Bài tập giữa kỳ môn các loại hình nghệ thuật cơ bản chuyên đề tìm hiểu, cảm nhận và phân tích điện ảnh

Cuối năm 2015, điện ảnh Việt Nam bùng nổ khi cái tên Em là bà nội của anh phiên bản Việt làm lại của Miss Granny – Hàn Quốc của đạo diễn Phan GiaNhất Linh đã “oanh tạc” phòng vé và ghi t

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

KHOA TRUYỀN THÔNG VÀ VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI

BÀI TẬP GIỮA KỲ

MÔN: CÁC LOẠI HÌNH NGHỆ THUẬT CƠ BẢN

Chuyên đề:

TÌM HIỂU, CẢM NHẬN VÀ PHÂN TÍCH ĐIỆN ẢNH

Hà Nội, tháng 11 năm 2022

MỤC LỤC

PHIM VIỆT HÓA: LY MỲ ĂN LIỀN TIỆN LỢI HAY CÓ HẠI? 3

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

ĐIỆN ẢNH ĐẦY HIỆN THỰC 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

Câu 1:

PHIM VIỆT HÓA: LY MỲ ĂN LIỀN TIỆN LỢI HAY CÓ HẠI?

Cuối năm 2015, điện ảnh Việt Nam bùng nổ khi cái tên Em là bà nội của anh (phiên bản Việt làm lại của Miss Granny – Hàn Quốc) của đạo diễn Phan GiaNhất Linh đã “oanh tạc” phòng vé và ghi tên mình trở thành bộ phim đầu tiên đạtdoanh thu 100 tỷ của điện ảnh Việt Em là bà nội của anh cùng với sự thành côngkhông tưởng của bộ phim đã đem đến cuộc đổ bộ phim remake từ nước ngoại củanền điện ảnh Việt Khoảng thời gian sau đó, khán giả dễ dàng nhận thấy sự xuấthiện dày đặc hơn của các phim remake trên danh sách phim chờ chiếu trong cáccụm rạp Số lượng các bộ phim ngày một tăng cao là điều mà công chúng và cảgiới chuyên môn đã ghi nhận, vậy phải chăng chất lượng của các bộ phim cũngđang tăng theo xu hướng ấy để đáp ứng nhu cầu của khán giả?

Không phải đợi đến Em là bà nội của anh bùng nổ, mà từ những năm trước

đó, phim điện ảnh remake đã từng là một mảnh đất màu mỡ mà nhiều nhà làmphim muốn đào xới và khai thác Phim remake, có thể được hiểu đơn giản, lànhững bộ phim lấy các chất liệu nghệ thuật chính từ các phim đã được ra mắt ỞViệt Nam, các bộ phim này thường giữ nguyên cốt truyện, hệ thống nhân vật và chỉthay đổi một số chi tiết về văn hóa, tình huống, cách thức thể hiện… sao cho phùhợp với thị hiếu của công chúng nước nhà Sự đổ bộ của phim remake ở Việt Nam

không chỉ xuất hiện trên màn ảnh rộng với những cái tên như Bạn gái tôi là sếp (làm lại từ ATM Errak Error - Thái Lan), Sắc đẹp ngàn cân (làm lại từ 200 Pounds Beauty - Hàn Quốc), Yêu đi đừng sợ (làm lại từ Spellbound - Hàn Quốc)…

mà từ lâu, nó còn xâm chiếm ở địa hạt truyền hình với sự thành công của Mùi ngò gai, Ngôi nhà hạnh phúc, Dù gió có thổi, Gia đình là số 1…

Nên đánh giá thế nào về hiện tượng phim remake của Việt Nam có lẽ vẫnchưa là câu hỏi có một đáp án cặn kẽ Bởi điện ảnh là một bộ môn nghệ thuật, mà

đã là nghệ thuật thì dường như không có tính tuyệt đối, nó còn tùy thuộc góc nhìnkhác nhau của mỗi người Nhưng đứng trước một hiện tượng xã hội, chúng ta nên

có cái nhìn công bằng và khách quan thì mới có thể giúp điện ảnh nước nhà pháttriển Phim remake Việt, đã và đang, nỗ lực không ngừng trong việc Việt hóa cáckịch bản nước ngoài để có một vị thế riêng của nó, tuy nhiên các nhà làm phim cầntỉnh táo, sáng suốt hơn để nhìn điện ảnh Việt trên cả chiều dài phát triển, rằng nếumãi lạm dụng phim remake thì điện ảnh nước nhà sẽ là cái bóng lẽo đẽo theo nềnđiện ảnh thế giới

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của phim remake không phải là vô căn cứ, mà nó bắtnguồn thực hiện thực đáng buồn rằng thị trường điện ảnh Việt Nam đang thiếu hụtnhững kịch bản hay và chất lượng Kết thúc closing credits (danh đề cuối phim),chúng ta không mong cầu người thưởng thức có thể thuật lại những chi tiết ấntượng, những cảm xúc dâng trào, mà thay vào đó, khi người xem ghi nhớ được nộidung, kịch bản và thông điệp của bộ phim đã là một điều đáng mừng Yếu tố kịchbản là yếu tố cốt lõi, là xương sống của cả ekip để các yếu tố còn lại trong một bộphim nương theo và phát triển Trả lời Báo Văn hóa, đạo diễn – NSND Đào BáSơn khẳng định: “Muốn có bộ phim hay trước hết phải có kịch bản hay Ở cácphòng Biên tập của các hãng phim đang chất đống kịch bản đúng, kịch bản tốtnhưng lại có quá ít kịch bản hấp dẫn” Vì thế, không quá khó hiểu khi các nhà làmphim tin dùng các kịch bản nước ngoài bởi chúng đều đã được ra mắt và đượcthẩm định bởi khán giả và giới chuyên môn

Tháng năm rực rỡ của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng là bộ phim remake từ

tác phẩm nổi tiếng Sunny của điện ảnh Hàn Quốc Bộ phim chính là một minhchứng rõ nét biểu hiện sự nỗ lực của những nhà làm phim Việt trong hành trình

chinh phục thể loại remake từ các kịch bản nước ngoài Về nội dung, cốt truyệnchính của bộ phim vẫn trung thành với nguyên tác, xoay quanh câu chuyện vềnhóm bạn gồm 6 người con gái Họ chơi chung với nhau thời trung học, để rồi 25năm sau mới có cơ hội tái ngộ khi người trưởng nhóm mắc bệnh hiểm nghèo.

Đề tài thanh xuân, tuổi trẻ nhiệt huyết không còn là đề tài mới lạ của nhữngnhà làm phim, thế nhưng Tháng năm rực rỡ vẫn khéo léo đan cài vào từng cử chỉ,lời nói, suy nghĩ của nhân vật để bày tỏ cảm thức hiện sinh mãnh liệt của nhữngngười trẻ Cảm thức hiện sinh được thể hiện rõ trong việc nhân vật chính HiểuPhương ở tuổi 40 quyết định sống cho chính mình, đi tìm lại những người bạncùng những ký ức đẹp đẽ mà cô đã lãng quên bấy lâu, mà rộng hơn nữa còn là tầnglớp của thế hệ trẻ Việt Nam trong bối cảnh đương thời Câu chuyện trong bộ phimdiễn ra tại Đà Lạt, Việt Nam vào quãng thời gian 1970-1975, cùng phong trào đấutranh Tự do – Dân chủ của sinh viên dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa Trong mộtcảnh phim được lấy bối cảnh khu Hòa Bình ở Đà Lạt, có thể xem là đại cảnh lớnnhất của cả bộ phim, là cuộc đụng độ giữa cuộc biểu tình của học sinh – sinh viênvới đội ngũ lính Việt Nam Cộng hòa giai đoạn những năm 1975 Những người tríthức trẻ bấy giờ những người hiểu biết nhất, họ nhìn ra vấn đề là cần phải sống tự

do, sống hạnh phúc, phải chiến đấu vì lý tưởng của dân tộc nói chung và của mỗicon người nói riêng Họ không cho phép chính quyền tay sai cướp lấy, đàn áp hạnhphúc mà họ vốn có Đây chính là biểu hiện của cảm thức hiện sinh trong lòng giớitrẻ, khi họ biết được mình muốn gì, mình cần gì và mình phải làm gì thì mới cóđược tự do và hạnh phúc Sự nổi bật của cảm thức hiện sinh chính là điểm mới lạ

mà các nhà làm phim làm cho Tháng năm rực rỡ nổi bật hơn hẳn các bộ phim cùng

đề tài trên màn ảnh rộng

Cảnh phim xung đột giữa cuộc biểu tình của học sinh – sinh viên với đội ngũ lính Việt Nam Cộng hòa

Lượng khán giả trung thành của kịch bản cũ cũng là một yếu tố giúp các đạodiễn an tâm phần nào khi thực hiện các bộ phim remake Bởi khán giả yêu phim cũ

sẽ luôn quan tâm, tò mò đến những phiên bản remake để đánh giá, so sánh vớiphiên bản gốc Thế nên dẫu phiên bản mới không quá thành công để đạt doanh thu

là những con số ấn tượng, những nhà làm phim cũng yên tâm phần nào để bảo đảm

sẽ không bị lỗ vốn sau khi phim công chiếu

Sự phát triển của bộ môn nghệ thuật thứ 7 khiến khán giá không xem phimchỉ để thỏa mãn ham muốn giải trí mà chúng ta còn mong muốn tìm thấy ở mànảnh rộng những triết lý giáo dục, những quan điểm, suy ngẫm của các nhân vậttrong phim, sự thỏa mãn về thị giác và thính giác thông qua kỹ thuật quay phim và

âm nhạc, những đổi mới sáng tạo… Chính sự phát triển nhanh chóng của điện ảnhViệt đã kéo theo những đòi hỏi ngày một tăng cao của người thưởng thức đã yêucầu các ekip phải chỉn chu từng khâu một trong quá trình tạo nên bộ phim

Ở bản gốc, trong phân cảnh “thả thính” nữ chính, chàng trai Joon-ho đã bấtngờ đeo headphone của mình vào tai cô từ phía sau Thực chất, đây lại là cảnhquay của đạo diễn Kang Hyeong-cheol nhằm tưởng niệm bộ phim tình cảm tuổi

teen của Pháp La Boum (1980) Trong điện ảnh, cách sử dụng những phân đoạnkinh điển một cách có chủ ý này cũng không còn quá xa lạ Với Tháng năm rực rỡ,

có lẽ để tạo dấu ấn riêng của mình, cũng với cách thức là dùng phân cảnh kinhđiển, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng lại cho người xem thưởng thức cảnh oneshotđẹp lung linh của nhân vật nữ chính dưới mưa, vừa cầm cây dù vừa hát bài ca tìnhyêu Phân cảnh này gợi nhắc đến cảnh phim huyền thoại của Gene Kelly trong

Singin’ In the Rain (1951) Sự thay đổi này được đánh giá là vô cùng xuất sắc và

sáng tạo, làm rõ nét hơn ở nhân vật Hiểu Phương một cô gái đầy mộng mơ và yêunghệ thuật!

Cảnh oneshot đẹp lung linh của nhân vật Hiểu Phương dưới mưa

Nỗ lực lớn nhất của ekip Tháng năm rực rỡ chính là sự đầu tư nghiên cứu,đổi mới nghiêm túc về bối cảnh của bộ phim Ở dòng thời gian quá khứ, Sunny lấybối cảnh Seoul, Hàn Quốc những năm 1980 với chi tiết lịch sử đặc trưng là phong

trào đấu tranh Dân chủ của sinh viên, trong khi đó đến với Tháng năm rực rỡ,chúng ta lại thấy câu chuyện của nhóm Ngựa Hoang tại Đà Lạt, Việt Nam vàoquãng thời gian 1970-1975, cùng phong trào đấu tranh Tự do – Dân chủ của sinhviên dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa Sự chuyển biến bối cảnh lịch sử của đấtnước được ekip bộ phim chuyển biến khá mượt mà, phù hợp với bối cảnh thời đạicủa Việt Nam nhưng vẫn giữ được tinh thần của cốt truyện.

Bối cảnh Đà Lạt đầy mộng mơ được tái hiện thông qua màu sắc của cả bộphim Chúng ta thấy rằng, phân cảnh trong lớp học ở Đà Lạt thuộc dòng thời gianquá khứ với bảng màu Retro-vintage gồm các màu chủ đạo là nâu, vàng và xanh.Đây cũng là bảng màu chủ đạo của cả bộ phim, tuy nhiên với các cảnh quay quákhứ, gam màu vàng sẽ nổi bật hơn, tượng trưng cho khoảng thời gian tuổi trẻ đầynhiệt huyết, năng lượng nhưng cũng ẩn chứa những mâu thuẫn, xung đột của các

cô gái Còn ở các cảnh quay hiện tại, chúng ta dễ dàng nhận ra màu xanh chiếmtrọn khung hình, từ trang phục của các diễn viên đến các đồ vật, ánh sáng trongkhung hình Ở hiện tại, khi đều đã trưởng thành sau 25 năm, các nhân vật đều đãchín chắn hơn rất nhiều, vì thế màu xanh cũng ôn hòa và nhẹ nhàng hơn Thôngqua màu sắc của các cảnh quay, đạo diễn đã thể hiện được sự thay đổi trong bốicảnh của phim so với bản gốc, ngoài ra, màu sắc trong phim còn mang những dụng

ý nghệ thuật, sự thay đổi trong nét tính cách của các cô gái ở tuổi 15 ngô nghê vàtuổi 40 đầy chững chạc Đây chính là nỗ lực đầy chỉn chu của các nhà làm phimthực sự nghiêm túc với nghề!

Một phân cảnh trong lớp học ở Đà Lạt

Phân cảnh ở dòng thời gian hiện tại

Bởi quá nhiều yếu tố bên ngoài tác động, những nhân tố nội tại không đủ đểđáp ứng Phim remake đã tồn tại rất lâu như thế Nhưng sẽ không bao giờ là quáđáng nếu đánh giá những bộ phim remake ở Việt Nam như bát mỳ ăn liền trongcửa hàng tiện lợi Sự xâm lấn của phim remake sẽ dẫn đến những bước lùi của điện

ảnh Việt Tại Việt Nam, vấn đề kịch bản đang là mối lo lắng hàng đầu của giới điệnảnh, thế nhưng lựa chọn phim remake thì khâu kịch bản sẽ được cải thiện hơn rấtnhiều Điều này sẽ dẫn đến sự ỷ lại của các biên kịch, khi họ không còn sáng tạo rađược những kịch bản mới mà đều nương theo những kịch bản cũ và chỉ cần thayđổi một vài chi tiết là có thể hoàn thành một kịch bản Và những kịch bản của điệnảnh đều có giới hạn Nếu cứ lạm dụng phương pháp phim remake thì điện ảnh ViệtNam cũng sẽ dần cạn kiệt kịch bản có sẵn, luôn đi theo cái bóng của các nhà làmphim nước ngoài và không cho ra đời được những kịch bản mới nhằm khẳng địnhđược sự phát triển của nền điện ảnh nước nhà Dẫu phim remake vẫn đòi hỏi cácnhà làm phim cần chuyển biến các tình tiết sao cho phù hợp với công chúng nướcmình, thế nhưng thực tế cho thấy không phải ai cũng có thể hoàn thành trọn vẹnđược điều đó xuyên suốt cả bộ phim

Tháng năm rực rỡ có một cảnh quay được cho là sao chép từ phiên bản gốc,

đó là cảnh hai nhân vật Hiểu Phương và Tuyết Anh cùng ngồi uống rượu tâm sự.Chúng ta đều biết, thông qua các bộ phim Hàn Quốc, văn hóa uống rượu soju làmột nét văn hóa đặc biệt giúp mọi người gắn kết và gần nhau hơn Ở bản gốc, hainhân vật này đều mặc những chiếc áo khoác đắt tiền của mẹ, tô son đỏ để qua mặtđược chủ quán rượu vì họ vẫn là trẻ vị thành niên Ở Việt Nam tuy các quán rượukhông cấm trẻ vị thành niên, nhưng cách thức thể hiện ở Tháng năm rực rỡ làkhông phù hợp vì cảnh quay quá xa lạ với khán giả Thay vì giữ nguyên như bảngốc, đó là cho hai nhân vật này cùng uống rượu để tâm sự và hóa giải những khuẩnmắc của nhau, biên kịch nên thay đổi cách thức để gần gũi với công chúng Việthơn

Cảnh hai nhân vật Hiểu Phương và Tuyết Anh cùng ngồi uống rượu tâm sự

Năm 2016, giải Cánh diều của Hội Điện ảnh Việt Nam đã quyết định khôngcho các phim remake tranh giải, vì Hội đề cao các tác phẩm giàu sáng tạo nghệthuật Trường hợp tương tự cũng diễn ra ở Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 19,tuy nhiên đến mùa giải năm 2017 thì Liên hoan phim đã nhẹ nhàng hơn khi chocác phim remake dự thi nhưng chỉ giới hạn ở một số hạng mục Chính sự hạn chếcủa các giải thưởng điện ảnh tại Việt Nam đã minh chứng cho sự ngần ngại củagiới chuyên môn đối với các phim remake, bởi có lẽ họ nhận thấy phim remakedẫu đạt doanh thu khủng đến mức nào, chúng vẫn chưa đủ để so sánh với các phimmang kịch bản gốc

Phim điện ảnh là một dạng thức của truyền thông đại chúng, dẫu các nhàlàm phim Việt vẫn đang nỗ lực không trong việc Việt hóa các kịch bản nước ngoàisao phù hợp với văn hóa nước nhà, thế nhưng, nếu mãi dùng những kịch bản cũnhư một “món mì ăn liền” thì nền điện ảnh Việt sẽ mãi trì trệ và “dậm chân tạichỗ” Phải chăng, thay vì mãi theo đuổi dòng phim remake, các nhà làm phim nêntập trung vào việc sáng tạo, tìm kiếm những kịch bản mới lạ, độc đáo hơn? Đó có

lẽ cũng chính là sự mong muốn từ cả giới chuyên môn lẫn công chúng, khi phải bỏmột số tiền để xem phim rạp thì thứ người ta muốn xem là một bộ phim mangthông điệp mới mẻ chứ không còn là những kịch bản cũ mà khán giả đã biết trước

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bùi Thị Hồng Gấm (03/2019), “Đôi nét về phim remake”,http://www.vanhoanghethuat.vn/doi-net-ve-phim-remake.htm

2. Mai Hoa (04/2018), “Phim remake: Không nên phủ nhận hoặc tôn vinh quátrớn”, https://doanhnhansaigon.vn/doi-song-van-hoa/phim-remake-khong-nen-phu-nhan-hoac-ton-vinh-qua-tron-1085155.html

3. PhanNguyenSangSang (2022) “[Phân tích] Tháng Năm Rực Rỡ - Cảm hứng

từ chủ nghĩa hiện sinh”, ruc-ro-cam-hung-tu-chu-nghia-hien-sinh/30067

https://moveek.com/bai-viet/phan-tich-thang-nam-4. Thùy Trang (04/2020), “Phim Việt hóa nở rộ, mừng hay lo?”,http://baovanhoa.vn/van-hoa/di-san/artmid/488/articleid/29177/phim-viet-hoa-no-ro-mung-hay-lo

Câu 2:

ĐIỆN ẢNH ĐẦY HIỆN THỰC

Ra đời từ thập niên 1890, điện ảnh đã và đang đón nhận sự phát triển khôngngừng ở các quốc gia nói riêng và cả thế giới nói chung Quá trình giao lưu giữacác nền điện ảnh, giữa các nhà làm phim trên toàn thế giới dần trở thành một xuthế chung mang tính tất yếu Vì thế, ta ngày càng dễ dàng bắt gặp các bộ phim sinhsau đẻ muộn sự ảnh hưởng từ các bộ phim đi trước, mà điều này thực chất là sựhọc hỏi của các đạo diễn trẻ từ những bậc tiền bối của họ ở trong nước và cả thếgiới Bộ phim Not One Less (1999) của Trương Nghệ Mưu chịu ảnh hưởng khá rõ

từ phim Where is the friend's home? (1987) của đạo diễn Abbas Kiarostami cũng là

một minh chứng rõ nét cho hiện tượng này

Trương Nghệ Mưu sinh năm 1950, được mệnh danh là "Quốc sư" của điệnảnh Trung Quốc trong nhiều thập niên qua Nhà làm phim hơn 70 tuổi ghi dấu trên

màn ảnh trong nước đến quốc tế với loạt tác phẩm nổi tiếng như Red Sorghum

(1987), Raise The Red Lantern (1991), To Live (1994), Not One Less (1999),

Coming Home (2014)… Not One Less là một bộ phim ra mắt năm 1999 của “MưuTử”, được chuyển thể từ câu chuyện A Sun in the Sky năm 1997 của ShiXiangsheng Chuyện phim kể về một vùng nông thôn hẻo lánh ở Trung Quốc, nơigiáo dục vô cùng thiếu thốn, cô bé Ngụy Mẫn Chi 13 tuổi được thuê làm cô giáodạy thay một lớp Tiểu học trong một tháng để thầy Cao về quê thăm mẹ già bịbệnh Trước khi đi, thầy dặn Mẫn Chi rằng nếu khi thầy trở về, lớp học không thiếumột em nào thì cô sẽ được thưởng thêm 10 tệ Khi cậu bé Trương Tuệ Khoa – họcsinh cá biệt nhất lớp – bị bắt đi kiếm tiền phụ gia đình, Mẫn Chi đã kiếm đủ mọicách để vượt qua những khó khăn, thử thách để tìm kiếm Trương Tuệ Khoa ởthành phố Bộ phim kết thúc bằng việc vùng quê của Mẫn Chi được các nhà hảotâm quyên tặng sách vở và tiền bạc để xây dựng lại ngôi trường