

là 77.35% (574 người), chiếm tỉ lệ áp đảo, gần 3/4 tổng số người tham gia khảo sát Khi đượchỏi tại sao thì phần lớn câu trả lời đều liên quan đến mục đích xem video của giới trẻ hiệnnay; những bạn trẻ tập trung chủ yếu vào mục đích giải trí đơn thuần – vốn là không liênquan tới việc nêu quan điểm về các vấn đề, thường xem những livestream dựa vào mức độgiải trí của người streamer thông qua tính cách và hành động chứ không quá quan tâm đếnnhững quan điểm của họ

Như mình đã nói mình xem livestream thì mục đích chính chỉ là để giải trí và mua vuinên là việc mình nghiêm túc nhận xét một quan điểm nào đấy được thể hiện ở trênstream hoặc là một cái gì đấy rất là nghiêm túc trên stream khá là là hiếm khi (Nam,

18 tuổi, sinh viên Đại học Kiến trúc)

Ngay cả trong những trường hợp mà có thể liên quan đến việc nêu nhận thức cá nhân; nhưtrong việc học tập và cập nhật thông tin trong nước và toàn cầu, khi mà ý kiến của người đưatin hay cách làm của thầy cô có thể khác với bản thân, các bạn trẻ vẫn giữ một lập trườngriêng của mình, chỉ nhận thông tin đơn thuần mà không bị ảnh hưởng bởi suy nghĩ của ngườikhác

Không, vì mình thấy nó không ảnh hưởng gì đến mình cả và mình xem chỉ để biết hômnay có những tin tức gì thôi (Nữ, thuộc nhóm tuổi 18-25, hiện đang là sinh viên)

Vì mình coi livestream vì mục đích học tập nên không có tác động nào (Nữ, thuộcnhóm dưới 18 tuổi, hiện đang là học sinh)

Nhóm tự nhận là có bị ảnh hưởng quan điểm bởi livestream chiếm thiểu số - 22.65% (168người), chỉ chiếm được gần 1/4 tổng số người tham gia khảo sát Khi được hỏi về tác độngcủa livestream thì họ thường rất quan tâm tới tác động của những livestream có tư tưởng sailệch và không đúng đắn lên giới trẻ của nước ta, ví dụ như những ý tưởng cực đoan phảnđộng tới việc những nữ streamer kêu gọi người xem cho tiền

Mình nghĩ là sẽ có một số livestream, điển hình như livestream của những đối tượng

có tư tưởng lệch lạc, tác động lớn tới giới trẻ Chúng lợi dụng sự nổi tiếng của hìnhthức livestream trên mạng xã hội để truyền bá những thông tin sai sự thật, những tưtưởng lệch lạc với nhiều hình thức khác nhau như câu like, share, trở nên nổi tiếng,làm hoang mang dư luận hay truyền bá các tư tưởng chống đối Nhà nước… Ví dụ nhưvideo nuôi kumanthong của Thơ Nguyễn ấy (Nữ, 17 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí

và Tuyên truyền)

Ví dụ bạn xem livestream của một cô streamer xinh đẹp đi, thì khi cô ấy kêu gọidonate

thì điều đó có khả năng tác động tới hành động của bạn và bạn có thể sẽ donate cho

cô ấy Còn về ảnh hưởng tới cách suy nghĩ của bạn thì bạn sẽ có suy nghĩ rằng cô ấythật là xinh và bạn cần phải donate cho cô ấy (Nữ, 18 tuổi, sinh viên Học viện Ngoạigiao)

Thêm vào đó là những trường hợp mà các bạn sau khi nghe thấy quan điểm của người khácthì đơn giản là bị thuyết phục và đồng ý với họ hoặc là tự hình thành ra những suy nghĩ mớidựa trên thông tin được tiếp nhận từ buổi đó, điều này thường gặp ở những buổi livestreamnói chuyện về một vấn đề xã hội, vấn đề showbiz đang nổi bật

Ngoài ra về các buổi stream để nói chuyện hay chia sẻ thì việc mình lắng nghe mộtngười, bạn được đóng vai là một người đang được lắng nghe streamer thì khi nghenhiều lần thì quan điểm ảnh hưởng tới người xem Mình thấy quan điểm đó hay thì

mình cũng sẽ đồng ý, nghe theo Vậy nên việc xem livestream như vậy cũng ảnh hưởngtới tâm lý (Nữ, 18 tuổi, sinh viên Học viện Ngoại giao).

Theo mình nghĩ không phải tất cả mọi người nhưng mà hầu hết sẽ bị ảnh hưởng bởi

nó mà có cái nhìn và hình thành một cách nghĩ khác về nó Giống như việc sao kê nàythì lúc đầu có thể là không ai để ý về số tiền quyên góp này nhưng mà sau khi sự việcnổi lên thì ít nhiều người ta sẽ suy nghĩ “ à, có thật là các nghệ sĩ đã lấy tiền này chomình, nhiều tiền như thế mà không nổi lòng tham, cần phải dè chừng việc làm từthiện” nhưng cũng có người sẽ cho rằng “những lời này chỉ là bịa đặt để công kíchnhững người làm từ thiện, làm lố lăng…” kể cả người đã góp tiền và không góp tiền.Các vấn đề khác thì mình cũng không rõ lắm nhưng theo mình thì ít nhiều cũng sẽ cóvài tác động đến người xem (Nữ, 17 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyêntruyền)

Hiện nay, tác động của livestream tới nhận thức và suy nghĩ của giới trẻ vẫn còn là khá hạnchế; chủ yếu là do việc mục đích của những buổi stream này trong mắt họ không phải là đểtiếp thu những quan điểm khách quan mà chỉ để giải trí đơn thuần hoặc tiếp nhận những thôngtin một cách khách quan, và họ cũng đã có sẵn lập trường riêng của mình, không thay đổicách nhìn của bản thân về một vấn đề một cách quá nhanh chóng Còn về những người đã bịảnh hưởng bởi quan điểm của những người livestream thì thường là về những vấn đề giật tít,

“drama” mà hay được giấu kín, không có đủ thông tin để tự dựng lập trường; hoặc là bị lợidụng bởi những người đang đánh vào, kích động tâm lí của thanh thiếu niên

Nhiệm vụ 2: Tác động của nội dung livestream tới hành vi/việc tổ chức cuộc sống của giớitrẻ

Về phần tác động của livestream lên cuộc sống hằng ngày, có 574 người cho rằng không bịảnh hưởng, chiếm 77,35% và 168 người cho rằng mình bị ảnh hưởng bị ảnh hưởng bởilivestream, chiếm 22,65% Cụ thể với câu hỏi Livestream ở VN hiện nay có ảnh hưởng đếnbạn như thế nào? Có 270 người cho rằng rất ít (36,4%), 128 người cho rằng ít (17,3%), 307người cho rằng bình thường ( 41,4%), 27 người cho rằng rất nhiều (3,6%)

Xem NASA thì chắc chắn là ảnh hưởng ít rồi Thi thoảng mình xem xong thì mình thấythư giãn hơn thôi.” Tuy nhiên đôi lúc việc xem trực tuyến cũng đem đến những ảnhhưởng tích cực trong cuộc sống của bạn: “ Ví dụ là một lần mình xem livestream idolyêu thích của mình Thì hôm đấy, tự nhiên mọi người lại bảo anh ý cho xem bảngthành tích hồi đi học ấy Xem xong mình thấy anh ý học giỏi, nên mình cũng muốn nhưvậy (Nữ, 17 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền )

Livestream có phải là hình thức để cập nhật thông tin duy nhất hiện nay đâu Mình cóthể lên youtube để xem, hay đọc báo, các bài post được đăng thì mình vẫn có thể cậpnhật tin tức được Thật ra để nói về cập nhập thông tin thì có rất nhiều hình thức khácchứ không phải chỉ có mỗi livestream (Nữ, 18 tuổi, sinh viên Học viện Ngoại giao)Như mình đã nói mình xem livestream thì mục đích chính chỉ là để giải trí và mua vuinên là việc mình nghiêm túc nhận xét một quan điểm nào đấy được thể hiện ở trênstream hoặc là một cái gì đấy rất là nghiêm túc trên stream khá là là hiếm khi, nên làcái việc nó tác động kiểu thế nên mình cũng là không nhiều (Nam, 18 tuổi, sinh viêntrường Đại học Kiến trúc)

Nhịp độ sinh hoạt của giới trẻ bị ảnh hưởng như thế nào?

Theo thống kê của bảng khảo sát cho thấy, đa số nhịp độ sinh hoạt của các bạn trẻ rất ít bịảnh hưởng bởi hoạt động xem livestream như là việc thức đêm hay dành thời gian để canhlivestream Cụ thể có 423/ 742 câu trả lời cho rằng mình rất ít bị ảnh hưởng, chiếm 57% và126/ 742 câu trả lời cho rằng mình ít bị ảnh hưởng, chiếm 17% Trong khi đó số người chorằng mình bị ảnh hưởng nhiều chỉ có 18 người, chiếm 2,4% và rất nhiều có 4 người, chiếm0,6 % Số còn lại cảm thấy bình thường, chiếm 2,4%

Dựa vào điều tra phỏng vấn sâu, đa số các bạn trẻ đều cho rằng việc xem livestream chỉ đểphục vụ cho nhu cầu giải trí của con người và không có tính quan trọng nên các bạn khôngdành nhiều thời gian của mình cho hoạt động này vì vậy đa số đều cho rằng nhịp độ sinh họccủa không phụ thuộc vào hoạt động này

Việc dậy sớm để đón livestream thì mình chưa bao giờ nhưng thức đêm thì mình cũng

có thể nói là thi thoảng gọi là những buổi là những buổi livestream nào hay quá hoặc

là kiểu hài hước quá này kia thì mình cũng sẽ nán lại một chút nhưng mình đánh giáchỗ này nó cũng chỉ là hai (Nam, 18 tuổi, sinh viên trường Đại học Kiến trúc)Mình đã nói ở trên là mình chỉ xem trong khoảng 30-45 phút thôi, xem trong khoảngthời gian ngắn và mình có sắp xếp lúc rảnh để xem nên tất nhiên sẽ không ảnh hưởngđến giấc ngủ hay thời gian học bài, nói chung là không có tác động đến nhịp sinh hoạtthường ngày Mà kể cả livestream đang chiếu đến đoạn hay thì mình có thể xem sau

mà, chỉ không còn là trực tiếp nữa thôi (Nữ, 17 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí vàTuyên truyền )

Mình không dành thời gian nhiều cho việc xem livestream lắm, chỉ khi nào mình vôtình lướt qua và cảm thấy hứng thú thì mình sẽ nhấn vào để coi chứ mình khôngthường kiểu đặt hẹn theo dõi coi live như một số người khác (Nữ, 18 tuổi, sinh viênđại học Giao thông vận tải)

Nội dung livestream có xuất hiện trong những cuộc thảo luận thường ngày của giới trẻkhông?

Ở câu hỏi này hơn 90% người tham gia khảo sát đều trả lời rằng các nội dung về những bàilivestream chỉ xuất hiện trong cuộc nói chuyện, thảo luận hằng ngày của họ từ mức độ rất ítđến bình thường Cụ thể có 276/742 câu trả lời rằng những nội dung này xuất hiện ‘rất ít’,192/742 câu trả lời là ‘ít và 225 câu trả lời là ‘bình thường’ Trong khi đó, số người tham giakhảo sát cho rằng các cuộc bàn luận của họ liên quan nhiều và rất nhiều đến các nội dung phátsóng trực tiếp chỉ ở con số 37 người và 12 người

Khi được hỏi, tất cả những bạn tham gia phỏng vấn sâu đều cho rằng các nội dung trong cácbài livestream rất ít hoặc hầu như không xuất hiện trong các chủ đề giao tiếp của họ:Nội dung của các video livestream chưa từng xuất hiện trong cuộc nói chuyện thườngngày của bọn mình (Nữ, 17 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền )

Mình đánh giá chỗ này là một vì mình rất là ít nói về cái nội dung như vậy trong cuộcnói chuyện với mọi người (Nam, 18 tuổi, sinh viên trường Đại học Kiến trúc)Thật ra không phải vậy, nó cũng không phải là chủ đề nói chuyện của tụi mình nhưng

mà nhiều khi mình hay thấy bạn của mình comment vào mấy cái bài live của mấyngười đó ấy rồi kiểu ủng hộ, phản đối này nọ… Mình thấy rồi lướt qua thôi chứ khôngvào bình luận gì cả (Nữ, 18 tuổi, sinh viên đại học Giao thông vận tải)

Thỉnh thoảng có chuyện gì đó nổi trên livestream thì tụi mình sẽ nói về nó, như kiểulivestream của cô Phương Hằng này, chúng mình sẽ bàn xem ai về phe ai, hoặc là bọnmình nói về game, nhưng nói thực thì đó đều không phải chủ đề mình thấy hứng thú,nên mình cũng không đóng góp quá nhiều (Nam, 18 tuổi, sinh viên Trường Đại họcKinh tế)

Sự chênh lệch này đa phần xuất phát từ sự đa dạng trong các chủ đề giao tiếp hằng ngày và sựquan tâm của của từng cá nhân đến các chủ đề, nội dung của các bài livestream, mỗi người sẽ

có một mức độ quan tâm khác nhau Ở đây đa số các bạn trẻ đều không khá bị chi phối bởiviệc phải xem các bài phát sóng trực tiếp mà chỉ dừng lại ở mức độ quan tâm, nhận biết nhấtđịnh nên câu trả lời sẽ chỉ dao động từ ‘rất ít’ đến ‘bình thường’ Có thể liên hệ trực tiếp đếncâu hỏi ‘ Nhịp độ sinh hoạt của bạn bị ảnh hưởng như thế nào’ và đa phần câu trả lời cũng chỉtập trung ở mức độ giống như trên Vậy có thể thấy rằng giới trẻ Việt Nam đặc biệt từ độ tuổihọc sinh, sinh viên không dành một mức quan tâm quá lớn cho việc xem livestream để đưa nóvào nội dung chính cho các buổi trò chuyện hay thảo luận thường ngày

Nội dung livestream có đáp ứng những nhu cầu, mục đích ban đầu của giới trẻ không?Khi được hỏi câu hỏi câu hỏi trên gần một nửa người tham gia khảo sát (362 người) đều nhậnthấy các nội dung có trong bài livestream chỉ đáp ứng nhu cầu của họ ở mức bình thường, nhưtrình bày cụ thể ở biểu đồ dưới đây: