MỤC LỤC CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ METAVERSE.............................................................................................1 1. Khái niệm ...............................................................................................................................................1 2. Các yếu tố liên quan đến metaverse .......................................................................................................1 2.1 Các lớp cấu thành nên metaverse: ...................................................................................................1 2.2 Các yếu tố quan trọng trong metaverse ...........................................................................................4 CHƯƠNG II. CÁC TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI METAVERSE.........................................................................9 1. Ba mô hình của metaverse:.....................................................................................................................9 1.1 Mô hình tập trung truyền thống (Traditional Centralized Metaverse)..............................................9 1.2 Mô hình Blockchain tập trung (Centralized Blockchain Metaverse) .............................................10 1.3 Mô hình Blockchain phi tập trung (Decentralized Blockchain Metaverse) ...................................10 2. So sánh metaverse và công nghệ thực tế mở rộng................................................................................10 2.1 Sơ lược về thực tế mở rộng ............................................................................................................10 2.2 So sánh metaverse với thực tế mở rộng..........................................................................................11 CHƯƠNG III. TIỀM NĂNG CỦA METAVERSE......................................................................................13 1. Ưu điểm của metaverse ........................................................................................................................13 2. Nhược điểm của metaverse ..................................................................................................................17 3. Đánh giá tiềm năng của metaverse.......................................................................................................19 3.1 Cơ hội.............................................................................................................................................19 3.2 Thách thức......................................................................................................................................20 3.3 Sức cạnh tranh lớn..............................................................................................................................20 CHƯƠNG IV. FACEBOOK VÀ “GIẤC MỘNG” METAVERSE ..............................................................23 1. Quá trình phát triển của metaverse.......................................................................................................23 2. Facebook và con đường tìm đến “giấc mộng” metaverse ....................................................................23 CHƯƠNG V. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA FACEBOOK..............................................................27 5.1 Mục tiêu cốt lõi ......................................................................................................................................27 5.2 Đối tượng và quy mô..........................................................................................................................27 5.3 Các dịch vụ metaverse do Facebook cung cấp ...................................................................................27 5.3.1 Các thiết bị phần cứng ................................................................................................................27 5.3.2 Các ứng dụng phần mềm.............................................................................................................28 5.4 Các hoạt động chiến lược ...................................................................................................................29 CHƯƠNG VI. ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN METAVERSECỦA FACEBOOK.....................312 6.1 Tổng kết một số quan sát thông qua nghiên cứu ................................................................................31 6.2 Thuận lợi và khó khăn của Facebook trong việc phát triển metaverse...............................................33 6.2.1 Thuận lợi của Facebook..............................................................................................................33 6.2.2 Khó khăn của Facebook..............................................................................................................33 6.3 Tính khoa học và thực tiễn của nền tảng metaverse do Facebook xây dựng......................................34 6.3.1 Tính khoa học..............................................................................................................................34 6.3.2 Tính thực tiễn ..............................................................................................................................36 6.4 Đề xuất giải pháp................................................................................................................................38 6.4.1 Giải pháp ngắn hạn.....................................................................................................................38 6.4.2 Giải pháp dài hạn........................................................................................................................38 TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................................39
TỔNG QUAN VỀ METAVERSE
Khái niệm
Metaverse là sự kết hợp của hai từ tiếng Anh là "meta" - có nghĩa là “hơn cả” và
“verse” trong “universe” - có nghĩa là “vũ trụ”
Metaverse là "vũ trụ ảo" kết hợp giữa môi trường vật lý và kỹ thuật số, nơi mọi sự kiện và hoạt động diễn ra liên tục Đây là nơi hội tụ của các công nghệ tiên tiến, cho phép con người tương tác với môi trường ảo thông qua hình ảnh đại diện (avatar).
Các yếu tố liên quan đến metaverse
2.1 Các lớp cấu thành nên metaverse:
Metaverse không chỉ đơn thuần là không gian 3D hay hình ảnh 2D, mà còn là sự phi vật thể hóa khoảng cách địa lý và không gian thực tế Nó bao gồm các trò chơi 3D như Fortnite và Roblox trên máy tính, cũng như các ứng dụng như Siri trên điện thoại thông minh và Zoom cho các cuộc họp trực tuyến.
Lớp trải nghiệm trong metaverse là những gì chúng ta tiếp xúc và trải nghiệm trực tiếp, nhờ vào sự hỗ trợ của các lớp dưới trong mô hình hoàn chỉnh Mặc dù trải nghiệm này đã tồn tại trong hiện tại, nhưng khi khoảng cách địa lý được phi vật thể hóa hoàn toàn, các chuỗi trải nghiệm trong metaverse hứa hẹn sẽ trở nên đa dạng và phong phú hơn bao giờ hết.
2.1.2 Lớp khai phá trải nghiệm
Lớp khai phá trải nghiệm có nhiệm vụ thu hút và giới thiệu thông tin, dịch vụ cũng như trải nghiệm trong metaverse mà người tham gia không thể tự khám phá Lớp này được chia thành hai mô hình: khai phá chủ động và khai phá bị động.
Khai phá chủ động là quá trình mà người dùng tự mình tìm kiếm và khám phá thông tin thông qua các công cụ tìm kiếm, nội dung cộng đồng, danh sách ứng dụng nổi bật, sở thích cá nhân và người nổi tiếng.
Khai phá bị động chủ yếu tập trung vào tiếp thị quảng cáo, với các hình thức dễ tiếp cận như quảng cáo qua email, mạng xã hội và website Mục tiêu của khai phá bị động là giới thiệu sản phẩm, dịch vụ và xây dựng cơ sở dữ liệu khách hàng cho doanh nghiệp.
2.1.3 Lớp kinh tế sáng tạo (Creator Economy Layer)
Trải nghiệm của người dùng trong metaverse ngày càng phong phú, đồng thời số lượng nhà sáng tạo nội dung cũng tăng nhanh chóng Kinh tế sáng tạo bao gồm tất cả các công nghệ mà những người sáng tạo này sử dụng để phát triển các trải nghiệm độc đáo.
Các bên sáng tạo nội dung luôn tuân theo một mô hình nhất quán, bao gồm ba giai đoạn cụ thể, bất kể là trong quá khứ, hiện tại hay tương lai.
Giai đoạn tiền kiến tạo là thời điểm mà con người sử dụng công nghệ mới để tạo ra trải nghiệm độc đáo, dẫn đầu trong lĩnh vực và mở ra thị trường cho nền kinh tế sáng tạo Những ví dụ tiêu biểu bao gồm Amazon, công ty tiên phong trong bán lẻ trực tuyến, và Pixar, từ một công ty phần cứng bình thường trở thành hãng phim hoạt hình xuất sắc nhất mọi thời đại.
Sau khi các thị trường được hình thành thành công, số lượng nhà sáng tạo đã bùng nổ Trong giai đoạn tiền kiến tạo, công nghệ còn sơ khai và chưa được khai thác hiệu quả Tuy nhiên, ở giai đoạn xây dựng, các nhà sáng tạo đang tập trung phát triển công nghệ phần cứng Việc khởi đầu xây dựng một nền tảng từ đầu có thể làm chậm quá trình và tốn nhiều công sức Do đó, trong giai đoạn này, các bên cung cấp vật liệu và nền tảng như thư viện đồ họa OpenGL và phần mềm hỗ trợ kết xuất đồ họa 3D DirectX đã xuất hiện để hỗ trợ nhóm sáng tạo.
Giai đoạn kiến tạo là giai đoạn quan trọng nhất trong lớp kinh tế sáng tạo, nơi mọi người, dù là nhóm nhỏ hay cá nhân, có thể tham gia vào thị trường metaverse Chúng ta có thể dễ dàng mở trang web bán hàng trực tuyến qua Shopify mà không cần biết lập trình Ngoài ra, việc tạo ra thế giới đồ họa 3D với Unity, Unreal, hoặc Roblox cũng trở nên khả thi ngay cả với những người chưa từng làm việc với APIs Một ví dụ điển hình là game nổi tiếng Among Us, được phát triển bởi ba cá nhân thông qua Unity, trong khi Blizzard cũng sử dụng nền tảng này để phát triển game Hearthstones.
Lớp kinh tế sáng tạo mà chúng ta hướng đến hiện tại và tương lai cho phép mọi người tham gia vào việc sáng tạo trải nghiệm trong mọi lĩnh vực trên nền tảng số, không gặp rào cản công nghệ Mọi người có thể tham gia sáng tạo trong metaverse giống như trong các hoạt động sáng tạo hàng ngày.
2.1.4 Lớp điện toán không gian (Spatial Computing Layer) Điện toán không gian là tiền đề cho công nghệ kết xuất thực tế ảo - Real Time Render, thứ giúp ta làm mờ đi ranh giới giữa thế giới thực tế và thế giới ảo, có nghĩa là đem không gian vật lý để đưa vào các thiết bị như máy tính hoặc điện thoại thông minh Nói một cách cụ thể hơn, điện toán không gian cho phép ta thâm nhập và tương tác với không gian 3D, ddiingf thời tăng cường trải nghiệm ở thế giới thực
Các phần mềm cơ bản của điện toán không gian bao gồm:
Kỹ thuật 3D: Trình chiếu hoạt họa và không gian địa lý
Nhận diện cử chỉ và giọng nói
Internet vạn vật (Internet of Things): Tích hợp dữ liệu đa thiết bị, lưu trữ trắc sinh học Bản đồ liên không gian và nhận diện vật thể
2.1.5 Lớp nền phi tập trung (Decentralization Layer)
Metaverse OASIS trong bộ phim Ready Player One được mô phỏng như một vùng đất kiếm tìm kho báu khổng lồ do một người duy nhất tạo ra, nhưng tương lai lý tưởng của metaverse lại hướng đến một hệ thống tối ưu hóa sự cạnh tranh Trong tương lai, dữ liệu và các sáng tạo không thuộc về bất kỳ doanh nghiệp nào, mà doanh nghiệp chỉ đóng vai trò xây dựng metaverse Người tham gia vào metaverse sẽ là những người duy nhất sở hữu tài sản trong không gian ảo này.
Công nghệ Blockchain là cầu nối trong trao đổi
2.1.6 Lớp tương tác người dùng (Human Interface Layer)
Các thiết bị phần cứng như laptop, điện thoại thông minh và kính thực tế ảo đóng vai trò quan trọng trong lớp tương tác người dùng, kết nối con người với trải nghiệm trong các nền tảng metaverse Trong tương lai, những thiết bị này có khả năng phát triển vượt bậc với nhiều tên tuổi tiềm năng.
Kính thông minh kết hợp đầy đủ chức năng của một chiếc điện thoại thông minh với công nghệ thực tế tăng cường (AR) và thực tế ảo (VR).
Kính in 3D: Dự đoán sẽ được sử dụng nhiều trong ngành công nghiệp thời trang
Các thiết bị cảm biến sinh học thu nhỏ
Thậm chí là tương tác thông qua sóng não
2.1.7 Lớp cơ sở hạ tầng
Lớp cơ sở hạ tầng bao gồm các công nghệ cho phép thiết bị kết nối với mạng và truyển tải thông tin
CÁC TIÊU CHÍ PHÂN LOẠI METAVERSE
Ba mô hình của metaverse
Dựa vào 5 yếu tố công nghệ cốt lõi trong hạ tầng của metaverse, hai đặc điểm nổi bật nhất là công nghệ Blockchain và tính phi tập trung của Web 3.0, điều mà các nền tảng xây dựng trên Web 2.0 không thể có.
Qua đó, ta có thể kết luận ba mô hình metaverse phổ biến ở thời điểm hiện tại nhằm có cái nhìn cụ thể hơn, rốt cuộc metaverse là gì
Sơ đồ các loại mô hình metaverse phổ biến thể hiện mối quan hệ giữa mô hình lưu trữ dữ liệu và mô hình phân quyền dữ liệu, với trục tung đại diện cho lưu trữ dữ liệu và trục hoành đại diện cho phân quyền dữ liệu.
1.1 Mô hình tập trung truyền thống (Traditional Centralized Metaverse)
Các mô hình metaverse hiện tại hoạt động trên hệ thống tập trung và không tích hợp blockchain, với dữ liệu người dùng được quản lý bởi một tổ chức trung tâm Người dùng trong các nền tảng này có hình đại diện để thực hiện nhiệm vụ trong trò chơi, với Fortnite là một ví dụ điển hình khi có khoảng 278 triệu người dùng Sự phổ biến này giúp các nền tảng metaverse thu hút sự chú ý từ ngành thời trang, khi các thương hiệu cung cấp trang phục và phụ kiện cho hình đại diện, cũng như các vật phẩm mở khóa đặc quyền trong trò chơi.
1.2 Mô hình Blockchain tập trung (Centralized Blockchain Metaverse)
Mô hình blockchain tập trung thúc đẩy sự tương tác của người dùng trong không gian ảo, cho phép họ tham gia vào quá trình sáng tạo và sản xuất của cải Điều này tạo ra một môi trường kinh tế số hoàn chỉnh, nơi người dùng có thể kiếm tiền từ việc mua bán các sản phẩm sáng tạo Hệ thống này sử dụng thanh toán điện tử dựa trên công nghệ NFTs, giúp quá trình giao dịch diễn ra nhanh chóng và minh bạch Tuy nhiên, một hạn chế lớn là dữ liệu của người dùng bị bên thứ ba nắm giữ, có nguy cơ bị sử dụng sai mục đích Các ví dụ điển hình cho mô hình này bao gồm Meta (Facebook) với nền tảng metaverse Horizon Worlds, Unity và Fortnite.
1.3 Mô hình Blockchain phi tập trung (Decentralized Blockchain Metaverse)
Những siêu metaverse thường được phát triển trên nền tảng DAO (Tổ chức tự trị phi tập trung), một hệ thống hoạt động dựa trên các quy tắc, mã và chương trình tự động Hệ thống này loại bỏ sự can thiệp của cơ quan quản lý trung ương, tạo ra một cấu trúc kiểm soát phi tập trung hiệu quả.
Thông qua việc sử dụng hợp đồng thông minh, DAO xây dựng hệ thống quy tắc cho vũ trụ ảo, trong đó sức mạnh quyết định không thuộc về tổ chức trung tâm mà nằm ở người dùng Mỗi người dùng sở hữu mã định danh trong metaverse và có quyền quản lý thế giới ảo của mình Các mô hình metaverse blockchain cũng phát triển nền kinh tế ảo dựa trên tiền điện tử, với loại siêu vũ trụ ảo này được xem là thành công nhất Một số ví dụ về metaverse blockchain phi tập trung bao gồm Axie Infinity và các nền tảng nổi tiếng trên OpenSea như Decentraland.
So sánh metaverse và công nghệ thực tế mở rộng
2.1 Sơ lược về thực tế mở rộng
Thực tế mở rộng (XR) là công nghệ metaverse nổi bật hiện nay, kết hợp thế giới vật lý và kỹ thuật số thông qua thiết bị đeo như kính và tai nghe thực tế ảo XR cho phép người dùng bước vào thế giới ảo và tương tác với hình đại diện 3D trong cộng đồng Hiện tại, có ba mô hình thực tế mở rộng đáng chú ý.
Virtual Reality - Thực tế ảo, (ii) Agumented Reality - Thực tế tăng cường, (iii) Mixed Reality - Thực tế hỗn hợp
Hình ảnh minh họa các mô hình thực tế mở rộng
2.2 So sánh metaverse với thực tế mở rộng
Thực tế mở rộng (XR) đã được nghiên cứu và định hình rõ ràng trong vài thập kỷ qua, trong khi khái niệm metaverse vẫn còn mơ hồ và chưa phát triển như mong đợi Việc so sánh metaverse với XR là cần thiết để giúp người đọc hình dung rõ ràng và cụ thể hơn về metaverse, mặc dù đã có định nghĩa và một số mô hình về nó.
Metaverse và XR được xem là những phát minh hiện đại quan trọng, liên quan đến việc nâng cao sự tương tác của người dùng với thế giới ảo và cải thiện trải nghiệm trong thế giới thực.
Mặc dù hai công nghệ này có nhiều điểm tương đồng, nhưng vẫn tồn tại những khác biệt quan trọng, chính những yếu tố này đã góp phần làm cho metaverse trở thành một làn sóng công nghệ mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Metaverse vẫn chưa có một định nghĩa rõ ràng, ngay cả khi các công ty lớn thảo luận về công nghệ mà họ phát triển Điều này khiến việc đưa ra một định nghĩa toàn diện về metaverse trở nên khó khăn Trong khi đó, thực tế ảo đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, có định nghĩa rõ ràng và ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực.
Metaverse là một không gian ảo phong phú mà người dùng có thể truy cập qua internet, mang đến nhiều trải nghiệm đa dạng mà các thiết bị thực tế mở rộng chưa thể cung cấp.
Không gian ảo trong metaverse tương tự như không gian của công nghệ thực tế mở rộng (XR), nhưng có sự khác biệt quan trọng Trong khi các thế giới ảo của XR bị giới hạn về kích thước, metaverse cho phép người dùng truy cập vào toàn bộ internet.
Trong lĩnh vực metaverse, thực tế mở rộng đóng vai trò là một công cụ hỗ trợ quan trọng, kết nối các giác quan của người dùng với không gian ảo Thực tế mở rộng không chỉ nằm trong cấu trúc của metaverse mà còn là một phần thiết yếu, giúp người dùng trải nghiệm và tương tác sâu sắc hơn với thế giới ảo.
Mặc dù thực tế tăng cường thường được coi là công cụ giải trí, nó đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế và kinh doanh Đồng thời, metaverse, với các công nghệ cốt lõi như Blockchain và NFTs, được xem là một hệ sinh thái rộng lớn, tồn tại song song với thế giới thực và hoạt động tương tự như thế giới thực.
TIỀM NĂNG CỦA METAVERSE
Ưu điểm của metaverse
- Kết nối bạn tới muôn nơi với trải nghiệm nhập vai
Trải nghiệm nhập vai trong metaverse cho phép người dùng sáng tạo và thể hiện cá tính qua hình đại diện độc đáo Mỗi người có thể tùy chỉnh avatar của mình một cách nhanh chóng và linh hoạt, từ những phiên bản giống hệt bản thân đến những hình ảnh hoàn toàn khác biệt Việc sở hữu một avatar ưng ý không chỉ tăng cường sự tự tin khi giao tiếp trong môi trường ảo mà còn giúp xây dựng các mối quan hệ trực tuyến hiệu quả hơn.
- Kết nối bạn tới muôn nơi - khoảng cách địa lí không còn là rào cản
Metaverse tạo ra một môi trường kỹ thuật số gần gũi với thế giới thực nhờ công nghệ tái tạo 3D, cho phép chúng ta có bản sao ảo chân thực của các tòa nhà và địa điểm Bạn có thể dễ dàng tham quan thành phố cách nửa vòng trái đất, khám phá con phố yêu thích và ngắm cảnh ở đất nước xa xôi ngay tại nhà mà không lo lắng về thời tiết, di chuyển hay chi phí Hơn nữa, metaverse xóa bỏ khoảng cách thời gian, cho phép bạn trải nghiệm khung cảnh di tích lịch sử và thành phố cổ khi chưa bị phá hủy, mang đến cảm giác chân thực về nhịp sống của những năm tháng đã qua.
- Tương tác online bước lên một tầm cao mới, mạng xã hội được nâng cấp
Tương tác online đang phát triển mạnh mẽ với sự phổ biến của các phương thức như chat, video call, và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội Mặc dù tương tác online mang lại sự nhanh chóng và tiện lợi, nhưng vẫn tồn tại rào cản vật lý mà con người cảm nhận được Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của metaverse, tương tác vật lý online sẽ trở thành hiện thực, cho phép người dùng tham gia các buổi họp, gặp gỡ bạn bè và gia đình, cũng như tham dự các sự kiện như nhạc hội và tiệc tùng ngay tại nhà, tất cả đều thông qua avatar của họ.
Nâng cấp mạng xã hội
Mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại với sự phát triển của các nền tảng như Facebook, Twitter và Snapchat, tạo ra một thế giới online kết nối hàng triệu người Metaverse hứa hẹn sẽ là bước ngoặt mới cho các nền tảng này, mang lại lợi ích to lớn cho người dùng và doanh nghiệp thông qua không gian 3D Sự kết hợp giữa mạng xã hội và metaverse sẽ tạo ra một môi trường ảo với hàng triệu người, giúp người dùng dễ dàng kết bạn, tìm kiếm những người có cùng sở thích và giao lưu mà không lo lắng về an toàn hay di chuyển, tất cả đều diễn ra trong không gian sống của họ.
- Tạo ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp, đem lại trải nghiệm mới cho người dùng
- Tạo ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp
Việc thu hút khách hàng ngày càng trở nên khó khăn đối với doanh nghiệp, khi người tiêu dùng ít có khả năng đến cửa hàng trực tiếp hoặc truy cập website để tìm hiểu sản phẩm Các giải pháp truyền thống như ưu đãi và khuyến mãi đã trở nên nhàm chán Việc đưa showroom lên không gian ba chiều của metaverse là một giải pháp mới, mang đến trải nghiệm độc đáo với không gian 360 độ, cho phép khách hàng tham quan chi tiết từng ngóc ngách Hơn nữa, ứng dụng metaverse giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng toàn cầu mà không cần mở nhiều cửa hàng, từ đó tiết kiệm chi phí vận hành và quản lý.
- Đem lại trải nghiệm mới cho người dùng
Khi mua sắm theo cách truyền thống, người dùng thường phải đến cửa hàng để trải nghiệm sản phẩm hoặc mua sắm qua thiết bị mà không có trải nghiệm thực tế Metaverse sẽ khắc phục những hạn chế này bằng cách cho phép người dùng mua sắm từ nhà, đồng thời trải nghiệm chất lượng sản phẩm một cách chân thực.
Vào năm ngoái, Gucci đã ra mắt The Gucci Garden, một không gian ảo trên nền tảng Roblox, cho phép người dùng khám phá các gian phòng độc đáo và mua sắm trang phục kỹ thuật số.
Tạo ra nền kinh tế ảo
Khi metaverse mới xuất hiện, con người đã nhanh chóng tìm ra cách để kinh doanh và kiếm tiền từ nó Mặc dù còn ở giai đoạn sơ khai, nhiều người đã nhận thấy tiềm năng kinh tế mà metaverse mang lại, dẫn đến việc đầu tư vào bất động sản kỹ thuật số và xây dựng các công trình trong không gian ảo Các tựa game như Decentraland và The Sandbox cho phép người dùng mua lô đất ảo và tạo dựng không gian riêng Bên cạnh đó, người dùng còn có thể giao dịch tiền điện tử, tổ chức concert và triển lãm trong thế giới 3D, cũng như đào tạo nhân viên để phát triển metaverse Nhiều người đã kiếm tiền từ metaverse thông qua việc chơi game và nhận các phần thưởng số có giá trị quy đổi thành tiền thật.
Metaverse khai thác tiềm năng kinh tế cho cá nhân và doanh nghiệp, tạo ra sân chơi cho sự hội nhập và phát triển Nó trở thành cổng kết nối đa quốc gia trong nền kinh tế hội nhập hiện nay, góp phần thúc đẩy kinh tế và xã hội Đồng thời, metaverse cũng có ảnh hưởng tích cực đến tiền điện tử và NFTs (Tài sản không thể thay thế).
Tiền điện tử và NFTs là hai ứng dụng quan trọng của blockchain trong thế giới ảo Trong metaverse, tiền điện tử sẽ là phương tiện trao đổi chính, với mỗi không gian ảo sở hữu loại tiền ảo riêng, không thể sử dụng tiền thật để giao dịch trong các không gian này.
NFTs đóng vai trò quan trọng hơn cả tiền điện tử trong metaverse, vì chúng đại diện cho quyền sở hữu tài sản vật lý hoặc kỹ thuật số Nhiều thương hiệu lớn như Dolce & Gabbana, Coca-Cola và Adidas đã tham gia vào thị trường NFTs.
Nike Trong tương lai, khi mua một sản phẩm của thế giới thực, bạn cũng có thể sở hữu
Khi metaverse ngày càng phát triển, việc sử dụng tiền điện tử trở nên phổ biến, dẫn đến nhu cầu sở hữu tài sản kỹ thuật số gia tăng Sự liên kết giữa tài sản ngoài đời thực và tài sản kỹ thuật số thông qua NFTs cũng đang được chú trọng hơn bao giờ hết.
Metaverse đang phát triển mạnh mẽ, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của NFTs và tiền điện tử, vì chúng là hai yếu tố thiết yếu tạo nên giá trị cho không gian ảo.
Cải tiến E-learning, giáo dục và thể thao, giải trí
Cải tiến e-learning, giáo dục
Trong suốt những năm đại dịch, việc học và dạy đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến sự chuyển đổi sang các phương pháp trực tuyến như Zoom và Google Meet.
Metaverse là nền tảng mới mang lại lợi ích to lớn cho giáo dục, giúp học sinh và giáo viên tương tác mà không cần di chuyển đến lớp học Học sinh có thể giao lưu qua avatar, trong khi giáo viên giám sát hành vi của học sinh để ngăn chặn gian lận thi cử Phụ huynh cũng dễ dàng gặp gỡ giáo viên để theo dõi quá trình học tập của con em mình.
Nhược điểm của metaverse
Sự hạn chế trong công nghệ và kỹ thuật
Metaverse yêu cầu một kết nối internet nhanh và ổn định để đảm bảo trải nghiệm liền mạch Để tận hưởng đầy đủ các tính năng của metaverse, chất lượng thiết bị như kính thông minh và kính thực tế ảo cần được nâng cao Hơn nữa, việc đảm bảo an toàn trong quá trình trải nghiệm của người dùng là rất quan trọng, nhằm tránh các sự cố thiết bị có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.
Metaverse hiện đang trong giai đoạn phát triển, do đó không thể tránh khỏi các vấn đề kỹ thuật như độ trễ và hoạt động bảo trì, gây cản trở cho người dùng Bên cạnh đó, thiết bị sử dụng thường quá nặng nề và cồng kềnh, khiến người dùng cảm thấy mệt mỏi và thậm chí chóng mặt khi sử dụng trong thời gian dài.
Quyền riêng tư và bảo mật có khả năng rất cao bị xâm hại
Metaverse hoạt động trên hệ thống tên miền phi tập trung, cho phép nhiều người dùng truy cập đồng thời Khi tham gia, người dùng cần cung cấp dữ liệu và thông tin cá nhân để xác định danh tính, điều này có thể dẫn đến rủi ro như rò rỉ dữ liệu, bị theo dõi hoặc lạm dụng thông tin.
Những tác động tiêu cực đến văn hóa, xã hội và cộng đồng
Làm mờ đi giá trị của những giá trị truyền thông lâu đời
Một bất lợi của việc kết nối mọi người qua các nền văn hóa khác nhau là làm phai nhạt giá trị văn hóa hiện có Khi dành quá nhiều thời gian trong metaverse, con người có thể mất đi sự kết nối với xã hội thực tại và không còn cảm thấy cần thiết phải tiếp nhận văn hóa địa phương Hệ quả là, những truyền thống lâu đời có thể bị mai một, đồng thời gia tăng khoảng cách giàu nghèo.
Các nước phát triển đang tận dụng công nghệ tiên tiến để đầu tư vào metaverse, mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Sự phát triển của metaverse được xem là bước đột phá, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhờ vào việc phi vật thể hóa khoảng cách địa lý, tạo ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp và khách hàng Tuy nhiên, việc đầu tư vào metaverse đòi hỏi một khoản chi phí lớn, khiến các công ty nhỏ hơn có thể gặp khó khăn trong việc theo kịp thị trường này.
Tác động tiêu cực tới sức khỏe thể chất và tinh thần
Các thiết bị thực tế mở rộng cho phép người dùng tham gia vào metaverse có thể gây ra một số vấn đề sức khỏe, bao gồm say tàu xe, chóng mặt, buồn nôn, nhức đầu và mỏi cổ.
Hoạt động và trải nghiệm trong metaverse diễn ra mà không có sự kiểm soát từ nhiều cá nhân, điều này có thể dẫn đến việc người dùng có cái nhìn lệch lạc về thế giới Họ có thể trải qua tình trạng cách ly xã hội, chống đối xã hội, các triệu chứng tâm lý, và bỏ bê cơ thể vật lý.
Việc kiểm duyệt nội dung trong metaverse hiện đang thiếu các cơ sở vững chắc để bảo vệ sức khỏe người dùng Không có phương pháp cụ thể nào để hạn chế trải nghiệm bạo lực hoặc tác động tiêu cực đến tâm lý Những hành vi tiêu cực từ mạng xã hội và trò chơi trực tuyến đã là vấn đề nóng, và sự xuất hiện của metaverse có thể làm tình hình trở nên tồi tệ hơn, ảnh hưởng đến sức sống xanh của môi trường vật lý.
Theo nghiên cứu của Cơ quan Quản lý Môi trường và Năng lượng Pháp (ADEME), mỗi e-mail mà người dùng gửi đi sẽ thải ra 19 gram khí CO2, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.
Mặc dù lượng khí thải từ việc gửi e-mail là nhỏ, nhưng với hàng tỷ e-mail lưu thông trên Internet, chúng vẫn góp phần vào hiện tượng hiệu ứng nhà kính toàn cầu Ông Alain Anglade, kỹ sư của ADEME, cho biết rằng việc gửi một e-mail có hình ảnh đính kèm tiêu thụ nhiều năng lượng hơn chúng ta tưởng.
Khi metaverse ra đời, việc sử dụng hệ thống Blockchain cho giao dịch tiền tệ và hàng hóa có thể giúp giảm lượng khí thải CO2 Tuy nhiên, để duy trì một mạng lưới khổng lồ và hoạt động liên tục, lượng khí CO2 thải ra có thể lớn hơn nhiều, gây tác động nghiêm trọng đến môi trường sống của nhân loại.
Một số vấn đề khác
Avatar trong metaverse có tính chất tồn tại liên tục và vô hạn, nghĩa là hình ảnh đại diện của chúng ta sẽ không bao giờ biến mất Chúng có khả năng lưu trữ các đặc điểm cá nhân của người dùng Tuy nhiên, một vấn đề quan trọng đặt ra là liệu avatar có thể được coi là thế thân của người dùng sau khi họ qua đời, và liệu chúng có quyền sở hữu tài sản cũng như các mối quan hệ mà người dùng đó đã có hay không.
Tiền ảo cần được kiểm soát chặt chẽ để duy trì tính ổn định, tránh trở thành công cụ cho các hành vi nguy hiểm như rửa tiền và khủng bố, từ đó gây ra bất ổn chính trị.
Đánh giá tiềm năng của metaverse
Dựa trên những ưu điểm và nhược điểm hiện tại của metaverse, chúng ta có thể xác định các cơ hội và thách thức mà các nền tảng metaverse đang phải đối mặt.
Nơi giao thoa công nghệ số
Nhân loại đang ở ngưỡng chuyển đổi số với sự hội tụ của các công nghệ tiên tiến như IoT, 5G, 6G, trí tuệ nhân tạo và blockchain Những công nghệ này đang dần trưởng thành, trở thành cơ sở hạ tầng thiết yếu cho chuyển đổi số, trong đó có metaverse Metaverse, được xây dựng từ các công nghệ hiện đại nhất, hứa hẹn sẽ trở thành nền tảng bùng nổ, đại diện cho thế hệ tiếp theo của Internet.
Cổng kết nối đa quốc gia
Metaverse được xây dựng với mục tiêu kết nối các nhà quản lý, nghiên cứu, tập đoàn, tổ chức và cá nhân, góp phần thúc đẩy kinh tế và xã hội Nền tảng thế giới ảo này khai thác tiềm năng của cá nhân và doanh nghiệp, tạo ra sân chơi cho sự hội nhập và phát triển Trong tương lai, metaverse có khả năng trở thành nơi gặp gỡ toàn cầu nhờ vào những tiện ích hiện đại mà nó mang lại, hiện diện như một cổng kết nối đa quốc gia.
Nơi khởi đầu của một kỷ nguyên mới của Internet
Theo dự báo của Gartner, đến năm 2026, hơn 25% dân số toàn cầu sẽ dành ít nhất 1 giờ mỗi ngày để mua sắm hoặc giao lưu trong metaverse Điều này cho thấy metaverse sẽ trở thành một nền tảng phổ biến và được yêu thích, tương tự như mạng xã hội hiện nay Tương lai của metaverse rất hứa hẹn khi nhiều công ty công nghệ lớn đang đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực này Nếu được sử dụng hợp lý, metaverse có thể kết nối con người lại gần nhau hơn, tạo ra cơ hội giao tiếp bất chấp sự khác biệt về ngôn ngữ và vị trí.
Khi thế giới chuyển sang kỹ thuật số, các cuộc tấn công mạng ngày càng gia tăng, ảnh hưởng đến cả blockchain và tiền điện tử, và sẽ sớm mở rộng đến metaverse Công nghệ metaverse vẫn đang trong quá trình phát triển, dẫn đến việc xuất hiện các lỗ hổng mà các nhà phát triển cần khắc phục Mặc dù điểm yếu trong metaverse sẽ giảm khi mạng trở nên an toàn hơn, nhưng nếu không có các quy tắc an ninh mạng mạnh mẽ và các phương pháp tốt nhất, các cuộc tấn công mạng có thể trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với nền tảng này.
Metaverse là một không gian kỹ thuật số công khai, không có cơ quan trung ương quản lý Trong môi trường này, không có tổ chức nào thiết lập quy tắc, dẫn đến việc thiếu hướng dẫn về hành vi không phù hợp và trách nhiệm cho các hành động sai trái Hiện tại, các nhà phát triển Metaverse vẫn chưa công bố thông tin về sự tồn tại của các quan chức quản lý trong thế giới ảo.
Một ví dụ về tội ác trong metaverse là việc bán hàng nhái NFT dưới dạng tác phẩm nghệ thuật thật Khi người mua phát hiện ra mình đã bị lừa, họ gặp khó khăn trong việc lấy lại tiền hoặc truy tìm kẻ phạm tội Nguyên nhân chính là do tính ẩn danh của blockchain, khiến cho việc xác định danh tính tội phạm trở nên khó khăn cho các nhà điều tra và cơ quan thực thi pháp luật.
Metaverse là một thị trường mới đầy tiềm năng, thu hút sự chú ý của nhiều công ty công nghệ lớn với những thành tựu nổi bật.
Số lượng người dùng (Năm 2022)
Một số thành tựu/chiến dịch
Facebook 1.62 tỷ Facebook là mạng xã hội lớn nhất thế giới, có thế mạnh về số lượng người dùng
Năm 2014, Zuckerberg đã công bố khoản đầu tư 1 tỷ USD vào công ty sản xuất thiết bị thực tế ảo Oculus Ứng dụng làm việc từ xa Horizon Workroom được phát triển để sử dụng với kính Oculus Quest 2.
Microsoft 1.2 tỷ Tham vọng siêu vũ trụ doanh nghiệp
Lợi thế về hàng trăm triệu người dùng, công ty cung cấp dịch vụ đám mây lớn thứ 2 thế giới
Snapchat 557 triệu Người dùng snapchat có nhu cầu trải nghiệm các sản phẩm thực tế ảo tăng cường cao gấp 3 lần so với người không sử dụng
Hãng cung cấp dịch vụ Bitmoji, cho phép người dùng tạo dáng trong ảnh nhanh và thiết kế avatar Bitmoji 3D cá nhân Người dùng có thể lựa chọn từ hơn 1200 biểu cảm khuôn mặt, cử chỉ cơ bản và tư thế cơ thể.
Disney 221 triệu Dự định xây dựng công viên giải trí metaverse
Năm 2016 đã đầu tư vào trò chơi thực tế ảo
VR 360 độ như Disney Leaping The Horizon, Cướp Biển Vùng Caribbean
Metaverse tạo ra nhiều thị trường riêng biệt, thu hút sự tham gia của hàng loạt công ty lớn nhỏ, điều này chứng tỏ sức ảnh hưởng và tiềm năng khổng lồ của nó trong các lĩnh vực khác nhau.
FACEBOOK VÀ “GIẤC MỘNG” METAVERSE
Quá trình phát triển của metaverse
Metaverse đã trải qua 4 giai đoạn chuyển hóa, bắt đầu từ những khái niệm sơ khai trong tiểu thuyết, đến các nền tảng thế giới ảo đầu tiên, cùng với sự phát triển của công nghệ thực tế ảo mở rộng, và hiện nay là hình thái metaverse mà chúng ta thấy ngày nay.
Mỗi giai đoạn phát triển của metaverse đều liên quan đến sự xuất hiện của các công nghệ như Internet, đồ họa 3D và blockchain Rõ ràng, công nghệ đóng vai trò quan trọng nhất trong việc thúc đẩy sự phát triển của metaverse.
Sơ đồ thể hiện các giai đoạn phát triển của metaverse từ năm 1974 đến nay
Có 4 giai đoạn chính, bao gồm: (i) Text-based Webgame - Trò chơi trực tuyến dạng văn bản, (ii) Thế giới ảo và MMOG - Massively Multiplayer Online Games (Trò chơi trực truyến nhiều người chơi), (iii) Thế giới thực tế ảo, (iv) Metaverse ở thời điểm hiện tại và trong tương lai Ở thời điểm hiện tại, metaverse được đánh giá là một thị trường tiềm năng có thể phát triển và được định giá lên tới 800 tỷ USD Rất nhiều tập đoàn khổng lồ như Facebook, Microsoft, Nike, Reebok, và nhiều hơn thế nữa đang đầu tư vào metaverse nhằm đáp ứng nhu cầu cho những khác hàng và người dùng của họ Ngoài ra, khoảng 30% các tổ chức trên thế giới cho rằng họ sẵn sàng để tham gia vào metaverse để quảng bá sản phẩm và dịch vụ trước năm 2026 Thị trường metaverse toàn cầu được dự đoán là sẽ tăng trưởng từ 107.1 tỷ USD vào năm 2020 đến 758.6 tỷ USD trước năm 2026.
Facebook và con đường tìm đến “giấc mộng” metaverse
Facebook là một công ty nổi tiếng với các nền tảng mạng xã hội có lượng người dùng rất lớn Tuy nhiên, vào đầu quý ba năm 2021, giám đốc điều hành (CEO) của công ty đã có những thay đổi quan trọng.
Mark Zuckerberg đã công bố việc đổi tên công ty Facebook thành Meta nhằm phản ánh toàn bộ hoạt động của công ty Động thái này đánh dấu sự chuyển hướng của Meta vào thị trường metaverse.
Phần này được viết nhằm mục đích khái quát lại con đường phát triển của Facebook từ khi thành lập đến nay
Các giai đoạn phát triển của Facebook
- Giai đoạn sáng tạo và thử nghiệm (2004 - 2005)
Facebook, một công ty công nghệ truyền thông có trụ sở tại Hoa Kỳ, được thành lập vào năm 2004 bởi Marc Zuckerberg và hai người bạn học tại Harvard Ban đầu mang tên “thefacebook”, nền tảng này nhanh chóng thu hút hơn nửa số sinh viên Harvard đăng ký trong tháng đầu tiên Sự phát triển nhanh chóng đã dẫn đến việc mở rộng ra toàn bộ các trường đại học Ivy League và hơn 800 trường đại học trên toàn thế giới vào cuối năm 2005, với hơn 6 triệu tài khoản đăng ký Trong giai đoạn này, Facebook nhận được khoản đầu tư 500.000 USD từ nhà đồng sáng lập PayPal và các khoản đầu tư khác từ Accel, một công ty chuyên hỗ trợ khởi nghiệp.
- Giai đoạn phát triển và mở rộng (2005 - 2012)
Sau khi kết nối thành công với sinh viên đại học, Facebook đã mở quyền truy cập nền tảng cho mọi người trên toàn thế giới Năm 2007, họ ra mắt Facebook Developer Platform để khuyến khích phát triển ứng dụng tích hợp với Facebook, hiện nay được gọi là Meta for Developers Đến năm 2008, hơn 400.000 nhà phát triển từ 160 quốc gia đã tham gia, và đến năm 2010, Facebook có hơn 500 triệu người dùng, với một nửa trong số đó sử dụng nền tảng trung bình 34 phút mỗi ngày Vào thời điểm đó, Facebook trở thành website được truy cập nhiều thứ hai thế giới, chỉ sau Google.
Vào năm 2012, Facebook đã thực hiện IPO trên sàn Nasdaq Stock Market với giá trị định giá lên tới 104 tỷ USD, đồng thời đạt mốc 1 tỷ người dùng trên nền tảng của mình.
- Giai đoạn hiệu quả và phát sinh lợi nhuận (2012 - 2020)
Thập kỷ thứ hai của thế kỷ XXI đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của công nghệ, đặc biệt là sự chuyển đổi từ máy tính cá nhân sang điện thoại thông minh Sự thay đổi này xuất phát từ nhu cầu ngày càng cao của người dùng về tính đa năng và gọn nhẹ của thiết bị di động Đối mặt với sự cạnh tranh gia tăng, Facebook đã phải chuyển đổi từ nền tảng web sang ứng dụng di động để cải thiện trải nghiệm người dùng Để mở rộng danh mục sản phẩm và nâng cao dịch vụ, Facebook đã đầu tư hơn 23 tỷ USD để mua lại hơn 90 công ty.
Trong quá trình phát triển, Facebook đã đầu tư mạnh mẽ vào ba công ty nổi bật: WhatsApp, Instagram và Oculus Năm 2014, Facebook đã mua lại Oculus, một công ty chuyên về thiết bị thực tế ảo, với giá 2 tỷ USD bằng cổ phiếu và tiền mặt Vào thời điểm đó, Oculus có lượng khách hàng tăng trưởng ổn định và được đánh giá cao trong ngành game Việc mua lại này không chỉ là một khoản đầu tư chiến lược mà còn giúp Facebook mở rộng công nghệ thực tế ảo từ lĩnh vực game sang kinh doanh Đầu tư này đã hỗ trợ Facebook phát triển nền tảng trò chơi thực tế ảo Horizon Worlds và ứng dụng làm việc từ xa Horizon Workrooms, có thể truy cập qua các thiết bị Oculus Quest.
Tuy nhiên, trong giai đoạn quan trọng này, Facebook đang phải đối mặt với nhiều cáo buộc và bị vây quanh bởi những tai tiếng Một số cáo buộc đáng chú ý bao gồm:
+ Tháng 3 năm 2018: Rò rỉ dữ liệu của 87 triệu tài khoản liên quan Công ty tư vấn chính trị Cambridge Analytica
Vào tháng 2 năm 2019, báo Wall Street Journal đã phát hiện rằng Facebook đã chia sẻ thông tin cá nhân của người dùng, bao gồm nhịp tim, chu kỳ kinh nguyệt và cân nặng, cho các ứng dụng bên thứ ba.
+ Tháng 3 năm 2019: Facebook gây sức ép với các chính trị gia thế giới, để họ phản đối luật bảo vệ dữ liệu cá nhân
+ Tháng 4 năm 2019: Tòa Pháp phạt Facebook 34.000 USD vì đặt ra những điều khoản ép buộc người dùng vô lý
+ Tháng 5 năm 2019: WhatsApp, ứng dụng của Facebook có hơn 1,5 tỉ người dùng, bị tấn công mạng; tin tặc đã cài đặt mã độc lên điện thoại
+ Tháng 4 năm 2021: Thông tin cá nhân của 533 triệu người dùng Facebook bị tung lên diễn đàn hacker, trong đó gồm số điện thoại, email
Vào tháng 9 năm 2021, cựu nhân viên Frances Haugen đã công bố một loạt tài liệu nội bộ của Facebook, cho thấy công ty này nhận thức được rằng các nền tảng của họ có thể gây hại cho sức khỏe tâm thần của giới trẻ, điều này đã đặt tương lai của Facebook vào tình trạng nguy hiểm.
Trong 3 tháng cuối năm 2021, Facebook đã mất khoảng 500.000 người dùng hàng ngày Ngay sau khi thông tin này được công bố, giá trị vốn hoá của công ty đã giảm
Trong vòng 24 giờ, thị trường chứng khoán ghi nhận mức giảm kỷ lục 232 tỷ USD, đánh dấu sự sụt giảm lớn nhất trong lịch sử Đồng thời, các dự án lớn và nhỏ của họ liên tục gặp thất bại.
- Giai đoạn đổi mới/ngưng trệ (2021 - Nay)
Vào tháng 10 năm 2021, Facebook đã đổi tên thành Meta, tuy nhiên cấu trúc công ty vẫn không thay đổi Công ty nhấn mạnh rằng việc đổi thương hiệu là cần thiết để mở rộng sản phẩm và công nghệ, bao gồm việc xây dựng nền tảng metaverse, một mạng xã hội mới trong thế giới ảo kết nối người dùng cho mục đích chơi game, làm việc và giải trí Họ khẳng định rằng sự thay đổi này không liên quan đến các bê bối gần đây.
- Hành trình phát triển của Facebook từ 2004 đến nay
Từ năm 2021 đến nay, có nhiều tranh luận về việc Facebook sẽ đạt được tầm cao mới trong lĩnh vực mạng xã hội hay sẽ gặp khó khăn và thụt lùi do các vấn đề pháp lý Vì vậy, trước khi đưa ra kết luận về tiềm năng phát triển metaverse của Facebook, giai đoạn này được xem là thời kỳ của sự đổi mới hoặc sự ngưng trệ.
Mặc dù có nhiều ý kiến trái chiều, nhiều người cho rằng đây là bước đi giúp Facebook tạm thời vượt qua khủng hoảng và khôi phục niềm tin của các cổ đông.